SKKN quản lý hoạt động dạy học hai buổingày ở trường tiểu học TPHY

Tuy nhiên, thực tế cho thấy rằng, nhiều địa phương trongđó có thành phố Hưng Yên vẫn còn lúng túng trong việc xác định mô hình tổ chức hiệu quả cho dạy học hai buổi/ngày; chưa xây dựng đ

MỞ ĐẦU

1 Lý do chon đề tài

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục Tiểu học giữ vai trò quantrọng với mục tiêu là hình thành cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn vàlâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để họcsinh tiếp tục học lên bậc trung học cơ sở Hiệu trưởng trường Tiểu học làngười đứng đầu, chịu trách nhiệm trước Nhà nước về việc quản lý nhà trường,thực hiện mục tiêu giáo dục của Tiểu học Trong đó, quản lý hoạt động dạyhọc là nội dung quan trọng nhất của công tác quản lý nhà trường, một hoạtđộng trung tâm của việc thực hiện đổi mới chương trình giáo dục phổ thông

Đối với bậc Tiểu học nói riêng, dạy - học hai buổi/ngày đã trở thành mục tiêu của giáo dục Tiểu học để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, phát triển sự nghiệp GD&ĐT Dạy học hai buổi/ngày

là chủ trương đúng đắn, phù hợp với kinh tế xã hội hiện nay, khi mà đất nước bước vào giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá Ưu điểm nổi bật của dạy hai buổi/ngày là giáo viên có nhiều thời gian sâu sát học sinh hơn, giáo viên nắm được điểm mạnh, điểm yếu của từng học sinh và có hướng bồi dưỡng phù hợp Dạy học hai buổi/ngày là điều kiện đảm bảo dạy học

đủ thời gian, chất lượng học tập các môn bắt buộc sẽ tốt hơn Học sinh có điều kiện cân đối việc học tập, rèn luyện và tăng cường các hoạt động giáo dục sức khoẻ, thẩm mỹ, thể chất Đồng thời học thêm các môn năng khiếu, tăng cường phát triển năng lực qua các môn tự chọn, góp phần hình thành nhân cách và phát triển toàn diện cho học sinh Dạy học hai buổi/ngày còn đáp ứng nhu cầu của một số bậc cha mẹ học sinh muốn gửi con ở trường

cả ngày để an tâm công tác, tránh những tác hại ảnh hưởng xấu đến trẻ khi không có sự hướng dẫn của gia đình và nhà trường.

Thực hiện chủ trương dạy học hai buổi/ngày của Bộ GD&ĐT, Phòng GD & ĐT thành phố Hưng Yên đã triển khai chủ trương này ở

các trường Tiểu học toàn Thành phố Trong quá trình thực hiện đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, tỉnh Gưng Yên nói chung, giáo dục Tiểu học của thành phố Hưng Yên nói riêng đã đạt được những thành quả nhất định Tuy nhiên, thực tế cho thấy rằng, nhiều địa phương trong

đó có thành phố Hưng Yên vẫn còn lúng túng trong việc xác định mô hình tổ chức hiệu quả cho dạy học hai buổi/ngày; chưa xây dựng được chương trình, nội dung dạy học có chất lượng cho tiết tự học; hình thức

tổ chức dạy học còn đơn điệu; cơ chế, chính sách chưa đáp ứng được thỏa đáng chất xám của giáo viên,…Do đó, việc xây dựng các biện pháp quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày của hiệu trưởng trường Tiểu học yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay Để hoạt động dạy học trong các nhà trường được thực hiện tốt, điều then chốt là phải tăng cường công tác quản lý của hiệu trưởng đối với hoạt động này Từ đó, đánh giá kịp thời, chính xác và có những điều chỉnh, cải tiến đáng kể, nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động dạy học trong nhà trường Nhất

là trong giai đoạn hiện nay, chúng ta đang thực hiện việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới của đất nước.

Xuất phát từ những lý do trên, tôi đã lựa chọn nghiên cứu sáng kiến

“Quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học thành phố Hưng

Yên”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày của hiệu trưởng trường Tiểu học thành phố Hưng Yên, đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở các trường Tiểu học.

3 Giả thuyết khoa học

Hiện nay, việc quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Hưng Yên còn nhiều hạn chế do một số nguyên nhân như: Các trường chưa xây dựng được nội dung, chương

trình dạy học hợp lý cho tiết tự học; hình thức tổ chức dạy học còn đơn điệu; cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu Vì vậy, nếu đề xuất được biện pháp quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày phù hợp và khả thi thì sẽ nâng cao chất lượng dạy học Tiểu học

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày của hiệu trưởng trường Tiểu học.

4.2 Đánh giá thực trạng của quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày của hiệu trưởng trường Tiểu học thành phố Hưng Yên và nguyên nhân của thực trạng.

4.3 Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày của hiệu trưởng trường Tiểu học thành phố Hưng Yên

Chương 1 : Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày của Hiệu trưởng trường Tiểu học.

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Việc nâng cao chất lượng giáo dục phải được tiến hành ngay từ bậc Tiểu học, bậc học trang bị cho người học những kiến thức nền tảng quan trọng nhất để họ có thể tiếp tục phát triển ở các bậc học cao hơn và ngoài

xã hội Mỗi một nhà trường Tiểu học cần phải xác định cần có sự đầu tư đúng mức cho hoạt động dạy học nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao

và không ngừng biến đổi của xã hội.

Dạy học hai buổi/ngày đã được nghiên cứu và triển khai từ rất sớm ởcác nước phát triển trên thế giới Các công trình nghiên cứu đã chứng minhhọc sinh Tiểu học sẽ được phát triển năng lực cá nhân, hình thành giá trị đíchthực của nhân cách học sinh nhờ sự kết hợp hài hòa giữa học tập, rèn luyện và

vui chơi Nhiều nước trên thế giới thực hiện hoặc hướng tới thực hiện 5 ngày

học/tuần, thời gian học của học sinh cũng được kéo dài cả ngày với nội dungđan xen phù hợp giữa những môn học và thời gian vui chơi Như ở Anh, cáctrường Tiểu học thường được tổ chức theo mô hình sau:

a, Buổi sáng học Toán, Tiếng Anh; buổi chiều học các môn học khác

b, Buổi sáng học Toán, Tiếng Anh và các môn học khác; buổi chiềuhọc các môn học khác

c, Học Toán và Tiếng Anh vào các thời điểm khác nhau, khi học sinhcảm thấy khỏe khoắn Thậm chí nhiều nước còn cung cấp bữa ăn trưa miễnphí cho học sinh Một số nước ở châu Á, như Nhật Bản, Hàn Quốc,Indonexia, Philippin, Thái Lan, Singapore… Đã có nhiều công trình nghiêncứu khoa học về vấn đề này và đã tổ chức thực hiện tốt việc cho học sinh học

hai buổi/ngày tại trường

Ở Việt nam, rất nhiều hội thảo, đề tài, công trình nghiên cứu nhằm đưa

ra những biện pháp tốt nhất cho việc thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện

ngay từ bậc Tiểu học Muốn nâng cao chất lượng toàn diện, một trong các giảipháp là nhà trường Tiểu học phải tăng quỹ thời gian học tập ở trường cho họcsinh, tạo điều kiện đổi mới nội dung và phương pháp dạy học

Để thực hiện chủ trương xã hội hoá giáo dục, Bộ GD&ĐT đã triển khai hình thức dạy học hai buổi/ngày ở các địa phương có điều kiện nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục trong toàn ngành, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo người công dân trong tương lai, cống hiến cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá để xây dựng đất nước Trong Hội nghị bàn về kế hoạch chuyển dần trường Tiểu học sang học hai buổi/ngày được tổ chức tại Đà Nẵng tháng 04 năm 1994, Hội nghị đã

kết luận:“Chuyển dần trường Tiểu học sang học hai buổi/ngày là công

việc lớn của ngành ta” Do đây cũng là chủ trương lớn của Bộ GD&ĐT

nên trong hướng dẫn nhiệm vụ năm học của Vụ Giáo dục Tiểu học - Bộ GD&ĐT từ năm học1995-1996 cho đến nay đều đề cập tới việc tổ chức dạy học hai buổi/ngày và việc chuyển dần trường Tiểu học sang học hai buổi/ngày

Điều lệ trường Tiểu học (Quyết định số 3257/GDĐT ngày 8/11/1994

của Bộ GD&ĐT) có ghi rõ: “Trường Tiểu học có thể tổ chức nội trú hoặc

bán trú một phần hoặc toàn thể học sinh, tuỳ theo yêu cầu và khả năng của trường, của cha mẹ học sinh và của địa phương ” và “ ở những nơi có điều kiện, có thể tổ chức cho học sinh học tập hai buổi/ngày” [6]

Ngày 28/12/1994, Vụ Giáo dục Tiểu học - Bộ GD&ĐT đã có công văn 909/TH về hướng dẫn thực hiện kế hoạch cho trường, lớp Tiểu học dạy - học hai buổi/ngày.

Trong chỉ thị của Bộ Trưởng Bộ GD&ĐT về việc dạy thêm ngoài

giờ số 17/GD ngày 31/8/1995 chỉ đạo: “Riêng ở bậc Tiểu học, khuyến

khích các trường Tiểu học có điều kiện tổ chức dạy hai buổi/ngày hoặc tổ chức bán trú ngay trong trường” và chỉ thị số 15/2000/CT-BGD&ĐT ngày

17/5/2000 về các biện pháp cấp bách tăng cường quản lý dạy thêm, học

thêm có hướng dẫn “Tổ chức tốt để thu hút tối đa học sinh vào các lớp học

hai buổi/ngày theo nguyện vọng của gia đình học sinh”.

Để tiếp tục tạo điều kiện triển khai tốt hơn nhiệm vụ tổ chức dạy học hai buổi/ngày, ngày 03/03/2010, Bộ GD&ĐT đã tổ chức Hội thảo

“Đào tạo và bồi dưỡng giáo viên hướng tới dạy học cả ngày ở Tiểu học”.

Các công trình nghiên cứu khoa học về dạy học hai buổi/ngày ở trườngTiểu học và quản lý dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học và các bậc họckhác cũng được nhiều tác giả triển khai nghiên cứu ở một số địa phương trong

cả nước với những điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau

Tác giả Dương Kim Tuyến, (2003) đã nghiên cứu để đề xuất một sốbiện pháp quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả dạy học haibuổi/ngày ở trường Tiểu học quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Tác giả Lê Thành Danh (2006) đã nghiên cứu một số biện pháp quản lýcủa hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả dạy học hai buổi/ngày tại một sốtrường Trung học phổ thông khu vực Thành phố Hồ Chí Minh

Các tác giả cũng đã tập trung khai thác nghiên cứu vấn đề này ở các địa

phương khác nhau như: Thái Thị Bích Vân (2008) với đề tài “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày của hiệu trưởng các trường Tiểu học quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng”, Dương Thị Hồng Minh (2008) với

“Thực trạng dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học thuộc quận Đống Đa,

Hà Nội và đề xuất biện pháp quản lý”, Nguyễn Văn Phước (2010) với “Một

số biện pháp quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày của hiệu trưởng các trường Tiểu học trên địa bàn quận ba, thành phố Hồ Chí Minh”, Hoàng Thị Minh Hương (2013) với “Biện pháp quản lý dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Hà Nội”

Trong những năm qua, giáo dục Thành phố Hưng Yên có nhiều khởisắc và cũng đã đạt được nhiều thành tích Toàn ngành GD&ĐT Thành phốHải Dương cũng có nhiều biện pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo của

các cấp học Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học ở

trường Tiểu học được triển khai nghiên cứu khá phong phú, nhưng nghiêncứu về quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày của hiệu trưởng trường Tiểuhọc thành phố Hưng Yên chưa được đề cập đến.

1.2 Hoạt động dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học

1.2.1 Khái niệm hoạt động dạy học

Khái niệm hoạt động dạy

Hoạt động dạy là hoạt động của giáo viên, có đối tượng là học sinh vớihoạt động học của các em Bằng hoạt động dạy, giáo viên tổ chức cho học sinhthực hiện hoạt động học, tổ chức cho học sinh chiếm lĩnh nội dung học tập

Hoạt động dạy của giáo viên là đưa học sinh vào quá trình thực hiệncác hành động học bằng hệ thống thao tác xác định thông qua những việc

- Chỉ dẫn học sinh làm theo quy trình, đồng thời trong quá trình đó giáoviên theo dõi, giúp đỡ học sinh trong trường hợp học sinh gặp khó khăn

- Đánh giá và hướng dẫn học sinh tự đánh giá kết quả học tập

Đó là những việc chính trong quá trình thực hiện hoạt động dạy cụ thểcủa giáo viên Trên thực tế không phải môn học nào, tiết học nào cũng diễn ranhư vậy mà tùy thuộc vào nội dung và phương tiện cụ thể mà hoạt động dạycủa giáo viên thực hiện theo những phương pháp khác nhau

Khái niệm hoạt động học

Hoạt động học là hoạt động chiếm lĩnh, hay nói cách khác là hoạt độnglĩnh hội tri thức, kỹ năng kỹ xảo tương ứng với tri thức đó Nghĩa là tri thức,

kỹ năng kỹ xảo là đối tượng của hoạt động học.

Như vậy, học sinh thực hiện hoạt động học cũng chính là để chiếm lĩnhtri thức, kỹ năng, kỹ xảo mới Khi một học sinh thực hiện hoạt động học thìchính học sinh đó đã trở thành chủ thể chiếm lĩnh nội dung học tập mới, chủthể hành động tích cực cả trí óc và tay chân Trong quá trình này, các chứcnăng tâm lý học sinh được vận hành tích cực

Hoạt động học làm thay đổi chính chủ thể Bằng hoạt động học, mỗichủ thể (học sinh) lĩnh hội được tri thức, kỹ năng, kỹ xảo mới, nhờ vậy mà tạođược sự phát triển tâm lý của người học Nhờ hoạt động học mà học sinh có

sự phong phú về tâm hồn, hình thành và hoàn thiện nhân cách Có thể nóirằng, hoạt động học tạo sự biến đổi ở chính người học, hình thành nhân cáchhọc sinh

Có thể hiểu tổ chức hoạt động học cho học sinh cần quan tâm đếnnhững vấn đề sau:

- Nội dung chính của hoạt động học chính là đối tượng mà học sinh cầnchiếm lĩnh, đó là hệ thống tri thức thuộc các môn học và hệ thống kỹ năng, kỹxảo tương ứng

- Động cơ hoạt động học của học sinh chính là nhu cầu được mỗi họcsinh nhận thức là tất yếu, trở thành động lực thôi thúc các em học, hay nóicách khác là cái mà vì nó học sinh thực hiện hoạt động học

- Nhiệm vụ của hoạt động học là hình thức cụ thể hóa nội dung học tậpthành việc học cụ thể mà mỗi học sinh phải thực hiện để có được sản phẩmnhất định Đó chính là các đơn vị kiến thức và kỹ năng cụ thể cùng vớiphương tiện cần thiết tương ứng để học sinh có thể thực hiện các hành độngbằng hệ thống các thao tác tương ứng để đạt sản phẩm học tập theo quy định.Nhiệm vụ học tập là nhân tố quan trọng của hoạt động học, vì không có nó thìhoạt động học không được cụ thể hóa (không thể thực hiện các hành động,các thao tác học) và như vậy sẽ không thể đạt được kết quả (không thể đạtđược mục đích yêu cầu của việc học, như hiện nay thường xác định là mục

tiêu của từng tiết học).

1.2.2 Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh Tiểu học

- Hệ tuần hoàn, cơ tim tăng trưởng mạnh nhưng co bóp yếu, đườnghuyết mạch tương đối lớn, nên máu đưa lên não đủ, nhờ vậy hoạt động khôngmệt mỏi

- Hệ thần kinh, trọng lượng của não tăng nhanh, gần bằng não ngườilớn (90% trọng lượng não người lớn) Tương quan giữa hưng phấn và ức chế

đã có sự thay đổi nhưng hưng phấn vẫn chiếm ưu thế

Điều kiện về mặt xã hội

Môi trường sống có nhiều thay đổi đưa đến sự thay đổi:

- Thay đổi căn bản vị trí của trẻ trong gia đình và ngoài xã hội

- Thay đổi cả nội dung và tính chất của hoạt động chủ đạo từ hoạt độngvui chơi sang hoạt động học tập

Vì vậy, các yêu cầu đặt ra cho trẻ cao hơn, nhiều hơn, buộc trẻ khắcphục khó khăn

Hoạt động học tập

Hoạt động học tập là hoạt động chủ đạo của lứa tuổi học sinh Tiểu học.

Đây là bước ngoặt quan trọng trong quá trình phát triển của trẻ so với hoạtđộng vui chơi ở tuổi mẫu giáo

Hoạt động học tập tốt không chỉ đòi hỏi một trình độ phát triển trí tuệ

cho phép để tiếp thu những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo mà còn cần một nănglực, ý chí nhất định giúp học sinh tự kiềm chế bản thân, vượt khó khăn, cốgắng thực hiện những yêu cầu cần thiết mà bản thân hoạt động này đòi hỏi.

Về bản chất, hoạt động học tập có đối tượng là các khái niệm khoa học,các quy luật khoa học và phương pháp nhằm chiếm lĩnh nó nên khi chuyểnsang hoạt động mới, học sinh gặp một số khó khăn nhất định Khó khăn đó làkhó khăn trong quan hệ với thầy cô giáo, với bạn bè và với gia đình Khókhăn xuất hiện khoảng 2 - 3 tháng sau khi nhập trường, trường lớp nhộn nhịp,chuẩn sách vở, quần áo mới, mất đi tính hấp dẫn của nó dẫn đến học sinhTiểu học xuất hiện tính lơ là trong học tập, nội dung học tập, nhiệm vụ họctập trở nên nặng nề, mệt mỏi

Hoạt động lao động

Ngoài lao động tự phục vụ như tuổi mẫu giáo thì ở tuổi này các em bắtđầu làm những việc nhỏ nhằm giúp bố mẹ trong gia đình, qua đó dạy trẻnhững kỹ năng lao động và hình thành những tình cảm, xúc cảm với lao động

Hoạt động vui chơi

Ở lứa tuổi này trò chơi vẫn cuốn hút các em và chiếm nhiều thời gianmặc dù nó không còn là hoạt động chủ đạo

Một số đặc điểm tâm lý của học sinh Tiểu học

*Sự phát triển của các quá trình nhận thức

- Tri giác: Phát triển hơn ở mẫu giáo, đặc biệt là tri giác có chủ định: Trigiác không gian và tri giác thời gian Tri giác phát triển dần trong hoạt động

- Trí nhớ: Nhờ hoạt động học tập mà trí nhớ có sự biến đổi về chất sovới giai đoạn trước Trí nhớ có chủ định được phát triển dần dần trong quátrình học tập Tuy nhiên, ở giai đoạn đầu trí nhớ không chủ định vẫn tồn tại

- Tư duy: Ở giai đoạn đầu tư duy trực quan - hành động vẫn chiếm ưuthế Tư duy phân tích bắt đầu được hình thành nhưng còn yếu nên các biểutượng được hình thành chưa thực sự chính xác và vững chắc Cùng với việchọc tập, tư duy logic (dưới ảnh hưởng của ngôn ngữ) dần dần thay thế tư duy

trực quan hình tượng.

- Tưởng tượng: Óc tưởng tượng của các em đi từ sự phản ánh khôngđầy đủ, đúng đắn hiện thực khách quan đến việc phản ánh đúng đắn, đầy đủ

- Ngôn ngữ của học sinh Tiểu học

Ngữ âm: Nắm được ngôn ngữ nói một cách thành thạo, tuy nhiên vẫncòn một số từ phát âm chưa đúng

Ngữ pháp: Đã hoàn chỉnh hơn mẫu giáo nhưng vẫn còn diễn đạt chưađầy đủ, khúc triết, chưa biết đặt câu

Từ ngữ: Trong sáng, giàu hình ảnh, tuy nhiên cách dùng từ chưa hợp lý

* Chú ý của học sinh Tiểu học phát triển khá mạnh

Giai đoạn đầu mang tính không chủ định, chỉ tập trung chú ý hiệntượng kỳ lạ, màu sắc rực rỡ, có tính hấp dẫn ngay lập tức Dần dần, do sự thúcđẩy của nhiệm vụ học tập mà các em điều khiển và duy trì chú ý một cách bềnvững để lĩnh hội tri thức mới Đây là điều kiện để chú ý có chủ định hìnhthành và phát triển

* Sự phát triển nhân cách của học sinh

- Sự phát triển của xúc cảm, tình cảm :

Đời sống xúc cảm, tình cảm của học sinh nhỏ khá phong phú, đa dạng

và cơ bản là mang tính tích cực Tâm trạng sảng khoái, vui tươi thường bềnvững, lâu dài là biểu hiện vốn có ở học sinh Hay xúc cảm, dễ xúc động vàkhó kiềm chế cảm xúc của mình Tuy nhiên, các em đã biết điều khiển tâmtrạng của mình, thậm chí là che dấu khi cần thiết Các em hiểu được nguyênnhân dẫn đến tình cảm của mình nhưng xúc cảm, tình cảm không bền vững,

dễ chuyển hoá (vui đó nhưng lại buồn ngay) Đặc biệt, vào giai đoạn giữa lứatuổi này, tình cảm cao cấp phát triển, đó là tình cảm đạo đức, tình cảm trí tuệ

và thẩm mĩ

- Sự phát triển ý chí :

Ở lứa tuổi này, hành vi ý chí còn lệ thuộc rất nhiều vào tình cảm hammuốn nhất thời Các phẩm chất ý chí như tính độc lập, tính kiềm chế, khả

năng tự chủ, còn thấp, các em rất dễ bắt chước hành động của người khác,

dễ phạm lỗi trong những hoạt động đòi hỏi tính nghiêm ngặt và căng thẳngkéo dài

- Sự tự đánh giá :

Tự đánh giá được nảy sinh trên cơ sở tự nhận thức nhưng tự đánh giácủa học sinh Tiểu học lệ thuộc vào những ý kiến, nhận xét, đánh giá củamọi người xung quanh Yếu tố quan trọng giúp trẻ tự đánh giá là cha mẹcần hướng dẫn trẻ, giúp đỡ trẻ đạt kết quả cao trong học tập cũng như tronglao động,

1.2.3 Hoạt động dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học

Giáo dục trong thời kì đất nước phát triển và hội nhập phải là một nềngiáo dục tiên tiến Để đạt được yêu cầu này, cấp Tiểu học phải được học đầy

đủ các môn học, đồng thời tăng quỹ thời gian học tập ở trường, điều đó cũng

có nghĩa là học sinh phải được học hai buổi/ngày, tạo điều kiện cho các emđược học tập và giáo dục có chất lượng

Chính vì vậy, việc tổ chức dạy học hai buổi/ngày ở trường sẽ là điềukiện đảm bảo dạy học đủ thời gian, chất lượng học tập các môn bắt buộc sẽtốt hơn Học sinh có điều kiện đảm bảo cân đối việc học tập, rèn luyện vàtăng cường các hoạt động giáo dục sức khỏe, thẩm mỹ, thể chất Đồng thờihọc thêm các môn năng khiếu: Thể dục, Mỹ thuật, Hát - nhạc, tăng cườngphát triển năng lực qua các môn tự chọn

Hoạt động dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học gồm những nhữngnội dung sau:

a, Mục đích của hoạt động dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học

Dạy học hai buổi/ngày là chủ trương đúng đắn, phù hợp với kinh tế

xã hội hiện nay, khi mà đất nước bước vào giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá Dạy học hai buổi/ngày sẽ là điều kiện đảm bảo dạy học đủ thời gian, chất lượng học tập các môn bắt buộc sẽ tốt hơn Học sinh có điều kiện cân đối việc học tập, rèn luyện và tăng cường các hoạt động giáo dục sức khoẻ, thẩm mỹ, thể chất Đồng thời học thêm các môn năng khiếu, tăng cường phát triển năng lực qua các môn tự chọn, góp phần hình thành nhân cách và phát triển toàn diện cho học sinh.

Việc dạy - học hai buổi/ngày nhằm tạo điều kiện để:

* Học - dạy đủ thời gian và có chất lượng các môn học bắt buộc, tránh được việc dạy thêm, học thêm tràn lan, tiếp thu và chiếm lĩnh tri thức có hiệu quả cao, giảm bớt thời gian học bài và làm bài ở nhà.

* Tăng cường các hoạt động giáo dục sức khoẻ, thẩm mỹ, lối sống, môi trường và phát triển các môn học năng khiếu Tăng cường phát triển năng lực qua các môn tự chọn và qua hoạt động giáo dục ngoài giờ.

* Tạo ra cho học sinh ý thức tự lập, tự rèn luyện, biết cách chung sống, hình thành thái độ, giá trị đích thực, nhân cách của học sinh, đáp ứng nhu cầu chăm sóc, giáo dục trẻ em của gia đình và cộng đồng.

Việc tổ chức dạy học hai buổi/ngày ở trường tạo điều kiện để thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện, đảm bảo chất lượng của bậc học, tạo cho trẻ môi trường học tập và vui chơi lành mạnh, đồng thời, thời gian tăng thêm so với kế hoạch dạy 5 buổi/tuần chủ yếu dành cho việc tổ chức các hoạt động (trong và ngoài lớp) về thực hành và rèn luyện kỹ năng, tự học và phát triển thể lực, năng khiếu về nghệ thuật, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh, không yêu cầu học

sinh làm bài tập ở nhà.

b, Chương trình dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học

Ở Tiểu học, năm học ở nước ta trước đây là 33 tuần, theo chương trình mới là 35 tuần nhưng vẫn ngắn hơn 5 tuần so với quốc tế là 40 tuần.

Tuần học ở nước ta trước đây là 6 buổi, hiện nay là 5 buổi/tuần và chỉ mới có khoảng 35% số trẻ được học hai buổi/ngày Phần lớn học sinh Tiểu học ở Việt Nam, đặc biệt là khu vực nông thôn chỉ được một buổi/ ngày, không đầy nửa thời lượng so với chuẩn quốc tế.

So sánh thời lượng học tập toàn bậc Tiểu học của Việt Nam với một

số nước trong khu vực và trên thế giới, ta thấy: Ở các nước đó, học sinh được học một thời lượng từ gấp rưỡi đến gấp đôi thời lượng học của học sinh nước ta.

Bảng 1.1: So sánh thời lượng học tập bậc Tiểu học của Việt Nam

với một số nước trong khu vực

(Nguồn: Cung cấp giáo dục cơ bản cho mọi người - Steve Passingham DFDO/2002)

Các trường cần sắp xếp thời khoá biểu sao cho linh hoạt, hợp lý màvẫn đảm bảo được nội dung chương trình, kế hoạch mà Bộ GD&ĐT đã đề

ra Tùy điều kiện cụ thể của từng địa phương, từng trường để chủ động tiếnhành

Bên cạnh đó, nhà trường còn phải chú ý đến các hoạt động giáo dục khác như hoạt động ngoại khoá, sinh hoạt tập thể, hoạt động ngoài giờ lên lớp; kết hợp với các hoạt động giáo dục, dạy học ở buổi thứ hai để

tạo môi trường vui chơi, rèn luyện kiến thức bộ môn nghệ thuật, giảm căng thẳng trong học tập ở trường.

c, Nội dung hoạt động dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học

- Theo quy định của Bộ GD&ĐT, nội dung dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học cần đảm bảo các yêu cầu sau:

- Thời lượng dạy - học buổi sáng hoàn thành chương trình chính khóa và buổi chiều là các tiết ôn tập, phát triển năng khiếu, hướng dẫn tự học, cả ngày không quá 7 giờ (420 phút, mỗi tiết học trung bình 35 phút).

- Các tiết ôn luyện văn hoá, nâng cao năng khiếu do sự chủ động

của người quản lý nhà trường, chủ yếu ôn luyện các nội dung sau:

+ Làm bài tập, ôn kiến thức vừa học đối với môn Toán, Tiếng Việt

và một số môn khác.

+ Soạn bài, chuẩn bị bài hôm sau cho môn Tập đọc, Tập làm văn + Nâng cao hơn ở một số môn như Toán, Tập đọc, Tập làm văn + Bổ sung thêm một số tiết năng khiếu như Mĩ Thuật, Nhạc, Múa, Thể dục,

Ngoài ra, ở các trường có điều kiện, tổ chức cho học sinh phát triển thêm các môn năng khiếu theo năng lực, sở trường của trẻ.

+ Đối với những nơi có dạy ngoại ngữ, tin học, cần sắp xếp các tiết học

này vào chương trình học hai buổi/ ngày của học sinh

d, Hình thức tổ chức hoạt động dạy học hai buổi/ngày

Hình thức dạy học hai buổi/ngày cần tổ chức linh hoạt, mềm dẻo vàphong phú Khi lên lớp dạy học ở buổi 2 nếu hình thức dạy học đơn điệu,nghèo nàn, học sinh sẽ rất ngại học, chán học Bởi thế, bên cạnh việc chủđộng chọn nội dung, thời lượng thích hợp thì hiệu trưởng cũng như giáo viêncần quan tâm đến việc làm phong phú các hình thức dạy học nhằm chốngchán, tạo nhu cầu học, hứng thú học cho học sinh để phát huy tốt nhất vai tròchủ động, sáng tạo ý thức tự học, tự rèn luyện của học sinh

Có một số hình thức tổ chức dạy học ở buổi 2 như là:

* Tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động thực tế tại địa phương.

* Tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thông qua các tròchơi, câu lạc bộ,…

* Tổ chức các hoạt động ngoại khoá…

* Tổ chức đan xen giữa hình thức học cá nhân, học nhóm, học cả lớp

* Thay đổi giữa các bài tập trắc nghiệm, bài tập tự luận, câu đố, xengiữa việc dùng các đồ dùng học tập như bảng con, phiếu bài tập, vở ô ly,…

Dù sử dụng hình thức dạy học nào cũng cần đảm bảo:

- Không ảnh hưởng đến thời lượng các tiết đó được cơ cấu cứng ở buổi hai

- Tạo niềm tin, ổn định tâm lý, tạo tâm thế, nhu cầu học cho học sinh

- Cách thức dạy học kết hợp nghệ thuật chủ nhiệm phù hợp với tínhcách, năng lực, đặc điểm tâm lý, hoàn cảnh từng học sinh để mọi học sinh đềuthích học

e, Điều kiện tổ chức dạy học hai buổi/ngày

Các nhà trường Tiểu học cần chú ý đến một số điều kiện sau khi tổ chức dạy học hai buổi/ngày để nâng cao chất lượng dạy và học gồm:

* Tổ chức cho học sinh để sách, vở, đồ dùng học tập tại lớp nếu có điều kiện.

* Khuyến khích tổ chức bán trú cho học sinh một cách linh hoạt,

đa dạng hoạt động bán trú, có thể tổ chức các hoạt động như: Xem phim, xem tivi, đọc sách, tham gia các trò chơi dân gian,…cùng với nghỉ trưa trong thời gian giữa hai buổi học

* Động viên phụ huynh, cộng đồng, đầu tư, đóng góp nhân lực, vật lực, tài lực để thực hiện giáo dục toàn diện cho học sinh trong hoạt động

tổ chức dạy học hai buổi/ngày.

1.3 Quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày của hiệu trưởng

trường Tiểu học

1.3.1 Quản lý nhà trường Tiểu học

Hiệu trưởng trường Tiểu học là người đứng đầu nhà trường, có

quyền cao nhất về hành chính và chuyên môn trong nhà trường, chịu trách nhiệm trước Nhà nước về mọi mặt hoạt động của nhà trường; thay mặt nhà trường xây dựng mối liên kết giữa nhà trường và cộng đồng Chịu trách nhiệm điều hành, quản lý mọi hoạt động của nhà trường.

Hiệu trưởng trường Tiểu học quản lý nhà trường theo chế độ một thủ trưởng, chịu sự lãnh đạo của tổ chức cơ sở Đảng trong trường, cùng các tổ chức quần chúng phối hợp hoạt động.

Người hiệu trưởng chịu trách nhiệm quản lý toàn diện các mặt hoạt động trong nhà trường, mà trọng tâm là quản lý quá trình giảng dạy - giáo dục, trong đó bao gồm: Đảm bảo chương trình, nội dung giảng dạy các môn, cải tiến việc dạy và việc học, cung ứng những điều kiện dạy học.

Vị trí, vai trò chức năng của hiệu trưởng được quy định rõ tại điều 54chương III của Luật Giáo dục Hiệu trưởng là người do cơ quan Nhà nước cóthẩm quyền bổ nhiệm và chịu trách nhiệm trước Nhà nước, nhân dân và cấptrên Trực tiếp quản lý, điều hành toàn bộ bộ máy và hoạt động của nhàtrường, thực hiện toàn bộ các nội dung định hướng và phát triển giáo dục đàotạo trong sự vận hành hệ thống giáo dục quốc dân Năng lực của hiệu trưởng

có ý nghĩa quyết định đối với quá trình xây dựng và phát triển nhà trường

Hiệu trưởng trước hết phải là người có phẩm chất đạo đức, tư tưởngchính trị tốt, biết tập hợp quần chúng tự giác thực hiện nhiệm vụ, phải có

“tầm nhìn” chiến lược đưa nhà trường đạt đến mục tiêu dạy học

Mục tiêu giáo dục Tiểu học đã khẳng định:

Học xong bậc Tiểu học, học sinh cần phải đạt được yêu cầu chủ yếusau đây:

+ Có lòng nhân ái, mang bản sắc con người Việt Nam: Yêu quê hương,đất nước, hòa bình và công bằng bác ái Biết kính trên nhường dưới, đoàn kết

và sẵn sàng hợp tác với mọi người, có ý thức về bổn phận của mình đối vớingười thân, đối với bạn bè, đối với cộng đồng và môi trường sống Tôn trọng

và thực hiện đúng pháp luật và các quy định ở nhà trường, khu dân cư, nơicông cộng, sống hồn nhiên, mạnh dạn, tự tin, trung thực.

+ Có kiến thức cơ bản về tự nhiên, xã hội, con người và thẩm mỹ, có kỹnăng cơ bản về nghe, nói, đọc, viết và tính toán, có thói quen rèn luyện thânthể, giữ vệ sinh và bảo vệ sức khỏe

+ Biết cách học tập, biết tự phục vụ, biết sử dụng một số đồ dùng tronggia đình và công cụ lao động thông thường, biết vận dụng làm một số việcgiúp gia đình

Để nâng cao hiệu quả của dạy học hai buổi/ ngày ở cấp Tiểu học, cầnphải kết hợp chặt chẽ ba môi trường giáo dục: Nhà trường - Gia đình - Xã hội

Sự kết hợp thống nhất ba môi trường giáo dục là tất yếu trong giáo dục trẻ

em Song, giáo dục nhà trường bao giờ cũng được coi là khâu trung tâm, cóvai trò chủ đạo, tổ chức phối hợp và định hướng công tác của các lực lượnggiáo dục khác trong xã hội

Trong những năm trở lại đây, do nhu cầu của các bậc cha mẹ học sinhmuốn gửi con học cả ngày ở trường nên đã đóng góp kinh phí để học sinh ănbữa trưa, bữa phụ buổi chiều, bồi dưỡng cho giáo viên dạy buổi thứ hai vàtăng cường trang thiết bị cơ sở vật chất phục vụ dạy và học

Để nâng cao hiệu quả dạy học hai buổi/ngày ở cấp Tiểu học, ngoài việcđầu tư nâng cao chất lượng đội ngũ, đổi mới phương pháp dạy học và cáchthức tổ chức thực hiện dạy học hai buổi/ngày, cơ sở vật chất, trang thiết bịdạy học và nhiều vấn đề liên quan đến các hoạt động giáo dục diễn ra trongtrường thì vấn đề cấp thiết nhất là phải tăng quỹ thời gian học tập ở trườngcho học sinh, tạo điều kiện đổi mới nội dung, phương pháp dạy học Nhưngtrên thực tế, chúng ta chưa thực hiện được điều đó Theo kết quả nghiên cứuthực trạng về thời lượng dạy học và hoạt động giáo dục ở trường Tiểu học củaViệt Nam nói chung đều ít hơn so với mức trung bình và chỉ đạt khoảng 2/3thời lượng dành cho các hoạt động tương ứng của các nước khác trong khuvực như Thái Lan (cao hơn 47,36%), Malaixia (cao hơn 113,25%) và trên thế

giới như Pháp (cao hơn 71,40%), Australia (cao hơn 44,80%) (Nguồn: Cung

cấp giáo dục cơ bản cho mọi người - Steve Passingham DFD0/2002)

1.3.2 Những chức năng cơ bản của quản lý

Lý thuyết cổ điển trong quản lý đề xuất 4 chức năng quản lý cơ bản vàđến nay cách tiếp cận này được thừa nhận rộng rãi Những ý tưởng củaH.Emerson từ những năm đầu của thế kỷ XX về các nguyên tắc xác định cáchthức sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên của tổ chức Từ đó, xác địnhtrách nhiệm của ban quản trị đối với quản lý công việc

- Chức năng kế hoạch hóa:

Đây là chức năng cơ bản nhất của quản lý, là bước soạn thảo và thôngqua được những quyết định về chủ trương quản lý quan trọng Trên cơ sởnhững yêu cầu cơ bản kết hợp với những thực tiễn của tổ chức để đưa ra cácmục tiêu, những phương hướng kế hoạch cho sát hợp và có tính khả thi cao

- Chức năng tổ chức:

Đây là chức năng tổ chức để thực hiện các chủ trương, kế hoạch, cácquyết định bằng cách xây dựng cấu trúc tổ chức của đối tượng quản lý, xâydựng mạng lưới quan hệ tổ chức tuyển lựa, phân công, sắp xếp bồi dưỡng cán

bộ, làm cho mục tiêu trở lên có ý nghĩa hiện thực và tăng tính hiệu quả về mặt

tổ chức

- Chức năng chỉ đạo:

Đây là chức năng nhằm chỉ dẫn, vận động, điều chỉnh và phối hợp vớicác lực lượng tích cực chủ động theo sự phân công và kế hoạch đã định

- Chức năng kiểm tra, đánh giá:

Đây là chức năng liên quan đến mọi cấp quản lý để đánh giá kết quảhoạt động của hệ thống Chức năng này nhằm thực hiện việc xem xét tìnhhình thực hiện công việc, đối chiếu với yêu cầu để có cơ sở đánh giá

1.3.3 Nội dung quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày của hiệu

trưởng trường Tiểu học

Từ những phân tích trên, có thể hiểu quản lý dạy học hai buổi/ngày ởtrường Tiểu học là quá trình hiệu trưởng sử dụng tối ưu các nguồn lực bêntrong và phối hợp với các điều kiện bên ngoài nhà trường, nhằm đảm bảo vànâng cao chất lượng dạy học hai buổi/ngày, đáp ứng yêu cầu của Ngành vàcủa cha mẹ học sinh

1.3.3.1 Quản lý hoạt động dạy của giáo viên

Giáo viên là người tổ chức các hoạt động trong mỗi tiết học, là ngườihướng dẫn, điều khiển để học sinh tìm tòi, sáng tạo và chiếm lĩnh kiến thứctrong quá trình học tập Người giáo viên bằng khả năng kiến thức, trí tuệ, vànăng lực sư phạm của mình làm sao phát huy được tối đa khả năng, trí lực củahọc sinh Để thực hiện được mục tiêu giáo dục toàn diện ở cấp Tiểu học,trước hết là dạy đủ, dạy tốt, có chất lượng các môn bắt buộc (Toán, TiếngViệt, Tự nhiên - xã hội( Khoa học, lịch sử, địa lý), , Kĩ thuật, Mỹ thuật, Hát -Nhạc, Thể dục, Đạo đức) đòi hỏi giáo viên phải được đào tạo toàn diện,chuyên sâu và có năng lực sư phạm

Quản lý hoạt động dạy của giáo viên gồm:

(1) Quản lý việc thực hiện chương trình, thời khoá biểu trong giờ lênlớp của giáo viên trong dạy học hai buổi/ngày;

(2) Quản lý việc soạn bài và chuẩn bị lên lớp, việc dự giờ đồng nghiệp

và phân tích bài dạy, rút kinh nghiệm sư phạm cho mỗi tiết dạy;

(3) Quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá kết quả việc học tập củahọc sinh;

(4) Quản lý hồ sơ chuyên môn của giáo viên;

(5) Quản lý việc sử dụng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên đáp ứng yêucầu dạy học hai buổi/ngày;

(6) Quản lý dạy học buổi thứ hai theo đúng quy chế chuyên môn

1.3.3.2 Quản lý hoạt động học của học sinh

Quản lý hoạt động học của học sinh gồm:

(1) Quản lý việc hình thành nền nếp, thái độ học tập của học sinh;

(2) Quản lý việc hướng dẫn học sinh phương pháp học tập, phươngpháp tự học phù hợp nội dung dạy học hai buổi/ngày;

(3) Quản lý việc phát triển năng khiếu cho học sinh;

(4) Quản lý hoạt động học tập, vui chơi, ngoại khóa

1.3.3.3 Quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học hai buổi/ngày

Cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học rất cần thiết cho quá trình dạy họccủa giáo viên và học tập của học sinh Quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bịdạy học là quản lý trường lớp, phòng học, quản lý thiết bị, đồ dùng dạy học vàgiáo dục, quản lý thư viện trường học, quản lý những phương tiện phục vụcho hoạt động dạy và học của giáo viên và học sinh Trong công tác này, hiệutrưởng giữ vai trò quyết định trong việc tìm hiểu, tăng cường và mở rộng hợp

lý cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện dạy học Quản lý cơ sở vật chấttrước hết là tìm cách đẩy mạnh việc xây dựng trường lớp đảm bảo cho họcsinh đủ chỗ học tập và tham gia các hoạt động khác trong nhà trường Trongtình hình hiện nay, quỹ đất eo hẹp, thì đây là một vấn đề vô cùng khó khăncần được các lực lượng xã hội quan tâm nhiều hơn đến công tác giáo dục

Công tác quản lý trang thiết bị dạy học, ngoài việc quản lý một cáchkhoa học các đồ dùng, phương tiện dạy học, người hiệu trưởng còn phải cónhững biện pháp để giáo viên sử dụng triệt để các đồ dùng dạy học trong mỗitiết học và ý thức sáng tạo, tự làm đồ dùng dạy học cho mình và đồng nghiệp

để nâng cao hiệu quả giờ dạy Người hiệu trưởng phải có kế hoạch bồi dưỡng,kiểm tra, giúp người cán bộ phụ trách các phòng thư viện, thiết bị làm tốtcông việc của mình

Đối với nhà trường học hai buổi/ngày, quản lý cơ sở vật chất còn thểhiện ở việc quản lý hệ thống bếp ăn, vật dụng ăn uống của học sinh nhưbát, thìa, cặp lồng, cốc, chén, phòng ăn, nghỉ của học sinh vì các em ởtrường cả ngày

Nội dung quản lý cơ sở vật chất phục vụ dạy học hai buổi/ngày gồm:

(1) Đẩy mạnh việc xây dựng trường lớp, đảm bảo đủ diện tích cho việchọc tập và tham gia các hoạt động khác trong nhà trường của học sinh;

(2) Khuyến khích giáo viên sử dụng và sáng tạo đồ dùng dạy học chomình và đồng nghiệp để nâng cao hiệu quả giờ dạy;

(3) Quản lý hệ thống bếp ăn phục vụ ăn bán trú của học sinh

1.3.3.4 Quản lý công tác chăm nuôi bán trú

Với đặc thù trường Tiểu học hai buổi/ngày, các em học sinh được họctập, ăn ngủ cả ngày tại trường, nên công tác chăm nuôi, phục vụ bán trú là rấtquan trọng Phụ huynh học sinh gửi gắm con em mình cả ngày cho nhàtrường, ngoài việc mong muốn cho các em có kết quả tốt trong học tập, cònmuốn thấy các em được khoẻ mạnh, được chăm sóc chu đáo về bữa ăn, giấcngủ Vì vậy, hiệu trưởng phải chú trọng quản lý công tác chăm nuôi bán trú.Hiệu quả của công tác này cũng chính là chất lượng, uy tín của nhà trường đốivới các trường bạn và đối với cha mẹ học sinh

Để quản lý công tác chăm nuôi bán trú, người hiệu trưởng phải sát sao,chú trọng công tác vệ sinh an toàn thực phẩm, thực phẩm phải rõ nguồn gốc,xuất xứ Có kế hoạch cụ thể kiểm tra đột xuất, kiểm tra thường xuyên vệ sinhbếp ăn và chất lượng bữa ăn Bên cạnh đó, phải luôn quan tâm đến sức khoẻcủa học sinh vì các em ở trường cả ngày nên công tác y tế học đường phải đặcbiệt chú trọng và xử lý kịp thời các vấn đề liên quan sức khỏe học sinh Đốivới cán bộ công nhân viên phục vụ công tác nuôi, ăn bán trú phải được tuyểnchọn và kiểm tra thường xuyên, khám sức khoẻ định kỳ Quản lý, giám sátchặt chẽ bộ phận này sao cho đảm bảo được những yêu cầu của nhà trường vềđạo đức, chuyên môn nấu ăn, sức khoẻ, có nghiệp vụ chăm sóc trẻ và đặc biệtphải có lòng yêu thương con trẻ như con đẻ của mình

Ngoài ra, người hiệu trưởng cần có những biện pháp thi đua, độngviên, khích lệ kịp thời những nhân viên làm công tác chăm sóc bán trú nhưmọi giáo viên, cán bộ công nhân viên khác để công tác này đạt hiệu quả cao

hơn vì thực hiện tốt công tác này sẽ đảm bảo sức khoẻ, vệ sinh an toàn cho

học sinh, giúp các em khoẻ mạnh, nhanh nhẹn, có điều kiện học tập tốt hơn

(1) Quản lý chặt chẽ quy trình vệ sinh an toàn thực phẩm;

(2) Kiểm tra, giám sát để đảm bảo số lượng và chất lượng bữa ăn trưa

1.4.1 Nhóm yếu tố thuộc về chủ thể quản lý

Người hiệu trưởng cần chủ động xây dựng chương trình dạy học haibuổi/ngày, xây dựng quy chế vệ sinh an toàn thực phẩm, đẩy mạnh tăngcường cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu dạy học hai buổi/ngày, quản lý đội ngũgiáo viên và nhân viên chăm sóc bán trú…

1.4.2 Nhóm yếu tố thuộc về đối tượng quản lý

- Đội ngũ giáo viên: Nhận thức, năng lực dạy học của giáo viên đáp

ứng yêu cầu dạy học hai buổi/ngày, như khả năng phân phối nội dung và thờilượng dạy học các môn học, khả năng thu hút và tạo hứng thú cho học sinhtrong dạy học, tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp, năng lực quản lý lớp học,khả năng chăm sóc, quan tâm đến học sinh học hai buổi/ngày, khả năng liên

hệ chặt chẽ với cha mẹ học sinh trong giáo dục và chăm sóc trẻ, …

- Học sinh: Học sinh Tiểu học ở lứa tuổi 6 - 11 tuổi, với điều kiện sức

khỏe, trình độ nhận thức, điều kiện sinh hoạt tại gia đình, khả năng chịu áplực học hai buổi/ngày…là khác nhau nên dẫn tới có sự khác biệt trong việcthích ứng với hoạt động học hai buổi/ngày

1.4.3 Nhóm yếu tố thuộc về môi trường quản lý

- Ngân sách đầu tư cho giáo dục Tiểu học, đặc biệt cho dạy học haibuổi/ngày.

- Văn bản chỉ đạo triển khai, kiểm tra đánh giá dạy học hai buổi/ngàycủa Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT và Phòng GD&ĐT

- Cơ sở vật chất của nhà trường phục vụ cho dạy học hai buổi/ngày

- Cha mẹ học sinh: Nhận thức về tầm quan trọng của dạy học haibuổi/ngày, điều kiện kinh tế,…

- Công tác xã hội hóa giáo dục phục vụ cho dạy học hai buổi/ngày

Chương II : Thực trạng quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày của Hiệu trưởng trường Tiểu học Thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên.

2.1 Đặc điểm tình hình giáo dục Tiểu học của thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên

2.1.1 Tình hình giáo dục Tiểu học của Thành phố Hưng Yên năm học 2015 - 2016

Thành phố Hưng Yên là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, khoa họccủa Tỉnh, trình độ dân trí cao và là nơi có truyền thống hiếu học; đồng thờiđược các ban, ngành, đoàn thể, hội cha mẹ học sinh quan tâm tạo mọi điềukiện về vật chất cũng như tinh thần cho sự nghiệp giáo dục

Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên nhiệt huyết, có tinh thần trách nhiệmcao, có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy, yêu nghề, tích cực học hỏi, trau dồikiến thức nghiệp vụ chuyên môn, tỷ lệ giáo viên đạt trên chuẩn cao

2.1.1.1 Kết quả thực hiện nhiệm vụ giáo dục

- Việc thực hiện chương trình, kế hoạch giảng dạy

Ngay từ đầu năm học, Phòng GD&ĐT thành phố đã triển khai thựchiện tốt các văn bản chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ năm học của Sở GD&ĐT, BộGD&ĐT Phòng GD&ĐT đã xây dựng kế hoạch chỉ đạo thực hiện nhiệm vụnăm học và chỉ đạo các trường căn cứ kế hoạch chung để xây dựng kế hoạchcho phù hợp với thực tế của mỗi đơn vị cơ sở 100% các trường thực hiệnđúng chương trình, kế hoạch giảng dạy và biên chế năm học đã đề ra, hoànthành chương trình giảng dạy và kết thúc năm học đúng thời gian quy định

- Đổi mới phương pháp dạy, phương pháp học

Thực hiện đổi mới phương pháp dạy của thầy, phương pháp học củatrò, vận dụng phương pháp dạy học tích cực vào giảng dạy: Thầy chủ đạo, tròchủ động tìm tòi, khám phá, phát hiện kiến thức mới Giao quyền chủ độngviệc thực hiện chương trình, kế hoạch bài giảng cho giáo viên Mỗi giáo viênphải chủ động xây dựng bài giảng theo yêu cầu đổi mới phương pháp giảng

dạy, đảm bảo thực hiện đầy đủ các yêu cầu theo chuẩn kiến thức - kĩ năng vàđiều chỉnh nội dung dạy học, luôn quan tâm đến các đối tượng học sinh; chủđộng lồng ghép tích hợp các nội dung giáo dục môi trường, giáo dục tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh phù hợp với nội dung bài dạy ở tất cả các mônhọc Tổ chức thành công các lớp tập huấn cấp thành phố về: “Dạy học theo

mô hình VNEN”; ứng dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy một sốmôn học ở Tiểu học; tập huấn phương pháp nghiên cứu khoa học sư phạmứng dụng và phương pháp kỉ luật tích cực trong nhà trường, tập huấn dạy họctheo tài liệu Tiếng Việt 1-CGD , góp phần nâng cao chất lượng giáo dụcTiểu học

- Đổi mới công tác quản lý, chỉ đạo trong các nhà trường Tiểu họcThực hiện tốt việc đổi mới công tác quản lý, chỉ đạo trong các nhà trườngTiểu học, chú trọng bồi dưỡng năng lực cho CBQL về nội dung, quan điểm đổimới công tác quản lý, chỉ đạo cấp học nói chung, công tác chỉ đạo và quản lýdạy học theo chuẩn kiến thức kĩ năng nói riêng Bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp

vụ cho CBQL, giáo viên theo chuẩn hiệu trưởng và chuẩn nghề nghiệp

2.1.1.2 Triển khai một số phương pháp giáo dục mới

- Triển khai có hiệu quả mô hình trường học mới tại Việt Nam

Năm học 2015 - 2016, Phòng GD&ĐT thành phố có nhiều trường Tiểuhọc dạy học theo mô hình trường học mới Việt Nam Đây là chương trình thửnghiệm thể hiện đổi mới ở cách thức tổ chức lớp học, cách dạy và cách học,chuyển từ phương pháp dạy học truyền thống sang phương pháp dạy học tíchcực Phòng GD&ĐT thành phố Hưng Yên đã cử giáo viên cốt cán tham gialàm quen với mô hình VNEN Triển khai tập huấn cho 100% CBQL, giáo viêncác trường Tiểu học về nội dung và phương pháp dạy học theo mô hìnhVNEN Trong quá trình thực hiện Phòng GD&ĐT thành phố thường xuyênkiểm tra, rút kinh nghiệm cho giáo viên và nhà trường Bước đầu, giáo viênthực hành tốt các bước lên lớp theo mô hình VNEN; học sinh thực hiện tốt bài

học, từng bước làm quen và khá hứng thú với phương pháp học tập theonhóm Trong các hoạt động, các em được thể hiện năng lực của bản thântrước các bạn trong nhóm học tập và trong lớp, được bày tỏ ý kiến và quanđiểm cá nhân về các nội dung học tập trong từng bài học cụ thể; chủ động, tựgiác trong việc lĩnh hội kiến thức và thích thú khi được kiểm tra đánh giá lẫn

nhau trong quá trình học tập;

- Áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào giảng dạy

Ngay khi Sở GD&ĐT tổ chức tập huấn, Phòng Giáo dục đã tổ chức tậphuấn dạy môn Tự nhiên xã hội và Khoa học theo phương pháp dạy học “Bàn taynặn bột” cho CBQL, giáo viên các trường Chỉ đạo các tổ, cá nhân xây dựng kếhoạch, lựa chọn một số môn học, bài học phù hợp để áp dụng phương pháp dạyhọc “Bàn tay nặn bột” vào giảng dạy môn Tự nhiên xã hội lớp 1,2,3; Khoa họclớp 4,5 Phối hợp với phụ huynh học sinh chuẩn bị sách vở, đồ dùng thí nghiệmcho học sinh đồng thời khuyến khích phụ huynh học sinh hỗ trợ các em làm thựcnghiệm

2.1.1.3 Kết quả tổ chức dạy học hai buổi/ngày

Nhận thức rõ việc tổ chức dạy hai buổi/ngày ở trường Tiểu học là gópphần thực hiện tốt mục tiêu giáo dục toàn diện, nâng cao chất lượng giáo dụcTiểu học, tạo môi trường học tập và vui chơi lành mạnh cho học sinh Nămhọc 2015 - 2016, bậc Tiểu học thành phố Hưng Yên tiếp tục duy trì tốt việcdạy học hai buổi/ngày Việc dạy hai buổi/ngày giúp học sinh được tăngcường để học sinh luyện tập, thực hành kiến thức đã học, bồi dưỡng học sinhgiỏi và phụ đạo học sinh yếu Ngoài ra, đây còn là điều kiện tốt để các trường

tổ chức dạy các môn tự chọn Ngoại ngữ và Tin học Nhờ tổ chức tốt việc dạyhọc hai buổi/ngày mà chất lượng giáo dục của thành phố ngày một tăng cao,chất lượng giáo dục toàn diện tăng cao, nhiều học sinh tham gia thi Olympicmôn học, cấp học đạt giải cao

2.2 Thực trạng dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học của thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên

2.2.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về tầm quan trọng của dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học của thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên.

Thực trạng nhận thức của CBQL, giáo viên và nhân viên ở các trườngTiểu học thành phố Hưng Yên là tương đối cao Hầu hết các thầy cô là cán

bộ quản lý, giáo viên hay nhân viên phục vụ trong trường đều nhận thức rõđược tầm quan trọng và sự cần thiết của việc dạy học hai buổi/ngày Nhậnthức được điều này cũng chính là nền tảng cho định hướng phát triển và quản

lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày ở các trường Tiểu học thành phố HưngYên

Đội ngũ nhân viên phục vụ là những người đánh giá tầm quan trọngcủa dạy học hai buổi/ngày cao hơn so với đối tượng cán bộ quản lý và giáoviên Hiệu trưởng và hiệu phó của các trường đều đã chú ý đến việc nhận thức

về tầm quan trọng của dạy học hai buổi/ngày Tuy nhiên vẫn có một số giáoviên cho rằng, việc dạy học hai buổi/ngày là không quan trọng

2.2.2 Thực trạng đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về thực hiện chương trình của dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học của thành phố Hưng Yên.

Các cán bộ quản lý và giáo viên tại các trường Tiểu học thành phố HưngYên nhận thức rất rõ về những việc mình đã thực hiện tốt và chưa tốt trong dạyhọc hai buổi/ngày Đây chính là cơ sở để đưa ra những phương hướng, giải phápkhắc phục cho những nội dung chương trình thực hiện chưa tốt, tiếp tục phát huythế mạnh ở những nội dung chương trình đã được đánh giá cao

2.2.3 Thực trạng đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về thực hiện nội dung dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học của thành phố

Hưng Yên.

Trong 6 nội dung dạy học hai buổi/ngày, việc giáo viên hướng dẫn họcsinh tự học để hoàn thành yêu cầu học tập trên lớp được đánh giá là đã thựchiện tốt nhất ; việc tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động thực tế tại địaphương thực hiện kém nhất Đáng chú ý, việc tổ chức hoạt động ngoài giờlên lớp cũng đã được đánh giá là rất tốt trong quá trình dạy học Như vậy,mặc dù việc thực hiện nội dung chương trình tổ chức hoạt động ngoài giờ lênlớp chưa thật sự tốt, song việc triển khai vào quá trình dạy học lại được đầu tư

và thực hiện tương đối tốt hơn so với các nội dung dạy học khác Đó chính là

sự linh hoạt của các cơ sở giáo dục trong việc triển khai từ nội dung chươngtrình đến thiết kế bài học cho người học

2.2.4 Thực trạng đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về sử dụng hình thức dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học của thành phố Hưng Yên.

Các trường Tiểu học ở thành phố Hưng Yên đã đa dạng hóa các hìnhthức dạy học hai buổi/ngày, gồm có:

- Tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động thực tế tại địa phương

- Tổ chức các hoạt động ngoại khóa

- Tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thông qua các tròchơi, câu lạc bộ,…

- Tổ chức đan xen giữa hình thức học cá nhân, học nhóm, học cả lớp

- Thay đổi giữa dạng các bài tập trắc nghiệm, bài tập tự luận, câu đố, xengiữa việc dùng các đồ dùng học tập như bảng con, phiếu bài tập, vở ô ly,…

Qua đó cho thấy, cần có biện pháp cụ thể để tổ chức hình thức dạy họcđưa học sinh tham gia vào các hoạt động thực tế tại địa phương

2.2.5 Đánh giá thực trạng dạy học hai buổi/ngày ở trường Tiểu học của thành phố Hưng Yên.

Thực trạng việc thực hiện dạy học hai buổi/ngày ở các trường Tiểu họcthành phố Hưng Yên được đánh giá trên các góc độ sau:

2.2.5.1 Đánh giá thực hiện mục tiêu, chương trình, nội dung, hình thức dạy học và kiểm tra đánh giá

Qua việc khảo sát về thực hiện các khâu của quá trình dạy học hai buổi/ngày, tôi thấy việc thực hiện nội dung dạy học hai buổi/ngày chưa thực sựtốt ; đặc biệt là nội dung dạy học các môn tự chọn Việc thực hiện các hìnhthức dạy học hai buổi/ngày được đánh giá cao nhất, mức độ thực hiện tốt nhất

; đặc biệt là hình thức dạy học thay đổi giữa dạng các bài tập trắc nghiệm, bàitập tự luận, câu đố, xen giữa việc dùng các đồ dùng học tập như: Bảng con,phiếu bài tập, vở ô ly,…

2.2.5.2 Đánh giá mức độ nhận thức và kết quả thực hiện cùng điều kiện tổ chức dạy học hai buổi/ngày

Tiến hành điều tra qua phiếu hỏi đối với cán bộ quản lý và giáo viên tạicác trường Tiểu học thành phố Hưng Yên cho thấy các cán bộ quản lý và giáoviên đều có nhận thức đúng đắn và rõ ràng về tầm quan trọng của dạy học haibuổi/ngày; quá trình thực hiện dạy học cũng được đánh giá tương đối tốt,nhưng tuy nhiên, điều kiện để tổ chức dạy học chưa được thuận lợi và đánhgiá cao như hai yếu tố còn lại

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày của hiệu trưởng trường Tiểu học thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên.

Để đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học hai buổi/ngày củahiệu trưởng các trường Tiểu học thành phố Hưng Yên, tôi tiến hành đánh giábốn thực trạng quản lý sau:

(1) Quản lý hoạt động dạy của giáo viên;

(2) Quản lý hoạt động học của học sinh;

(3) Quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học hai buổi/ngày; (4) Quản lý công tác chăm nuôi bán trú.

2.3.1 Thực trạng quản lý hoạt động dạy hai buổi/ngày của giáo viên