Đề cương ôn tập môn văn lớp 9 tuyển sinh lớp 10

- Về hình thức: các câu và các đoạn văn có thé được liên Ì tết, với ới nhau bang một số biện pháp chính như có ở câu trước phép đồng nghĩa, trái Í nốa a Mỗi + Sử dụng ở câu đứng sau các

SỐ TÓM TẮT TRUYỆN LỚP 9 _

| “ CHUYEN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG” - Nguyễn Dữ

Vũ Nương quê ở Nam Xương, đẹp cả người lẫn nết, con nha nghèo có chong là Trương

Sinh tính đa nghị, lại ít học Khi Trương Sinh di link, Vũ Nương sinh bé Đản; một mình nuôi dạy

* “HOI 14 HOÀNG LÊ NHẤT THÔNG CHÍ” ~ Ngô gia văn phái — —

_ Theo sự cầu cứu của Lê Chiêu Thông, Tôn Sĩ Nghị kéo quân vào nước ta, đến Thăn

Long không gặp lực lượng nào ngăn cản nên chủ quan Lic bay giờ Nguyễn Huệ lên ngôi lây

hiệu Quang Trung, tổ chức lại quân đội, khích lệ tướng sĩ từ tỉnh thần lẫn vat chat rồi hạ lệnh xuất

Sinh đã chuộc ‘nang ra va cudi lam vợ lẽ Nhưng bị vợ cả là Hoạn Thư ghen tuông, hành hạ khiến |

| nàng phải bỏ trốn đền nương tựa nơi cửa chùa của sư bà Giác Duyên, TÔI lại vô tỉnh vào tay Bạc -

lão cưu mang Sau Vận Tiên nhờ thuốc tiên sáng mắt, đi thi và đỗ trạng nguyên, dẹp được giặc Ô

Qua Chàng bị lạc vào rừng gặp được Nguyệt Nga, đưa về triều tâu rõ sự tinh, kẻ ác bị trừng trị,

_ Vân Tiên và Nguyệt Nga sống hạnh phúc bên nhau |

5 LÀNG” — Kim Lan

Truyện “ Làng” kế về ông Hai, người dân làng chợ Dâu yêu quê hương tha thiết Trong

kháng chiến chống Pháp, ông phải rời làng đi tản cư Ở nơi tản cư, ông luôn theo đõi tin tức về

làng Khi nghe tin đồn làng theo lây, ông vô cùng đau khổ và tủi nhục, né tránh mọi người Bị

chủ nhà đuôi, ông cũng không muốn quay vé lang Ong căm thù làng và khăng định long ttrung

thành của mình với kháng chiến và Bác Hà Nhưng rôi tin đồn được cải chính, làng ông không

theo giặc Ông Hai lại vui sướng đi khoe với mọi người cái tín ấy Ông không buồn dù làng ông

bị dot, nhà ông bị cháy

6 # LẶNG LẼ SA PA” — Nguyễn Thành Long -

Trên chuyên xe đi Sa Pa, Bác tài xế đã giới thiệu với công họa sĩ và cô kĩ sư trẻ anh thanh

niên sống và làm việc trên đỉnh Yên Sơn cao 2600m, làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa câu

Anh thanh niên niềm nở mời ca hai lên chơi, thăm nơi ở và chỗ làm việc của anh Anh tặng cô gái

bó hoa to Anh kế cho mọi người nghe về công việc và cuộc sống của mình Cuộc sống dũng cảm

và tuyệt đẹp của anh chính là dé tai người họa sĩ kiếm tìm Ông họa sĩ vẽ chân dung anh Tuy

_ khiêm ton lam mau cho ông về nhưng anh lại giới thiệu những người khác đáng vẽ hơn anh, họ

cũng sống âm thâm, công hiển cho đời trên Sa Pa lặng lẽ này Cô kĩ sư khâm phục anh nên lén

tặng anh chiếc khăn tay nhưng anh vô tình đem trả lại Ba mươi phút trôi qua, họ chia tay nhau

trong lưu luyến, Anh tặng hai người và bác lái xe làn trứng và từ chối tiễn hor ra xe |

7 “CHIEC LUQC NGA” - Nguyén Quang Sang

Ong Sáu xa nhà đi kháng chiến Mãi đến khi con gái lên tám tuổi, ông mới có ó dịp về thăm

nhà, thăm con Bé Thu không nhận cha vì vết thẹo trên mặt làm ba em không còn giống với tắm

hình chụp chung với má nó Ba ngày ở nhà, Thu đối xử với cha như người xa lạ Nó.từ chối tất cả

sự chăm sóc của người cha thân yêu Đến khi được ngoại giải thích rõ vé su hiểu lầm, tình yêu -

cha thức dậy mãnh liệt trong em thì cũng là lúc ô ông Sáu phải lên đường Ở chiến khu, người cha

đã dôn hết tình cảm yêu quí, nhớ thương con vào việc làm chiếc lược bằng ngà voi cho đứa con

gái bé bỏng Trong một trận càn, ông ‘hi sinh Trước lúc nhắm mắt, ông còn nkịp trao cây lược cho |

người đồng đội nhờ trao lại cho con _

$8 “NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI” - Lê Minh Khuê

Truyện kê về cuộc sống — chiến dau trong thời ki chéng Mỹ của ba cô gái ¡ TNXP: Thao _ -

người lớn tuổi nhất, Nho và Phương Định 'Các cô thuộc đội trinh sát mặt đường, 0 trong một CẢI

hang dưới chân cao điểm Khi có bom nỗ thì chạy lên, đo khối lượng đất đá lắp vào - hỗ bom, dém |

bom chưa nỗ và nếu cần thì phá bom Công việc vat va, nguy hiểm, nhưng các cô van sống với

tâm hồn trong sáng, hôn nhiên của tuôi trẻ Tuy mỗi người một cá tính nhưng họ rất yêu thương

nhau như chị em ruột thịt Trong một lần phá bom, Nho bị thương Phương Định và chị Thao hết

lòng lo lắng, chăm sóc Một cơn mưa đá rơi ¡ xuống làm dịu mát khung cảnh căng thăng của chiến

trường Khi cơm mưa tạnh, Phương Định bỗng nhớ về những, kỉ niệm của thành h phô quê hương

"GIẢI THÍCH Y NGHIA NHAN DE TAC PHAM |

- Truyén ki man luc: Ghi chép tan man những ( điều kì lạ được lưu truyền trong dân gian

- Hoàng Lê nhất thống chí: Ghi chép về sự thống nhất của Vương triều nhà Lê vào thời điểm Tây

Sơn diệt Trịnh, trả lại Bắc Ha cho vua Lé 7 ae -

- Đoạn trường tân thanh: Tiếng kêu mới đứt ruột

- Lặng lẽ Sa Pa: Những con người lao động sống ở Sa Pa dang â âm thầm, lặng lẽ cổng hiến cho

đất nước

- Những ngôi sao xa xôi: Vẻ đẹp tỏa sáng về tâm hôn, tính cách của những cô gái TNXP anh

hùng giữa núi rừng Trường Sơn thời chống Mỹ giống như những ngôi sao sáng trên bầu trời Tổ

quôc

I Cac phương châm hội thoại

1) Phương châm về lượng

- _ Khi giao tiếp, cân nói có nội dung; nội dung của lời nói cần phải đáp ứng yêu cầu của cuộc giao tiếp,

không thiếu, không thừa

2) Phương châm về chất

- Khi giao tiếp, đừng nói những điều mà mình không tin là đúng hay không có băng chứng xác thực

- Khi giao tiếp, cân nói đúng đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề

- Khi giao tiếp, cần chú ý nói ngắn gọn, rành mạch, tránh cách nói mơ hè

3) Phương châm lịch sự

- Khi giao tiếp, cần tế nhị và tôn trọng người khác |

6) Quan hệ giữa phương châm hội thoại với tình hudng giao tiép

7) Những trường hợp không tuân thủ phương châm hôi thơại

Việc không tuân thủ phương châm hội thoại có thé bắt nguồn:từ nh + Người nói vô ý, vụng về, thiếu văn hóa giao tiếp „

+ Người nói phải ưu tiên cho một phương châm hội thổại h Ac

+ Người nói muôn gây sự chú ý, để người nghe hiểU câưhnói the

H Xưng hô trong hội thoại VỆ

- liêng Việt có một hệ thông từ ngữ xưng hô:rật phong phủ, tỉnh tế và giàu sắc thái biểu cảm

- Người nói cân căn cứ vào đối tượúg và đặc dié

- lạo từ ngữ mới đề làm cho vến từ ngữ tăng lên cũng là một cách để phát triển từ vựng tiếng Việt 3 Mươn từ ngữ của tiếng nước ngoài

- Mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài cũng là một cách để phát triển từ vựng tiếng Việt Bộ phận từ mượn quan trọng nhất trong tiếng Việt là mượn tiếng Hán

V Thuật ngữ |

- Thuật ngữ là những từ ngữ biểu thị khái niệm khoa học, công nghệ, thường được dùng trong các văn bản khoa học, công nghệ

- Đặc điểm của thuật ngữ: về nguyên tắc, trong một lĩnh vực khoa học, công nghệ nhất định, một thuật ngữ

chỉ biểu thị một khái niệm, và ngược lại, mỗi khái niệm chỉ bằng một thuật ngữ |

l

b Thành phan cam thán: được dùng để bộc lộ tâm lí của người nói (vui, buôn, mừng, giận )

c Thành phần gọi - đáp: được dùng để tạo lập hoặc duy trì quan hệ giao tiếp

d Thành phân phụ chú: được dùng để bổ sung một số chỉ tiết cho nội dung chính của câu Thành phần phụ chú thường được đặt giữa hai dấu gạch ngang, dấu hai chấm, hai dấu phây, hai sda, ngoac don hoac

=> Các thành phân trên là những bộ phận không tham gia vào việc diễn đạt ‘sh SU; lệ

IH Liên kết câu và liên kết đoạn văn NÊN,

Các đoạn văn trong văn bản cũng như các câu trong một đoạn văn phẩf ib điê

+ Các đoạn văn và các câu phải sắp xếp theo một trình tự a carn 16 gic)

- Về hình thức: các câu và các đoạn văn có thé được liên Ì tết, với ới nhau bang một số biện pháp chính như

có ở câu trước (phép đồng nghĩa, trái Í nốa a Mỗi

+ Sử dụng ở câu đứng sau các tử net có tác du ng 4 thé từ ngữ đã có 0 cau trước (phép thê)

+ Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ biéu u

Liên kết đoạn văn là làm cho giữa các doat `V

+ Dùng từ ngữ chỉ trình tri phượng diện, bổ sung: trước hết, trước tiên, sau nữa, cuối cùng, mặt khác, một là

+ Dùng từ ngữ có ý , đối lậi Này phan: nhưng, tuy nhiên, trái lại, ngược lại, tuy vậy, thé ma

+ Dung tu ngữ CO q \g Kế XIN quật Đ sự việc, van đề: nhìn n chung, tóm lại, nhìn lại, nói tóm lại

suy ra từ những từ ngữ ay

+ Điều kiện để sử dụng hàm ý: Đề sử dụng hàm ý, cân có hai điều kiện sau đây:

e Người nói (người viết) có ý thức sử dụng hàm ý vào câu nói

e® Người nghe (người đọc) có năng lực giải đoán hàm ý

B Phần bài tập

HỌC KĨ I

I, Các phương châm hội thoại:

Bài 1: Đọc đoạn đối thoại sau và cho biết câu nào đã vi phạm phương châm hội thoại? VI phạm phương châm nào?

An: Cậu có biết bơi không?

Ba: Biết chứ, thậm chí còn bơi giỏi nữa

_ những cách nói như:

An: Cậu học bơi ở đâu vậy?

Ba: Dĩ nhiên là ở dưới nước chứ ở đâu

Bài 2: Vận dụng phương châm về lượng để phân tích lỗi trong những câu sau:

a [rau là một loài gia stic nudi 6 nha.( 000.-006.0 )

b.En là một loai chim có hai cánh.( " )

Bài 3: Trong tiếng Việt có những thành ngữ như: Dây cà ra dây muống, Lúng búng như ngậm hột thị được dùng để chỉ những phương châm hội thoại nào? Hai thành ngữ này vi phạm phương châm hội thoại nào

Bài 4: Trong kho tàng tục ngữ, ca dao Việt Nam có nhiều câu như:

a Lời chào cao hơn mâm cỗ

b Lời nói chắng mất tiền mua

Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau

c Kim vàng ai nỡ uốn câu

Người khôn ai nỡ nói nhau nặng lời

ae ae

&

a.Nhân tiện đây xin hỏi: :

b.Cuc chăng đã tôi phải nói; tôi nói; tổ |

không vui; nhưng ; xin lỗi; có thể anh

c.Đừng nói leo; đừng ngătlời nhị

Bài 7: Giải thích nghĩa củ

thoại nào? 1

-Nói băm nói bổ:

TUNER TTT TT tee eee teense eee cence

Cone eae e ene e tence eee e teat eee eee e Đ ĐH ng k6 tá tá tt xxx x2 x2

- Dieu nang tiene - đó e Wiese ee 3 eo TC 0 0000000006060 60600000 80608060 8 6 8 606 6 1 6 6 6 6 6Á 6 R4 6 6 6 Ác 6 6 6Á 6 6 4 6 0 6 6 00 0 8 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 0 6 6 6 6xx 5xx x v2

An: Cậu có biết chiếc máy bay đầu tiên được chế tạo vào năm nào?

Ba: Đâu khoảng dau thé ki XX

Bài 9: Khi nói “tiên bạc chi là tiền bạc” thì có phải người nói không tuân thủ phương châm về lượng

không? Phải hiểu ý nghĩa của câu này như thê nào?

na

Bài 10: Đọc câu chuyện sau và trả lời câu hỏi:

Một cậu bé chơi quả bóng nhựa rong phong doc sách của bố Quả bóng văng vào ngăn của mội kệ sách Cậu tìm mãi không ra, bèn hỏi bố Ông bố đáp:

-Quả bóng năm ngay duoi cuốn “Tuyển tập truyện ngắn Nam Cao kia kìa ”

Câu trả lời của ông bố không tuân thủ phương châm hội thoại nào? Phân tích làm rõ sự vì phạm

'Bài 11: Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi

Bốn người hăm hở đến nhà lão Miệng Đến nơi, họ không chào hỏi øì cả, cậu Chân và cậu Tay nói

thẳng với lão:

- Chúng tôi hôm nay đến không phải để thăm hỏi, trò chuyện gì với Ông, ma dé noi cho ong biết: Từ nay chúng tôi không làm để nuôi ông nữa Lâu nay chúng tôi đã cực khổ, vất vả vì ông (Chân, - TAys vs ola Mắt, Miệng) nhiều rô

Thái độ và lời nói của Chân, Tay, Tai, Mắt đã vi phạm phương châm nào trong giáo té eV

tuân thủ phương châm ấy có lí do chính đáng không? Vì sao? fe, ~

ILXưng hô trong hội thoại | Ay `

BT1: Co lan, mot gido su Viét Nam nhan được the moi dự đám cudi cua"m

đang học tiếng Viét T rong thự có đòng chữ:

Ngày mai chung ta lam lễ thành hôn, mời thầy đến dự y Fee ` ^

Lời mời trên có sự nhầm lẫn trong cách dùng từ như thé n nào ào? Vìsao CÓ sự nhằm lẫn đó?

BT 2: Trong các văn bản khoa học, nhiều khi tác giả của và a một người nhưng vẫn xưng chúng

giặc này ”.(Thánh Gióng) —

Phân tích từ xưng hô mà cậu bẻ dùng ệ

hiện điêu gì?

ẩ @

ĐÔ 00 9900694006029 00 4e 9090990060600 099% ở Ct ^ ¬

A4 BT4: Phân tích cách dùng từ xưng hô và thái độ của người nói trong câu chuyện sau:

Chuyện kế Một danh LUNs 0 lân di'ngang qua trường học cũ của mình liên ghé vào thăm Ông gặp lại người thầy từng day mink hai imho vò kính cần thưa:

-Thua thay, thay còngnhớ con khong? Con Ia

Thay giáokia i

-Thưa ngài, Ngôi là Ú

- Thua thay, voUithays y

dục của thầy ngày nào

Đọc bản “Tuyên ngôn Độc Lập ” đến nửa chừng, Bác đừng lại và bỗng dưng hỏi:

- _ Tôi nói, đông bào nghe rõ không?

Một triệu con người cùng đáp, tiếng vang đậy như sắm:

- Co 0 6!

Từ giây phút đó, Bác cùng với cả biển người đã hòa làm mội

Phân tích tác dụng của việc dùng từ xưng hô trong câu nói của Bác (Chú ý so sánh: Trước năm 1945,

người đứng đầu nhà nước có xưng hô với người dân của mình như vậy không?) 4

trước băng dâu gì? ị

dau gi? ale

HH Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

BII Đọc các đoạn trích sau (Trích từ truyện ngăn Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long) và trả lời câu hỏi:

a Cháu ở liền trong trạm hàng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp cdi toe toe, mac, chau gan lì nhất định không xuống Ấy thế là một hôm, bác lái xe phải thân hành lên trạm cháu, cháu nói: “Đấy, bác cũng chẳng thèm người là gì?”

b Họa sĩ nghĩ thầm: “Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước, dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn

? Trong cả hai đoạn trích, có thể thay đôi giữa vị trí giữa bộ phận in đậm với bộ phận đứng trước nó được z r

ee eee e ee eee eee eee e nee e teen eet ee terete eeeetretteeeevennwcc ctl

deve a eee cee neoe i ee ee ee ee 2 2 2

a Lão tìm lời giảng giải cho con trai hiểu Lão khuyên nó „ấy lăn lòng bỏ đám này, để dùi giang lai it

lau, xem có đắm nào khá mà nhẹ tiền hơn sẽ liệu, chăng lậy đứa nay thi lấp đứa khác; lùng này đã chết & & hệt con gải đâu mà sợ \ v.v

tế

a vam Cao- Lão Hạc)

0 Nhưng chớ hiểu lâm răng Bác sống khắc khô-theo lôi nhà tu hành, thanh tao theo kiểu nhà hiền triết

? Trong đoạn trích (a), bd phan in dé up| OFNO! Nay y nghi?-N6 có được ngăn cách với bộ phận đứng trước

băng dâu gì không? Ae _ oOo

? Trong đoạn trích (b), bộ phân in đ la loi noi nay ý nghĩ? Giữa bộ phận in đậm và bộ phận đứng trước băng từ gì? Có thê thay thế từ đó băng từ” Le g2

@ est eeeeerewenecsssens

—_—_——_— ` ố ốc yến

lớn BT3: Tìm loi danyt

với lão như thể mò lão mũ lão xử với tôi như thể này ờ?

b Sau khi thăng còn.địzlão tự bảo răng: ` Cái vườn là của con ta Hồi nó mồ ma me no, me no co that lung

nằea 6e eeeneeccccee

BT4: Hãy thuật lại lời nhân vật Vũ Nương trong đoạn trích sau đây theo cách dẫn gián tiếp

Hôm sau, Linh Phi lấy mot cai tui bang lụa tía, đựng mười hạt minh Châu, sai sứ giả Xích Hôn đưa

Phan ra khỏi nước Vũ Nương nhân đó cũng đưa gửi một chiếc hoa vàng mà đặn:

- \hờ nói hộ với chàng Trương, nếu có nhớ chút tình xựa nghĩa cũ, xin lập một đàn giả oan bên sông, đốt cây đèn thần chiễu xuống nước, tôi sẽ trở về

(Nguyễn Dữ - Chuyện người con gái Nam Xương)

IV Sự biến đổi và phát triển của từ vự ng

BT1: Đọc kĩ các câu sau (trích từ truyện Kiểu của Nguyễn Du), chú ý những từ In đậm:

a) - - Gan xa nô nức yên anh

Chị em săm sửa bộ hành chơi Xuân ( - + ernethhethnthhntneh )

Dập dìu tài tử giai nhân |

Ngựa xe như nước áo quân như nêm

- Ngày xuân em hãy còn đài, ( -rrrreehhhhhrrrrrrrrnrrrrnni ch `

Xót tình máu mủ thay lời nước non

Giở kim thoa với khăn nồng trao tay Í( - nh: —

- Cũng nhà hành viện xưa nay, T ệ

Hãy cho biết, trong các câu thơ trên, trong những từ in đậm, từ nào là nghĩa

chuyển theo phương thức nào?

BT2: Từ chân trong các câu sau là từ nhiều nghĩa Hãy xác

- Ở câu nào, từ chân dùng với nghĩa Đôc , “a 2

- Océu nao, tir chdn được dùng với nghĩa chuyén theo phuopgithite 4 an du

- JO cau nao, từ chân được dùng với nghĩa chuyện theố phương thức hoán dụ

a) Đề huê lưng túi gió trăng,

Sau chân theo một vài thăng con con

3ù: Truyện Kiều)

b) Năm em học lớp 9A có chân trồng đội ye x của trường đi dự “Hội khỏe Phù Đồng” ( )

Long ta van vững như kiểng ba chan Uceeceeeeee eee eeteenen teen hhêg )

d)Buôn trông nội cỏ rầu râu, "

Chan mây mặt dat mot sa xanh xanh ( Ẻ c cà nền nhhhnhhhhhthhnhhnh thợ )

\ gay ngày mặt trời đi qua bên lắng Thây một mớt trời trong lăng rất do

0) it a, hai được sử dụng theo phép tu từ từ vựng nào? Có thể coi đây là hiện tượng của

ha tu phát triển thành nhiều nghĩa được không? Vì sao?

Ne, sạn ĐÓ

“^^ NHƯ cv kg HH hưng HH

HH HH8 TET777177TTTT7TT77

ccc cece ebnnennnnnnnnnnenseseeeeseeceeeeeaneeeaaaauuaaeegeeeeeeese

see e geese eee sees eee ĐC B440 18 0 08 1 10 27

BT4: Hãy cho biết trong thời gian gần đây có những từ ngữ nào mới được cấu tạo trên cơ sở của các từ sau: điên thoại, kinh tế, di động, sở hữu, tri thức, kinh tế, đặc khu, trí tuệ Giải thích nghĩa của từ ngữ mới câu

> ayThath minh trong tiết tháng ba,

LỄ là tảo mộ, hội là đạp thanh

Gan xa nô nức yên anh,

1ữ

Những từ này có nguồn gốc từ đâu?

Chị em săm sửa bộ hành chơi xuân

Dập dìu tài tử giai nhân,

Ngựa xe như nước áo quần như nêm

(N guyén Du- Truyện Kiều) b) Kẻ bạc mệnh này duyên phận hâm hiu, chồng con rẫy bỏ, điều đâu bay buộc,tiếng chịu nhuốc nhơ, thân sông có linh, xin ngài chứng giám Thiếp nếu đoan trang giữ tiết, trinh bạch gin long, vao nước xin lam ngoc Mi Nuong, xuông đất xin làm cỏ Ngu mĩ Nhược bằng lòng chim dạ cá, lừa chồng dối con, dưới xin làm mỗi cho cá tôm, trên xin làm cơm cho điều qua, va xin chiu khap cho moi người phi nhỏ

(Nguyễn Dữ - Chuyện người con gái Nam Xương) BT6: Tiếng Việt dùng những từ nào để chỉ những khái niệm sau:

a) Bệnh mất khả năng miễn dịch, gây tử vong;

b) Nghiên cứu một cách có hệ thống những điều kiện để tiêu thụ hàng hóa (chẳng fi han

cau, thi hiéu cua khach hang )

BT1: Vận dụng kiến thức đã học Ở các môn ngữ văn, Lịc đã:

để tìm thuật ngỡ thích hợp với mỗi chỗ trống Cho biệt đổ

TS : kh nh nha là tập hợp những từ bi nhat mot néÈ hong v về ằ nghĩ

- .+ là nơi có dầu vết cư trú và sinh) ‘song của người xưa

- a ¬ là hiện tượng hạt phân tiếp xúc Với ( dau nhuy

¬ › là lượng nước chay quaimat cat ngang lòng sông ở một điểm nào đó, trong một giây đồng hồ Đơn

vị đo: mét khôi/ giây `

- là lực hút củất Trái Dat Ậ ©

của khu: an lén bé mặt của Trái Dat

¬ — là nưững \ chất do một nguyên tô hóa học tạo nên

¬ C là thƒTỆ fiộc theo dòng họ người cha, trong đó nam có quyên hơn nữ

HH nu nu uc SỒ „ là đường thang vuông góc với một đoạn tại điểm giữa của đoạn ấy

BT2: Đọc đoạn tifch, sad?

Nếu được làm hạt giống để mùa sau

Nếu lịch sử chọn ta làm điểm tựa

Vui gì hơn làm người lính đi đầu

Trong đêm tỗi, tim ta là ngọn lửa!

A Nước tự nhiên ở ao, hồ, sông, biến là một hỗn hợp

B._ Đó là một chương trình biểu diễn hỗn hợp nhiều tiết mục

1"

VI Tổng kết về từ vựng

BTI: Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi:

Áo Anh rách vai

Quản tôi có vài mảnh vá

Miệng cười buốt giá

Chân không giày

Thuong nhau tay nam lấy nắm lấy bàn tay

Đêm nay rừng hoang sương Imuôi

Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới

Dau sung trang treo

(opi 1 \ Hữu, Đồng ch?)

Trong các từ vai, miệng, chân, tay, đầu ở đoạn thơ, từ nào được dùng theo nghĩa gôỗất you nào, 0: được dùng theo nghĩa chuyển? nghĩa chuyến được hình thành theo phương thức nào? (ghi Boge t gy

BT2: Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi ¿ t2

Tôi cũng kê cho chúng tôi nghe nhiều về bà tôi, một hôm thăng lớn thổid |

- Có lẽ tẤt cả các bà đều tot, bà tớ ngày trước cũng rất tốt

a Câu in đậm là lời dẫn trực tiếp hay gián tiếp?

b Vận dụng những phương châm hội thoại đã học, giải thích vì s40 0;:nhân vật thẳng lớn” phải dùng từ có / Be

BTI: Tìm khởi ngữ trong các đoạn trích sau (gachtehan) ea

a Ông cứ vờ vờ xem tranh ảnh chờ người K hac! đọc Tổ TÔI nghe I lom Điều này ông khô tâm hết sức

(Kim Lân, Lang) b hà Âu, B

b Vang! Ong giáo dạy phải! Đôi wagging à thì thế là sung sướng

đất

C Mot minh thi anh ban tren tram n dink phần xỉ 2 “năng ba nghìn một trăm bốn mươi hai mét kia mới một

d Làm khí tượng, ở,đáo, lễ TÍ f

(Nguyễn Thanh Long, Lange 2 Sa Pa) ;

Thành Long, hăng lẽ Sẽ Le -)

f Xay cai lang Ay ca làng bhục dịch, cả làng gánh gạch, đập đá, làm phu hồ cho nó

(Kim Lân, Làng) 84 aes ees

BT2: Hay viet lai các câu sau thành câu có khởi ngữ (có thê thêm trợ từ /?)

a Anh ấy làm bài cần thận lắm

CÓ ng ng ca H ỹ HH go go HE 4 B6 BE HH B6 B6 0 0 0 0 6 9,8 9 6 6 6 8 6 6 0 6/0 8 8 9 9 8 826 9202820 0 0 8 6 44 8 0 8490834880488 6 6 4 6 8 t6 8 6 8 6 6 6 8 6 60806 8608080808008 000808 0 00860800030003030,2

Du go ng ng g g Ị g Ho Ho Ð HE Bo Đ BE B B6 6 6 6 6 6 6 0 0 0 6 0 0 6 0 8 6 020 0 0 920 0 828 0 9 8 80 88 9 0 4 0 6 0 8 8 808408848 8 8088/44 6 8 8 886 08 9/9080680808000100010108 8 8.30606030083011 B13 Tim khởi ngữ trong câu sau và viết lại thành câu không có khởi ngữ

Còn mắt tôi thì các anh ja Xe bao: “Cô có an 1 ghin sao ma xa xăm.” ”

C al Yau POO MNAR Aor CO COW ADRES AGIA Q ws of XO AY

BT4: Chỉ ra thành h phù biệt lập trong sng cau sau va à giải thích h in, ý nghĩa mà nó đem lại cho câu

Ce no: - oye, ụịíáđađadidaAA s1)

1z

VO QO 0b,

IL ta § thanh phần biết tiên

1 Lúc đi, đứa con gar

a Thật đây, chuyến này không được Độc lập thì chết cả đi chứ sống làm gi cho nó nhục

b Cũng m é may | ma bing méy nét vé, hoa si ghi xong z lần đầu g gương mặt "¬ người ¡ thanh n niên ˆ

là guyén Thành rong, Lắng lẽ Sa Pa)

BT1: Xac định và gọi tên thành phần Diệt lập: (xác định gạch chân)

aVới lòng mong nhớ của anh, chắc anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lẫy cổ anh (Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

ằẻœeœư(aa

An

` Pe gS athe s thé chat được, anh đưa tay vao

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược nà) và nhìn tôi hồi lâu

0, 999999 6® 4# 60 ở Ð 9 60 @ 0Ó 0 Ó 0 09,6 6 9 9 9 9 9 9 9Ó 0 0 Ó@ €0 Ó$@ 0 9 #6 @ e a @

h ‘Ong lão bỗng ngừng lại, ngờ ngợ như lồi

đốn đến thế được é mình không được đúng lắm Chả nhẽ cái bọn ở làng này lại đồ Mm:

(Kim Lan, Lang)

wa Nguyễn Quang Sing,

fe CP TT CEE EEE HEHEHE Eee Re DEERE HHH EEE EEE HERE EEE REE EER EEE OHHH OH EERO eS e neeneee

“phanegi- đáp trong đoạn trích sau và cho biết từ nào dùng để gọi, từ nào dùng để đáp Quan hỆ giữa người gọi và người đáp là quan hệ gì? (trên dưới hay ngang hàng, thân hay sơ?)

- Này, bảo bác ay tron đi đâu thì tron Chik cue nam đấy, chốc nữa họ vào thúc sưu, không có, họ lại đánh trói thì khổ Người ôm rê rê thế, lại phải một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hôn

- Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ Nhưng để cháo nguội, cháu cho nhà chứu ăn lấy vài húp cái đã Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì

BT3: Tìm thành phân gọi- đáp trong câu ca dao sau và cho biết lời goi- đáp đó hướng đến ai?

Bau ơi thương lay bi cung

Tuy rằng khác giông nhưng chung HỘI gÌÈH ( HS H nào )

BT4: Tìm thành phân biệt lập và gọi tên trong các đoạn trích sau: (gạch chân)

1¬

a.Chúng tôi, mỌi người - kể cả anh, đều tưởng con bé sẽ ở yên đó thôi(Ñ guyén Quang Sáng)

b.Giáo dục tức là giải phóng Nó mở ra cánh cửa dẫn đến hòa bình, công băng và công lí Những người năm giữ chìa khóa của cánh cửa này- các thầy, cô giáo, các bậc cha mẹ, đặc biệt là những người mẹ- gánh một trách nhiệm vô cùng quan trọng, bỡi vì cái thế giới mà chúng ta để lại cho thê hệ mai sau sẽ tùy thuộc vào những trẻ em mà chúng ta để lại cho thế giới ấy.(Phê-đê-ri May- o, Giáo dục, Chìa khóa tương lai) c.Bước vào thế ki mới, “muốn sánh vai với các cường quốc năm châu” thì chúng ta phải lấp đây hành trang bằng những điểm mạnh, vứt bỏ những điểm yếu Muốn vậy thì khâu đầu tiên, có ý nghĩa quyết định là hãy làm cho lớp trẻ - những người chủ thực sự của đất nước trong thiên niên kỉ mới- nhận ra điều đó, quen dân với những thói quen tốt đẹp ngay từ những việc nhỏ nhất.(Vũ Khoan, Chuẩn bị hành trang vào thé ki mdi) as

Aas oe

d.Cô bé nhà bên (có ai ngờ)

Cũng vào du kích

Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích

Mắt đen tròn (thương thương quá đi thôi)

(Giang Nam, Quê hương)

ĐÔ 6 6© 0600099499496 6690049000909 90000099022 900040 0409909090 609 090009069000099 9® 0%9%®%8%

fo, r ~ A oA 2 7 * ` A A 2 x "A “ae _ 2° ` x: A ^

/e:Có lẽ tiếng Việt của chúng ta đẹp bởi vì tâm hôn của người Việp.Nam ta rat đẹp, bởi vì đời sông, cuộc

(£Neg chỉ nói lây sướng miệng thôi

_(T6 Hoài, Dễ mèn phiêu lưu `

"ch diều hút eba , vn we Ự ` ¬ Me kh > mm ae ele efesetecs © @ © @ @ eee eo 96 0 NA, e0 sài PNG eee ae

(h.Co ngyoi khé noi:

~ = Bâm, dê có khi đê xỡi

Ta cam lai di ngayon ý

» oA nx SN we ‘op 2

Nang biét bao âfñ Ngã ve”

Quy hon bao vang day!

(Tô Hữu, Bài xa lái xe đêm)

N

Q SỈ &ÔOĐ ĐO 6 H6 086 6 00 4 0 6060660099099 02909 40002009 09% 9® te ® %9 e9 e®e 0® 9

m.Tim tôi cũng đập không rõ Dường như vật duy nhât vẫn bình tĩnh, phớt lờ mọi biên động chung là chiệc

kim đồng hô

(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)

n.Đến lượt cô gái từ biệt Cô chìa tay cho anh năm, cần thận, rõ ràng, như người ta cho nhau cái øì chứ

không phải là cái bắt tay Cô nhìn thắng vào mắt anh- những người con gái sắp xa ta, không biét bao gid

gặp ta nữa, hay nhìn ta như vậy

(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

10

13

_b Trường học của chúng ta là trường học của chế độ dân chủ nhân dân, nhắm mưểtt

_e.Những người yêu đưội,

o.- Thưa ông, chúng cháu ở Gia Lâm lên đấy ạ Đi bốn năm hôm mới lên đên đây, vât vả quái!

(Kim Lân, Làng)

LH Liên kết câu và liên kết đoạn văn

BTI: Xác định và gọi tên phép liên kết:

a Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng băng những vật liệu mượn ở thực tại.(1) Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn nói một điêu gì mới mẻ.(2) Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời _ nhắn nhủ, anh muốn đem một phân của mình góp vào đời sống chung quanh.(3)

(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói văn nghệ)

Tớ] HH 9 00 00000000000 000000 600000006 600000606 60806 0000606060006 6066/68/6060 906 6604624969 608.6606.606 6 8.006 006 6.608.008 6- 6-6 006 6 906 6 6 6 6 6 0 6 0:0 6 0.4 6 6-6 6-6 6 9:6 6 6 6 0:6 6 6 6 6 6 5 8 s3

Pen enseeccccccesees

tưỂiệu đào táo những công

h os, log ctla,chung ta phai hon

han trường học thực dân và phong kiên.(2)Muôn được như thê thì thay: giao, hoc troaya cán bộ phải cô găng

hơn nữa đê tiên bộ hơn (Hỗ Chí Minh, Về vấn đề giác :

a

dân cán bộ tôt, những người chủ tương lai của nước nhà.(1)Vê mọi mặt,.trường

về sath

c.Văn nghệ đã làm cho tâm hôn họ thực sự được sông.(1).Lời #ửI cửa, văn nghệ là sự sông.(2) Sự sông ây 2 x * 2 * » 9 A A ww A i ¢ R Bp re Ko 2 A À , A oA

toa déu cho moi vẻ, mọi mặt của tâm hồn (3) Văn nghệ nói chụyế với tấf cả tâm hồn chúng ta, không riêng ` r7 A A ` A r x vẽ TT ‘

y các

“sd

hgười: 1) Bởi vì, chỉ con người mới có ý thức về thời

gian.(2) Con người là sinh vật duy.rĩ lật biệt răng mỉnh sẽ chết, biết rang thoi gian là liên tục.(3) fe ' pores

y | (Thời gian là gì? Trong tap chi Tia sang)

a

cử TT ĐO 0 0 06000 0 6 0 060 60 60 60 60 0 090 60 0 890 6 80 8690 0600 006 80 0 800 66668 00 6 0 604 0 6 6 0 6 906 0 6 6 6 6 6 66 6 nung

Os

iva ành.(1) Muốn ác phải là kẻ mạnh (2)

(Nam Cao, Chí Phèo) “3e,

® 9 9® 9 %9 99 9 te 6 6 e¿° Ễ oe ee ener

IV.Nghia twong minha nghia hàm ý

B11: Xác dinh eau chia ham y Cho biết hàm ý là gi? vn lạ

a aD

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đây tiếc rẻ Anh chạy ra nhà phía sau rôi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên đặt lại chiếc ghế,

thông thả đi đến chỗ bác già

- Ô! Cô còn quen chiếc khăn mùi soa đây này!

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả lại cho cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay di

(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

B12: Tìm câu chứa hàm ý trong các đoạn trích sau và cho biết nội dung của hàm ý

a Mẹ nó đâm nôi giận quơ đũa bếp dọa đánh, nó phải gọi nhưng lại nói trông:

- - Võ ăn cơm]

1]

1E

Anh Sáu vẫn ngơi im, giả vờ khơng nghe, chờ nĩ gọi “ba vơ ăn cơm” Con bé cứ đứng trong bếp nĩi

- - Cơm chín rồi!

Anh cũng khơng quay lại (Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

b.Bác lái xe dắt tay anh ta lại chỗ nhà hội họa và cơ gái:

- Dây, tơi giới thiệu anh với một họa sĩ lão thành nhé Và cơ đây là kĩ sư nơng nghiệp Anh đưa khách

về nhà đi Tuơi già cần nước chè: ở Lào Cai đi sớm quá Anh hãy đưa ra cái mĩn chè pha nước mưa

thơm như nước hoa của Yên Sơn nhà anh (Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

0909046060090 % 9009400 46 4 0090 000 40 00 0 0 04 040 6 0 9 9 090 6 0 0 9 90 2 90 9 90 0 0 9 0 0 6 4 90 2 9 00 0 9 90 0 40 %9 90 90 0 0 20 9 09 20 6 2 0 4Ĩ 0 0 90 0090 0 6 9 9 ở 0 9 0 ở 0 9 6 9 9 4 9 9 9 iợ oG 90 ® 0 9 9 90 ð e9 0 0® @ 9168

hải: là câu chứa hàm ý khơng? Vì sao?

a Cĩ người hỏi:

- Sao bao lang Cho Dau tinh thần lắm cơ mà)

tơ k.,

Ơng Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn ve Alt yd to:

Ong lão vờ vờ đứng lãng ra chỗ khác, rồi đi thăng Tiếng cười nĩi xơf3 ao;Của đám người mới tản cư

- _ Tơi thấy người ta đồn

Ơng lão gắt lên:

- Biét rdi!

Ba Hai ain bat Gian nha im lặn hiu

Theo em, người nghe cĩ hiểu hàm ý của tans pol i khong? Những chỉ tiết nào chứng tỏ điều đĩ?

a Anh noi nữa đi — Ong giặc ?

- - Báo cáo hết! — —;Người con trai vụt trở lại giọng vui vẻ — Năm phút nữa là mười Cịn hai mươi phút

thơi Bác và ƠyyàO trồng nha@Che da ngam roi day

Thì giờ ngăn n ngủi thue’ BÌUC, cả chính người họa sĩ già Ơng theo liền anh thanh niên vào trong nhà, đảo

nhìn qua 201 t luot trước khi gồi xuống ghế ann (Nguyên Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

a ee Bike pe eee eee e artis

- Cĩ gi dau ma sang trong! Chung toi can phai ban cac thir nay dé

- Ái cha, anh bay gio lam quan roi ma bao la khong sang trong? Những ba nang hầu Mỗi lần đi đâu là

ngơi kiệu lớn tám người khiêng, cịn bảo là sang trong? Hu! Chang cái gì giâu nơi chúng tơi đâu!

Tơi biết khơng thể nĩi làm sao được đành ngậm miệng, đứng trầm ngâm

- _ Ơi dào! Thật là càng giàu cĩ càng khơng dám rời một đồng xul Càng khơng đám rời một đồng xu

c Thột trơng nàng đã chào thưa:

“Tiểu thư cũng cĩ bây giờ đến đây!

Đàn bà dễ cĩ mây tay,

Đời xưa mấy mặt đời này mấy gan

12

16

ap PHAN VANBANS, ®

Đề cương ôn tập văn 9

Dễ dàng là thói hông nhan

Càng cay nghiệt lam cang oan trai nhiéu”

Hoan Thu hon lac phach xiéu, Khau dau dưới trướng liệu điều kêu ca

(Nguyễn Du, Truyện Kiểu)

Nó nhìn dáo dác một lúc rồi kêu lên:

- Cơm sôi roi, chat nước giùm cái! Nó cũng lại nói trồng

Tôi lên tiếng mở đường cho nó:

- Chau phai goi “Ba chặt nước giùm con”, con phải nói như vậy

Nó như không, dé y đến câu nói của tôi, nó lại kêu lên:

- Com soi roi, nhão bay gid!

Anh Sau van ngôi im [ ]

_BHI6: Hãy điển vào lượt lời của B trong đoạn thoại sau đây một câu có h:

ôi Mai về quê với mình di!

lôi đã nghĩ bụng: đã gọi là hi vọng thì không thê nói đâu, je thực mu là hư Cin giỗng như "những con

đường trên mặt đất, kì thực trên mặt đất vốn làm gÌc có 8 an xà

Van xem trang part khác vời,

Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang

Hoa cười ngọc thốt đoan trang, Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da

Kiều càng sắc sảo mặn mà,

So bé tai sac lại là phần hơn:

Làn thu thủy nét xuân sơn,

Hoa hen thua thắm liễu hờn kém xanh

Một hai nghiêng nước nghiêng thành, Sắc đành đòi một tài đành họa hai

Thông minh vốn sẵn tính trời,

audi ta đi mãi thì thành đường thôi

us,

He CPOE ROTH TERETE OEE EEE EH EEE HEH EE EOE HEH OEE ESET EEE EHH EEE EES

Pha nghề thi họa đủ mùi ca ngâm

Cung thương làu bậc ngũ âm, Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương

Khúc nhà tay lựa nên chương, Một thiên bạc mệnh lại là não nhân

Phong lưu rất mực hông quân, Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cặp kê

Êm đêm trướng rủ màn che, Tường đông om bướm đi về mặc ai

Thanh minh trong tiết tháng ba,

Lễ là tào mộ, hội là đạp thanh

Gần xa nô nức yên anh,

13

Chị em săm sửa bộ hành chơi xuân Dap diu tai tử giai nhan, Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang

Lâu la bôn phía vỡ tan, Ngựa xe như nước áo quân như nêm Ngôn ngang gò đông kéo lên, Déu quảng guom giao tim dang chay ngay

Phong Lai trở chăng kịp tay, Thoi vàng vó rac tro tiền giấy bay BỊ Tiên một gậy thác rày thân vong

Chị em thơ thân đang tay Ta vẻ Hỏi : “Ai than khóc ở trong xe nay?”

Bước dân theo ngọn tiểu khê, Thưa rằng : “Tôi thiệt người ngay,

Lần xem phong cảnh có bê thanh thanh Sa cơ nên mới lầm tay hung dé

Nao nao dong nước uốn quanh, 1rong xe chật hẹp khôn phô,

Dịp cầu nho nhỏ cuối chênh bắc ngang Cúi đầu trăm lạy cứu cô tôi cùng.”

Đáp răng : ta đã trừ dong lau'la

3 Kiéu 6 lau Ngung Bich Khoan khoan ngôi đó thớ tí

Trước lâu Ngưng Bích khóa xuân, Tà phận cá, gái là" PHÁN Đi:

Bén bé bat ngat xa trong,

Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia Chẳng hay tê tên nhọ, Ja thi?

Nửa tình nửa cảnh như chia tắm lòng ¢ , ilychua han da nay,

Tưởng người dưới nguyệt chén động, in nal tới ai thay noi ra?”

Tin sương luống những rày trông mai chờ gk aang Š:”Tôi Kiều Nguyệt Nga,

Bên trời góc bể bơ vơ, | 4 OF a tì tất tên là Kim Liên

Tâm son gột rửa bao giờ cho phai Tà \ Qué nhà ở quận lây Xuyên,

ĐC < ha làm tri phủ ở miễn Hà Khê

Ny ở Sai quân đem bức thư vê,

a FŸ Rốc tôi qua đó định bề nghỉ gia

we Làm con đâu dám cãi cha,

Ví dầu ngàn dặm đàng xa cũng đành

Chang qua là sự bất bình,

Buôn trông ngọn nước fớ Hay vây cũng chang dang trinh lam chi

Tiét tram nam cũng bỏ đi một hồi

"3 Trước xe quân tử tạm ngồi,

so ma Qhanh ghế ngồi Chút tôi liễu yêu đào tơ,

be Nguyễn Du G1ữa đường lâm phải bụi dơ đã phan

`

Xin theo cùng thiếp đền ân cho chàng

Gặp đây đương lúc giữa đàng, Của tiên chẳng có, bạc vàng cũng không

Gẫm câu báo đức thù công, Lay chi cho phi tam long cùng ngươi”

Vân Tiên nghe nói liên cười :

“Làm ơn há dễ trông người trả ơn

Nay đà rõ đặng nguồn cơn, Nao ai tinh thiét so hon lam gi

Nhớ câu kiến nghĩa bắt vi, Làm người thế ấy cũng phi anh hùng

Aót người tựa cửa hôm mai,

Quạt nông âp lạnh những ai đó giờ?

San Lai cach may nang mua, _

Có khi gốc tử đã vừa người ôm “ n os

Buôn trông cửa bê chiều hôm, `

Thuyên ai thấp thoáng cánh buồm xa xa? @

SỐ „+ sae

4.Lục Vân Tiên cứu Kiéu Nguyệt Nga

Vân Tiên ghé lại bên đàng,

Be cay lam gay nhăm làng xông vô

Kêu răng: “Bớ đảng hung dé,

Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân.”

Phong Lai mặt đỏ phung phừng :

“Thăng nào đám tới lây lừng vào đây

Trước gây việc dữ tại mây,

Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng.”

Vân Tiên tả đột hữu xông,

14

đã

Đề cương ơn tập văn 3 ;

Nguyên Đình Chiêu

5.Dong chi

Quê hương anh nước mặn, đồng chua

Làng tơi nghèo đất cày lên sỏi đá

Anh với tơi đơi người xa lạ

Tự phương trời chang hen quen nhau,

Sung bén sung, d t bén dau,

Đêm rét “han cut Đình đơi trì kỉ

Dong chi !

Ruộng nương anh gửi bạn thân cày

Gian nha khong, mac k¢ gio lung lay

Giêng nước gơc đa nhớ người ra lính,

Anh với tơi biết từng cơn ớn lạnh

Sot run người vừng trán ướt mồ hơi

Ao anh rach vai

Quân tơi cĩ vài mảnh vá

Miệng cười buốt giá

Chân khơng giây

Thương nhau tay nắm lây bàn tay

Đêm nay rừng hoang sương muối

Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới

Đầu súng trăng treo

-_ (1948) Chính Hữu

6.Bài thơ về tiểu đội xe khong kinh 2

Khơng cĩ kính khơng phải VÌ Xe khơng CỔ: ›kín „

- Bom giật bom rung kính vỗ di ri Nà

Ung dung buơng lái ta ngdi,

Nhìn nthe, CO ecto mt ay cing vao tim

Thây sao trời Ì va dot ngộ cánh chim

Như sa như ùaÄ tào buơng “lái

Khơng cĩ kính, ừ thì cĩ bụi,

Bụi phun tĩc trắng như người già

Chưa cân rửa, phì phéo châm điều thuơc

Nhìn nhau mặt lâm cười ha ha

Khơng cĩ kính, ừ thì ướt áo

Mưa tuơn mưa xối như ngồi trời

Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa

Mưa ngừng, giĩ lùa khơ mau thơi

Những chiếc xe từ trong bom rơi

SF

‘S

“Cat auebién Déng nhu doan thoi

` Đêm ngày dệt biển muơn luéng sáng

Đến dệt lưới ta, đồn cá ơi Ì

Khơng cĩ kính, rồi xe khơng cĩ đèn,

Khơng cĩ mui xe, thùng xe cĩ xước,

Xe van chay vi mién Nam phíế' t rự

„Hắtfằng; cá “bac bién Déng lang,

’ Tiyan ta lái giĩ với buồm trăng, Lướt giữa mây cao với biển băng,

Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long,

Ta hát bài ca gọi cá vào,

Gõ thuyền đã cĩ nhịp trăng cao

Biên cho ta cá như lịng mẹ Nuơi lớn đời ta tự buồi nào

Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng,

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng

Vậy bạc đuơi vàng lĩc rạng đơng, Lưới xếp buồm lên đĩn năng hơng

Câu hát căng buơm với giĩ khơi, Đồn thuyên chạy đua cùng mặt trời

[5

Mặt trời đội biển nhô màu mới,

Mat ca huy hoàng muôn dặm phơi

(1958)Huy Cận

8, Bép lira

Mot bép lửa chờn VỜn Sương sớm

Một bếp lửa ấ ap iu nông đượm

Cháu thương bà biết mây năng mưa

Lên bôn tuôi cháu đã quen mùi khói

Năm ấy là năm đói mòn đói moi

Bồ đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy

Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu

Nghĩ lại đến giớ sông mũi còn cay!

Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa

Tu hú kêu trên những cánh đồng xa

Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà

Bà hay kê chuyện những ngày 0 Huế

Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!

Mẹ cùng cha công tác bận không về

Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe

Ba dạy chau lam, ba cham chau hoc

Lan dan doi ba biét n may nang mua

May chục năm rồi, đến tận bây giờ

Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm

Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm

Nhóm niêm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi

Nhóm nôi xôi gạo mới sẻ chung vui

Nhòm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ

Ôi kì lạ và thiêng liêng — bếp lửa!

Gio cháu đã đi xa Có ngọn khói trăm tàu

Trân trụi với thiên nhiên,

hôn nhiên như cây cỏ Ề NG

ngỡ không ba¢ 210 quén (

kế chỉ người vô tình ánh trăng im phăng phắc

đủ cho ta giật mình

(1978)Nguyễn Duy

10 Mùa xuân nho nhỏ

Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chién chién

Hot chi ma vang trời Tung giot long lanh roi Tôi đưa tay tôi hứng

Mùa xuân nguol cam sung Lộc giắt đầy trên lưng

16

¿4

Đề cương ôn tập văn 9

Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ

Tất cả như hỗi hả

_Tất cả như xôn xao

lobe: Đất nude bon ngan nam

Vat #4 va gian lao

Đất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hòa ca

_Một nôt trâm xao xuyên

Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuôi hai mươi

Dù là khi tóc bạc

12 Vieng lang Bac

Con ở miên Nam ra thăm lăng Bác

Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát é Oi! Hang tre xanh xanh Viét Nam

Bao tap mưa sa đứng thăng hàng

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lang" "

Thây một mặt trời trong lăng rất đề

II Sang Thu

Bong nhận ra hương ỗi ỗi

_¬:Phả vào trong gió se

Sương chùng chinh qua nộõ Hình như thu đã về

Sông được hic dénh dang _ Chim bắt đầu vội vã

Gift 'Htộgf ng trăng sáng địu hiển

„ Mã Šạo p nene nhoi 6 trong tim! 1 biét trời xanh là mãi mãi

ng

N) Mai về miền Nam thương trào nước mắt

Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác

Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây - Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này

(1976) Viễn Phương

Chan phai bué os

13 Noi voi con Xe

a

Chan trai budexsi mẹ ` "

Một bước chamtigng n noi”

Hai bước tới tiêng ' CƯỜI

Người đồng mình yêu lắm con ơi

Đan lờ cài nan hoa

Vách nhà ken câu hát

Rừng cho hoa

Con đường cho những tam long

Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới

Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời

Người đồng mình thương lắm con ơi

-_ Cao đo nỗi buồn

Xanôôi chí lớn

Dấu làm sao thì cha vẫn muốn

Sống trên đá không chê đá gập ghềnh Sống trong thung không chê thung nghèo đói Sống như sông như suôi

Lên thác xuông ghênh Không lo cực nhọc Người đồng mình thô sơ da thịt Chăng mây ai nhỏ bé đâu con Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương Còn quê hương thì làm phong tục

Con ơi tuy thô sơ da thịt

Không bao giờ nhỏ bé được

Nghe con

17

II.Ý NGHĨA NHAN ĐÈ | oe

1 TRUYÊN KỈ MẠN LỤC: Ghi chép tản mạn những điều kì lạ được lưu truyền

2 HOANG LE NHAT THONG CHi: ghi chép về sự thông nhất của vương triều nhà Lê vào thời điểm

Tây Sơn diệt Trịnh trả lại Bắc Hà cho vua Lê ¬ |

_ 4.ĐÔNG CHÍ: Đồng chí là tên gọi một tình cảm.mới đặc biệt xuất:hiện và phổ biến trong những năm ` cách mạng và kháng chiến chống Pháp, chỉ những người chung chí hướng, lí tưởng, ở trong một đoàn thể

chính trị hay một tô chức CM nên được gọi là đồng chí Đồng chí lá cốt lõi, là bản chất sâu xa của sự gắn

bo giữa những người lính Cách Mạng Tình cảm này là sức mạnh để người lính có thể vượt qua khó khăn

đề chiến đấu và chiến thắng, tạo nên vẻ đẹp tỉnh thần của người lính CM 7 a

5 BÀI THƠ VẺ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH: Nhan đề làm nỗi bật một hình ảnh rất độc đáo của

toàn bài: hình ảnh xe không kính Hai chữ “bài thơ” khăng định chất thơ của hiện thực chiến tranh khốc

liệt, của tuôi trẻ hiện ngang, dũng cảm vượt lên thiếu thốn, hiểm nguy để hoàn thành nhiệm.vụ

6 BEP LUA: Hinh anh bép lita khơi nguồn cảm hứng cho sáng tác của nhà tho, cóð nghĩa là biêu tượng

về sự tảo tần, chăm sóc, tình yêu thương của bà Bếp lửa còn là gia đìn quê hươnđ đất nước

cho quá khứ đẹp thủy chung Ảnh sang dịu nhẹ của trăng len lỗi vào những Hồi J;uất lấp trong tâm hồn

con người để thức tỉnh, hướng con người ta đến với những giá trị đích thực của cuộc song

8 LANG: “Lang” tuong trung cho quê hương, đất nước Đặt tê) &ý Làng” Truyện viết về tình cảm chung

của người dân VN thời kì kháng chiến chống Pháp, tình yêu,làng qùê mở rộng ra là tình yêu đất nước

9.LẠNG LÊ SA PA: Lặng lẽ Sapa đó không chỉ là cái về bên hgoài của một nơi rất ít người đến mà gợi ~ w oA r Aor ~ A "A A yf TH 4 & A oA “4 › ° +? A A -

ra những suy nghĩ triệt lí về ý nghĩa công việc, sự công hiện Và:lađ động miệt mài, tự giác, âm thâm, lặng ~ + x * ` * , * A A 7 ee ẤN eal :

lẽ của môi người cho sự phát triển chung cua đất nướế; Ì

10 CHIEC LUQC NGA: chiéc luge ngà đã nối ‡ết 2 ch ° xe ` 3 "= 7 « *“Á HIẾN - By vA & A A 2 ` ^ , xe r,

hai người và cả khi ông Sáu hy sinh Chiệc lượệip gà lầbiêu hiện cụ thê của tình yêu thương, nếi nhó ch đo ae VÀ, to a ` ` xế A A ý ,

mongcủa ông Sáu với con và đã trở thành DIỄU {

chứng cho giá trị của tình cảm gia đỉnh, ` A nà Sun

£

11 MÙA XUÂN NHO NHỎ: Nhan để bài thơ mang nhiều tầng ý nghĩa Đó không chỉ là mùa xuân của

thiên nhiên, mùa xuân của đất nước, con người” Hình ảnh ấn dụ độc đáo này thể hiện ước nguyện chân

thành, khiêm tốn của nhà thio muén lam métMXNN nghĩa là muốn sống đẹp, sống có ích Đóng góp công

sức nhỏ bé của mình cho đâ nước

12 SANG THU: THỂ:hiện khoảnh Kite thoi gian giữa hiện tại và quá khứ Khung cảnh sang thu của đất

%

2

trời có nhiều tânghý nghiềt Tài Đại nghiệm của đời người -

13 NOI VOLCON: chai quat'y nghia cho toàn bài thơ Là lời cha nói với con về gia đình, quê hương, lẽ

sông Dạy col sông xỨg đáng với truyền thống quê hươn |

_ 14 NHUNG NGOI SAO XA XÔI: Là biểu tượng cho vẻ đẹp tỏa sáng về tâm hồn và tính cách của

những cô gái TNXP anh hùng giữa núi rừng Trường Sơn thời chống Mỹ giống như những ngôi sao tảo

II.PHẢN GHI NHỚ:

HỌOCKYIL _~

1, Van bản nhật dụng

Vẻ đẹp của phong cách HCM là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thông văn hóa dân tộc và tỉnh hoa văn

hóa nhân loại, giữa thanh cao và giản dị | _ : | |

+ Đầu tranh cho một thế giới hòa bình (Mackeb ` `

thảm bại của quân tướng nhà Thanh và sé phan bi dat chai viễn tôi

Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang đe dọa toàn thê loài người và sự sông trên trái đất Cuộc chạy đua vũ trang vô cùng tốn kém đã cướp đi của thé giới nhiều điều kiện dé phát triển, để loại trừ nạn đói, nạn thất học và khắc phục bệnh tật cho hàng trăm triệu con người Đâu tranh cho hòa bình, ngăn chặn và xóa bỏ nguy cơ chiến tranh hạt nhân là nhiệm vụ thiết thân và cập bách của toàn thể loài người Bài viết của Mac-két đã đề cập vẫn đề cấp thiết nói trên với sức thuyết phục cao bởi lập luận chặt chẽ, chứng cứ

phong phú xác thực, cụ thể và còn bởi nhiệt tình của tác giả

+Tuyén bo thé giới về sự sống còn, quyền được bảo vệ và phát triỀn của trẻ em

Bảo vệ quyền lợi, chăm lo đến sự phát triển của trẻ em là 1 trong những van dé quan trọng, cấp bách,

có ý nghĩ toàn câu Bản Tuyên bố của Hội nghị cấp cao thê giới về tre em ngày 30-9-1990 đã khẳng định điều ây và cam kết thực hiện những nhiệm vụ có nh toàn diện vì sự sông còn, phát triển của trẻ em, vì

2 Van ban trung dai:

+Chuyên người con gái Nam Xương — Nguyễn Dữ

Qua câu chuyện về cuộc đời và cái chết thương tam của Vũ Nương, CN CGNX thé hiện h hiểm, cảm

thương đôi với sô phận oan nghiệt của người phụ nữa VN dưới chế d6-phi 103 n

đẹp truyền thông của họ Tác phâm là một áng văn hay, thành công về nghiệt Luật cing truyén, miéu ta

-Gia tri hién thuc: la Dức tranh hiện thực về | xh bat’ Công Àtàn bạo, là tiếng nói thương cảm trước số phận

bi kịch của con người, tiếng nói lên án, tô cáo nhữấp ( thê li gấu xa

-Gia tri nhan dao: la tiéng nói khang a cag, tar TIẾP niiận phim va những khát vọng chân chính của

Doan tho chi em Thuy Kiéu str dung but pháp nghệ thuật ước lệ, lấy vẻ đẹp của thiên nhiên để gợi tả vẻ đẹp của con người, khắc họa rõ nét chan ding’ chị em Thúy Kiều Ca ngợi vẻ đẹp, tài năng của con người

và dự cảm về kiép nguoi tai,hoa ‘bac ménh, là biểu biện của cảm hứng nhân văn ở Nguyễn Du

+Canh ngay xuân : d

Doan tho Canh ngayap quan a bite tranh thién nhiên, lễ hội mùa xuân tươi đẹp, trong sáng được gợi lên qua từ ngữ, bút pháp miêu' tẩgiáu chất tạo hình của Nguyễn Du

+Kiêu ở lầu Ngứng Bích : we

Kiéu ¢ ở lầu N sich

Kiéu, dac biét 1a a bang bút Pháp tả cảnh ngụ tình Đoạn thơ cho thấy cảnh ngộ cô đơn, buồn tùi và tâm lòng

thủy chung, hiểu tfầo;eủá Thúy Kiểu

+Luc Van Tiên cứu Kiều Nguyệt Nơa :

LVTCKNN thể hiện khát vọng hành đạo giúp đời của tác giả và khắc họa những phẩm chat dep dé của 2 nhân vật : LVT tài ba cũng cảm, trong nghĩa khinh tài; KNN hiền hậu nết na, ân tình

3 Văn bản hiên đại:

linh cach mang va su gan bó keo sơn của họ qua những chỉ tiết, hình ảnh, ngôn ngữ giản dị, chân thực, cô

đọng, giàu sức biểu cảm |

+Bai thơ về tiểu đôi xe không kính |

Bai tho cla Pham Tién Duật đã khắc họa hình ảnh độc đáo : những chiếc xe không kính Qua đó, tác

giả khắc họa nổi bật hình ảnh người lính lái xe ở Trường Sơn trong thời chống Mỹ, với tư thể hiên

ngang, tỉnh thân lạc quan dũng cảm, bất chấp khó khăn nguy hiểm và ý chí chiến đâu giải phóng vì miền Nam /Tác giả đã đưa vào bài thơ chất liệu hiện thực sinh động của cuộc sống ở chiến trường, ngôn ngữ

và giọng điệu giàu tính khâu ngữ, tự nhiên, khỏe khoắn

+Đoàn thuyền đánh cá

Bài thơ đoàn thuyên đánh cá đã khắc họa nhiều hình ảnh đẹp tráng lệ, thể hiện sự hòa hợp giữa thiên nhiên và con người lao động, bộc lộ niềm vui, niềm tự hào của nhà thơ trước đất nước /euộc sông./ Bài thơ có nhiêu sáng tạo trong việc xây dựng hình ảnh băng liên tưởng, tưởng tượng phống phú;,độc đáo; có

âm hưởng khỏe khoắn, hào hùng, lạc quan VN ae

+ Bếp lửa: | So ha £

Qua hồi tưởng và suy ngẫm của người cháu da truéng thanh, bai thieybép lira gợiilại những ki niệm đầy

xúc động về người bà và tỉnh bà cháu, đông thời thê hiện lòng kính yêu trantrong và Diệt ơn của người

cháu đôi với bà và cũng là đôi với gia đình, quê hương, đât nước./ Bài thơ đã Kết hộp nhuần nhuyễn giữa

biểu cảm với miêu tả, tự sự và bình luận Thành công của bài thơ CÒN;Ó t

liên với hình ảnh người bà, làm điểm tựa khơi gợi mọi kỉ niệm, cảm

Với giọng điệu tâm tình tự nhiên, hình ảnh giàu tính biểu, a we nh tráng của Nguyên Duy như một » 2 x A

lời tự nhắc nhở về những năm tháng gian lao đã qua của cuộc đời.n8ười lính găn bó với thiên nhiên, đât

nước binh dị, hiện hậu Bai thơ có ý nghĩa gợi nhắc củng.cổ'người đọc thái độ sông “uông nước nhớ

Tinh yéu lang qué va long yeu nudes tinh't lan Khang Chiến của người nông dân phải rời làng đi tân cư

đã được thê hiện chân thực, sâu sắc ã cảm độ 20 nhân vật ông Hai trong truyện Làng./ Tác giả đã thành

công trong việc xây dựng tình huông truyện, tro ng nghệ thuật miêu tả tâm lí và ngôn ngữ nhân vật

+ Lăng lẽ Sa Pa: ©,

Truyện ngăn LLSP khắc“ñđọa tanh cong hình anh những người lao động bình thường mà tiêu biểu là

anh thanh niên làm công tác Rhí tượng ở một mình trên đỉnh núi cao Qua đó truyện khăng định vẻ đẹp của ue A x sấ% ~ ` 2 mest A oA A w A ~ A ` A

con người lao dong valtyar gha tủa những công việc thầm lặng /Truyện đã xây dựng được tình huông hợp

Băng việc sáng tạo nnfÑa ống bất ngờ mà tự nhiên, hợp lý, đoạn trích truyện “Chiếc lược ngà” đã thê hiện thật

cảm động tình ch@scon sau nafig va cao dep trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh./ Truyện đã thành côngtrongvệc -

miều tả tâm lý và Xâ) dựng.đỉnh cách nhân vật, đặc biệt là nhân vật bé Thu

HỌC KY II: Văn bản hiện đại:

+ Mùa xuân nho nhỏ:

Bài thơ MXNN là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời; thể hiện ước nguyện chân

thành của nhà thơ được công hiến cho đất nước, gop | “MXNN” của mình vào mủa xuân lớn của dân tộc / Bài thơ

theo thê năm tiếng, có nhạc điệu trong sáng, tha thiết, gan gũi với dân ca, nhiều hình ảnh đẹp, giản dỊị, gợi cảm,

những so sánh và ân dụ sáng tạo

+ Viếng lăng Bác:

Bài thơ VLB thể hiện lòng thành kính và niềm xúc động sâu sắc của nhà thơ và của mọi người đôi với Bác Hồ

khi vào lăng viếng Bác / Bài thơ có giọng điệu trang trọng và tha thiết, nhiều hình anh an du đẹp va gợi cảm, ngôn

ngữ bình đị mà cô đúc

+ Sang thu:

20

- Hà Tĩnh Khi Nguyễn Ảnh lên ngôi, ông làm quan bất đắc dj

Từ cuối hạ sang đầu thu đất trời có những biến chuyển nhẹ nhàng mà rõ rệt Sự biến chuyển này đã được Hữu

Thỉnh gợi lên bằng cảm nhận tinh tế, qua những hình ảnh giàu sức biểu cảm trong bài ST

+ Nói với con:

Qua bài NVC, bằng những từ ngữ, hình ảnh giàu sức gợi cảm, Y Phương đã thé hiện tình cảm gia đình â âm cúng,

ca ngợi truyền thống cần Cù, SỨC sông của quê hương, dân tộc mình Bài thơ giúp ta hiểu thêm về sức sống và vẻ đẹp tâm hon của 1 dân tộc miễn núi, gợi nhắc tình cảm gắn bó với truyền thé ông, với quê hương và ý chí vươn lên trong

cuộc sống

+ Những ngôi sao xa Xôi:

Truyện NNSXX của Lê Minh Khuê đã làm nỗi bật tâm hồn trong sáng, mơ mộng, tinh thần đũng cảm, cuộc sống chiến đầu đầy gian khô, hi sinh nhưng rất hồn nhiên, lạc quan của những cô gái TNXP trên tuyến đường Trường

Sơn Đó chính là hình ảnh đẹp, tiêu biểu về thế hệ trẻ VN trong thời kì kháng chiến chống Mĩ / Truyện sử dụng vai

kế là nhân vật chính, có cách kế truyện tự nhiên, ngôn ngữ sinh động, trẻ trung và đặc biệt thành Công, vệ nghệ thuật

miêu tả tâm lí nhân vật à

hn

1.NGUYÊÊN DỮ: ( chưa rõ năm sinh, năm mắt), quê Hải Dương Ông là học tất của NguyénsBi

ở thế ky XVI, la thời kỳ nhà Lê khủng hoảng, các tập đoàn phong kiến Lê, mạc Tết 8 h tranhigianh quyén binh gay ra nội chiến kéo dài Ông học rộng tài cao, nhưng chỉ làm quan một năm rồi xin nghỉ Vềnhà „iôi mẹ già và viết sách,

sống ân dật như nhiều trí thức đương thời khác Tác phẩm tiêu biểu: T ruven hộ mạn TƯ

2 NGUYEN DU(1765- 1820) tén chit la To Nhu, higu la Thanh Hién HỆ

đai quý tộc nhiều đời làm quan và có truyền thông về văn học Gide đờN

cố lịch sử cudi TK XVIII — dau TK XIX: chế độ phong kiến VN kning hod at te trong, “hone trào nông dân khởi

nghĩa nỗi lên khắp nơi Trong hoản cảnh â ay, ong sông phiêu bạ sa nhiên nary trên đất Bắc (1786-1796) rồi về ở ân tại

ug trigueNeuyén, duoc cir lam chanh su sang TQ

Nam 1820 đười triều Minh Mạng, được lênh làm chánh sứ ân, œ nhưng chưa kịp di thì bệnh và mat tại Huế NDu là

ngưới có kiên thức sâu rộng, am hiểu văn hóa dân tộc, va, chuorig Q.Cuộc đời từng trải, di nhiều, tiếp xúc nhiều đã

tạo cho ND có vốn sống phong Pa va niêm yi cảm Lsái Sức với Ì hững đau khổ' của nhân dân ND là thiên tài văn

5 i * sống, r "êu cao tinh thần bất khuất trước kẻ thủ, giữ trọn lòng trung thành voi Tổ

@ala nhatho 'lớn Của dân tộc, Ông dé lai nhiều é ang V van chuong có giá tri nham truyén ba

dao lam người như ?% “Kiện

4.CHÍNH HỮU fi92 £2007) tén khai sinh la Tran Dinh Đắc, quê ở Hà Tĩnh Năm1946 gia nhập và hoạt động

trong quân đội sit hai Cud¢s] chang chién chéng Phap va chéng Mỹ.Làm thơ từ 1947, hầu như chỉ viết về người

lính,chiến tranh Ì Tho ' Ông khôi ng nhiều nhưng có những bài đặc sắc, cảm xúc dồn nén, ngôn ngữ và hình ảnh chọn

lọc, hàm xúc, Năm 200 00 đưốc tặng giải thưởng HCM về văn học, nghệ thuật.7; ptb: Đầu súng trăng treo

5 PHAM TIEN DUAT: (1941-2007) quê ở Phú Thọ.1246 gia nhập quân đội, hoạt động trên tuyến đường Trường

Son, la guong mặt tiêu biểu thế hệ các nhà thơ trẻ thời chông MI Thơ ông tập trung thê hiện hình ảnh thé hệ trẻ

trong cuộc kháng chiến chống Mĩ qua các hình tượng người lính và cô thanh niên xung phong trên tuyến đường

Trường Sơn Thơ ông có giọng điệu sôi noi, trẻ trung, hồn nhiên, tính nghịch mà sâu sắc 2001 được tặng giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật 7; plb: Vâng trăng quảng lửa, Thơ một chặng đường

6 HUY CAN: (1919- 2005) tén day đủ là Cù Huy Cận, quê ở Hà Tĩnh Huy Cận nỗi tiếng trong phong trào thơ mới

voi tap “Liu thiêng” Ông tham gia Cách Mạng trước năm 75 và giữ nhiều trọng trách trong chính quyền CM.1996 được trao tặng giải thưởng HCM về văn học nghệ thuậ 1p/Ö: Võ trụ ca, Trời môi ngày lại sáng

7.BÁNG VIỆT: tên khai sinh là Nguyễn Việt Bằng, sinh năm 1941, quê ở Hà Nội Làm thơ từ đầu những năm 60 và thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chong Mỹ Hiện nay, ông là Chủ tịch hội liên hiệp Văn học

nghệ thuật.7p/b: Những gương mặt, những khoảng trời, Đái sau

8 NGUYÊN DUY: tên khai sinh là Nguyễn Duy Nhuệ, sinh năm 1948, quê ở Thanh Hóa.1966 gia nhập quân đội,

sau 1975 chuyển về làm báo Văn nghệ giải phóng Từ năm 1977, NDuy là đại điện thường trú của báo văn nghe tai

TPHCM .2007 được tặng giải thưởng Nhà Nước về văn học nghệ thuật NDuy trở thành gương mặt tiêu biểu trong

lớp nhà thơ trẻ thời chỗng mỹ và tiếp tục bền bỉ sáng tác 7»/b: Cái trắng, Ánh trăng, Mẹ và em

9 KIM LAN: (1920-2007) tén khai sinh là Nguyễn Văn Tài, quê ở Bắc Ninh.Chuyên viết truyện ngắn Ông gắn bó và am

hiểu sâu sắc cuộc sống ở nông thôn, hầu như chỉ viết về sinh hoạt làng quê và cảnh ngộ của người nông dân.2001 được

tặng giải thưởng nhà nước và văn học nghệ thuật 7; plb: Làng, Nên vợ nên chông, Vợ nhặt _

10 NGUYÊN THÀNH LỌNG: (1925-1991) quê ở Quảng Nam, viết văn từ thời kì chống Pháp, chuyên viết truyện ngắn

và kí Tp/b: Bát cơm cụ Hồ, Chuyện nhò chuyện xưởng, Giữa trong xanh

11, NGUYÊN QUANG SÁNG: (1932- 2014) quê An Giang Trong kháng chiến chống Pháp tham gia bộ đội, hoạt động ‹

chiến trường Nam Bộ Sau 1954, tập kết ra Bắc, bắt đầu viết văn Những năm chống Mỹ, ông trở về Nam Bộ tham gia

kháng chiến và tiếp tục sáng tác văn học Tác phẩm của ông nhiều thể loại, hầu như chỉ viết ve, clidesing Và COn người

Nam Bộ trong 2 cuộc chiến tranh cũng như sau hòa bình 2000 được tặng giải thưởng HCM về Văn hộồ pghệ thuật 7?/b:

Chiếc lược ngà, Cánh động hoang, Mùa gió Chướng - VN, `, ,

12 THANH HAI: (1930- 1980) tên khai sinh là Phạm Bá Ngoãn, quê ở Thừa Thiên - Hữê Onghoat động văn nghệ từ ,

cudi những năm kháng chiên chông Pháp Trong thời kì chống Mỹ cứu nước Phạnh Hải ở lạt: quế hương hoạt động và là | ~ An , , nN A A w ’ 2 ` ~ Satay a \ in Beer Nhàn ~ a , oA

trong những cây bút có công xây dựng nên văn học cách mạng ở VN từ nhitng ngay dau 7) Dib : Những động chí trung kiên r 7

a, iS :

Dấu võng Trường Sơn, Huê mùa xuân i,

13: VIÊN PHƯƠNG: tên khai sinh là Phan Thanh Viễn, sinh năm 1928, quê ở An lãng Trong kháng chiến

chống Pháp và chống Mỹ, ông hoạt động ở Nam Bộ và là một trong nhữñ se ' bút có mặt sớm nhất của lực lượn g

văn nghệ giải phóng ở miền Nam thời chống Mỹ cứu nước 7 bệ Mae ¡ng hộc trỏ, Như mây mùa xuân

14 HỮU THỈNH: tên đầy đủ là Nguyễn Hữu Thỉnh, sinh năm I9#9uế xinh Vĩnh Phúc Năm 1963 Hữu Thỉnh

nhập ngũ vào binh chủng Tăng — Thiết giáp trở thành cán bộ vănthớã, tuyên

ăn thy huấn trong quân đội và bắt đầu sáng tác

thơ Ong đã tham gia ban châp hành hội nhà văn VN khóa HLIN ,VÀbùdiăm 2000 Hữu Thiỉnh là tông thư kí hội nhà aia

Lthanh pho

sXe

re

wy

văn VN Tptb : Tư mùa đông, Trường ca biển, Đường tới hành:

15 Y PHƯƠNG: tên khai sinh là Hứa Vĩnh Sước, dân tộc Tẩy, sinh năm 1948, quê ở Cao Băng Nhập ngũ năm

1968, phục vụ trong quân đội đến 1981 chuyền và ông | tại sO ăn hóa — Thông tin Cao Băng Từ 1993 ông là

chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Cao Bằng Thờ 0 i thê Biển tâäi hồn chân thật, mạnh mẽ và trong sáng, cách tư

ề Cảng giải thưởng Nhà nước về van hoc nghé thuat.7; ptb :

on

os duy giàu hình ảnh của con người miệnúi.2007T

a A „ , aA ` , ` vã SN 3

Tiéng hat thang giéng, Loi chic, Dan the} HẦU a

h THanh Hóa Trong kháng chiến chống Mỹ gia nhập TNXP và bắt

16 LE MINH KHUE: sinh năm 1949 quê Ôi

đầu việt văn vào đầu những năm 70, LMK là cẩŠut nữ chuyên về truyện ngăn Trong những năm chiên tranh

Sóng Chiến đấu cửa tuổi trẻ ở tuyên đường Trường Sơn Sau 1975 tác phẩm của nhà

\của đời sông XH vả con người trên tỉnh thân đôi mới.7}/b - Thiếu nữ mặc áo đài

là cuộc gặp gỡ của người thanh niên làm việc một mình ở tram khí tượng với bác lái xe và ông họa sĩ, cô kĩ sư lên

thăm trong chốc lát nơi ở và làm việc của anh |

2 Tình huống gặp gỡ này là cơ hội thuận tiện để khắc họa bức chân dung của nhân vật chính một cách tự nhiên

làm nỗi bật phẩm chất tốt đẹp của anh thanh niên và chủ đề ca ngợi người lao động

3.Chiếc lược ngà: có 2 tình huống |

+ Hai cha con gặp nhau sau 8 năm xa cách vì chiến tranh, nhưng thật trớ trêu bé Thu không nhận cha, đến lúc em

nhận thì ông Sáu phải ra đi ( tình huống cơ bản của truyện)

=> Hoàn cảnh éo le của chiến tranh làm bộc lộ tình cảm nhân vật ( tình cảm mãnh liệt của bé Thu)

+ Ở chiến khu ông Sáu dồn hết tình yêu thương nỗi mong nhớ vào việc làm chiếc lược ngà để tặng con

=> Tình cảm sâu sắc của cha dành cho con

(22

=3 ch

DAN Y NGHI LUAN VAN HOC

( Bánh trôi nước - Hồ Xuân Hương)

- Tiếng thơ hay cũng chính là lời than thở của nữ sĩ Hồ Xuân Hương với thân phận chiếc bánh:trôi nói riêng

và của « khách má hông nhiều nỗi truân chuyên » trong xã hội phong kiến xưa kia nói chung ie

- Dem vận lời thơ ây vào cuộc đời của Vũ Nương- nhân vật chính trong « Chuyện a y

Xương » cua Nguyen Dit ta ‘thay dung nhu vay Nang là một phụ nữ đảm đang, hiền /đẾN

- Chúng ta thật sự xúc động mỗi khi đọc lại tác phẩm ấy

LI/ Thân bài :

1/ Cảm nhân về nhân vật Vũ Nươn

Đọc truyện, ta thây Vũ Nương đúng là một mẫu mực của phụ nữ phong 8 : dang quy hee khong chi « ome mi net na» ma con có « tư {ng tốt đẹ

không hư danh và giàu lòng vị tha Nàng nghĩ đến những nói

ra su lẻ loi của minh : « Chang di chuyén nay, thiệp, an Š

tảo nuôi con thơ, nhụng dưỡng m mẹ chow m gi |

hanh a ma nang dang mong, đợi 1€ ché 18, nang giữ vẹn đạo làm dâu thảo Vũ Nương hết lòng

iéc lo ma chay tế lễ khi mẹ chồng mất Nhà văn đã tỏ ra gia ân" Xét về tắm lòng thơm thảo cua nàng trước khi bà cụ qua đời gười có « ene | lành » Su dam dang hiéu eee ay cũng biểu

" to gn chẳng trở về ` Vậy mà nàng có ngờ đâu những nhút giây đoàn viên cũng chính

à vận đầu Sài bất ảnh nhất Nàng có ngờ đâu hành ane vô tình dùng cái ¡ bồng trên tường ‹ để khỏa

dù sao mink : ing oan, con Vi Nuong chi biết mình bị kết tội mà chưa rõ nguyên cớ Ì

Bão tố oan khiên dậy đất đã dồn đấy nàng vào kết cục bi thảm nhất là phải tuấn tiết ở bến Hoàng Giang

dé to long trinh bach, giai nỗi oan tình : « Kẻ bạc mệnh này duyên phận ham hiu, chồng con rầy bỏ » Đó

là tiếng khóc nghẹn ngào, ai oán của một Vũ Nương hay cũng chính là tiếng kêu thương chung cho những

kẻ má hồng mệnh bạc Đó cũng là lời tố cáo mạnh mẽ xã hội phong kiến nam quyên độc đoán lúc bấy giờ

Tỏ Dày tắm lòng của mình không được thì tự vẫn, chứ không sông chịu tiếng nhuốc nhơ, nàng đúng là một người khí khái tự trọng

Câu chuyện có thể được khép lại nơi đây, thế nhưng tác giả lại thêm vào chỉ tiết Vũ nương ở dưới thủy cung hầu một phần tô đậm tính cách cao đẹp của Vũ Nương đồng thời gián tiếp bộc lộ thái độ đồng cảm và

thương yêu của tác giả trước số phận con người Dù đã chết người thiếu phụ ây vẫn sống lại với đời, vẫn

còn tỉnh xưa nghĩa cũ, vẫn còn vọng tới quê hương xưa khác nào « Ngựa Hồ Gầm gió bắc, chim Việt đậu cành Nam » Tâm lòng son sắt, thủy chung của nàng thật đáng quý

Cũng chính lớp màng kì ảo lung linh ấy đã làm tăng thêm bị kịch trong tâm hôn nàng Dù đã chết được

thần linh chứng giám và sống trong vòng tay ân đức của Linh Phi, thế nhưng nàng vẫn cảm thấy ray rứt dày

vò, đau khổ, tủi thẹn vì nỗi oan thất tiết còn đeo đẳng xuống tận tuyén dai |

Lời buộc tội cái nhân gian phong kiến xưa kia khép lại câu chuyện đây thương tâm ấy cũng là một nét

đẹp của giá trị nhân đạo mà truyện đã đem lại Tuy khát khao hạnh phúc, thương yêu chồng con, găn bó thiệt

tha với cuộc sống trần thế, nhưng khi chồng lập đàn giải oan thì nàng vẫn từ chối cuộc sống trần thể Trước

hết đó là do nàng đã cảm được của Linh Phi « da tha sống chết cũng không bỏ » Điều ấy cho ta thấy người

thiếu phụ ấy là một người sống có trước, có sau, trọn nghĩa, trọn tình Nhưng có lẽ căn nguyên sâu xa là do

cuộc sống dương gian kia thiếu hẳn cái ân đức như Linh Phi, cái dương gian kia chỉ đem lại cho nàng những

tháng ngày chờ đợi mòn mỏi, vò võ cô đơn và những nỗi oan khổ bất hạnh Dù đã nghe tiếng chồng gọi,

người chồng vẫn chưa cạn tình người, đã thấu nỗi oan của vợ và có nỗi đau của chàng, nhưng nàng cũng chỉ

đa tạ và đớn đau trở lại cuộc sống thủy cung, có nghĩa là nàng đã khước từ thiên chức cao quý nhất của

người phụ nữ đó là được làm vợ, làm mẹ Lời đa tạ cuỗi cùng của nàng với chông nghe saổ

thảm thiết !

2/ Danh gia chung : 4

Co thé nói tài năng và tắm lòng của nhà văn dường như đã được kí thác tất cả Và

của tác phẩm Đọc truyện ta thấy Vũ Nương được tác giả Nguyễn Dữ khắc ăng nị

Nàng đúng là mẫu người phụ nữ lí tưởng theo quan niệm xã hội lúc bấy ốft Ặ

nàng quá lớn Người mẹ đáng thương nhất mãi mãi xa đứa con thơ dại, người Vợ

mãi mãi xa lìa người chồng mà nàng đã nguyện với lòng mình suốt đời thủy chủ

gắng của người đàn bà bất hạnh hầu giữ gìn lấy hạnh phúc đều vô vọng Hạnh phúế đã chuồi khỏi đời nàng

AI trong chúng ta lại không cảm thấy xốn xang, nhức nhối khi nghệ vộn) lại lời thề nguyền thống thiết của

nàng trước trời cao sông thắm ! | oe ,

Thiết nghĩ, nếu thiếu đi chữ « Tâm » trên từng trang sách'th

Dữ đâu có thể làm day dứt, xốn xang người đọc đến thế !

3/ Gia trị nghệ thuật ; cố

- lruyện còn lôi cuôn người đọc bởi cách viết tài hoác tác giả Nguyễn Dữ đặc biệt chú ý đên cách khắc

họa nội tâm nhân vật qua đó tính cách nhân vật được thể hiện một cách rõ nét Chang han, 6 đoạn người

chồng bắt đầu ngờ vực lòng chung thủy của vợ va bat dau ghen tuông, cho đến khi Vũ Nương gieo mình

xuông sông thì truyện cô tích « vợ chàng:TrứØàg » chỀehi có, Vài dòng ; còn trong truyện ngắn của Nguyễn

Dữ thì được phát triển thành nhiing’cao trao, t trong noi tam được khắc họa tỉnh tế qua ngôn ngữ đối

thoại trong tác phẩm xẤ° | Ì |

- Tác phẩm kết hợp một cách nhu ụ

ngữ nhân vật và ngôn ngữ tác giả, giữ: ‹

hài hòa và sinh động, Tác giả đã đề chỗ nhân vật Vũ Nương nhiêu lần nói trong tác phẩm, giọng điệu khi

thì thắm thiết khi thì“hồng thiết khiến người đọc càng xúc động |

- Cách xây dựng tình tiết thắt nút, gỡ nút đầy bất ngờ, đầy kịch tính càng làm cho nỗi oan càng nỗi rõ

nhắc, chọn:lọc câU 'ñói:phần ánh đúng cách suy nghĩ của đứa trẻ Chỉ một câu nói ngây dại của trẻ thơ mà

bão tô đã nỗi dậy trong gia:đình mà phút giây đoàn viên chưa thỏa, câu nói ấy đã tạo nên bão tố nghỉ kị

lên với tât cả „đi của nó Trước hết phải nói đến cách thắt nút đây bât ngờ Tác giả đã khéo cân

trong đầu óc một người chông vừa mới đi xa trở về mà lại đa nghỉ và thiêu trí tuệ Nói ra sự thật lại chính là

âu;truyện còn pháng phat khong khí thần linh, sử dụng văn biển ngẫu nhưng với cách bố cục

truyện tạo tình huông bât ngờ, lí thú, tác phẩm đã làm sống dậy hình ảnh « người đàn bà hôm qua » với

nhiều phẩm chất tốt đẹp nhưng cuộc đời thật bắp bênh oan trái |

Tâm lòng và nỗi oan của người thiếu phụ đã làm rơi nước mắt người Việt Nam trong suốt mấy trăm ,

năm qua chính là thê Đọc lại một truyện ngăn đặc sắc của tập truyện được mệnh danh « thiên cổ kì bút » ta

lại tự hào hơn về người phụ nữ ngày nay Họ không còn phải chịu đựng nỗi oan như thị Kính, không còn là

những hòn đá Vọng phu mà là những người phụ nữ « khỏe khoắn, lành mạnh » (Nguyễn Tuân) vừa đảm

đang, thương chỗng, thương con, vừa yêu nước

“0

- “ Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh” là một trang tuỳ bút đặc sắc, trích trong “ Vũ trung tuỳ bút” của Phạm

Đình Hỗ Tác pham tập trung đi sâu vào phản ánh cảnh ăn chơi xa hoa của Chúa Trịnh Sâm, cảnh bán hàng

của bọn nội thần nội thị, cảnh tấu nhạc của bọn nhạc công cung đình tại chùa Trấn Quốc nơi Hồ Tây giữa

TK XVII, sự nhũng nhiễu của bọn hoạn quan khắp chốn dân gian

tro thanh nguyên phí

lây Hồ, núi Tu Tram, núi Dũng Thuý we

dén mét co binh n mới si mang về nỗi”

chim kêu vượn hót ran khắp bốế loge nủa đêm “ Šn ào như trận mưa xa, bão táp, vỡ tô tan đàn”,

- Bọn hoạn quan trong phủ Chúa vua tr † yn vira X40 quyết, như dân gian đã khinh bỉ chửi vào mặt “ Cướp đêm i giặc, cướp ngày là quan” ào túng "dùng thủ đoạn “ nhờ gió be mang, ra ngoài doa dam” Chi

A cướp được Chúng côn) lập m mu u “đêm đến” cho tay chân sai lính lên vào ‘ ‘lay phang đi, rồi buộc tội đem dẫu ene

đề dọa dam lay tiện) ` ae ngang ngược ' _ phá nhà, huỷ tường” của dân đề khiêng hòn đá

tha trong phủ Chúa

=> Cuộc sống cực kì xa hoa và tàn ác ấy chính là nguyên nhân cho sự sụp đồ ngai vàng sảy ra đối với nhà Chúa Lê — Trịnh sau này - Đó là vào năm 1782, Trịnh Sâm qua đời, loạn kiêu binh bùng nô, kinh thành

Thăng Long bị đốt phá tan hoang => 1786 › Nguyễn Huệ kéo quân ra Bắc Hà lần thứ nhất, cơ nghiệp họ

Trịnh đã tan trong nháy mắt Đó là quy luật cuộc đời vô cùng cay nghiệt nhưng cũng hết sức sòng phẳng

như Nguyễn Du đã từng nói trong tác phẩm “Văn chiêu hồn

2 Nohê thuật:

- Tác phẩm có giá trị lịch sử sâu sắc vì đã tái hiện cuộc sống xa hoa, ăn chơi của vua chúa, sự những nhiễu

của quan lại làm khô dân lành

- Bên cạnh việc phản ánh hiện thực là thái độ phê phán hàm an được hiện lên qua lời bình trực tiếp của tác

giả

&

- Việc lưa chọn lỗi viết tuỳ bút còn tạo dược thành công có tác phẩm mang yếu tố khách quan nhưng vẫn có

y chu quan

- thành công nữa là việc lựa chọn chỉ tiết rất sống, rất chọn lọc, đậm đà

IH Kết bài

- lrang tuỳ bút Ộ Chuyện cũ trong phủ Chúa TrịnhỢ của Phạm Đình Hồ là tác phẩm có giá trị lịch sử sâu

sắc, nó đã làm hiện lên cảnh vật và con người, cuộc sống ăn chơi xa hoa của vua chúa, hành động ăn Cướp,

làm tiền trắng trợn của bọn quan lại trong phủ Chúa

- Tác phẩm thể hiện một ngòi bút rất trầm tĩnh và hết sức sâu sắc Mọi cảm hứng, suy nghĩ của tác giả về

nhân tình thê sự đã được gửi gắm qua những chỉ tiết, tình tiết, mâu chuyện rất sống, rất chon loc, đậm đà và

- Cho đên nay, trong lịch sử VHVN chưa có tác phâm văn học nào tái hiện Lại một các

động một giai đoạn lịch sử nước nhà như cuốn tiểu thuyết lịch sử ỘHoàng fê nhất thông

văn phái, Tác phẩm đã khái quát lại một giai đoạn lịch sử với bao biến có dữ đô:

L.Mỡ bài:

=Ủ 3

lên ngôi Chúa đến khi Gia Long chiếm Bắc Hà ( 1868 - 1802) như: loạn kiêu

Nguyễn Huệ đại phá quân Thanh, Gia Long lật để triều đại Tây Sơn, ụ

- Sự sụp đỗ không thể cưỡng nỗi của triều đại Lê Ở Trịnh và khắ thé saniisét của phông trào nông dân Tay

Sơn là hai nội dung lớn được phản ánh qua ỘHoang Lé nhatsthong/chiỢ Da biét 1a ỘH6i thir XIVỢ da thé

hiện một cách hào hùng sức mạnh quật khởi của dân tộc trước.thù trofìg giặc ngoài và khắc hoạ hình tượng

Nguyễn Huệ Ở người anh hùng dân tộc, một nhà quân sự đại tài c( : ằ

nên chiến công Đống Đa bất tử :

If Than bai:

Ộ Giới thiệu: Mở đầu tác phẩm ỘHoàng Lê nhấttfễ Tác giả Ngô gia văn phải đã viết:

Ộ Đánh NgọczHồỏi, quận Thanh bị thua trận,

Đó Thăng Long, Chiêu Thống trốn ra ngoàiỢ

d ai những giỡ phút khó khăn nhưng cũng rất hào hùng của dân tộc

am Ki Dau ( 1789) khi Lê Chiêu Thống rước 29 vạn quân Thanh

sang xâm lược nước ta Vị cứu tỉnh claỖ ằ'thio ay là Nguyễn Huệ - người anh hùng áo vải Tây Sơn Ở A

nhanh gọn, có ciũủ dich va rat qua quyét Nghe tin giặc đã đánh chiếm đến tận Thăng Long, chiếm cả một

vùng đất dai rộng lốr vẫn không hề nao núng, Ộđịnh thân chỉnh cầm quân đi ngayỢ Rồi sau

đó, chỉ trong:vong một thả g ( từ 24/11 -> 30/chạp), Nguyễn Huệ đã làm được bao nhiêu việc lớn : Ộ tế cáo

trời đấtỢ lên ngôi Hoàng đê, Ộđôc xuất đại binhỢ ra Bắc, gập gỡ Ộngười công sĩ ở huyện La SơnỢ Nguyễn

Thiếp, uyén mộ ác và lên kể òạch đối phó với nhà Thanh sau chiến thăng lắnh và mở cuộc duyệt binh ở Nghệ An, phủ dụ tướng sĩ, định kế hoạch hành quân,

lệ Ọáng suốt, sâu sắc và nhay bén

- Trắ tuệ ây được biêu hiện trong việc xét đoán và dùng người Khi đến Tam Điệp, gặp Ngô Văn Sở và Phan

Văn Lân Ộđêu mang gươm trên lưng va xin chịu tộiỢ, Nguyễn Huệ đã xử trắ vừa có lắ vừa có tình Ông rất

hiểu sở trường ,, sở đoản của các tướng sĩ, khen chê đều đúng người, đúng việc |

- Trắ tuệ ấy còn được biểu hiện trong việc phân tắch tình hình thời cuộc và tương quan ta - địch Trong lời

phủ dụ quân lắnh ở Nghệ An, vua Quang Trung khăng định chủ quyền dân tộc của ta và hành động xâm lăng

phi nghĩa, trái đạo trời của giặc; nêu bật dã tâm của giặc Ộbụng dạ ắt khác giết hại nhân dân, vơ vét của

cảiỢ; nêu cao truyền thống chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta từ xưa; kêu gọi quân lắnh Ộđồng tâm hiệp

lựcỢ; ra kỉ luật nghiêm miỉnh; Lời phủ dụ như một bài hịch nhắn gọn mà Ữ tứ thật phong phú, sâu xa, có

tác dụng kắch thắch lòng yêu nước và truyền thống quật cường của dân tộc

3.Y chắ quyết thắng và tầm nhìn xa, trông rông 7

- Mới khởi binh đánh giặc, chưa giành lại một tắc đất nào, vậy mà Quang Trung vẫn tuyên bố chắc như đỉnh

đóng cột Ộphương lược tiến đánh đã có tắnh sẵnỢ, lại còn tắnh sẵn cả kế hoạch ngoại giao sau khi chiến thắng

với một nước “lớn gấp mười nước mình” để có thé ““ dẹp chuyện binh đao”, “cho ta được yên ôn đê nuôi dưỡng lực lượng”

4.Tai dung binh như thân

- Đên tận hôm nay, chúng ta vẫn còn kinh ngạc vì cuộc hành quân thần tốc của nghĩa quân Tây Sơn do Quang Trung chỉ huy Ngày 25 tháng chạp bắt đầu xuất quân ở Phú Xuân ( Huế), ngày 29 đã tới Nghệ An, vượt khoảng 350km qua núi, qua đèo Đến Nghệ An, vừa tuyển quân, tổ chức đội ngũ, vừa duyệt binh, chỉ trong vòng một ngày Hôm sau, tiễn quân ra Tam Điệp ( cách khoảng 150km), và đêm 30 tháng chạp đã “lập tức lên đường”, tiến quân ra Thăng Long Mà tat cả đều là đi bộ (Có sách nói vua Quang Trung còn dùng cả võng khiêng, cứ hai người khiêng thì một người được nằm nghỉ, luân phiên nhau suốt đêm ngày)

- Mặt khác, từ Tam Điệp ra Thăng Long (khoảng hơn 150km), vừa hành quân, vừa đánh giặc mà vua Quang Trung chỉ định trong vòng 7 ngày, (mông 7 tháng giêng) sẽ vào ăn tết ở Thăng Long Nhưng trên thực tế, đã thực hiện sớm 2 ngày — trưa mông 5 đã vào Thăng Long — Hành quân liên tục như vậy, thường quân đội sẽ

ở bốn doanh tiên, hậu, tả, hữu

5 Lam liệt trong chién tran

thuc su: hoach dinh phuong luge tién danh, tổ chức quân sĩ, tự mình thôốg lì

đi đốc thúc, xông pha tên đạn, bày mưu tính kế Mặt khác, đội quân của vua toàn lính thiện chiến, lại vừa trải qua những ngày hành quân cấp tốc, không có dưới sự lãnh đạo tai tinh của vua Quang Trung, đội quận ay da danh nh `

chui

im liệt, đặc biệt là trong trận đánh đồn Ngọc

1À nôi bật lên là hình ảnh nhà vua “ cưỡi voi đi

„ tâm áo bào màu đỏ đã sạm đen khói súng)

than, la ngư ỜI tô chức ` wl linh hog cua những chiến công vĩ đại Be»

anh hùng a0 vai Tay Son guyén Huệ Điều đó nói lên quan điểm mm hận ánh hiện thực của ì các tác giả là tôn

ử và ý thức dân tộc Dù có cảm tình với nhà Lê, họ không thể bỏ qua sự thực một ông

di cong ran can ga nha Du khong theo as Sơn, họ không | thể không thay chién công:

IH Kết bài:

- Tóm lại, với quan điểm lịch sử đúng đắn và niềm tự hào dân tộc, cáy tác giả “Hoàng Lê nhất thông chi” da tái hiện chân thực, sinh động hình ảnh người anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ qua những chiến công thần tốc đại phá quân Thanh và tự hào hơn về truyền thống yêu nước của dân tộc ta, đồng thời càng hiểu thấu tim đen của

Lịch sử Việt Nam có nhiều vị anh hùng từng thân chỉnh cằm quân ra trận nhưng tài thao lược, tinh thong binh pháp, trực tiếp chỉ huy trận mạc thì chỉ có quang Trung Cả về đức độ và năng vua Quang Trung đều tiêu biểu cho lòng yêu nước cao đẹp

Dé 4: Phan tich giá trị nhân đạo qua các đoạn trích trong tác phẩm “Truyện Kiều” của Nguyễn Du |

I, Mo bai:

- Mac xim Goocky d@ ndi:“Van hoc 1a nhan hoc” Thật vậy, một tác phẩm có gid tri la tac pham phai mang

tính nhân đạo rât cao Tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du sở dĩ sống mãi với thời gian là do tác phẩm chứa đựng tình yêu thương con người bao la, rộng mở của chính tác giả

- Qua các đoạn trích được học trong tác phẩm “TK” của Nguyễn Du ta càng thấy rõ hơn giá trị nhân đạo của tác phẩm

- Như ta đã biết dưới xã hội phong kiến trước đây, do tư tưởng “trọng nam khinh nữ? quá iñ Sẽ

trí người Việt nên thân phận người phụ nữ luôn bị khinh rẻ, xem thường Thế nhưng iN Du:

nhân hậu chứa chan tình yêu thương con người, ông đã đê cao người phụ nữ với thái độ trả

mộ vô cùng ưu ái Trong đoạn trích “Chị em Thúy Kiều”, ta thấy ông đã giới thiệu 2 chị é

“Đầu lòng vẹn mười” vo

- Khi giới thiệu về tài sắc của Thúy Kiều, NDu đã tỏ ra rất cảm phục, ông khẳng đị

được coi là “quốc sắc thiên hương” con “tai” thi hoa chăng mới có “kỳ:phi

“Sặc .họa hai” - |

- Với trái tim nhân hậu và con mắt tỉnh đời, NDu còn thấy được ve di

những người con gái có đạo đức, sống trong cảnh nề nếp gia phong

“Phong lưu mặc '

- Ở đoạn trích “Cảnh ngày xuân”, NDu đã cảm hiểu được tâm tràng fñào nao, nuối tiếc của hai chị em Thúy

Kiêu sau buôi đi chơi xuân Phải có một trái tim nhạy bảm gidu cảm xúc, NDu mới phác họa ra được một

một bức tranh tả cảnh ngụ tình vừa đẹp, vừa buén®, “Số |

“Tà tà

- Giá trị nhân đạo của “Tkiều” còn được thê

những ngày đầu Kiều bị giam lỏng ở lầu NBÌ

nữ đang ở độ tuổi thanh xuân phải sống xa nơi

srật rố Tăng ở;đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng Bích” Trong

NDbu¿đã hiểu được nỗi buồn chán bẽ bàng của người thiếu

i than yêu của mình:

Z4 $ “ Tưởng người mai chờ”

- Nguyên Du còn âm trạng lo lăng của Thuý Kiều khi phải sông xa cha mẹ, nàng buôn râu đau

khô vì kñông được sống gần gũi bên cha mẹ để báo hiểu cho cha mẹ: :

26Ö “Xót người người ôm”

- Bằng tắm lòng n an đạo sâu sắc, Nguyễn Du như cùng tuyệt vọng, u sâu với Thuý Kiều trước một tương

diddy những điều gian truân, thử thách đang chờ đợi nàng phía trước:

z _ “Buôn trông cửa bễ ghế ngồi”

- Trong đoạn trích “Mã Giám Sinh mua Kiéu”, cũng xuất phát từ tắm lòng nhân đạo, Nguyễn Du đã vạch

trần bản chất vô văn hóa, vô đạo đức của tên Mã Giám Sinh:

| “Quá niên sỐ sàng”

- Với lòng thương yêu con người sâu sắc, ông đã tố cáo bản chất bắt nghĩa của bọn buôn người, chúng đã coi Thúy Kiều như một món hàng để trao đổi:

“ Đắn đo quạt thơ” ;

- Nguyễn Du còn hiểu được nỗi đau khổ, tủi nhục của Kiều khi bị xem như một món hàng Ông như khóc

thương cho nhân vật của mình với số kiếp bẽ bàng:

IH.Kết bài:

sẻ

Đàn ý văn 9 GV: Pham Ngoc Duyén Lan

- Tóm lại, qua các đoạn trích ,ta càng cảm nhận được tâm lòng nhân đạo của Nguyễn Du qua từng hình ảnh,

câu chữ.Ông không những là một thiên tài văn học mà ông còn có tình yêu thương con người sâu sắc Trái

tim Nguyễn Du luôn đau với nỗi đau của các nhân vật trong tác phẩm

- Ta tự hào vì đất nước ta có thiên tài văn học nỗi tiếng như Nguyễn Du

Đề 5 : Phân tích đoạn trích “Chị em Thúy Kiều” (Truyện Kiều của Nguyễn Du) Phân tích nghệ thuật tả người của Nguyễn Du qua đoạn trích “Chị em Thúy Kiều”

I M@ bai:

* Cách 1:- Gần ba trăm năm trôi qua, bao biến cố vụt đến, bao sự kiện phát sinh, vật đổi sao dời nhưng

như Kim Tự Tháp sừng sững, Truyện Kiều của đại thi hào NDu vẫn tồn tại bất chấp năm thángz Điều đó

được giải thích chính là ở tài năng kiệt xuất và tắm lòng của nhà thơ gói trong từng dòng chữ 'Ðöạn:tríc

“Chị em Thúy Kiều” là một minh chứng cho biệt tài miêu tả nhân vật qua nghệ thuật ước lệ tử

* Cach 2: - Nguyén Du 1a dai thi hào dân tộc “Truyên Kiêu” của ông là viên ngoc sang ngoi :

văn học nước nhà.Giá trị của tác phâm này không chỉ ở nội dung hiện thự ¡ tư tưởng nhân đạo Thà còn ở

nghệ thuật đặc sắc của cây bút tài hoa bac thay Cé thể nói một trong những Yêu tô đem lại tành công cho

tác phẩm là nghệ thuật tả người của NDu Đọan trích “Chị em Thúy Kiểu” là đoàn thơ tiểu biểu cho nghệ

thuật này

- Nét nỗi bật trong nghệ thuật tả người của NDu là ông đã vận dụng

tai tinh, day sáng tạo, khiến nhân vật hiện lên thật đậm nét

Il Than bai:

1 Giới thiệu chung về hai chi em (4 câu đầu)

+ Trước hết, NDu đã giới thiệu với người đọc về dep chun

“ Đâu lòng vẹi

- Câu thơ đem đến cho người đọc mối thiện cảm ban

vẻ đẹp thanh tao, trong trăng (như “mai” và “tuyết từ

trong.Tác giả đã dùng những hình ảnh mang ý-:nghĩa

chung của hai chị em Đó là lấy những: đẹp mì

Thúy Kiéu Tuy thé dau có đẹp đ T

thơ này nhà thơ đã chuẩn bị `đểi _

chuyên ý thật là tài tình, dẫn dắt thơ tỉ

2 Tả Thúy Vân (4 câu tiếp theo) Ặ ; |

+ Dé ta riéng tig nban vat, NDu da chon TV4n trwéc TVAn hiện lên với vẻ đẹp kiều diễm, đài các:

“Van xem

: đặn, xinh đẹp như trăng tròn, lông mày thanh tú như mày ngài, miệng cười tươi như hoa, ngọc, tóc mượt hơn mây, da trắng hơn cả tuyết Tất cả đều trọn vẹn, đều đạt đến mức lí

tưởng khiệñ:thiên nhiễn;cũng phải “thua”, phải “nhường” Đó là những nét miêu tả theo phương pháp ước

lệ, một Bút phắp thường gặp trong văn chương cổ

- Tác giả đã khéö léo kết hợp những từ láy gợi tả “trang trọng”, “đây đặn”, “nở nang” để khắc họa bức chân

dung đoan trang, phùc hậu của Thúy Vân Phải chăng dưới ngòi bút đầy lòng nhân ái của NDu, con người

với vẻ đệÐ:áy ắt hẳn ẽ có cuộc đời êm đềm, bình lặng, chăng biết sóng gid 1a gi?

3 Ta Thuy Kiéw*(12 cau tiếp theo) |

+ Tác giả tả TVân trước với dụng ý cốt làm nền Đó là một kết cấu sáng tao theo lối “đòn bấy” nhằm

tôn vinh cái đẹp của TKiều Người đọc có cảm tưởng đẹp như TVân đã là “tột đỉnh”, nhưng sau đó,

đến Tkiều mới thấy là “tuyệt thế giai nhân”:

“ Kiều càng „ „ 18h1iêng thành”

- Cũng dùng bút pháp ước lệ nhưng ngòi bút thiên tài NDu không hè lặp lại một cách vụng về Ông không tả

tỉ mỉ mà chỉ tập trung phác thảo một vài nét để nêu bật cái thần thái trong bức chân dung: “làn thu thủy, nét

xuân sơn” Hình ảnh ân dụ rất ấn tượng và gợi nhiều liên tưởng: mắt TKiều đẹp trong như nước mùa thu,

lông mày xinh đẹp như dáng núi mùa xuân Đôi mắt chính là cửa s6 tâm hồn thé hiện phân tỉnh anh của trí

tuệ Dung nhan đấm thắm khiến hoa cũng phải ghen, dáng người cao đẹp tươi xanh khiến liễu cũng phải

hờn Cái “ghen”, “hờn” mới thật sự biểu hiện long dé ki sau cay của tạo hóa Bởi vậy, tả bức chân dung “sắc

rong trưng két hợp với phép ân dụ để miêu tả vẻ đẹp

phân vẹn mười” vẫn là “mỗi người một vẻ” Ở câu #

sao man mà” của Kiêu, NDu như dự báo trước tấn bị kịch “hồng nhan bạc mệnh” của nàng Ca dao cũn g viet:

“ Một vừa hai phải ai ơi

Tài tình chỉ lắm cho trời đất ghen”

+ Không chỉ có nhan sắc đẹp đẽ, Thúy Kiều còn có một tài năng hiếm có:

“Thong minh một trương”

- Tài năng của Kiêu đạt đến mức lí tưởng theo quan niệm thâm mĩ phong kiến: đủ cả cầm, kì, thi, họa Kiều

giỏi vỀ âm nhạc đến mức “lầu bậc”, Đặc biệt tài đánh đàn là sở trường Tiếng đàn của nàng thật hay “ăn đứt?

Dât cứ nghệ sĩ nào Nhất là ngón đàn đến tuyệt xảo của nàng mà đỉnh cao của nó là khúc đàn “Bạc mệnh” do nàng sáng tác mà ai nghe cũng phải “não lòng” Phải chăng đó chính là dự báo về sau cho cuộc đời nàng, vì

“tai tinh chi lăm cho trời đất ghen” Nhà thơ cũng không tiếc lời ca ngợi tài năng của Kiều bằng những từ

ngữ đẹp dé: “tinh trời”, “đủ mùi”, “làu”, “ăn đứt” ein

=> Lân đầu tiên trong văn học nước nhà, ta chứng kiến một hình ảnh phụ nữ với những vẻ đeø tuy)

tâm hôn trong trắng, tài năng hiếm có đến thế Có thể nói, Kiều trở thành khuôn mẫu, chuẩn Tnực lí

của những bậc giai nhân

4 Đức hạnh của 2 chị em: (4 câu cuối)

+ Kết thúc đoạn trích là những câu thơ khái quát về cuộc sông khuôn phép mẫu we cua:2 chi em: tw ° đái eee

“ Phong lưu mặc ai” oS 5, Se

- Giọng thơ dé cao, ca ngợi, từ lay “xap xi”, “êm đềm” tạo âm hưởng dịu dàng; trong sang tô đậm vẻ đẹp

trong sáng và tươi trẻ của hai thiêu nữ đang sống những tháng ngày hạnh phúc với:tự cách đứng đắn, đức

hạnh, nết na « "

I Két bai: ˆ - So

- Dưới ngòi bút tài hoa và điêu luyện của NDu, chị em T tiểu hiệ thậF Sinh động với diện mạo, tính cách và số phận riêng Điều đáng quý là tắm lòng ưu ái đặc biệt Töà nhằthơ dành cho nhân vật, đặc biệt là nàng Kiều Đó chính là tắm lòng nhân đạo tuyệt vời của nhà thơ, một tắm lòng sẵn sàng nghiêng xuống với những số phận chịu nhiều bất hạnh ‘

quyện Kiệu cùa ông là một kiệt tác văn học Việt Nam, không những có

vị trí trong lịch sử văn học nước nhšTHà còn cổ Vị trí quan trọng trong đời sông tâm hôn dân tộc Với Truyện x A in 27 4 A

- Ở đây ta sẽ được thư Ig thức bức tranh thiên nhiên ngày xuân tươi sáng, lại được theo chân chị em Kiêu đi 3 A hs SS m SES? ogy oA 2 o4 A ` ` A r

tảo mộ, du héi*dap:th nhì ua những dòng thơ miêu tả giàu chât tạo hình và tự sự tuyệt tác

II Than bai: sear

1 Khung canh ngày xuân' (4 câu đầu)

+Hai cầu tho dau gợi tả cảnh mùa xuân that dep , theo cach riêng của Nguyễn Du:

: xạ “ Ngày xuân sáu mươi”

ra một'không gian nghệ thuật đầy màu sắc, đường nét, hương thơm, khí trời, cảnh vật vừa nên

rê:sức sống.Hình ảnh “con én đưa thoi” là một an dụ nhân hóa Hình ảnh chim én, chim oanh bay đi bay lại trong bầu trời xuân rất nhanh như chiếc thoi chạy đi chạy lại trên khung dệt vải, gợi cảnh ngày

xuân thấm thoát trôi mau, tiết trời đã sang tháng ba Câu thơ vừa nói thời gian, vừa gợi không gian Tác giả

như gởi cái hồn vào cảnh vật, như luyến tiếc, níu kéo mùa xuân trở lại

- Sau canh én “dua thoi” là ánh sáng đẹp, ấm áp của mùa xuân, là “thiểu quang chín chục đã ngoài sáu

mươi” Cách tính thời gian thật gợi tả, thật ý vi, lay anh sáng đẹp của mùa xuân dé tính: tiết trời trong sáng,

dep dé cua chin mươi ngày xuân, bây giờ “đã ngoài sáu mươi” Từ ngữ “đã ngoài” kết hop voi “dua thoi” gợi ý vị bâng khuâng khi ngày xuân trôi đi nhanh qua! |

+Và đây là bức họa tuyệt đẹp về mùa xuân:

- Nếu đem so sánh với hai câu thơ cổ của Trung Quốc: “Phương thảo liên thiên bích- Lê chỉ số điềm

hoz”(Cỏ thơm xanh biếc liền trời- Cành lê điểm vài bông hoa) thì thấy NDu đã có sự sáng tạo và đổi mới Ở

Đàn ý văn 9 |

GV: Pham Ngoc Duyén Lan

câu thơ cô của Trung Quốc chỉ nói điểm một vài bông hoa mà không nói đến màu sắc của hoa lê còn câu thơ của NDu thì hoa lê có mau trắng Từ “trắng” lại là từ hay nhất được đặt đúng chỗ theo lối đảo cấu trúc

“trắng điểm” làm cho sắc trắng của hoa lê nỗi bật trên cái nền “xanh tận chân trời” tạo thành bức tranh hài

hòa, đẹp mắt Bút pháp nghệ thuật phối sắc thật tài tình Tất cả đều gợi lên vẻ đẹp của mùa xuân Bằng một

loạt hình ảnh gợi tả: “cỏ non” gợi vẻ đẹp mới mẻ, tỉnh khôi, còn cụm từ “xanh tận chân trời” gợi không gian

khoáng đạt, hình ảnh “trắng điểm một vài bông hoa” gợi cảnh đẹp nhẹ nhàng, thanh khiết Từ “điểm” cũng

làm cho cảnh vật sinh động có hồn chứ không tĩnh lặng

=> Chỉ một số câu thơ ngắn vừa tả cụ thể vừa kết hợp gợi tả có tính chất điểm xuyết, chấm phá, mùa xuân

dưới ngòi bút của NDu hiện lên với vẻ đẹp riêng Đó là vẻ đẹp tươi tắn, trong sáng và tràn đầy sức sống

2 Khung cảnh lễ hội thanh minh: (8 câu tiếp)

+ Cảnh sắc mùa xuân của thiên nhiên đất trời hòa hợp tuyệt đẹp với lòng người, với cuộc sống con

người Tám câu thơ tiếp theo tả khung cảnh tưng bừng của lễ hội mùa xuân:

“ Thanh minh giấy bay” ị

- Cảnh tiết thanh minh có hai hoạt động diễn ra cùng lúc: lễ tảo mộ và hội đạp thanh Không È

đông vui, rộn ràng, náo nức Cảnh lễ hội được gợi lên qua hàng loạt từ ghép và từ lay, cá:

chị em, tài tử, giai nhân” gợi tả sự đông vui, các động từ “săm sửa, dập dìu” gợi lên sử rệ

các tính từ “gần xa, nô nức” làm rõ hơn tâm trạng của người đi dựhội

- Hình ảnh ấn dụ “nô nức yến anh” gợi lên hình ảnh từng đoàn người nhốn

chim oanh bay ríu rít Đó là những nam thanh nữ tú, những tài tử giai nhân

- Đời sống tâm linh, phong tục cô truyền trong lễ tảo mộ cũng được tác giả nói để

sẻ: “ngồn ngang giấy bay” Quanh những ngôi mộ, người ta rải;và |

cho người thân đã khuất, khói bay nghi ngút Không khí thật thiêng liêng:

như bị xóa nhòa Ngày nay suy nghĩ của chúng ta có thể t ay dối nhưng

š'hóa vàng để gửi xuống

ảnh kính Sự cách trở âm đương

¡ nhân bản trong những vần

ái nhìn thì “lần xem”, phong cảnh thì “thanh thanh”, dòng

cái thành, cái dịu của mùa xuân nhưng không khí nhộn nhịp, rộn fe

cử chỉ thì “dan tay”, nhịp chân th |

nước “uốn quanh” Cảnh vật vẫn mật g a

ràng của lễ hội không còn nữa mà tat ca ang Jang dan, nhạt dan

- Các từ láy “tà tà”, “thanh thanh”, “nao nat J không chỉ biểu thị sắc thái cảnh vật mà còn bộc lộ tâm trạng

con người: man mác; bậng huang Dac biét từ “nao nao” dùng đạt nhất, nó đã nhuốm màu tâm trạng lên

cảnh vật Cảm giác bang, khuang Xao xuyên vỆ một ngày vui xuân không còn mà là sự linh cảm về một điêu

Sap xây ra: sự XHât hiện của nam mo Dam Tién Nhà thơ dùng bút pháp ước lệ tượng trưng đê miêu tả cảnh ,

vật và thời gian những rât sông động, gần gũi, thân quen

1Ệ nói “Cảnh ngày xuân” là một trong những bức tranh thiên nhiên đẹp nhất trong truyện

h giÚp ta cảm nhận được nghệ thuật miêu tả tài hoa, điêu luyện của Nguyễn Du Ong đã kết

éo giữa các yêu tổ

yeu to tự sự và trữ tình, từ ngữ giàu chất tạo hình để vẽ nên bức tranh thiên nhiên lễ

II tưof đẹp trong sáng Đoạn thơ này tả cảnh, kể việc nhưng cũng nhuốm màu tâm trạng phức tạp

của nàng Kiểu: có vui, có buồn, có tiếc nuối, bang khuang

- Liên hệ: Tình yêu thiên nhiên, tự hào về tác gia tài hoa

| Đề 7: Phân tích “Kiều ở lầu Ngưng Bích” (Truyện Kiều- NDu)

- Cảnh vật rong truyện Kiều nhiều khi vừa là bức tranh thiên nhiên vừa là bức tranh tâm trạng Đoạn trích

“Kiểu ở lầu Ngưng Bích” là một trong những đoạn thơ tiêu biểu cho nghệ thuật miêu tả kết hợp hài hòa giữa

ngoại cảnh và tâm trạng nhân vật Hay nói cách khác qua “ Kiều ở lầu Ngưng Bích” ta không những chỉ cảm

nhận được vẻ đẹp thiên nhiên mà còn thấu hiểu tâm tình cảm xúc của nàng Kiều

- Doan tho miéu ta

1E