Với lòng nhiệt tình sáng tạo của một cô giáo mầm non trực tiếp giảng dạy tôi mong muốn làm điều gì đó để góp phần phát triển một cách toàn diện cho trẻ vì vậy tôi đã quyết tâm suy nghĩ t
Trang 1THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến: “ Biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo5-6
tuổi làm quen văn học”
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Phát triển ngôn ngữ.
3 Tác
Họ và tên: Đỗ Thị Hồng Quyên.
Ngày tháng năm sinh: 14/04/1981.
Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên trường mầm non Tân Dân- Thị xã Chí
Linh- Hải Dương
Điện thoại: 01658979020.
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Trường mầm non Tân Dân – Thị xã Chí
Linh – Tỉnh Hải Dương Điện thoại: 03203888720
5 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
+ Các điều kiện về cơ sở vật chất trang thiết bị dạy và học của trường, lớp
mẫu giáo
+ Nhận thức của phụ huynh về việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ cao + Giáo viên có trình độ, năng lực chuyên môn và nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ
+ Sự quan tâm đầu tư của nhà trường
6 Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Từ tháng 9/ 2014- 2/ 2015
TÁC GIẢ XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN
Đỗ Thị Hồng Quyên
Trang 2TÓM TẮT SÁNG KIẾN
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Xuất phát từ mục tiêu của giáo dục mầm non là góp phần vào việc nâng
cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài tương lai cho đất nước Nhận thức được tầm quan trọng của việc giảng dạy và chăm sóc giáo dục cho trẻ ở trường mầm non là một việc làm cần thiết Và một trong những môn học của ngành thì môn làm quen văn học thuộc lĩnh vực phát triển ngôn ngữ là một trong những môn học quan trọng nhất đối với trẻ Bởi thông qua những tác phẩm văn học trẻ sẽ phát triển hơn về trí tuệ, ngôn ngữ và đặc biệt là nhân cách con người trẻ, bên cạnh đó nó đem lại cho trẻ những hiểu biết đầu tiên
về cuộc sống xung quanh, biết hướng tới cái đẹp của nghệ thuật, cái thiện trong cuộc sống và xa lánh cái xấu cái ác, trẻ biết yêu thiên nhiên đất nước con người Vậy làm thế nào để có thể truyền thụ kiến thức cho trẻ một cách nhẹ nhàng thoải mái hấp dẫn trẻ mà lại đạt được kết quả chất lượng cao nhất Với lòng nhiệt tình sáng tạo của một cô giáo mầm non trực tiếp giảng dạy tôi mong muốn làm điều gì đó để góp phần phát triển một cách toàn diện cho trẻ
vì vậy tôi đã quyết tâm suy nghĩ tìm tòi nghiên cứu và tích lũy được một vài kinh nghiệm và đây cũng chính là lý do khiến tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu :
“ Biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen văn học”.
2 Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng
- Điều kiện:
+ Các điều kiện về cơ sở vật chất trang thiết bị dạy và học của trường, lớp mẫu giáo
+ Nhận thức của phụ huynh về việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ cao + Giáo viên có trình độ, năng lực chuyên môn và nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ
+ Sự quan tâm đầu tư của nhà trường
- Thời gian: Sáng kiến đã được áp dụng thực tế trong năm học từ tháng 9/
2014 đến tháng 2/ 2015 tại lớp mẫu giáo 5 tuổi
Trang 3- Đối tượng áp dụng: Trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi và các lớp mẫu giáo trong
trường mầm non đều có thể áp dụng sáng kiến này
3 Nội dung sáng kiến
- Tính mới tính sáng tạo của sáng kiến: Để có thể thực hiện thành công đề tài nghiên cứu mà tôi đã lựa chọn này trên cơ sở kế thừa và sử dụng những phương pháp cơ bản cần thiết tôi đã mạnh dạn áp dụng thêm một số biện pháp
và những kinh nghiệm cũng hết sức quan trọng có hình ảnh minh họa thêm Đây cũng chính là những điểm mới mang tính sáng tạo và góp phần vào sự thành công của đề tài nâng cao chất lượng làm quen văn học mà tôi đã lựa chọn
- Khả năng áp dụng của sáng kiến: Với đề tài tôi đã tiến hành áp dụng thành
công một số biện pháp và kinh nghiệm như phối kết hợp với gia đình trẻ, ôn luyện mọi lúc mọi nơi và tích hợp lồng ghép văn học vào các môn học và các hoạt động như: Hoạt động góc, hoạt động học, tạo môi trường xây dựng góc tuyên truyền văn học tại lớp tôi đang phụ trách và có thể áp dụng tại các lớp mẫu giáo 5 tuổi trong các trường mầm non
4 Khẳng định giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến: Sau khi áp dụng
sáng kiến này tôi thấy kết quả đạt được trên trẻ rất khả quan Trẻ vui vẻ, thân thiện với nhau hơn, biết giúp đỡ, thương yêu, đoàn kết với các bạn, lễ phép với người lớn và đặc biệt thể hiện rõ nét nhất trên trẻ qua các hoạt động như ngôn ngữ cảm xúc rõ ràng mạch lạc, tự tin hơn và có ý nghĩa rất lớn trong việc rút ra những bài học kinh nghiệm khi tổ chức các hoạt động làm quen văn học, nâng cao kỹ năng sư phạm cho giáo viên, giúp cho trẻ tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng thoải mái mà hiệu quả lại cao Hơn nữa góp phần vào việc phát triển một cách toàn diện cho trẻ mầm non
5 Đề xuất kiến nghị để thực hiện áp dụng: Qua sáng kiến tôi xin đề xuất
với các cấp đầu tư kinh phí mua sắm đồ dùng trang thiết bị, tổ chức các buổi chuyên đề để nâng cao chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên, tổ chức các hội thi năng khiếu nghệ thuật cho trẻ
Trang 4MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Như chúng ta đã biết lúc sinh thời Bác Hồ muôn vàn kính yêu đã từng
dạy rằng : “ Dạy trẻ như trồng cây non
Trồng cây non tốt sau này cây lên tốt ”
Nay Bác đã đi xa nhưng lời dạy ấy của người vẫn tiềm ẩn lắng đọng trong tâm hồn mỗi người dân Việt Nam, nhất là đối với những người làm công tác giáo dục và đặc biệt là với bậc học mầm non, đây là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân Mục tiêu của giáo dục mầm non là góp phần vào việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài tương lai cho đất nước, chính vì vậy nó đòi hỏi đội ngũ giáo viên mầm non phải có trình độ sư phạm, phương pháp giảng dạy hữu hiệu và có nhiều kinh nghiệm sáng tạo khi truyền thụ kiến thức cho trẻ, bởi lẽ giáo viên mầm non là những người trực tiếp ươm trồng những mầm non tương lai của đất nước, tạo ra nền móng vững chắc cho việc xây dựng nên một nước Việt Nam văn minh giàu đẹp có thể sánh vai với cường quốc năm châu như Bác Hồ hằng mong ước
Và như chúng ta đã biết thơ ca, chuyện kể luôn là món ăn tinh thần không thể thiếu và là một trong những cách thức nhận biết thế giới hấp dẫn trẻ Vì thế từ lâu văn học đã được sử dụng như một trong những phương tiện giáo dục hữu ích nhằm mở rộng sự hiểu biết về thế giới xung quanh, phát triển ngôn ngữ, giáo dục đạo đức và bồi đắp xúc cảm thẩm mỹ cho trẻ, vậy phải làm thế nào
và có những biện pháp thiết thực gì để có thể nâng cao được chất lượng cho trẻ làm quen văn học một cách có hiệu quả nhất trong khi đặc điểm của trẻ
mầm non “Học mà chơi, chơi mà học và dễ nhớ mau quên” là một giáo viên
giảng dạy ở độ tuổi mẫu giáo nhiều năm, bản thân tôi đã không ngừng nghiên cứu để nắm bắt thật chắc đặc điểm tâm sinh lý và đặc điểm tiếp nhận văn học của trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi nói riêng để có thể tích lũy cho mình những kinh nghiệm những kiến thức căn bản về bộ môn học này
và giúp tôi dạy tốt hơn Qua nghiên cứu tôi nhận thấy ở độ tuổi này trẻ chưa
biết chữ( mới chỉ học chữ cái rời ) nên các giai đoạn tiếp nhận tác phẩm văn
Trang 5học của trẻ không giống như người lớn trẻ tiếp nhận văn học mang đầy màu sắc, ít bị giàng buộc bởi lý trí và kinh nghiệm mà chứa đựng khả năng tưởng tượng mạnh mẽ
Vì những đặc điểm trên nên khi tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học đòi hỏi giáo viên phải cụ thể hóa tác phẩm, đọc kể thật hay, thật diễn cảm tác phẩm làm nổi bật tính cách của từng nhân vật, gây ấn tượng với trẻ về các bài thơ, câu chuyện đó Do vậy ngoài việc đọc, kể đầy đủ, diễn cảm thể hiện sự sáng tạo trong cử chỉ điệu bộ, nét mặt qua mỗi tác phẩm, thì khi tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học cần phải có những biện pháp những kinh nghiệm phù hợp Vậy làm thế nào để có thể truyền thụ kiến thức cho trẻ một cách nhẹ nhàng thoải mái hấp dẫn trẻ mà lại đạt được kết quả chất lượng cao nhất với lòng nhiệt tình sáng tạo của một cô giáo mầm non trực tiếp giảng dạy tôi mong muốn làm điều gì đó để góp phần phát triển một cách toàn diện cho trẻ vì vậy tôi đã quyết tâm suy nghĩ tìm tòi nghiên cứu và tích lũy được một vài kinh nghiệm và đây cũng chính là lý do khiến tôi lựa chọn đề tài
nghiên cứu: “ Biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo
5-6 tuổi làm quen văn học”.
Mục đích nghiên cứu: Với đề tài này tôi mong muốn góp một phần nhỏ
giúp nâng cao chất lượng cho trẻ 5- 6 tuổi làm quen với Văn học cũng như giúp giáo viên sẽ có nhiều hình thức mới lạ đưa vào bài dạy một cách linh hoạt sáng tạo
Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen văn học
Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điều tra, khảo sát thống kê thực tế
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
- Nghiên cứu tâm sinh lý của trẻ 5- 6 tuổi và tình hình thực tế của lớp mình phụ trách
- Nghiên cứu tài liệu bồi dưỡng hè, bồi dưỡng thường xuyên, qua các buổi chuyên đề hội giảng
Trang 6- Nghiên cứu qua tạp chí giáo dục mầm non và các tài liệu có liên quan đến nội dung đề tài nghiên cứu
2 Thực trạng của vấn đề
2.1 Thuận lợi
- Lớp nhận được sự quan tâm giúp đỡ đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết
bị phục vụ cho việc dạy và học
- Được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường, chỉ đạo giúp đỡ nâng cao năng lực chuyên môn trong giảng dạy của giáo viên
- Nhận thức của các bậc phụ huynh về giáo dục mầm non rất cao nên lớp đã nhận được sự ủng hộ của các bậc phụ huynh rất lớn
- Giáo viên có lòng nhiệt tình yêu nghề, mến trẻ, ham học hỏi kinh nghiệm
2.2 Khó khăn
Bên cạnh những điểm thuận lợi trên, khi thực hiện tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ làm quen với văn học còn gặp một số khó khăn sau :
- Qua thực tế trong quá trình thực hiện chuyên môn về năng lực giáo viên còn nhiều hạn chế, nên khi dạy bộ môn làm quen văn học về ngôn ngữ giọng điệu của giáo viên chưa thu hút trẻ, khi kể chuyện, đọc thơ chưa diễn cảm ,cử chỉ nét mặt điệu bộ chưa phù hợp với từng nhân vật trong tác phẩm văn học
- Giáo viên cũng đã đưa các nội dung giáo dục tích hợp khác vào tiết dạy song còn rất sơ sài gò bó hoặc chưa phù hợp Về đồ dùng giảng dạy đôi khi còn chưa hợp lý, nên sự thu hút trẻ vào giờ học còn kém dẫn đến chất lượng làm quen với văn học chưa cao
- Trẻ chưa diễn đạt được mong muốn nhu cầu của mình bằng những câu đơn, câu ghép Chưa biết cách đọc thơ, kể chuyện diễn cảm
2.3 Điều tra thực trạng
Qua thực tế trực tiếp giảng dạy trẻ, tôi nhận thấy nếu không có những phương pháp, những kinh nghiệm tốt để dạy trẻ và đặc biệt là không nắm bắt
Trang 7rõ thực trạng nhận thức của trẻ trong lớp thì sẽ không thể nào tạo nên tiền đề vững chắc cho trẻ học tập tốt ở bậc học phổ thông sau này Vì thế ngay từ đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng của trẻ tại lớp tôi khi chưa được
áp dụng những biện pháp tốt, nhằm mục đích kiểm tra chất lượng thật của trẻ tôi đã thu được :
* Kết quả khảo sát cụ thể như sau: Tháng 9/ 2014
Tổng số trẻ
trong lớp
Số trẻ Tỷ lệ % Số trẻ Tỷ lệ % Số trẻ Tỷ lệ % Số trẻ Tỷ lệ %
Trước thực trạng trên tôi rất băn khoăn lo lắng cho chất lượng trong việc tiếp thu và cảm nhận văn học của trẻ trong lớp Chính vì vậy tôi đã nghiên cứu, tìm tòi và áp dụng một số biện pháp như sau:
3 Các biện pháp thực hiện
3.1 Tạo môi trường cho trẻ làm quen với văn học
Với diện tích không gian của lớp rộng rãi ngay từ đầu năm học tôi đã tận dụng và huy động phụ huynh trong lớp ủng hộ kinh phí và thu gom nguyên vật liệu phế thải, mua sắm trang thiết bị để xây dựng các góc tuyên truyền trong đó có góc làm quen văn học Tôi đã chú ý sắp xếp các học cụ, đội hình
để tạo môi trường học tập thoải mái cho trẻ
Ví dụ: Tôi tận dụng không gian của lớp để bày dụng cụ kể chuyện đọc thơ
như khung sân khấu, tranh truyện, các con rối và hình ảnh của các nhân vật trong một số câu chuyện, bài thơ Như vậy khi đến với không gian này trẻ sẽ tưởng tượng và cảm nhận lại được những nhân vật trong những câu chuyện, bài thơ đã qua và sắp tới các bé như thấy được bản thân mình đang lạc vào thế giới cổ tích
Trang 8Tạo không gian cho trẻ tích cực hoạt động hơn
Ngoài ra tôi còn sử dụng không gian để xây dựng các góc tuyên truyền dưới nhiều hình thức, không chỉ tuyên truyên với trẻ mà còn với các bậc phụ huynh, vì vậy bảng tuyên truyền phải đẹp, và được thường xuyên thay đổi nội dung hình ảnh phù hợp với từng chủ đề
Ví dụ: Chủ đề: Thế giới thực vật - Tết nguyên đán: Bảng tuyên truyền nên
có hình ảnh phù hợp, những bài thơ, câu chuyện, bài hát, đồng dao với chủ đề
và có phần giao lưu giữa lớp với phụ huynh
Bản tuyên truyền của lớp
Trang 9Mặt khác tôi còn sử dụng cách tuyên truyền thông qua các góc chơi, đặc biệt qua góc học tập sách: Có kệ để sách, treo tranh, hình ảnh xinh xắn… thay đổi
thường xuyên để lôi cuốn trẻ.
Với việc tạo môi trường thông qua xây dựng góc tuyên truyền văn học này
đã khơi gợi trí tò mò hứng thú của trẻ Từ đó đã thu hút sự chú ý của trẻ mỗi khi tiến hành giờ học kể chuyện hay đọc thơ, điều này đã góp phần mang lại hiệu quả cao trong mỗi giờ dạy và chất lượng trên trẻ cũng được tăng lên rõ rệt
3.2 Phối kết hợp với gia đình trẻ
Để làm tốt biện pháp tạo môi trường cho trẻ làm quen văn học tôi đã mạnh dạn tiến hành biện pháp phối kết hợp với phụ huynh để phụ huynh hiểu rõ vai trò trách nhiệm của gia đình với nhà trường và cô giáo bàn bạc thống nhất ủng hộ tự nguyện để mua sắm trang thiết bị đồ dùng đồ chơi cho trẻ, sưu tầm tranh chuyện và nguyên liệu phế thải để làm đồ chơi Qua mỗi chủ đề lại có một hai câu chuyện khác để thay đổi đồ dùng đồ chơi cho phong phú, tạo điều kiện thu hút trẻ Tôi thường trao đổi với phụ huynh thu gom phế liệu để làm
đồ dùng đồ chơi như (mảnh xốp, hộp bánh kẹo, sữa chua, hộp kem …) Ngoài
việc vận động phụ huynh ủng hộ về kinh phí, các nguyên vật liệu phế thải tôi còn vận động phụ huynh giành quỹ thời gian đến lớp giúp giáo viên làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho việc dạy và học của cô, trẻ Ví dụ: Xốp: Đã cắm cỏ hoa nên đó làm thành những bạt cỏ, hoa dùng để trang trí sa bàn kể chuyện đọc thơ hoặc trang trí ở góc văn học tạo cảnh quan đẹp để thu hút sự chú ý của trẻ Vải vụn: tôi cùng phụ huynh cùng làm vào việc khâu những con rối khác nhau để phục vụ cho môn học
Hay từ các nguyên vật liệu mở đã huy động được từ phía phụ huynh như: Muỗng
gỗ, thanh tre, ly nhựa, nắp thiếc, hộp sữa, lõi giấy vệ sinh…tôi đã hướng dẫn phụ huynh làm thành những con rối xinh xắn Trẻ cũng có thể sử dụng được để kể chuyện theo ý thích
Trang 10Trẻ dùng những con rối này để kể chuyện theo ý thích
Dựa vào từng chủ đề tôi triển khai kế hoạch làm đồ dùng đồ chơi một cách cụ thể Mỗi chủ đề đều có một bộ đồ dùng đồ chơi phục vụ cho quá trình giảng dạy và vui chơi của trẻ Hàng tháng tôi và các cháu đều sử dụng những vật liệu có sẵn như giấy vụn, các loại lá, các màu, hạt bột… để xé dán thành những cuốn tranh truyện do trẻ tự làm bằng những hình ảnh sưu tẩm được, gợi
ý cho trẻ tự kể chuyện theo trí tưởng tượng của trẻ
Trang 11Tr dán th nh nh ng cu n truy n tranh ẻ dán thành những cuốn truyện tranh ành những cuốn truyện tranh ững cuốn truyện tranh ốn truyện tranh ện tranh
- T nh ng qu n áo, v i v n, ng gi yừ những quần áo, vải vụn, ống giấy… Tôi h ững quần áo, vải vụn, ống giấy… Tôi h ần áo, vải vụn, ống giấy… Tôi h ải vụn, ống giấy… Tôi h ụn, ống giấy… Tôi h ống giấy… Tôi h ấy… Tôi h … Tôi h Tôi hư ng d n tr l mớng dẫn trẻ làm ẫn trẻ làm ẻ làm àm các s
Ngoài ra sau mỗi giờ học ở lớp khi cha mẹ trẻ đến đón trẻ tôi gặp gỡ tra Đối với bộ môn làm quen văn học có hai thể loại đó là chuyện và thơ Song ở chương trình cải cách thì mỗi thể loại được phân thành các tiết (1,2,3) nhưng với chương trình giáo dục mầm non mới thì gộp thành 2 hình thức do giáo viên tự lựa chọn nên lượng kiến thức tương đối nhiều, tôi đã thông báo
để phụ huynh nắm được rõ và có thể dùng các câu hỏi để hỏi trẻ nhằm củng
cố hơn cho trẻ
Ví dụ :
+ Hôm nay cô giáo có kể chuyện ( đọc thơ ) cho con nghe không ? + Cô giáo kể chuyện gì ( Dạy bài thơ gì? của ai?)
+ Trong câu chuyện có những nhân vật nào ?( Hoặc bài thơ nói về điều gì?)