CƠ SỞ LÝ LUẬN THỰC TIỄN Để xây dựng trường học xứng đáng với tên gọi “Trường THPT Trọng điểmChất lượng cao” như hiện nay thì theo tôi việc xây dựng các tổ chuyên môn hoạt độngđạt hiệu qu
Trang 1Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay
A ĐẶT VẤN ĐỀ
I CƠ SỞ LÝ LUẬN THỰC TIỄN
Để xây dựng trường học xứng đáng với tên gọi “Trường THPT Trọng điểmChất lượng cao” như hiện nay thì theo tôi việc xây dựng các tổ chuyên môn hoạt độngđạt hiệu quả cao là vấn đề quan trọng hàng đầu đối với công tác quản lý của Hiệutrưởng
Công tác chuyên môn là hoạt động tiên phong quyết định sự tồn tại và pháttriển của nhà trường Bởi vì tổ chuyên môn có hoạt động tốt thì tất yếu dẫn đến chấtlượng dạy và học ngày càng được nâng cao Một nhà trường chỉ có thể thay đổi, pháttriển bằng chính nội lực của mình Hơn hết, đối với trường THPT yếu tố tăng trưởnggiáo dục phụ thuộc rất nhiều vào đơn vị tổ Nhưng trong thực tế có nhiều lý do kháchquan và chủ quan mà công tác này phần nào chưa được quan tâm đúng mức Chính vìvậy, hoạt động của tổ chuyên môn chưa thực sự phát triển huy hết sức mạnh tiềm ẩncủa mình, để tạo ra những sản phẩm giáo dục nhiều về quy mô và tốt về chất lượngcho xã hội
Bộ mặt của tổ chuyên môn thể hiện trước hết ở người tổ trưởng Đó là sựgương mẫu, phong cách lãnh đạo dân chủ, tăng cường đối thoại cùng phân công, cùngtham gia mọi hoạt động của tổ Tổ chuyên môn có tư duy tốt, biết đổi mới sẽ tạo ra sựphát triển vượt bậc cho tổ chuyên môn
Đã đến lúc thực tế giáo dục trong các nhà trường đòi hỏi phải tìm ra những biệnpháp thiết thực nhất, hiệu quả nhất để quản lý, phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyênmôn Điều đó sẽ dẫn đến sự phát huy đúng nghĩa vai trò nòng cốt của tổ chuyên môntrong nhà trường hiện nay
Trang 2Ở các trường THPT, Hiệu trưởng chính là người trực tiếp tuyển chọn, bổ nhiệmđồng thời cũng chính là người trực tiếp bồi dưỡng, nâng cao năng lực quản lý cho độingũ tổ trưởng chuyên môn.
Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên, từ những yêu cầu bức thiết của nămhọc này Và trên hết, bản thân đã và đang là Hiệu trưởng trường THPT Trọng điểmchất lượng cao đầu tiên của tỉnh Đồng Nai Tôi đã lựa chọn và tiến hành nghiên cứu
và thực thi đề tài “Hiệu trưởng với vai trò quản lý chuyên môn thông qua sự phát
triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn”.
II THỰC TRẠNG VỀ CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC
NỘI DUNG Kết quả năm học
2010 – 2011
Kết quả năm học
2011 – 2012
So với tỉ lệ chung của tỉnh
Trang 3B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
CHƯƠNG I MỘT SỐ HẠN CHẾ CỦA TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN – GIẢI PHÁP QUẢN LÝ, PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN
Việc dạy và học theo các tổ bộ môn khoa học tự nhiên và xã hội dẫn đến độingũ giáo viên trong các trường học nói chung và trường THPT nói riêng, được chiathành các tổ, nhóm chuyên môn Như vậy, tổ chuyên môn là nơi tập hợp những người
có cùng nhiệm vụ, phạm vi chuyên môn, có sự tương đồng nào đó về trình độ đào tạo.Nói cách khác, tổ chuyên môn chính là hạt nhân là tế bào của hoạt động chuyên môntrong nhà trường Ở đó các thế hệ giáo viên nối tiếp nhau theo thứ bậc chuyên môn,nghiệp vụ
II NHỮNG BẤT CẬP CHỦ YẾU TRONG CÔNG TÁC QUẢN LÝ TỔ CHUYÊN MÔN.
1) Nguyên nhân khách quan nổi lên vẫn là cơ chế nhân lực và chương trình, nội dung cần thực hiện không tương thích với nhau Mặt khác, những điều kiện cung cấp cho nhu cầu con người và hoạt động còn quá nhiều mâu thuẫn Đặc biệt, công tác quản lý tổ chuyên môn nhiều năm chưa được đề cập đến trong
lý luận.
Bên cạnh những nguyên nhân khách quan thì nguyên nhân chủ quan vẫn lànguyên nhân chính tạo ra sự bất cập ấy Một trong những nguyên nhân thuộc nhómchủ quan là giải pháp quản lý của Hiệu trưởng chưa sâu sát với tổ, và tính độc lậpsáng tạo của các tổ trưởng chưa đạt yêu cầu Đối với trường THPT, theo chức năng,nhiệm vụ có những đặc điểm khác biệt rất xa so với khối Tiểu học, THCS mà biểuhiện là tính độc lập tương đối cao Hiệu trưởng nhà trường, vì thế mà có vai trò chủthể quản lý vô cùng quan trọng Hình ảnh người quản lý như chiếc đầu tàu, nếu hội đủsức mạnh cần thiết và chạy đúng hướng thì chắc chắn sẽ thành công – mà nổi bật
Trang 4nhất là nội dung quản lý tổ chuyên môn để nâng cao chất lượng dạy và học trong nhàtrường.
2) Những mặt hạn chế của tổ chuyên môn.
Đối với trường THPT, tổ chuyên môn được ví như “người thợ cả” xây dựng
“ngôi nhà giáo dục” phát triển bền vững, toàn diện Do đó, việc phát huy vai trò của
“người thợ cả” là vô cùng bức thiết nếu muốn nâng cao chất lượng dạy và học xứngtầm với tên gọi mà trường được vinh dự mang tên
Trong nhà trường phổ thông, đặc biệt là cấp bậc Trung học, tổ chuyên môn cóvai trò rất quan trọng, họ là những cán bộ quản lý trực tiếp đối với đội ngũ nhà giáo
và mọi hoạt động lớn, nhỏ liên quan đến vấn đề dạy và học của nhà trường Tuynhiên, có một thực tế không thể phủ nhận là đội ngũ tổ trưởng chuyên môn hiện nay,phần lớn đang làm công tác quản lý một cách cảm tính, chủ quan Chưa được đào tạo
về kỹ năng quản lý, năng lực quản lý và phương pháp tổ chức tổ chuyên môn Dochưa được đào tạo bài bản, mà phần lớn tổ trưởng chuyên môn chủ yếu học hỏi kinhnghiệm của người đi trước, thiếu kỹ năng lập kế hoạch, chưa mạnh dạn đề xuất hoạtđộng riêng của từng tổ chuyên môn dựa vào đặc trưng bộ môn, mà chủ yếu dựa vào
kế hoạch chung của nhà trường
Chính sự non kém về kỹ năng quản lý của các tổ trưởng chuyên môn đã vàđang làm ảnh hưởng đến sự phát triển và đổi mới chất lượng giáo dục trong cáctrường THPT hiện nay
Mặt khác, vẫn còn tồn tại đâu đó một số trường sinh hoạt tổ chuyên môn chủyếu mang tính hình thức, đối phó, chỉ truyền đạt công việc của nhà trường một cáchđơn điệu, nhàm chán Chưa kể trong đội ngũ giáo viên vẫn còn tư tưởng phân biệtmôn chính, môn phụ … Thực trạng này cũng ảnh hưởng không nhỏ đến công tác giáodục toàn diện cho học sinh
Trang 5Nhìn chung các tổ trưởng chuyên môn có khả năng làm kế hoạch trong hoạtđộng quản lý tổ chuyên môn nhưng chất lượng còn nhiều bất cập
Qua tìm hiểu thực tế, tôi nhận thấy rằng có nhiều bản kế hoạch trình bày chungchung, dàn trải, thậm chí còn lẫn lộn giữa mục tiêu và biện pháp Các mục tiêu đưa rathì chưa cụ thể, biện pháp đưa ra thì ít tính khả thi, gây khó khăn cho việc tổ chứcthực hiện cũng như rất khó có thể đo lường, đánh giá mức độ hoàn thành Ở nhữngtrường theo mô hình quản lý, tổ đa môn thì tổ trưởng chuyên môn lại càng lúng túngtrong việc cụ thể hóa mục tiêu đến từng nhóm môn
Điểm yếu trong năng lực kiểm tra, đánh giá của các tổ trưởng chuyên môn ởđây chính là kỹ năng xác định tiêu chí khách quan để kiểm tra, đánh giá các hoạt độngchuyên môn Sau những lần kiểm tra hồ sơ cá nhân của tổ trưởng chuyên môn, cácthành viên tổ cho thấy, khi kiểm tra hồ sơ giáo án chủ yếu vẫn còn dừng lại ở việc đốichiếu với phân phối chương trình, hình thức … Rõ ràng chưa quan tâm đúng mức đếnchất lượng giáo án Thậm chí những tiết dạy tăng cường, nâng cao cũng chưa cóchuyên đề cụ thể, thuộc dạng “cưỡi ngựa xem hoa” dẫn đến chất lượng giữa các lớp bịchênh một cách đáng báo động!
Tổ trưởng chuyên môn vẫn chưa quản lý tốt công tác này Ngoài ra, các kỹnăng cơ bản như: kỹ năng đưa các hoạt động kiểm tra vào kế hoạch, kỹ năng tổ chứcđánh giá theo tư tưởng khách quan, khoa học, kỹ năng làm cho việc đánh giá trởthành tự kiểm tra đánh giá của mỗi thành viên, kỹ năng kết hợp các hình thức vàphương pháp kiểm tra đánh giá … đều còn rất hạn chế
III NỘI DUNG VÀ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CỦA HIỆU TRƯỞNG ĐỐI VỚI CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN.
1 Thái độ tiếp cận các thành viên trong tổ chuyên môn cần thể hiện tính chân,thiện, mỹ nghĩa là thực sự chân thành, trung thực, cầu thị, không ác ý, bao dung,gương mẫu, ứng xử văn hóa với đồng nghiệp
Trang 62 Học hỏi chữ “NHẪN” trong quản lý.
4 Phương châm quản lý trong việc quản lý tổ chuyên môn:
Nắm cái không thể buông – cũng như buông cái không cần nắm
5 Thuần thuận các chức năng quản lý:
8 Tăng tần suất giao lưu với đồng nghiệp của trường bạn trong tỉnh, ngoài tỉnh,mạng thông tin và xa lộ thông tin toàn cầu
9 Nghệ thuật sư phạm của tổ trưởng chuyên môn trong việc đánh giá thi đuacuối kỳ và cuối năm học
Cần tạo bầu không khí lành mạnh, môi trường sư phạm tích cực, thân thiện.Trước khi triển khai hội nghị đánh giá thi đua, tổ trưởng chuyên môn cần hội ý tranhthủ ý kiến của nhóm trưởng tổ bộ môn, của giáo viên nồng cốt có được sự tín nhiệmcao trong tổ về việc đánh giá thi đưa từng thành viên
Trang 710 Thể hiện tính khoa học trong mọi hoạt động quản lý tổ chuyên môn tổtrưởng chuyên môn cần soạn thảo chương trình làm việc, chương trình hội nghị tổtrước khi họp tổ chuyên môn định kỳ tháng, học kỳ, năm học và thông báo cụ thể chitiết ở bảng thông báo của tổ chuyên môn nhằm tiết kiệm thời gian hội họp.
Sau đây là một số biểu mẫu quản lý hành chính tổ trưởng chuyên môn theochức năng, nhiệm vụ và hoạt động của tổ chuyên môn
Biểu mẫu 1 (Dành tổ trưởng chuyên môn).
Hướng dẫn lập kế hoạch nhiệm vụ năm học của tổ trưởng chuyên môn nămhọc:
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
KẾ HOẠCH NHIỆM VỤ NĂM HỌC
TỔ CHUYÊN MÔN:
I CƠ SỞ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH
+ Đặc điểm thuận lợi, khó khăn về đội ngũ cán bộ giáo viên trong tổ
+ Đặc điểm tình hình, chất lượng 2 mặt giáo dục của học sinh, điều kiện cơ sởvật chất, Phòng thí nghiệm, đồ dùng dạy học, môi trường tự giáo dục, nề nếp dạy vàhọc của thầy trò
+ Chỉ thị nhiệm vụ năm học của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đàotạo trường trực thuộc, kế hoạch năm học theo đặc trưng của nhà trường
II MỤC TIÊU PHẤN ĐẤU THỰC HIỆN NHIỆM VỤ NĂM HỌC
1 Mục tiêu và hoạt động giảng dạy của Giáo viên theo chương trình chuẩn bộmôn do Bộ Giáo dục và đào tạo quy định
2 Mục tiêu về hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh đỗ tốt nghiệp, caođẳng – đại học
Trang 83 Mục tiêu đổi mới phương pháp giảng dạy, đổi mới phương pháp kiểm trađánh giá nhằm nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường.
4 Mục tiêu về hoạt động tự bồi dưỡng, báo cáo chuyên đề, SKKN, nghiên cứukhoa học, ứng dụng CNTT, hoạt động ngoại khóa, thiết kế và sử dụng ĐDDH
5 Mục tiêu về các hoạt động đoàn thể, công tác chủ nhiệm lớp
6 Mục tiêu về đánh giá, xếp loại thi đua theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên
III CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN KẾ HOẠCH
+ Đảm bảo và duy trì hoạt động tổ nhóm chuyên môn theo quy định, đảm bảođầy đủ các loại hồ sơ tổ, nhóm và mỗi giáo viên
+ Tăng cường quản lý giáo viên trong việc thực hiện chuẩn kiến thức kỹ năngtheo phương pháp chính trị của Bộ GD&ĐT, viết báo cáo kinh nghiệm, nghiên cứukhoa học sư phạm, thanh tra chuyên đề, thanh tra toàn diện và tham gia hội giảng giáoviên dạy giỏi cấp trường, cấp tỉnh theo Điều lệ mới (Thông tư 21)
+ Bám sát chỉ tiêu chất lượng văn hóa, đạo đức theo các tiêu chí chất lượnggiáo dục trường chuẩn quốc gia
+ Đổi mới phương pháp giảng dạy qua từng tiết dạy: Soạn giáo án, sử dụngĐDDH tự làm, phương pháp kiểm tra đánh giá, ngân hàng đề kiểm tra và đề thi
+ Gắn sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn để học tập kinh nghiệm, khắc sâu bàigiảng, chỉnh sửa tài liệu, phương pháp điều khiển bài giảng trên lớp của thầy
+ Giáo dục động cơ học tập, kết hợp giáo dục giữa nhà trường – gia đình – xãhội
IV KIẾN NGHỊ ĐIỀU KIỆN ĐẢM BẢO THỰC HIỆN KẾ HOẠCH
+ Về tài chính, CSVC, thiết bị dạy học, tài liệu, sách giáo khoa về an ninhtrường học, môi trường giáo dục của địa phương, gia đình
V ĐĂNG KÝ THI ĐUA NĂM HỌC
Trang 9- Danh hiệu thi đua của tổ chuyên môn, tổ công đoàn.
- Danh hiệu thi đua cá nhân: LĐTT, CSTĐ cấp cơ sở, CSTĐ cấp tỉnh,
Ban chuyên môn duyệt kế hoạch Tổ trưởng
Biểu mẫu 2:
DỰ KIẾN PHÂN CÔNG CHUYÊN MÔN ĐẦU NĂM HỌC: …
KỲ HỌC: ….
(Đề nghị có sự thống nhất đồng bộ với các tổ viên)STT Họ và tên Phân công
chuyên môn
Công táckhác
Số tiết/tuần Điều chỉnh
phân công1
Trang 10- Giảng dạy môn:
- Lớp dạy:
- Công tác kiêm nhiệm:
I CƠ SỞ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH
+ Đặc điểm tình hình, chất lượng văn hóa, đạo đức học sinh, điều kiện cơ sở vậtchất, thiết bị đồ dùng dạy học, môi trường giáo dục, nề nếp dạy và học
+ Chỉ thị nhiệm vụ năm học của ngành, kế hoạch năm học của nhà trường, của
tổ nhóm chuyên môn
II MỤC TIÊU PHẤN ĐẤU THỰC HIỆN NHIỆM VỤ NĂM HỌC
1 Thực hiện quy chế chuyên môn: Thực hiện chương trình, soạn bài lên lớp,kiểm tra đánh giá, chấm trả bài học sinh, sử dụng ĐDDH, ứng dụng CNTT, đề tàinghiên cứu, báo cáo chuyên đề, phụ đạo bồi dưỡng, tự bồi dưỡng để nâng cao taynghề, phương hướng đổi mới phương pháp dạy học
2 Chỉ tiêu chất lượng văn hóa lớp phụ trách
Lớp Năm học cũ (kết quả khảo sát) Chỉ tiêu năm học mới
Khá –Giỏi
Kém
Khá –Giỏi
Kém
Chỉ tiêu khác:
+ Lớp chủ nhiệm
+ Kết quả học sinh đỗ tốt nghiệp, Đại học, Cao đẳng
+ Công tác kiêm nhiệm
III CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN KẾ HOẠCH
Trang 11+ Bám sát chỉ tiêu chất lượng văn hóa, đạo đức, duy trì sĩ số theo tiêu chí chấtlượng giáo dục xây dựng trường chuẩn quốc gia.
+ Đổi mới phương pháp giảng dạy qua từng tiết dạy: Soạn giáo án, sử dụngthiết bị đồ dùng tự làm, ứng dụng hiệu quả CNTT, phương pháp kiểm tra đánh giá,ngân hàng đề kiểm tra và đề thi
+ Gắn sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn để học tập kinh nghiệm, khắc sâu bàigiảng, chỉnh sửa tài liệu, phương pháp điều khiển bài giảng trên lớp ,
+ Giáo dục động cơ học tập, kết hợp một cách khéo léo, hiệu quả cao trong việcgiáo dục học sinh giữa nhà trường – gia đình – xã hội,
IV KIẾN NGHỊ ĐIỀU KIỆN ĐẢM BẢO THỰC HIỆN KẾ HOẠCH
Về tài chính, CSVC, thiết bị dạy học, tài liệu, sách giáo khoa, sách thamkhảo,
Về an ninh trường học, môi trường giáo dục ở gia đình, địa phương
V ĐĂNG KÝ THI ĐUA NĂM HỌC
Danh hiệu thi đua công chức, công đoàn, Đảng viên
Tổ trưởng chuyên môn duyệt kế hoạch Người viết kế hoạch
11 Lập sổ quản lý tổ
Bao gồm:
+ Kế hoạch năm học
+ Kế hoạch tháng
+ Bảng tổng hợp các mặt hoạt động của Tổ viên
+ Lịch kiểm tra hồ sơ cá nhân của tổ viên
+ Lịch dự giờ
Trang 12+ Thống kê chất lượng bộ môn, chất lượng cả năm, (năm học cũ), điểm thi học kỳ.+ Biên bản họp tổ.
+ Báo cáo tháng, học kỳ, năm
+ Các hồ sơ hội giảng, thanh tra, báo cáo chuyên đề,
+ Bảng tổng hợp nhiệm vụ cụ thể của tất cả thành viên tổ
Tổ chức thực hiện.
a) Phân công quản lý:
Tổ trưởng: chịu trách nhiệm chung về các hoạt động, lập kế hoạch phân công tổviên, thực hiện cùng với các nhóm trưởng bộ môn, kiểm tra hồ sơ cá nhân – Lập báocáo tháng, học kỳ Kiểm tra, đôn đốc tổ viên việc thực hiện các chỉ tiêu, biện phápđiều chỉnh kịp thời, phù hợp với từng bộ môn Tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ chuyênmôn cho giáo viên, đề nghị kỷ luật, khen thưởng đối với thành viên tổ
Các nhóm trưởng bộ môn: cùng với tổ trưởng tham gia trực tiếp trong việc tổchức hoạt động của tổ bộ môn Thay mặt tổ trưởng chuyên môn điều động công việccủa nhóm bộ môn khi tổ trưởng vắng mặt Chịu trách nhiệm tổ chức tất cả các hoạtđộng phong trào lớn, nhỏ thuộc về chuyên môn theo đặc trưng của bộ môn
b) Xây dựng kế hoạch trọng tâm:
Điều này được thực hiện hàng tháng trong kế hoạch năm học của tổ, trong đó
có phân công cụ thể cho từng thành viên, thời gian hoàn thành, biện pháp thực hiện(giao chỉ tiêu cá nhân và biểu mẫu phù hợp để giáo viên chủ động trong công việcđược giao – Sau khi hoàn thành nộp lại cho tổ trưởng chuyên môn đúng thời gian quyđịnh)
c) Thông tin báo cáo:
+ Thông tin:
Trang 13Do đặc trưng công việc của tổ trưởng, nhóm trưởng vừa giảng dạy, vừa thamgia quản lý, vừa phải tham gia thực hiện chỉ tiêu nhưng lại không có mặt thườngxuyên ở trường như nhân viên hành chính nên tổ cần có quy ước cụ thể về thông tin,báo cáo thông suốt trong tổ bằng nhiều hình thức như: thông báo trên bảng, điệnthoại, email, …nhằm mục đích là làm thế nào để hoạt động tổ chuyên môn diễn ra kịpthời và chính xác.
Ngoài việc nhận sự chỉ đạo trực tiếp từ Ban Giám hiệu, tổ trưởng, nhóm trưởngchuyên môn cần nắm bắt, cập nhật kịp thời những thay đổi về chuyên môn từ Bộ, SởGiáo dục qua mạng Internet hằng ngày để không bị động trong công việc quản lý Tổchức tốt thông tin sẽ góp phần nâng cao hiệu quả cho việc quản lý của người tổtrưởng
d) Họp tổ chuyên môn:
Nâng cao hoạt động tổ chuyên môn điều quan trọng nhất là tránh “bệnh hìnhthức” Trong phần sau của đề tài tôi sẽ đi sâu vào vấn đề cụ thể các công việc cần làmcho một buổi sinh hoạt tổ chuyên môn
e) Tổ trưởng chuyên môn cần quán triệt về công tác xây dựng điển hình tiêntiến