Những nguyên lý cơ bản của Chủ nghĩa Mác – Lênin Chương 1

Giúp sinh viên nắm được những quan điểm khoa học, cách mạng, nhân văn của Chủ nghĩa Mác – Lênin. Trên cơ sở đó, xây dựng thế giới quan, phương pháp luận khoa học, vận dụng sáng tạo trong nhận thức và thực tiễn, rèn luyện và tu dưỡng đạo đức của sinh viên.THẾ GIỚI QUAN, PHƯƠNG PHÁP LUẬN TRIẾT HỌC CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNINHỌC THUYẾT KINH TẾ CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT TƯ BẢN CHỦ NGHĨALÝ LUẬN CỦA CHỦ NGHĨA MÁCLÊNIN VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Mã môn học: 301001

Người biên soạn: Nguyễn Thạc Dũng

Giúp sinh viên nắm được những quan điểm khoa học, cách mạng, nhân văn của Chủ nghĩa Mác – Lênin Trên cơ sở

đó, xây dựng thế giới quan, phương pháp luận khoa học, vận dụng sáng tạo trong nhận thức và thực tiễn, rèn luyện

và tu dưỡng đạo đức của sinh viên.

sau khi sinh viên theo học môn học

HỌC THUYẾT KINH TẾ CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN VỀ PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT TƯ BẢN CHỦ NGHĨA

LÝ LUẬN CỦA CHỦ NGHĨA LÊNIN VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

MÁC- Kiểm tra 10%,

Bộ Giáo dục và Đào tạo Giáo trình Những nguyên lý

cơ bản của Chủ nghĩa Mác-Lênin (dành cho sinh viên

đại học, cao đẳng khối không chuyên ngành

Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh), Hà Nội, Nxb Chính Trị Quốc gia, 2011

Giáo trình chính:

- Bộ Giáo dục và Đào tạo Những nguyên lý cơ bản của

Chủ nghĩa Mác-Lênin, Hà Nội,Nxb Đại học Kinh tế quốc

dân, 2008

- Bộ Giáo dục và Đào tạo Giáo trình Triết học Mác-Lênin,

Hà Nội, Nxb Chính trị quốc gia, 2005

Tài liệu tham khảo chính:

-Bộ Giáo dục và Đào tạo Giáo trình Kinh tế chính trị

Mác-Lênin Hà Nội, Nxb Chính trị quốc gia, 2008

-Bộ Giáo dục và Đào tạo Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học Hà Nội, Nxb Chính trị quốc gia, 2008

- Từ điển Triết học Nxb Tiến bộ, Matxcơva

Tài liệu tham khảo khác:

NHẬP MÔN: NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN

- Chủ nghĩa Mác – Lênin “là hệ thống quan điểm và học thuyết

khoa học của C.Mác, Ph.Ăng ghen và sự phát triển của V.I.Lênin;

- Là thế giới quan, phương pháp luận phổ biến của nhận thức

khoa học và thực tiễn cách mạng;

- Là khoa học về sự nghiệp giải phóng giai cấp vô sản, nhân

dân lao động khỏi chế độ áp bức, bóc lột và tiến tới giải phóng con người”

I KHÁI LƯỢC VỀ CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN

1 Chủ nghĩa Mác-Lênin và ba bộ phận cấu thành

Triết học Mác-Lênin: nghiên cứu những quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội và

tư duy; xây dựng thế giới quan và phương pháp luận chung nhất của nhận thức khoa học và thực tiễn cách mạng.

Kinh tế chính trị Mác-Lênin: nghiên cứu những quy luật kinh tế của xã hội, đặc

biệt là những quy luật kinh tế của quá trình ra đời, phát triển, suy tàn của PTSX TBCN và sự ra đời, phát triển của PTSX CSCN.

Chủ nghĩa xã hội khoa học: nghiên cứu những quy luật khách quan của quá trình cách mạng XHCN – bước chuyển biến lịch sử từ CNTB lên CNXH và tiến tới

CNCS.

I KHÁI LƯỢC VỀ CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN

Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin là:

- Những quan điểm cơ bản;

- Nền tảng;

- Mang tính chân lý bền vững của chủ nghĩa Mác – Lênin trong phạm vi ba bộ phận lý luận cấu thành nó

I KHÁI LƯỢC VỀ CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN

2 Khái lược sự ra đời và phát triển của chủ nghĩa

Mác - Lênin

+ Giai đoạn hình thành, phát triển chủ nghĩa Mác

(Karl Marx và Friedrich Engels thực hiện)

+ Giai đoạn bảo vệ, phát triển chủ nghĩa Mác thành chủ

nghĩa Mác – Lênin (Vladimir Ilich Lenin thực hiện)

2 Khái lược

chủ nghĩa Mác - Lênin

Những điều kiện, tiền đề của sự ra đời chủ nghĩa Mác

Điều kiện kinh tế - xã hội

Tiền đề lý luận

- Triết học cổ điển Đức

- Kinh tế chính trị cổ điển Anh

- Chủ nghĩa xã hội không tưởng Anh & Pháp

Tiền đề khoa học tự nhiên

- Quy luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng

- Thuyết tiến hóa

- Thuyết tế bào

NHẬP MÔN: NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN

II ĐỐI TƯỢNG, MỤC ĐÍCH & YÊU CẦU

VỀ PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP, NGHIÊN CỨU MÔN HỌC

“NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA

CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN”

1 ĐỐI TƯỢNG, MỤC ĐÍCH CỦA MÔN HỌC

Đối tượng: Những quan điểm cơ bản, nền tảng của CN

Mác-Lênin trong phạm vi 3 bộ phận hợp thành nó

Trong phạm vi lý luận triết học:

- Những nguyên lý của CNDVBC – hạt nhân lý luận của thế

giới quan khoa học

- Phép biện chứng duy vật – khoa học về MLHPB & sự PT,

những quy luật chung nhất của sự vận động, phát triển của tự

nhiên, xã hội và tư duy

- Chủ nghĩa duy vật lịch sử - sự vận dụng, phát triển những

nguyên lý của CNDVBC & PBCDV vào việc nghiên cứu đời

1 ĐỐI TƯỢNG, MỤC ĐÍCH CỦA MÔN HỌC

Trong phạm vi lý luận kinh tế chính trị:

-Học thuyết giá trị (giá trị lao động);

-Học thuyết giá trị thặng dư;

-Học thuyết về CNTB độc quyền & CNTB ĐQNN;

-Những quy luật kinh tế cơ bản của PTSX TBCN

1 ĐỐI TƯỢNG, MỤC ĐÍCH CỦA MÔN HỌC

Trong phạm vi chủ nghĩa xã hội khoa học:

•Những nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin về sứ mệnh

của GCCN & tiến trình cách mạng XHCN;

•Những vấn đề có tính quy luật của sự hình thành, phát

triển HTKT-XH CSCN & những định hướng cho hoạt

động của GCCN trong quá trình thực hiện sứ mệnh lịch

sử của mình

1 ĐỐI TƯỢNG, MỤC ĐÍCH CỦA MÔN HỌC

Mục đích của môn học:

- Nắm vững những quan điểm khoa học, cách mạng,

nhân văn của chủ nghĩa Mác-Lênin;

- Hiểu rõ cơ sở lý luận quan trọng nhất của tư tưởng

Hồ Chí Minh, đường lối cách mạng của ĐCSVN, nền

tảng tư tưởng của Đảng;

- Xây dựng thế giới quan, phương pháp luận khoa

học, nhân sinh quan cách mạng, xây dựng niềm tin

và lý tưởng cách mạng;

- Vận dụng sáng tạo trong hoạt động nhận thức và

thực tiễn

2 MỘT SỐ YÊU CẦU CƠ BẢN VỀ VIỆC HỌC

TẬP, NGHIÊN CỨU

- Hiểu đúng tinh thần, thực chất của CN Mác-Lênin, chống

xu hướng kinh viện, giáo điều;

- Đặt các luận điểm của CN Mác-Lênin trong mối liên hệ với nhau để thấy sự thống nhất trong tính đa dạng của nó;

- Gắn những luận điểm của CN Mác-Lênin với thực tiễn

cách mạng Việt Nam và thực tiễn thời đại;

- Giáo dục, tự giáo dục, tu dưỡng & rèn luyện để tự hoàn

thiện bản thân;

- Tổng kết, đúc kết kinh nghiệm để phát triển tính khoa học

và nhân văn vốn có của CN Mác-Lênin

và nhân văn vốn có của CN Mác-Lênin

THẾ GIỚI QUAN VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN TRIẾT HỌC CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN

Chương I CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG

Chương II PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT

Chương III CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ

1 Vật chất

2 Ý thức

CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG

I CHỦ NGHĨA DUY VẬT VÀ CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG

1 Vấn đề cơ bản của triết học & sự đối lập giữa CNDV với CNDT trong việc giải quyết vấn đề cơ bản của triết học

2 Các hình thức phát triển của CNDV trong lịch sử

II QUAN ĐIỂM CNDVBC VỀ VẬT CHẤT, Ý THỨC

& MỐI QUAN HỆ GIỮA VẬT CHẤT & Ý THỨC

1 Vấn đề cơ bản của triết học & sự đối lập giữa CNDV với CNDT trong việc giải quyết vấn đề cơ bản của triết học

NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG

Vấn đề cơ bản của triết học là vấn đề quan hệ giữa ý thức

và vật chất

Vấn đề cơ bản của triết học có 2 mặt:

- Giữa vật chất và ý thức thì cái nào có trước, cái nào

quyết định?

- Con người có khả năng nhận thức thế giới hay không?

CNDV trong lịch sử

a) Chủ nghĩa duy vật chất phác thời cổ đại

b) Chủ nghĩa duy vật siêu hình ( từ thế kỷ XV  thế kỷ XIX) c) Chủ nghĩa duy vật biện chứng (do Mác, Ăngghen sáng lập, Lênin phát triển).

CHẤT, Ý THỨC VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC

a) Phạm trù Vật chấtb) Phương thức và hình thức tồn tại của Vật chấtc) Tính thống nhất vật chất của thế giới

1 VẬT CHẤT

Thời cổ đại:

+ Trung Quốc: Kim, mộc, thủy, hỏa, thổ

+ Ấn Độ: Anu+ Hy Lạp: Nước (Talét), Lửa (Hêraclít), Không khí (Anaximen), Nguyên tử (Đêmôcrít) …

Quan niệm về vật chất của các triết gia Cận đại vẫn

Quan điểm về vật chất trong lịch sử Triết học duy vật trước C.Mác:

 Định nghĩa vật chất của V.I.Lênin

• Khắc phục hạn chế trong quan niệm vật chất của CNDV trước đó;

• Khắc phục những hạn chế duy tâm trong

quan niệm về XH;

• Khẳng định tính thứ nhất của vật chất, tính thứ hai của ý thức;

• Khẳng định khả năng nhận thức thực tại

– Sự tồn tại của vật chất luôn gắn với vận động, vận

động là tuyệt đối, vĩnh viễn;

– Nguồn gốc vận động là do bản thân sự vật, hiện

- Vận động là tuyệt đối, đứng im là tương đối tạm thời

- Đứng im là trạng thái đặc biệt của vận động, đó là vận động trong thế cân bằng, ổn định

Các hình thức vận động

hình thức tồn tại của Vật chất

Không gian có tính khách quan, vĩnh cửu,

vô tận, và vô hạn

Không gian có thuộc tính ba chiều (cao, rộng, dài) còn thời gian chỉ có một chiều (từ quá khứ đến tương lai)

chất của thế giới

là thế giới vật chất.

vô hạn, không ai sinh ra và không bị mất đi.

liên hệ khách quan, thống nhất với nhau…

và cùng chịu sự chi phối của những qui luật phổ biến của thế giới vật chất.

a) Nguồn gốc của ý thức

+ Bộ não con người + Hiện thực khách quan

+ Lao động

 Một số quan điểm trước Mác

• Quan điểm Duy tâm: YT là một thực thể độc lập,

là thực tại duy nhất và sinh ra vật chất

• Quan điểm Duy vật siêu hình: YT là sự phản ánh

thế giới vật chất tồn tại khách quan Tuy nhiên,

đó là sự phản ánh thụ động, giản đơn, máy móc

bản chất của Ý thức

vào trong bộ óc con người một cách năng động, sáng tạo.

khách quan: thế giới khách quan quy định nội dung, hình thức biểu hiện của ý thức.

chất xã hội

Kết cấu của ý thức theo chiều ngang gồm:

VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC

a) Vật chất quyết định Ý thức

• VC có trước, YT có sau, VC quyết định YT

• VC là nguồn gốc của YT

• VC quyết định nội dung của YT

• VC quyết định hình thức biểu hiện & mọi sự biến đổi của YT

b) Ý thức tác động trở lại Vật chất theo 2 hướng

• Ý thức phản ánh đúng hiện thực khách quan có tác dụng thúc đẩy hoạt động thực tiễn của con người

• Ý thức phản ánh không đúng hiện thực khách quan sẽ kìm hãm hoạt động thực tiễn của con người

• Phải phát huy tính năng động, sáng tạo của ý thức và vai trò của con người.

• Phải xuất phát từ thực tế khách quan, lấy thực tế khách quan làm căn cứ cho mọi hoạt động.

• Phải phòng, chống và khắc phục bệnh chủ quan duy ý chí.

• Chống chủ nghĩa kinh nghiệm, xem thường tri thức khoa học, xem thường lí luận, bảo thủ, trì trệ, thụ động.

mối quan hệ giữa vật chất và ý thức