SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT BẠN ĐỌC ĐẾN VỚI PHONG TRÀO ĐỌC SÁCH Ở THƯ VIỆN Người thực hiện: Nguyễn Anh DũngLĩnh vực nghiên cứu: Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hi
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Trường Phổ thông Dân tộc nội trú liên huyện Tân Phú - Định Quán
Mã số:
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT BẠN ĐỌC ĐẾN VỚI
PHONG TRÀO ĐỌC SÁCH Ở THƯ VIỆN
Người thực hiện: Nguyễn Anh DũngLĩnh vực nghiên cứu:
Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN
Mô hình Đĩa CD (DVD) Phim ảnh Hiện vật khác
Năm học: 2015 - 2016
Trang 2SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
––––––––––––––––––
I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1. Họ và tên: Nguyễn Anh Dũng
2. Ngày tháng năm sinh: 15/ 08/ 1983
II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Đại học
- Năm nhận bằng: 2012
- Chuyên ngành đào tạo: Khoa học Thư viện
III KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Công tác Thư viện
Số năm có kinh nghiệm: 09 năm
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT BẠN ĐỌC ĐẾN VỚI PHONG TRÀOĐỌC SÁCH Ở THƯ VIỆN
Trang 3MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT BẠN ĐỌC ĐẾN VỚI PHONG TRÀO
ĐỌC SÁCH Ở THƯ VIỆN.
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Như chúng ta đã biết nhà trường là trung tâm văn hóa giáo dục, có nhiệmvụ: “Làm tốt việc chăm sóc và giáo dục thế hệ trẻ ngay từ tuổi thơ ấu cho đến lúctrưởng thành nhằm tạo ra cơ sở vật chất ban đầu, là nền tảng cho sự phát triển nhâncách toàn diện của các em…” Đây cũng là nền tảng quan trọng để con người ViệtNam phát triển toàn diện Vì vậy sách báo là một trong những cơ sở vật chất có vaitrò quan trọng trong nhà trường.Với sự nghiệp cải cách, đổi mới giáo dục nâng caochất lượng dạy và học, mở rộng kiến thức thông qua việc đọc sách, báo có một ýnghĩa hết sức quan trọng, thực tiễn những năm tháng qua đã cho chúng ta thấy rất
rõ điều đó
Trước tình hình chung của xã hội hiện nay với sự phát triển của viễn thông,Smartphone, truyền hình, báo hình, Internet, công nghệ thông tin phát triển như vũbão, nào là games, chat, với nhiều trò chơi ngày càng đa dạng, phong phú, hấpdẫn đã lôi cuốn giới trẻ vào tham gia rất nhiều Hiện nay nạn chơi điện tử hay nóicách khác là những trò chơi game online đang ngốn không ít thời gian của các emhọc sinh Ngoài các trò chơi đa dạng thì bên cạnh đó là khi cần tìm kiếm tới bất kỳmột kiến thức hay thông tin nào chúng ta thường sử dụng mạng internet để tra cứucũng là vấn đề đã tác động không nhỏ tới giới trẻ ngày nay Chúng ta đều biếttrước khi có các phương tiện nghe nhìn, sách là con đường lớn nhất để con ngườitiếp cận thông tin, văn hóa, tri thức Đọc sách là một trong những cách thức giúpcon người thư giãn, tích lũy kiến thức, tăng cường khả năng tư duy Nhưng nó lạitiềm ẩn một nguy cơ làm mai một thói quen đọc vốn có bởi sự lấn át của cácphương tiện nghe nhìn quá nhiều, quá hấp dẫn
Công tác thư viện trong nhà trường đóng vai trò hết sức quan trọng Thưviện là trung tâm sinh hoạt văn hóa khoa học của nhà trường giúp người đọc giảitrí, thư giãn vì giữa học căng thẳng, mệt mỏi, đồng thời nâng cao được sự hiểu biết
về kiến thức về đời sống… và thông qua hoạt động thư viện, xây dựng thói quen tựhọc cho học sinh
Tuy nhiên tình trạng học sinh hiện nay, các em đến với thư viện với niềmsay mê, tìm tòi học hỏi còn hạn chế, chủ yếu mới thu hút số ít học sinh có lòngham mê đọc sách Học sinh chưa có phương pháp đọc sách chưa thấy hết giá trịtầm quan trọng của từng cuốn sách do đó ít nhiều đã ảnh hưởng đến việc học tậpcủa mình
Trong nhiều năm qua, thư viện trường Phổ thông Dân tộc nội trú liên huyệnTân Phú – Định Quán luôn đổi mới công tác phục vụ bạn đọc nhằm thu hút bạnđọc đến với thư viện, song việc ham muốn đọc sách của các em đạt hiệu quả chưacao
Xuất phát từ nhận thức trên cũng như việc tìm hiểu thực tiễn thực trạng công
tác thu hút bạn đọc ở trường, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “ Một số giải pháp thu hút bạn đọc đến với phong trào đọc sách ở Thư viện”.
Trang 4II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1 Cơ sở lý luận.
- Bạn đọc là một bộ phận không thể thiếu trong các yếu tố tạo thành thưviện Vốn tài liệu của nó chỉ thực sự phát huy giá trị của nó khi được bạn đọc sửdụng Phục vụ bạn đọc là mục tiêu cuối cùng của bất kỳ một thư viện nào Hoạtđộng của thư viện nhằm thu hút, tuyên truyền giới thiệu và đưa ra phục vụ các loạitài liệu, giúp cho bạn đọc tới thư viện lựa chọn và sử dụng tài liệu một cách thíchhợp Công tác này được tiến hành bởi sự kết hợp các quá trình liên quan chặt chẽvới nhau của việc phục vụ đọc, mượn tài liệu, phục vụ thông tin tra cứu
- Thư viện là nơi trao dồi kiến thức
- Thư viện là nơi tập trung đầy đủ sách, báo, truyện, có khả năng và phươngtiện phục vụ tốt nhất, tiết kiệm nhất những yêu cầu, những thắc mắc của giáo viên
và học sinh trong việc dạy và học
- Để nâng cao chất lượng giảng dạy của thầy và trò trong nhà trường
- Để nâng cao kiến thức chất lượng và bổ sung kiến thức cho học sinh
- Là Công tác trung tâm của mỗi thư viện nhằm dùng mọi hình thức, nhanhchóng luân chuyển để thỏa mãn nhu cầu đọc của giáo viên và học sinh
- Là công tác khác trong thư viện như: bổ sung, đăng ký, phân loại…đều cómục đích cuối cùng là phục vụ bạn đọc
- Để thu hút bạn đọc đến với phong trào đọc sách ở thư viện ngày một đôngcần đảm bảo các nội dung công tác phục vụ bạn đọc:
* Nghiên cứu nhu cầu, hứng thú của bạn đọc
* Hướng dẫn bạn đọc sử dụng thư viện và đọc tài liệu
* Xây dựng kế hoạch đọc sách
* Tuyên truyền giới thiệu sách các loại hình tài liệu
2 Cơ sở thực tiễn.
- Trường được thành lập từ năm 1994
- Thư viện được xây dựng trong khuôn viên trường, có phòng đọc cho giáoviên và học sinh, kho sách, phòng mượn, phòng tra cứu, rộng trên 100m2 tất cảđược trưng bày gọn gàng hợp lý
- Ngoài ra thư viện còn được trang bị các khẩu hiệu, bảng nội quy hướngdẫn sử dụng sách, máy vi tính, lịch làm việc cụ thể theo đúng nghiệp vụ thư việntrường học
- Đối tượng bạn đọc gần gũi cơ bản nhất là 267 học sinh của con em 12 dântộc như Châu - ro, Mạ, Xtiêng, K’ho, Tày, Nùng, v.v… Mọi sinh hoạt của các emchủ yếu ở nội trú tại trường
- Vốn tài liệu năm học 2015 - 2016: Được thể hiện qua biểu đồ phát triểnkho sách
Trang 5- Đảm bảo 100% học sinh có đủ sách giáo khoa để học, 100% giáo viênđứng lớp có sách nghiệp vụ hỗ trợ giảng dạy Ngoài ra, thư viện có rất nhiều loạisách tham khảo nhằm đáp ứng với việc nâng cao, mở rộng kiến thức cho cả thầy vàtrò cũng như đa dạng sách giải trí phù hợp với độc giả trường học, tạo điều kiệnthuận lợi nhất cho giáo viên và học sinh trong việc sử dụng sách.
- Mỗi loại đều có vị trí và tầm quan trọng riêng biệt, song cả 3 loại sách trênđều không thể thiếu trong việc phục vụ giáo viên và học sinh nhằm nâng cao chấtlượng giáo dục trong nhà trường
- Theo số liệu trên thì lượng sách giáo khoa tỷ lệ cao nhất trong tổng số vốntài liệu và lượng sách tham khảo cũng khá cao Số lượng truyện đọc thiếu nhi, báotạp chí còn thấp so với nhu cầu đọc của các em
- Thư viện trường đạt chuẩn 01
- Cán bộ thư viện nhiệt tình, năng nổ, hòa nhã, vui vẻ, thường xuyên quantâm đến công tác bạn đọc Luôn đổi mới các hình thức phục vụ vì vậy bạn đọc rấtham muốn đến thư viện,
* Khó khăn.
Trang 6- Do điều kiện kinh phí còn hạn chế nên việc bổ sung vốn tài liệu hàng nămít; vì vậy ảnh hưởng không nhỏ đến việc bạn đọc tới thư viện.
- Đa số chưa biết sử dụng thư viện, chưa biết khai thác sách báo, chưa biết tựhọc, tự bồi dưỡng bằng sách báo
- Do đặc điểm tâm sinh lí và nhu cầu đọc sách báo của các lứa tuổi học sinhcũng khác nhau
* Số liệu thống kê.
- Số liệu khảo sát về tỉ lệ bạn đọc đến thư viện đọc sách tại đơn vị năm học
2014 - 2015 khi chưa áp dụng sáng kiến
Số bạn đọc
được khảo sát
Tổng số
Kết quả Bạn đọc không thu hút
đến thư viện đọc sách
Bạn đọc thu hút đến thư viện đọc sách
III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP
Một số giải pháp thu hút bạn đọc đến với phong trào đọc sách ở Thư viện
1 Giải pháp 1: Nghiên cứu hứng thú nhu cầu đọc cho học sinh.
- Ngay từ đầu năm học thư viện phát phiếu nhu cầu đọc cho học sinh nắmbắt được nhu cầu đọc của học sinh, từ đó cán bộ thư viện đã phân loại hiệu quả vàđáp ứng được kịp thời nhu cầu đọc cho học sinh
PHIẾU ĐIỀU TRA NHU CẦU HỨNG THÚ ĐỌC CỦA HỌC SINH
Em hãy đánh dấu x vào ô trống các thể loại truyện mà em thích
Trang 7- Hứng thú đọc của các em trước hết lệ thuộc vào đặc điểm của từng lức tuổi
và được nghiên cứu trong quá trình phục vụ sách, báo cho bạn đọc
- Ở Lứa tuổi học sinh cấp 2 là thời kỳ giữa của tuổi học trò hay là thời kỳthiếu niên: khoảng từ 11 đến 15 tuổi Đây là thời kỳ mang tính chất bắc cầu, các
em không còn là trẻ con cũng chưa hẳn hoàn toàn là người lớn
- Về sinh lý, thời kỳ thiếu niên là thời kỳ hình thành nam tính, nữ tính Hìnhdáng của các em thay đổi rõ rệt, mỗi năm trung bình các em cao thêm 5 - 6 phân,trong thời kỳ này các em nữ thường chóng cao hơn các em nam Cảm xúc của các
em dễ biến đổi đột ngột do hoạt động của hệ thần kinh, cơ năng của não ngày mộthoàn thiện Điều này giúp tư duy của các em hoạt động tích cực, tính tò mò của các
em trong thời kỳ này có tính khoa học và đi sâu vào bản chất của đối tượng hơn.Trong thời kỳ này yếu tố tư duy trừu tượng trên đà phát triển nhưng yếu tố tư duy
cụ thể vẫn còn giữ vị trí trọng yếu Do đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi nên nhucầu đọc của các em cũng rất đa dạng, mỗi lứa tuổi thích ứng với mỗi loại sách khácnhau:
- Lứa tuổi lớp 6: Quan tâm đến các tài liệu tác động đến óc tưởng tượng củacác em; Tính bắt trước mở rộng hiểu biết của các em về thế giới xung quanh như:truyện tranh, truyện cổ tích, các gương anh hùng, báo thiếu nhi dân tộc,…
Ví dụ: Các em học bài “Thời Nguyên Thủy, Đời Sống Của Con Người
Nguyên Thủy”: Thư viện sẽ cho các em mượn cuốn sách “Tìm Hiểu Trái Đất VàLoài Người” của tác giả Nguyễn Hữu Danh Cuốn sách giúp các em có hệ thốngkiến thức về các giai đoạn phát triển trái đất và con người từ thời kỳ sơ khai và làmphong phú thêm sự hiểu biết của mình
- Đối với lứa tuổi lớp 7 và lớp 8: Các tác phẩm văn học trong và ngoài nước,sách khoa học kỹ thuật hiện đại, nghệ thuật âm nhạc, báo dưới mái trường,…là đềtài yêu thích của các em
Ví dụ: Các em học bài:“ Cảnh Khuya - Rằm Tháng Giêng”: Thư viện cho
các em mượn cuốn sách: “Thơ ca chiến khu” của chủ tịch Hồ Chí Minh do nhàxuất bản Thanh Niên ấn hành Để giúp các em có sự hiểu biết về một quãng đờihoạt động của Người, làm phong phú và sinh động bài học của mình Từ đó, các
em thêm yêu kính vị lãnh tụ vĩ đại – Người cha già kính yêu của dân tộc - nhà thơlớn Hồ Chí Minh
- Lứa tuổi lớp 9: Chú trọng đến tài liệu về các mối quan hệ xung quanh: giađình, bạn bè, trường lớp, xã hội, …sách về các nhân vật nổi tiếng ảnh hưởng đến
sự hình thành tính cách của các em
Ví dụ: Các em học bài “Hiện tượng kinh nguyệt - Sự thụ tinh Sự phát triển
của bào thai”: Thư viện cho các em mượn cuốn sách: “Những câu hỏi về giới tính”của nhà xuất bản Kim Đồng Cuốn sách là cẩm nang tốt giúp các em giải đáp nhiềukhúc mắc mà lứa tuổi mới lớn thường hay băn khoăn về giới tính Khi có sự hiểubiết rồi, các em sẽ tự tin trước những thay đổi về tâm sinh lý lứa tuổi và biết tự giảiquyết những vấn đề tế nhị có thể xảy ra trong cuộc sống của các em
Trang 8Khảo sát Bạn đọc Tổng
số
Kết quả Học sinh
không hứng thú đến thư viện đọc sách
Học sinh hứng thú đến thư viện đọc sách
- Hướng dẫn bạn đọc sử dụng sách, báo không chỉ giúp bạn đọc nắm được
kỹ năng đọc sách báo đơn giản mà nhằm mục tiêu giáo dục nhất định Thư việncần xác định nhiệm vụ cụ thể đối với từng lứa tuổi, từng nhóm, thậm chí đối vớitừng giáo viên và học sinh cá biệt Muốn làm tốt công tác này cán bộ thư viện phảixác định rõ các nhiệm vụ sau đây:
- Hướng dẫn bạn đọc sử dụng các loại sách, báo gì?
- Đối với thư viện trường học muốn phát huy tốt tác dụng của thư viện,người cán bộ thư viện cần hướng dẫn chu đáo bạn đọc các loại sách báo phục vụtrực tiếp yêu cầu giáo dục toàn diện của nhà trường các loại sách tham khảo,sáchgiáo khoa, sách nghiệp vụ sát hợp với chương trình học tập trong nhà trường, cácloại sách báo nhằm mở rộng kiến thức góp phần đẩy mạnh chất lượng giảng dạy vàhọc tập Ngoài ra còn có các loại sách phục vụ việc rèn luyện tư tưởng, đạo đức,tác phong ý chí, và tình cảm lành mạnh của học sinh
- Nắm bắt được tâm lý và nhu cầu sử dụng sách báo bạn đọc
Ở từng lứa tuổi, từng đối tượng cấp học bạn đọc có nhu cầu sử dụng sách,báo khác nhau Nắm bắt được nhu cầu của bạn đọc thì người cán bộ thư viện mớihướng dẫn bạn đọc sử dụng sách phù hợp và đáp ứng được yêu cầu của bạn đọc.Với học sinh cán bộ thư viện hướng dẫn các em cụ thể, trực tiếp vào các môn họccủa các em trong chương trình THCS
Ví dụ:
- Đối với học sinh giỏi hướng dẫn các em sử dụng các loại sách tham khảo
- Đối với học sinh trung bình hướng dẫn các em sử dụng các loại sách bàitập
- Ngoài ra thư viện kết hợp với giáo viên từng bộ môn để nắm được yêu cầu
và có kế hoạch phục vụ liên tục, chu đáo các đối tượng, cần giúp các em biết sử
Trang 9dụng thư viện, sử dụng hệ thống tra cứu thư viện, biết cách đọc sách, coi sách làngười thầy thứ hai của mình.
- Công tác tuyên truyền trực quan như trưng bày giới thiệu sách theo chủ đề,
tủ sách giáo dục đạo đức và tủ sách tự chọn cũng được thay đổi sách mới thườngxuyên Với những hình thức trên đều nhằm mục đích quảng bá và thu hút bạn đọctiếp cận với tài liệu trong thư viện một cách đơn giản, dễ dàng và thuận tiện nhất
Khảo sát Bạn đọc Tổng
số
Kết quả Học sinh
Không hứng thú sử dụng sách, báo
Học sinh hứng thú sử dụng sách báo
3 Giải pháp 3: Xây dựng kế hoạch đọc sách.
- Ngay từ đầu năm học thư viện xây dựng kế hoạch và đã được sự đồng ýcủa Ban giám hiệu Tiến hành phát động phong trào đọc sách đến toàn thể giáoviên và học sinh trong nhà trường cùng hưởng ứng
- Thư viện đã xây dựng kế hoạch đọc sách trên cơ sở nghiên cứu của từnglớp và nhu cầu đọc của học sinh
Ví dụ: Mỗi lớp có một giờ đọc sách trong tuần, theo thời khóa biểu phân
công của nhà trường; Ngoài ra phát động phong trào đọc sách tới toàn thể CNV và học sinh tham gia đọc sách Pháp luật vào chiều thứ sáu hàng tuần hoặccác ngày trong tuần tại thư viện
CB-GV Thư viện bám sát kế hoạch của bộ phận chuyên môn Vì vậy, khi đến gầntới ngày kiểm tra một tiết các môn và các kỳ thi Thư viện tiến hành đôn đốc vàcho các em mượn các loại sách như: Giải bài tập, sách tham khảo, câu hỏi ôn tập,một số đề kiểm tra…Vì thế việc đọc sách theo kế hoạch đã giúp các em mở rộngkiến thức từ đó các em biết vận dụng vào việc học tập của mình và đạt kết quả caotrong các kỳ kiểm tra, kỳ thi
Ví dụ: Giới thiệu tới các em học sinh bộ sách “ ĐỀ KIỂM TRA KIẾNTHỨC TOÁN THCS ” gồm 4 cuốn:
+ ĐỀ KIỂM TRA KIẾN THỨC TOÁN 6
+ ĐỀ KIỂM TRA KIẾN THỨC TOÁN 7
+ ĐỀ KIỂM TRA KIẾN THỨC TOÁN 8
+ ĐỀ KIỂM TRA KIẾN THỨC TOÁN 9
Trang 10Bộ sách chắc chắn sẽ thành công trong truyền tải nội dung đến người đọcbởi “ Trăm nghe không bằng mắt thấy ” phải không các bạn và bây giờ, mời cácbạn cùng tôi khám phá nhé.
Thuộc bộ sách đề kiểm tra kiến thức toán THCS Bộ sách này nhằm cungcấp thêm cho các em học sinh một tài liệu giúp tự học tốt môn toán, bộ sách gồmcác đề kiểm tra viết bám sát theo chương trình môn toán THCS hiện hành; Giúphọc sinh dễ dàng ôn luyện, kiểm tra kiến thức sau mỗi phần, mỗi chương theo nộidung của sách giáo khoa Từ đó giúp các em phát huy tính sáng tạo, linh hoạt chủđộng trong khi làm bài kiểm tra
Ví dụ:
+ Tổ chức “ Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2015” với chủ đề
“ Chung tay xây dựng thư viện, thường xuyên đọc nhiều sách hay” Nhằm nâng
cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh về học tập suốt đời vàgóp phần phát triển văn hóa đọc; Tạo sân chơi cho học sinh về hoạt động trao đổi,đọc sách của nhau
Trang 11+ Tổ chức Ngày hội đọc sách với nhiều hoạt động phong phú, đa dạng, thiếtthực, với mong muốn đem lại những điều tốt đẹp nhất cho các em, xây dựng chocác em niềm tin từ cuộc sống qua từng trang sách.
Phát động phong trào đọc sách hàng tuần
Trang 12+ Xếp sách nghệ thuật giữa các lớp.
Trang 13- Căn cứ vào tình hình số lượng sách tại thư viện, cán bộ thư viện cho các
em mượn để các có thời gian đọc thêm
Ví dụ: Nếu đọc tại chỗ thì thư viện không hạn chế số sách, báo bạn đọc cónhu cầu Nếu mượn đôi với sách tham khảo tối đa không quá 2 bản và hạn mượnkhông quá 1 tuần, sau khi đọc xong đem lên trả rồi mới được mượn tiếp Vì vậysách mới được luân chuyển từ bạn đọc này sang bạn đọc khác
Khảo sát Bạn đọc Tổng
số
Kết quả Không hứng thú đến
thư viện đọc sách
Hứng thú đến thư viện đọc sách
4 Giải pháp 4: Tuyên truyền, giới thiệu sách, báo đến bạn đọc
Ngay từ đầu năm học, tổ thư viện trường học được thành lập do đồng chíphó Hiệu trưởng làm Trưởng ban, Cán bộ thư viện làm phó ban cùng với 2 tổtrưởng chuyên môn, 8 giáo viên các bộ môn và 16 em học sinh làm cộng tác viên ởcác lớp Tổ thư viện đã phối hợp với thư viện trường lựa chọn, trưng bày giới thiệusách theo chủ đề tháng, thường xuyên động viên, đôn đốc các bạn trong lớp mượn
và trả sách đúng qui định để phong trào đọc sách diễn ra thường xuyên và liên tục
Tổ thư viện còn là nơi tin cậy cho bạn đọc, cho cán bộ thư viện mỗi khi bổ sung