Đối với học sinh, học viết là một quá trình phức tạp.Muốn viết được các chữ chữ cái, tiếng, từ hay câu… các em phải vận dụng ócquan sát, sự chú ý của mình để phân tích các đường nét cấu
Trang 1UBND TỈNH HẢI DƯƠNG
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN
MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN VỞ SẠCH, VIẾT CHỮ ĐẸP
CHO HỌC SINH LỚP 3
Năm học 2014 – 2015
Trang 2THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến :
“Một số biện pháp rèn vở sạch, viết chữ đẹp cho học sinh lớp 3”.
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Tiếng việt- Lớp 3
3 Tác giả:
- Họ và tên: Dương Thị Thúy Nam (Nữ ): Nữ
- Ngày/ tháng/ năm sinh: 16/ 10/ 1966
Trang 3Chữ viết là công cụ giao tiếp hàng ngày Chữ viết là phương tiện để họcsinh chiếm lĩnh kiến thức Đối với học sinh, học viết là một quá trình phức tạp.Muốn viết được các chữ (chữ cái, tiếng, từ hay câu…) các em phải vận dụng ócquan sát, sự chú ý của mình để phân tích các đường nét cấu tạo thành chữ cái,cách nối các con chữ trong một tiếng hay một từ, cách sắp xếp các từ trong câu.Một học sinh đọc kém thì khó có thể viết đúng và nhanh được Chữ viết xấu,tốc độ viết chậm sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học tập.
Là một giáo viên đứng lớp, tôi luôn trăn trở tìm mọi cách để giúp các emtháo gở những vướng mắc trên Đây cũng là một trách nhiệm không nhỏ đốivới thế hệ mai sau Tôi mạnh dạn nghiên cứu và viết sáng kiến về việc rèn vởsạch, viết chữ đẹp cho học sinh lớp 3 nhằm giúp tất cả các em nâng cao chấtlượng chữ viết Để từ đó học sinh có ý thức giữ gìn sách vở, đồ dùng cẩn thận,sạch sẽ
Trong sáng kiến này, căn cứ vào cơ sở thực tiễn, thực trạng hiện nay ở cácnhà trường, tôi đã đề ta các biện pháp nâng cao chất lượng về giữ vở sạch, viếtchữ đẹp như nghiên cứu các tài liệu để nắm chắc chương trình, mẫu chữ, bồidưỡng thêm chuyên môn nghiệp vụ phương pháp giảng dạy, tìm hiểu nguyênnhân của việc viết xấu, viết sai
Từ việc nắm chắc các đối tượng, tôi đã đề ra các việc làm cụ thể từngbước rèn cho học sinh kĩ năng viết chữ đặc biệt là rèn chữ trong phân mônChính tả, Tập viết…
Các biện pháp của tôi xuất phát từ những kinh nghiêm trong suốt quá trìnhdạy học, kinh nghiệm dạy từng phân môn, kinh nghiệm chủ nhiệm lớp…
Sáng kiến khi áp dụng đem lại hiệu quả thiết thực Chất lượng chữ viếtcủa học sinh ngày được nâng lên Học sinh hứng thú học tập, say mê viết chữ
và viết đẹp Các em có thói quen giữ gìn sách vở cẩn thận sạch sẽ Các emkhông những tiến bộ về chữ viết mà còn tiến bộ các môn học khác nữa Các em
Trang 4cẩn thận chu đáo trong việc soạn sách, soạn vở, cách trình bày bài Cácbiện pháp của tôi đã thể hiện được phương pháp dạy học mới, phát huy tính chủđộng sáng tạo của học sinh
Vì Tiểu học là bậc học nền tảng Do đó, mỗi thầy cô giáo cần phải nhiệttình trong công tác giảng dạy, trao dồi cho các em những tri thức vốn có quýnhất, là chìa khoá, là công cụ để các em làm hành trang bước vào đời Sau khi
áp dụng các biện pháp nêu trên, tôi thấy chất lượng chữ viết của lớp ngày càngđẹp và đúng mẫu hơn Sách vở của các em cũng được giữ gìn cẩn thận
Theo tôi, những biện pháp nêu trên dễ thực hiện có thể áp dụng được ở nhiềugiáo viên, nhiều khối lớp và sẽ được nhân rộng ra ở trong trường để chữ viếtcủa các em ngày càng hoàn thiện hơn nữa góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm
vụ giáo dục của chúng ta hiện nay
Trang 5
Học xong Tiểu học phải đảm bảo cho học sinh có hiểu biết đơn giản, cầnthiết về tự nhiên - xã hội và con người, có kĩ năng cơ bản về nghe, nói, đọc,viết và tính toán, có thói quen rèn luyện thân thể, giữ vệ sinh, có hiểu biết banđầu về nghệ thuật
Bậc Tiểu học là bậc học nền tảng trong việc đặt nền móng cho sự hìnhthành và phát triển nhân cách học sinh Nền móng đó cần phải được xây dựngvững chắc Ở Tiểu học, kĩ năng nào cũng rất quan trọng song kĩ năng viết chữcũng chiếm một vị trí đặc biệt góp phần giúp học sinh phát triển toàn diện Thủ
tướng Phạm Văn Đồng đã nói:“Chữ viết cũng là một biểu hiện của nết người Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩn thận, tính kỉ luật, lòng tự trọng đối với mình cũng như đối với thầy và bạn đọc bài, đọc vở của mình”.
Đúng như vậy: “Nét chữ - nết người” Chỉ nhìn vào nét chữ ta cũng có thểđánh giá được tính cách của con người đó: cẩn thận hay ẩu thả, trình độ tớimức nào … Rèn học sinh viết đẹp chính là đã rèn cho học sinh tính cẩn thận tỉ
mỉ, kiên trì, thói quen sống nề nếp khoa học
Mặt khác, tôi nhận thấy hiện nay trong các nhà trường đã dấy lên phongtrào : Giữ vở sạch, viết chữ đẹp” Phong trào này đã được duy trì và được pháthuy rất tốt Trong nhà trường hiện nay cũng có nhiều em viết chữ rất đẹp đạtgiải cao trong các kì thi Chữ viết của các em chuẩn về mẫu chữ, các đường nétcong lượn hài hòa Các em đã viết chữ đẹp lại trình bày khoa học Bên cạnh đóthì vẫn còn nhiều em chữ xấu, nét chữ nguệch ngoạc, sai lỗi không bám li bám
Trang 6dòng Để phát huy phong trào chữ viết ngày một nâng cao và tâm nguyện mongmuốn học sinh viết đẹp, tôi chọn đề tài về công tác rèn vở sạch, viết chữ đẹp cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng chữ viết và giúp học sinh phát triểntoàn diện.
1.2 Phạm vi, đối tượng nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Phương pháp rèn vở sạch, viết chữ đẹp cho họcsinh lớp 3
- Phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp 3
1.3 Mục tiêu nghiên cứu:
Xây dựng được biện pháp rèn vở sạch, viết chữ đẹp lớp 3 nhằm nâng caochất lượng chữ viết cũng như chất lượng các môn học khác
1.4 Nhiệm vụ nghiên cứu:
Điều tra thực tế tình hình học sinh đặc biệt là chữ viết của học sinh, dự giờthăm lớp nắm tình hình giảng dạy của giáo viên, thống kê những ưu nhượcđiểm, đúc rút kinh nghiệm đưa ra biện pháp rèn vở sạch, viết chữ đẹp có hiệuquả
Đem sáng kiến này áp dụng vào công tác giảng dạy, nâng cao chất lượnghọc sinh
1.5 Các phương pháp nghiên cứu:
Tiến hành sáng kiến này tôi đã dùng các phương pháp sau:
+ Phương pháp điều tra giáo dục: Điều tra thực trạng học sinh, những tồntại của giáo viên để từ đó có kế hoạch tiến hành
+ Phương pháp quan sát: Quan sát học sinh trong việc học tập, đặc biệt là
kĩ năng nghe, nói, đọc, viết để nắm được thực trạng của từng em
+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Rút kinh nghiệm qua thực tế giảngdạy, việc rèn vở sạch viết chữ đẹp Rút kinh nghiệm cả về mặt ưu điểm và cảmặt nhược điểm Toạ đàm trao đổi với đồng chí, đồng nghiệp, với học sinh, dựgiờ thăm lớp, các phương pháp rèn chữ viết ở các loại sách tham khảo, tạp chígiáo dục…
Trang 7+ Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: Nghiên cứu xem xét kết quả học tậpcủa từng học sinh, của tập thể lớp.
+ Phương pháp thực nghiệm: Tiến hành dạy thực nghiệm ở lớp để nắmđược kết quả việc áp dụng kinh nghiệm rèn vở sạch viết chữ đẹp với học sinh
1.6 Điểm mới nghiên cứu:
- Đưa ra các việc làm, các giải pháp rèn vở sạch viết chữ đẹp một cách cụthể dễ hiểu, dễ thực hiện, áp dụng được tất cả với mọi giáo viên lớp 3 nói riêng,các khối lớp khác nói chung đạt hiệu quả.
2 Cơ sở lí luận của vấn đề:
Để đạt được mục tiêu của bậc học và để đáp ứng được yêu cầu đổi mớihàng ngày, hàng giờ của đất nước đòi hỏi sự đổi mới tích cực của phương phápdạy học, đòi hỏi sự sáng tạo của mỗi thày cô làm sao để đạt được chất lượnghọc sinh, đào tạo được những con người đáp ứng được với nhu cầu phát triểncủa đất nước hiện nay Đối với việc rèn chữ viết đẹp cho học sinh là cả một quátrình lâu dài Học sinh viết tốt thì phải liên quan đến đọc tốt Một học sinh đọckém thì khó có thể viết đúng và nhanh được Ngoài ra, muốn có một bài viếtđúng đẹp thì phải viết đúng đẹp từng chữ cái, từng chữ ghi tiếng, từng câu văn.Các em phải có óc quan sát, phân tích, tổng hợp để nắm chắc hiểu rõ hiểu sâucác đường nét của từng chữ cái Các em phải nắm chắc cách nối giữa các conchữ trong một chữ, trong một từ, cách sắp xếp các từ trong một câu Chính vìvậy việc rèn học sinh viết chữ đẹp giữ vở sạch là cả một quá trình, đòi hỏi mỗithày cô phải bỏ nhiều công sức, lòng tâm huyết nhiệt tình thì mới đạt được chấtlượng học sinh
3 Thực trạng của vấn đề:
Từ thực tế ta thấy học sinh còn nhiều em vở thì nhàu nát, quăn mép, giây
bẩn từ trong vở ra đến ngoài bìa Các em viết chữ thì xấu, viết sai chính tả, không bám li bám dòng, nét chữ nguệch ngoạc Các em ngồi học nhưng không chú ý nên nghe nhầm rồi dẫn đến viết sai Trong mỗi chữ thì nét cao, nét thấp,
Trang 8hoảng cách không đều đổ nghiêng đổ ngả Học sinh thờ ơ không biết lohọc Những em này thường là do phụ huynh chưa quan tâm, trình độ hạn chế,không có phương pháp hướng dẫn Có những phụ huynh bằng lòng với con emmình cho rằng chữ viết của bố mẹ xấu thì bây giờ chữ của con cũng xấu, thờ ơtrước lời nhận xét của giáo viên không hỗ trợ giáo viên trong việc rèn cặp concái Chính vì vậy mà một số giáo viên còn lúng túng khi xử lí các tình huống,các đối tượng này Một số giáo viên cũng đã bỏ nhiều công sức ra rèn cặpnhưng học sinh tiến bộ rất ít nên dẫn đến chán nản bỏ dở giữa chừng.
Bởi vậy, để khắc phục được các vấn đề trên là cả một quá trình kiên trì bền
bỉ và đầy khó khăn vất vả của người giáo viên
4 Các giải pháp, biện pháp thực hiện:
Để đi sâu vào vấn đề này, tôi lần lượt tiến hành các công việc sau:
4.1 Nghiên cứu các tài liệu liên quan đến việc dạy chữ theo kiểu chữ
hiện hành.
Tôi tìm đọc, nghiên cứu các tài liệu tham khảo như :
+ Bộ chữ theo mẫu ban hành Quyết định số 31/2002/QĐ-BGD&ĐT ngày 14/06/2002 của Bộ trưởng BGD và Đào tạo
+ Các loại sách tham khảo: Sách giáo viên, vở tập viết, vở luyện viết
chữ đẹp, tài liệu dạy và học tập viết ở tiểu học, các tạp chí giáo dục… Có liênquan việc dạy viết chữ viét cho học sinh Qua nghiên cứu trên, tôi đã từng bướcnắm được đặc điểm cấu tạo của chữ cái, yêu cầu về kĩ năng viết của học sinhlớp 3 Qua việc nghiên cứu tôi đã được bồi dưỡng thêm về kiến thức, chuyênmôn nghiệp vụ, tích luỹ thêm kinh nghiệm rèn chữ cho học sinh và áp dụngtrong quá trình dạy học hàng ngày
4.2 Điều tra thực trạng tình hình học sinh trong lớp.
Vào đầu năm học, sau khi nhận lớp, tôi tiến hành diều tra thực trạng họcsinh của lớp để biết được tình hình giữ vở sạch và viết chữ đẹp của học sinh Tôi tiến hành khảo sát chất lượng vở sạch chữ đẹp của lớp tôi đạt như sau:
Trang 9Nhìn vào chất lượng khảo sát tôi thấy chất lượng vở sạch của lớp tôi rất thấp.
Vở thì bẩn, quăn mép có em vở còn bị long bìa Số lượng các em chữ đạt loại Acòn ít Nhiều em chữ nguệch ngoạc không bám li bám dòng Tốc độ viết củahọc sinh còn chậm Một số em nhận thức chậm Một số em do tính cẩu thả nênviết ngoáy Một số em viết không đúng điểm đặt bút, điểm dừng bút, nhấc bútcòn tuỳ tiện Có em viết không đúng mẫu còn tỏ ra chán chường khi viết bài… Chất lượng vở sạch viết chữ đẹp của học sinh thấp là do những nguyênnhân sau:
+ Tư thể ngồi viết chưa đúng
+ Cầm bút chưa đúng (cầm thấp quá, cầm đứng bút quá, cầm bút bằng 4ngón tay)
+ Cách viết:
- Viết chưa chuẩn các nét cơ bản
- Viết chưa liền mạch, nhấc bút tự do, vừa viết vừa ghi dấu phụ
- Chữ viết chưa đúng khoảng cách
- Chữ viết chưa bám sát dòng kẻ
- Ghi dấu phụ cao, hoặc thấp quá
- Ghi dấu thanh cao hoặc thấp quá
Trang 10- Học sinh bị hổng kiến thức từ lớp dưới, đọc không thông, viếtkhông thạo, viết sai nhiều lỗi
Ngoài các nguyên nhân chính trên thì còn có một số yếu tố khách quannhư:
- Bàn ghế chưa phù hợp với học sinh
- Gia đình chưa quan tâm kèm cặp con em mình
- Học sinh chưa tự ý thức được việc rèn chữ viết của bản thân
Số học sinh viết chữ đúng mẫu rất ít, hầu như viết chưa đẹp, chưa đúngmẫu Từ việc nắm được thực trạng những vấn đề trên, tôi đã nắm bắt được tìnhhình chung của cả lớp và đề ra biện pháp tiến hành
4.3 Biện pháp rèn học sinh giữ vở sạch
Để làm tốt công việc này tôi cần thực hiện tốt các việc sau:
+ Chọn vở cho học sinh:
Chọn vở giấy dày, khi viết không thấm mực, ô li đều không bị lỗi Chọn được vở đẹp là điều kiện thuận lợi cho học sinh thể hiện chữ viết của mình
+ Hướng dẫn cho học sinh cách giữ vở:
- Ngay từ đầu năm học giáo viên chủ nhiệm thống nhất bọc vở cho học sinhngoài tờ giấy bao bên trong, bên ngoài còn được bọc thêm một tờ bọc nhựa( loại nhựa ép plastic), loại nhựa này rất tốt, giữ vở cả năm học
- Để vở được sạch không bị quăn góc, không bị vết lem bẩn do mồ hôi tay vàhạn chế được tình trạng chữ bút in từ trang này sang trang khác, mỗi em cần sửdụng tờ giấy kê ( loại giấy bìa ) bọc cả quyển vở bên ngoài lẫn bên trong, khiviết trang nào lật trang đó lên và một tờ giấy kê rời có kích thước chiều rộngkhoảng 15cm, chiều dài hơn chiều ngang quyển vở Khi viết ta đặt tờ giấy kênằm ngang cho mồ hôi tay không bị thấm vào vở và không quăn góc
Mỗi quyển vở đều có nhãn, nhãn phải dán ngoài bìa vở bên phải góc trênquyển vở Để cho vở được mới và trắng lâu dài, giáo viên cần hướng dẫn mỗi
em cần có một chiếc khăn lau tay (nhỏ) để tiện cho việc giữ vở sạch-viết chữđẹp
Trang 11Từ thực tế của lớp, căn cứ vào các khuyết điểm của học sinh, tôi tiến hànhcác biện pháp như sau:
4.4.1 Chọn bút: Giáo viên chủ nhiệm nên cho học sinh lớp mình sử dụng
loại bút máy có nét thanh, nét đậm Bút có đẹp thì chữ mới đẹp và loại bút nàyrất thuận tiện cho việc luyện chữ viết đẹp
- Khuyến khích vận động phụ huynh học sinh mua bút máy 100% đây là điềuđáng mừng và hết sức cần thiết cho các em khi “rèn chữ-giữ vở sạch”
- Khi cho các em viết bút máy tôi hướng dẫn cho các em rất kĩ về cách sửdụng và bảo quản bút, cách bơm mực,… để làm sao cho bút được sử dụng lâudài và không lem mực ra vở
- Giáo viên quy định học sinh sử dụng bút viết cùng một màu mực Trên mỗicây bút có dán tên của các em để khỏi nhầm lẫn bút với nhau
4.4.2 Hướng dẫn tư thế ngồi viết.
- Tư thế ngồi viết của các em rất quan trọng, ngồi ngay ngắn, lưng thẳng,
không được tì ngực vào bàn, đầu hơi cúi, mắt cách vở từ 20cm - 25cm Tay tráiđặt trên mặt bàn bên trái vở, bàn tay trái tì vào mép vở giữ cho vở không bị xê dịch khi viết, không lệch vai, hai chân vuông góc với mặt đất Cánh tay phải cùng ở trên mặt bàn, khi viết bàn tay và cánh tay phải có thể dịch chuyển từ tráisang phải và từ phải sang trái dễ dàng
- Làm thế nào để có được tư thế ngồi thoải mái sẽ là điều kiện giúp các em họctốt suốt buổi Giáo viên chủ nhiệm cần kiểm tra và nhắc nhở thường xuyên trong các tiết học Muốn có tư thế ngồi tốt ít nhất bàn ghế phải phù hợp với lứa tuổi và giáo viên phải hướng dẫn tư thế ngồi ngay từ đầu để các em hình thành thói quen tốt khi ngồi học
4.4.3 Hướng dẫn cách cầm bút:
- Có tư thế ngồi tốt, ta cần chú ý đến cách cầm bút của học sinh Khi viết, tacầm bút và điều khiển bằng ba ngón tay ( trỏ, cái và ngón giữa) của bàn tayphải Đầu ngón tay trỏ đặt ở phía trên cách đầu bút khoảng 3cm, đầu ngón taycái giữ bên trái, phía bên phải của bút tựa vào cạnh đốt đầu ngón tay giữa Ba
Trang 12có sự phối hợp cử động của cổ tay, khuỷu tay và cánh tay luôn tạo cho đôi taymềm mại khi cầm bút để viết, không viết bằng toàn thân Vở phải để nghiêng
về bên trái so với mép bàn từ 20->25 để các em dễ viết
- Tôi thường xuyên hướng dẫn học sinh một cách tỉ mỉ về cách ngồi viết, cách
cầm bút, cách đặt bút, các động tác viết từng nét chữ, con chữ, cách đặt vở, và
xê dịch vở,… Tuyệt đối không được cầm bút dựng đứng 90 độ, không để ngửahoặc úp quá, không ấn mạnh đầu bút xuống mặt giấy khi viết Bên cạnh đó cầnuốn nắn kịp thời những em có tư thế ngồi không đúng, cầm bút sai và phảithường xuyên theo dõi, nhắc nhở những học sinh này trong suốt buổi học
4.4.4 Hướng dẫn cách viết:
a Hướng dẫn học sinh viết chuẩn các nét cơ bản.
Để hướng dẫn học sinh viết đúng các nét cơ bản cho học sinh, tôi đã sắpxếp các chữ cái theo nhóm đồng dạng để sửa cho học sinh Cứ vài ngày tôihướng dẫn sửa một nhóm chữ cái, đến khi nào học sinh sửa được tôi mớichuyển sang nhóm chữ cái khác
+ Nhóm chữ cái có nét cơ bản là nét cong: Gồm chữ o, ô, ơ, e, ê, x
Ở nhóm chữ này, các em thường hay mắc lỗi là điểm đặt bút của các emchưa chuẩn Các em đặt bút cao hơn so với chữ mẫu, vì vậy khi vòng nét chữkhông đủ độ rộng trông rất xấu Khi sửa các chữ cái này tôi viết mẫu lại trênbảng cho học sinh quan sát và lưu ý các em điểm bắt đầu của chữ viết (luôn bắtđầu thấp hơn đường kẻ ngang thứ 2 với chữ cỡ nhỏ Có như vậy khi viết vòngnét mới đủ độ rộng của chữ)
+ Nhóm chữ cái có nét cơ bản là nét cong phối hợp với nét móc và nét thẳng: Gồm d, đ, a, ă, â.
Ở nhóm chữ cái này các em thường hay mắc lỗi cơ bản là kĩ thuật lia búttrên không chưa chuẩn và điểm kết thúc chưa đúng Khi sửa lỗi này tôi luôn lưu
ý các em điểm dừng bút của các chữ cái có nét móc luôn ở giữa dòng li thứnhất (với chữ cỡ nhỏ) Còn khi lia bút cần chú ý áng chừng sao cho các nétkhông xa nhau