Liên môn về môi trường Thùng rác nhỏ, ý nghĩa lớn

MỤC TIÊU GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG LÀ: - Giải quyết tình huống trên, mục đích của chúng em là giúp các bạn học sinhthấy được tác hại của việc vứt giấy rác bừa bãi.. - Môn Toán: Thống kê xử l

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO BẮC GIANG

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HIỆP HÒA

TÌNH HUỐNG THỰC TIỂN

MÔ HÌNH

“THÙNG RÁC NHỎ, Ý NGHĨA LỚN”

I TÌNH HUỐNG CẦN GIẢI QUYẾT LÀ:

Hưởng ứng phong trào “ Em làm kế hoạch nhỏ” của liên đội, các lớp củatrường chúng em thi đua gom giấy vụn để nộp cho cô tổng phụ trách đội Lớpnào cũng mong số lượng giấy vụn của lớp mình vượt chỉ tiêu để được cộng điểmthi đua Nhìn đống giấy vụn, chúng em bỗng nhận ra, có bạn nộp cả những cuốnsách tham khảo rất bổ ích Những cuốn sách ấy thiết thực, vậy tại sao các bạn lạiđem nộp giấy vụn? Lại có nhiều bạn không kiếm đủ lượng giấy vụn để nộp nên

đề nghị cô giáo cho nộp tiền Chúng em chợt nghĩ: Mỗi lần trực ban dọn vệ sinh

hố rác của nhà trường, chúng em thấy lượng giấy vụn thải ra rất lớn, tại sao lại

bảo không có giấy vụn để nộp? Tại sao lại phải nộp bằng tiền ? Và ý tưởng

“Thùng rác nhỏ, ý nghĩa lớn” chợt nảy trong đầu chúng em

II MỤC TIÊU GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG LÀ:

- Giải quyết tình huống trên, mục đích của chúng em là giúp các bạn học sinhthấy được tác hại của việc vứt giấy rác bừa bãi Có ý thức gom rác thải hàng

ngày và phân loại rác, giữ gìn vệ sinh môi trường,có ý thức bảo vệ môi trườngngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường Tuyên truyền cho bạn bè thông điệp “Hãy hành động vì một môi trường không rác”.Có ý thức học tập sáng tạo, vậndụng kiến thức của nhiều môn học khác nhau để giải quyết tình huống trongthực tiễn.Và điều quan trọng là giúp các bạn thấy được ý nghĩa vô cùng to lớncủa mô hình trong việc giúp đỡ những bạn có hoàn cảnh khó khăn

-Tìm hiểu về tình trạng vứt giấy, rác thải bừa bãi và đề ra một số giải phápkhắc phục tình trạng trên

- Giải quyết tình huống trên, hi vọng các bạn cũng rèn được kỹ năng tổ chức,phân công nhiệm vụ, kỹ năng làm việc theo nhóm, tự chịu trách nhiệm trướccông việc

III TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG:

Để giải quyết tình huống, chúng em đã vận dụng kiến thức các môn học :Ngữ văn, Toán học, Vật Lý, Hóa học, Sinh học, Địa lý, Giáo dục công dân,Công nghệ, Mĩ thuật, Âm nhạc và các tư liệu thực tế ở nơi mình học tập ….Đồng thời chúng em có sử dụng thêm các tư liệu tìm kiếm trên mạng intenet,sách báo và các phương tiện truyền thông

- Phương pháp thu thập số liệu

- Phương pháp điều tra phỏng vấn

- Phương pháp phân tích tổng hợp số liệu

- Phương pháp xác định khối lượng và thành phần trong rác thảỉ

- Xác định thành phần trong rác thải, khối lượng rác thải trong trường học

- Điều tra kiến thức và nhận thức của các bạn học sinh về rác thải và phânloại rác

- Các biện pháp tuyên truyền nâng cao hiểu biết, nhận thức cũng như hànhđộng của học sinh về phân loại rác tại trường học

- Tham khảo ý kiến đóng góp của các bạn học sinh trong việc xử lý rác vàtiết kiệm, tái chế

IV GIẢI PHÁP GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG:

Để giải quyết tình huống thực tiễn đề ra, chúng em đã vận dụng các kiến thứcliên môn cụ thể là:

- Môn Ngữ văn: Vận dụng kiến thức nghị luận xã hội (Nghị luận xã hội

về một sự việc, hiện tượng trong đời sống); Biện pháp tu từ liệt kê; Văn bản “Thông tin về trái đất năm 2000”

- Môn Toán: Thống kê xử lý số liệu xả rác và số tiền thu được từ bán phếliệu, giấy vụn của các bạn học sinh trong trường THCS Danh Thắng

- Môn Vật lý: Độ khuếch tán của mầm bệnh trong môi trường có nhiềurác

- Hóa học:Thành phần trong rác thải, phân loại rác

- Môn Địa lý: Vẽ biểu đồ thống kê thực trạng xả rác của các bạn học sinhtrong trường, nguyên nhân các bạn học sinh không xả rác đúng nơi quy định;Chống xói mòn, rửa trôi

- Môn Sinh học: Ảnh hưởng của rác thải đối với sức khỏe con người

- Môn GDCD: Vận dụng kiến thức của bài “Lý tưởng sống của thanhniên” ở lớp 9 Tuyên truyền giáo dục cho các bạn học sinh biết giữ gìn vệ sinhmôi trường Giáo dục những đức tính tốt, sống tiết kiệm, biết quan tâm, chia sẻ,thông cảm và giúp đỡ những bạn có hoàn cảnh khó khăn

- Môn Công nghệ: Hướng dẫn các bạn học sinh biết sử dụng giấy bỏ đểgấp hoa,sử dụng lon côca làm đèn ngủ tự xoay, làm đèn lồng bằng hộp sữa chua,làm hộp đựng bút bằng giấy báo cũ

- Môn Mĩ thuật: Hướng dẫn bạn bè trang trí thật đẹp, bắt mắt cho bìacủa những tập giấy nháp chứa những thông điệp bảo vệ môi trường Vẽ tranhtuyên truyền bảo vệ môi trường

- Môn Âm nhạc: Bài hát “ Em yêu trường em” của nhạc sĩ Hoàng Vân; “ Em làm kế hoạch nhỏ” của nhạc sĩ Phong Nhã

V GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG.

1 Lập kế hoạch

Thời gian Nội dung công việc Người thực hiện

Ngày 17/9->

18/9/2015

- Gặp gỡ, trao đổi, thu thập ý kiếncủa các bạn học sinh trong trường

- Lên kế hoạch nội dung tình huống

- Phân công công việc cho từngthành viên trong nhóm

- Cả nhóm

Ngày 19/9->

24/9 /2015

- Thu thập thông tin

- Chụp ảnh lấy tư liệu

2 Bài viết giải quyết tình huống:

Ngày nay, trên thế giới, môi trường là vấn đề được quan tâm hàng đầu Ởcác quốc gia tiên tiến, việc giữ gìn vệ sinh môi trường rất được chú trọng Ngườidân được giáo dục về ý thức bảo vệ môi trường sống xanh - sạch - đẹp, nên hiệntượng xả rác và nước thải bừa bãi hầu như không còn nữa Nhưng thật đángbuồn thay, ở nước ta, hiện tượng vứt rác bừa bãi ra đường hoặc những nơi côngcộng vẫn diễn ra rất phổ biến Không chỉ ở những thành phố lớn mà ngay tạimột ngôi trường nhỏ như trường THCS Danh Thắng, việc giữ gìn vệ sinh củacác bạn vẫn chưa đạt kết quả cao Vẫn còn hiện tượng học sinh vứt giấy, xả rácbừa bãi Vì vậy, để tuyên truyền ý thức bảo vệ môi trường cho các bạn học sinh,chúng em đã đề ra một mô hình hết sức ý nghĩa nhằm giáo dục cho các bạn về

tầm quan trọng của việc đổ rác đúng nơi quy định: Đó là mô hình“Thùng rác nhỏ, ý nghĩa lớn”.

Trước hết, chúng ta cần hiểu ý nghĩa của mô hình trên Thùng rác là mộtloại thùng dùng để đựng rác được thiết kế nhỏ gọn, có nắp đậy, bánh lăn để tiệncho việc đổ rác, màu sắc tươi sáng, thường có màu vàng cam hoặc màu xanh lácây biểu tượng cho môi trường xanh - sạch - đẹp Thùng rác rất thuận tiện Vìvậy, nó được đặt ở nhiều nơi như: Ở những nơi công cộng, ở các cơ quan nhànước, trong bệnh viện và cả ở các trường học Thùng rác nhỏ nhưng có ý nghĩarất lớn: nó giúp chúng ta đổ rác đúng nơi quy định, giúp bảo vệ sức khỏe chomọi người nói chung và cho học sinh nói riêng Quan trọng hơn là giữ cho ngôitrường luôn xanh - sạch - đẹp và làm tăng thêm sự sống động cho trường học.

Tuy nhiên, trong trường THCS Danh Thắng vẫn còn hiện tượng các bạnhọc sinh xả rác bừa bãi, không vứt rác đúng nơi quy định, thiếu ý thức bảo vệmôi trường, không giữ gìn trường lớp xanh - sạch - đẹp Có rất nhiều biểu hiện

cụ thể đã chứng minh điều đó, ví dụ như: Ăn xong một cái kẹo, học sinh vứt rácngay xuống đất Uống xong một chai nước suối hay một lon nước ngọt thì vứtngay tại chỗ, thậm chí còn lấy chân đá lung tung khắp nơi hay ném ngay vàodưới ghế đá hoặc bồn hoa mà không vứt đúng nơi quy định mặc dù thùng rác đểcách đó rất gần Trong lớp học,các bạn cũng ngang nhiên xả rác , trong ngăn bànhoặc hành lang Đi đến đâu trong trường, chúng em cũng bắt gặp “vu vơ”những vỏ bim bim, giấy vụn, túi nilon, vỏ chai nước… Thậm chí là bã kẹo cao

su cũng được dính ngang nhiên trên tường, bàn, ghế… Chúng em thấy cực kìkhó chịu khi cứ phải nhìn thấy trên sân trường, trong lớp học thấp thoáng rác.Đáng buồn nhất là những ngăn bàn với các chiến lợi phẩm đủ thứ như: vỏ kẹo,

vỏ hộp sữa, vỏ hoa quả, thậm chí cả muối ớt Không hiểu ý thức của các bạn

xả rác bừa bãi bỏ đi đâu nữa?Giải thích cho việc làm rõ ràng là thiếu văn minh

này, bạn Thao (lớp 9C) hồn nhiên phát biểu: "Tiện đâu thì bỏ đó Cũng đâu cónhiều nhặn gì, chỉ là vài cái vỏ kẹo, vỏ bim bim, ít hạt dưa linh tinh…Hơn nữa,

đã có tổ trực nhật vệ sinh rồi lo gì.” Khăng khăng với những suy nghĩ đó, bạn

ấy chưa từng một lần thấy ngần ngại khi buông rác dọc lối đi, hay để lại “chiếnlợi phẩm” ngay ở chỗ ngồi của mình Theo quan sát từ 533 bạn học sinh trongtrường THCS Danh Thắng cho thấy: Trung bình mỗi ngày một lớp xả 0.1kggiấy vụn; 0.1kg rác vô cơ (vỏ kẹo, túi nilon, vỏ chai ) và bình quân 1 tháng xả3kg giấy vụn, 3kg rác vô cơ Như vậy, một tháng 14 lớp sẽ xả ra 42kg giấy vụn,42kg rác vô cơ Con số này có thể tăng lên gấp đôi, gấp ba lần trong các kì thi.Cuối giờ thi, học sinh ném đề, tài liệu, giấy nháp khắp nơi hay gấp máy bay

để phi khắp sân trường Dưới đây là một số hình ảnh minh họa các bạn họcsinh xả rác tại khắp nơi ở trường THCS Danh Thắng

(Ảnh minh họa học sinh xả rác ở khắp nơi trong trường, lớp)

Trước thực trạng này, chúng em đã có rất nhiều trăn trở, nhiều câu hỏiđược đặt ra Vì sao các bạn lại xả giấy rác bừa bãi như vậy? Để làm rõ thựctrạng xả rác và nguyên nhân xả rác, chúng em đã khảo sát thu thập ý kiến từ cácbạn học sinh Sau đây là câu hỏi qua phiếu điều tra khảo sát

+ Bạn có suy nghĩ như thế nào về mức độ xả rác ở trường ta? Đánh dấu x vàomột trong những hành vi sau đây:

1 Bạn có thường xuyên xả rác không?

2 Bạn thỉnh thoảng xả rác

3 Bạn hiếm khi xả rác

4 Bạn không bao giờ xả rác

+ Và theo bạn nguyên nhân nào dẫn đến việc xả rác không đúng nơi quy định?

+ Không bao giờ xả rác: 12%

- Thứ hai là nguyên nhân xả rác không đúng nơi quy định

BIỂU ĐỒ SỐ LIỆU KHẢO SÁT THỰC TRẠNG XẢ RÁC CỦA HỌC SINH

Qua khảo sát thực tế từ các bạn học sinh, chúng em nhận thấy có rất nhiềunguyên nhân gây ra hiện tượng xả rác bừa bãi Trước hết là nguyên nhân kháchquan: Do việc giáo dục ý thức giữ gìn, bảo vệ môi trường sống cho học sinhchưa được quan tâm thường xuyên Do cô tổng phụ trách đội chưa kiểm tra chặtchẽ, nên vẫn còn hiện tượng xả rác Do liên đội, đội cờ đỏ của các lớp chưa làmviệc hết trách nhiệm, còn lơi lỏng trong công tác chấm trực ban các lớp nên hiệntượng vứt rác bừa bãi vẫn xảy ra Nhưng theo chúng em, quan trọng nhất vẫn là

ý thức của mỗi bạn học sinh Một số bạn có lối sống ích kỉ, chỉ nghĩ đến quyềnlợi của cá nhân Họ sống theo kiểu “cha chung không ai khóc”, thấy bạn vứt rácđược mình cũng vứt được, trường học không phải là của mình, việc gì phải mất

BIỂU ĐỒ SỐ LIỆU KHẢO SÁT NGUYÊN NHÂN CÁC BẠN HỌC SINH XẢ RÁC KHÔNG ĐÚNG NƠI QUY ĐỊNH

công giữ gìn, họ cứ ném rác, xả rác bừa bãi, không cần quan tâm Thói quen xấunày đã có từ lâu, khó sửa đổi, phải có sự nhắc nhở của người khác mới làmnhưng lần sau lại không thực hiện Hoặc do bắt đầu từ một chút lười thấy “thùngrác quá xa” nên ngại đến hình thành thói quen xấu“bạ đâu vứt rác đó”, vô tìnhnhiều bạn đã biến mình thành những “kẻ phá hoại”, chuyên làm bẩn trường lớp.Lâu ngày, nó trở thành một thói quen dễ lây lan và dần dần từ thiểu số trở thành

đa số Một bạn, rồi kéo nhiều bạn theo nhau “lười” Bạn Ly- lớp 9A một chuyêngia quà vặt, thật thà thú nhận: “Đang ngồi ăn trong lớp, chẳng lẽ lại bỏ vụ buôndưa đang hồi gay cấn để chạy đi tìm… thùng rác?” Do đó mà thái độ tuân thủnội quy vứt rác đúng nơi quy định của các bạn học sinh vẫn chưa đi vào nề nếp.Đặc biệt, trong bài “Lí tưởng sống của thanh niên” (Sách Giáo dục Công Dânlớp 9) chúng em đã biết được: “Lí tưởng sống cao đẹp của thanh niên ngày nay

là phấn đấu thực hiện mục tiêu xây dựng nước Việt Nam độc lập, dân giàu nướcmạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh Trước mắt là thực hiện thắng lợinhiệm vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa.Thanh niên, học sinh phải ra sức học tập, rèn luyện để có đủ tri thức, phẩm chất

và năng lực cần thiết, nhằm thực hiện lí tưởng sống đó” Tuy nhiên, hiện tượng

xả rác bừa bãi của một số bạn học sinh hiện nay chính là đang đi ngược lại lítưởng sống đó Họ chưa tự ý thức, chưa làm chủ được bản thân mình Họ chorằng cứ xả rác ra thì sẽ có lớp trực ban, tổ trực nhật dọn dẹp Họ sống thiếu tráchnhiệm, thiếu quan tâm đến việc giữ gìn cho ngôi trường xanh - sạch - đẹp Họsống ích kỉ, chỉ biết mình, sống thiếu lí tưởng, chưa chú ý rèn luyện nhân cáchcủa bản thân Đó là những nguyên nhân cơ bản dẫn đến hiện tượng xả rác bừabãi của học sinh trong trường chúng em hiện nay

Hiện tượng xả rác bừa bãi của các bạn học sinh để lại rất nhiều tác hại.Trước hết là ảnh hưởng đến sức khỏe con người Chúng ta cần nhận biết vềthành phần, tính chất, mầm bệnh có trong rác Rác chứa nhiều vi khuẩn, vi trùnggây bệnh Các vi khuẩn gây bệnh như: E.coli, Coliform, giun sán Sau đó cácsinh vật như ruồi, muỗi đậu vào rác rồi mang theo các mầm bệnh đi khắp nơi,gây hại đến sức khỏe con người Các kim loại nặng như: Chì (Pb), thủy ngân

(Hg), Crom (Cr) có trong rác không bị phân hủy sinh học mà tích tụ trong sinhvật, tham gia chuyển hóa sinh học gây ra nhiều hậu quả xấu đến sức khỏe conngười Trong quá trình hóa học lớp 9, chúng em hiểu được rõ rác thải chia làmhai loại: Rác vô cơ và rác hữu cơ Rác hữu cơ gồm: vỏ các loại trái cây, bánh, lácây trong loại rác này, hàm lượng hữu cơ chiếm tỉ lệ lớn, dễ bị lên men, bốcmùi hôi thối, rất khó chịu gây ô nhiễm môi trường và làm ảnh hưởng khôngnhỏ đến sức khỏe con người Rác vô cơ gồm: túi ni lông, chai nhựa, giấy, lonnước ngọt, hộp sữa, hộp đựng xôi mà độc hại nhất là những túi ni lông vànhững chất khó phân hủy Theo tính toán của các nhà chuyên môn, cứ hai bao nilông được sản xuất ra thì có khoảng 0,1gam chất thải phát sinh, gây ô nhiễmkhông khí, nguồn nước Bao ni lông lẫn vào đất có thể làm chậm sự tăng trưởngcủa cây trồng, ngăn cản oxy đi qua đất, gây xói mòn đất ni lông khó tiêu hủy

dù hằng trăm năm chôn vùi dưới đất, làm cho đất khô cằn và độc hại Và khi họcbài “Thông tin về trái đất năm 2000”( Sách giáo khoa Ngữ văn 8), chúng emcũng đã biết được: “Bao bì ni lông lẫn vào đất làm cản trở quá trình sinh trưởngcủa các loài thực vật bị nó bao quanh, cản trở sự phát triển của cỏ dẫn đến hiệntượng xói mòn ở các vùng đồi núi Bao bì nilon vứt xuống cống làm tắc cácđường nước thải, làm tăng khả năng ngập lụt của các đô thị về mùa mưa Sự tắcnghẽn hệ thống cống rãnh làm muỗi phát sinh, lây truyền dịch bệnh Bao bì nilông trôi ra biển làm chết các sinh vật khi chúng nuốt phải Đặc biệt khi bao bì

ni lông mầu đựng thực phẩm làm ô nhiễm thực phẩm do chứa các kim loại nhưchì, ca-đi-mi gây tác hại cho não và là nguyên nhân gây ung thư phổi Nguyhiểm nhất là khi các bao bì ni lông thải bỏ bị đốt các khí độc thải ra , đặc biệt làchất đi-ô-xin có thể gây ngộ độc, gây ngất, khó thở, nôn ra máu, ảnh hưởng đếncác tuyến nội tiết giảm khả năng miễn dịch, gây rối loạn chức năng, gây ung thư,

và các dị tật cho trẻ sơ sinh” Thật khủng khiếp , đó là những hậu quả khôngnhỏ Ngoài ra, các bãi rác cũng chính là nguồn mang dịch bệnh Các kết quảnghiên cứu cho thấy rằng: Trong các bãi rác vi khuẩn thương hàn có thể tồn tại

15 ngày, vi khuẩn lỵ là 40 ngày, trứng giun đũa là 300 ngày Các loại vi trùnggây bệnh này thực sự phát huy tác dụng khi có các vật chủ trung gian gây bệnh

tồn tại trong các bãi rác như ổ chuột, ruồi, muỗi…và nhiều loại ký sinh trùnggây bệnh cho người, một số bệnh điển hình do các trung gian truyền bệnh như:chuột truyền bệnh dịch hạch, bệnh sốt vàng da do xoắn trùng, ruồi, gián truyềnbệnh tiêu hóa, muỗi truyền bệnh sốt rét, sốt xuất huyết…

Khí hậu nhiệt đới nóng ẩm và mưa nhiều ở nước ta là điều kiện thuận lợicho các thành phần hữu cơ phân hủy, thúc đẩy nhanh quá trình lên men, thối rửa

và tạo nên mùi khó chịu cho con người.các chất thải khí phát ra từ các quá trìnhnày thường là H2S, NH3, CH4, SO2, CO2 Sau đây là một vài đại diện:

+ Amoniac

Amoniac có mùi khó chịu và gây viêm đường hô hấp cho người, động vật,gây loét giác mạc, thanh quản, khí quản Amoniac thường gây nhiễm độc cấptính

+ Khí cacbonic CO 2

Khí CO2 gây rối loạn hô hấp và tế bào do chiếm mất chỗ của oxy Một sốđặc trưng gây độc của CO2 như sau: Nồng độ CO2 : 5% gây khó thở nhức đầu ;10% gây ngất ngạt thở Nồng độ CO2 trong không khí sạch chiếm 0,003 -0,006% Nồng độ tối đa cho phép của CO2 là 0,1% Khí CO2 còn gây nên hiệntượng hiệu ứng nhà kính, làm cho bầu khí quyển nóng lên Chính vì thế, ảnhhưởng của độc tố đến phổi: Các độc chất tiếp xúc khi hít thở sẽ hấp thụ quaphổi Các độc chất thuộc nhóm này thường là các khí như CO, NO2, SO2 Chúng

có thể ở dạng khí, cũng có thể ở dạng hạt bụi Những hạt này có thể sẽ kết lắng

ở bề mặt cơ quan hô hấp theo một trong ba quá trình sau:

1 Phân tán hạt: xảy ra đối với những hạt có kích thước vài micron khiluồng khí gặp bề mặt dốc