-GV nói thêm: Chương trình Ngữ văn THCS có những bài văn nhật dụng về các chủ đề: quyền sống của con người, bảo vệ hòa bình chống chiến tranh, vấn đề sinh thái…Bài “Phong cách Hồ Chí Min
Trang 1II - Phương tiện thực hiện
-Thầy: giáo án, SGK, TLTK, tranh về Bác
“Tháp mười đẹp nhật bông sen
Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ”
“BácHồ ”-hai tiếng ấy thật vô cùng gần gũi và thân thương đối với mỗi người dân Việt Nam Đối với chúng ta, Hồ Chí Minh không những là nhà yêu nước vĩ đại mà Người còn là danh nhân văn hóa thế giới Vẻ đẹp văn hóa chính là nét nổi bật trong phong cách Hồ Chí Minh Phong cách đó như thế nào, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu qua văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh.
Hoạt động của thầy và trị Kíên thức cơ bản
-Gv: hướng dẫn đọc: chậm rãi, bình tĩnh, rõ
ràng, diễn cảm, ngắt ý và nhấn giọng ở
từng luận điểm
*GV treo tranh nhà sàn của Bác vả giới
thiệu, hs theo dõi, quan sát
-Giáo viên đọc đoạn đầu, gọi hs đọc tiếp,
sau đĩ nhận xét cách đọc
?bất giác cĩ nghĩa là gì?
+Một cách ngẫu nhiên, tự nhiên, ko dự định
trước
?Đạm bạc được hiểu như thế nào?
I/ĐỌC - TÌM HIỂU CHUNG
3.Tác giả, tác phẩm
a Tác giả:Lê Anh Trà
Trang 2+Sơ sài, giản dị, khơng cầu kì bày vẽ
? Em hiểu gì về xuất xứ văn bản này ?
+Văn bản của Lê Anh Trà trích trong
“Phong cách HCM, cái vĩ đại gắn với cái
giản dị, trong HCM và văn hố Việt Nam”
năm 1990
?Xác định thể loại và PTBĐ?
+Nghị luận ,CM
-Kể tên một vài văn bản nhật dụng đã
học ở lớp 8?
-Oân dịch thuốc lá, thông tin về ngày trái
đất năm 2000
-GV nói thêm: Chương trình Ngữ văn
THCS có những bài văn nhật dụng về các
chủ đề: quyền sống của con người, bảo vệ
hòa bình chống chiến tranh, vấn đề sinh
thái…Bài “Phong cách Hồ Chí Minh”
thuộc chủ đề về sự hội nhập với thế giới
và bảo vệ văn hóa bản sắc dân tộc Tuy
nhiên bài học này không chỉ mang ý nghĩa
cập nhật mà cón có ý thức lâu dài Bởi lẽ
việc học tập, rèn luyện theo phong cách
Hồ Chí Minh là việc làm thiết thực,
thường xuyên của các thế người Việt
Nam, nhất là lớp trẻ
?Văn bản cĩ thể chia làm mấy phần?
+ 3 phần:
-Từ đầu đến rất hiện đại: con đường hình
thành và điều kỳ lạ của phong cách văn hố
HCM
-Tiếp đến hạ tắm ao: những vẻ đẹp cụ thể
của phong cách sống và làm việc của Bác
-Cịn lại: bình luận và khẳng định ý nghĩa
của phong cách văn hố HCM
+-Thể loại: văn bản nghị nội dung đề cập đến một vấnđề mang tính thời sự, xã hội-văn bản nhật dụng
luận-+ Bố cục: 3 phần
II/
§äC -HIỂU VĂNBẢN 1-Con đường hình thành phong cách văn hố HCM
Trang 3hoỏ của Bỏc như thế nào? tỡm những cõu
văn tiờu biểu?
+It cú vị lónh tụ nào như Bỏc Hồ.Khẳng
định vốn tri thức sõu rộng của Bỏc
?Em cú nhận xột gỡ về cỏch viết trờn?
+So sỏnh
?Bằng con đường nào Bỏc cú được vốn
sống văn hoỏ ấy?
+Đi nhiều, cú đk tiếp xỳc trực tiếp với văn
hoỏ nhiều nước,nhiều dõn tộc, nhiều vựng
khỏc nhau trờn thế giới, từ Đụng sang Tõy
+núi và viết thạo nhiều thứ tiếng nước
ngoài: Phỏp, Anh, Hoa, Nga Đú là cụng cụ
giao tớờp quan trọng bậc nhất để tỡm hiểu và
giao lưu văn hoỏ trờn thế giới
+Cú ý thức học hỏi toàn diện, sõu sắc tới
mức uyờn thõm, vừa tiếp thu tinh hoa, vừa
phờ phỏn cỏi tiờu cực của chủ nghĩa tư bản
+Học trong cụng việc, trong lao động ở mọi
nơi, mọi lỳc
? Vậy nhờ vào đõu mà Bỏc cú con đường
đến với vốn văn hoỏ như vậy?
hoá nớc ngoài Trên nền tảng vănhoá dân tộc
mà tiếp thu những ảnh hởngquốc tế Bác đã
kết hợp giữa truyền thốngvà hiện đại, giữa
ph-ơng Đông và phph-ơngTây, xa và nay, dân tộc và
quốc tế
?Nghệ thuật được sử dụng ở đõy là gỡ?
+Đối lập: vĩ nhõn- giản dị
?Tỏc giả dựng NT gỡ để làm nổi bật vẻ
đẹp phong cỏch HCM?
GV bỡnh theõm: sửù hieồu bieỏt cuỷa Baực saõu
- vốn tri thức văn hoỏ của Bỏcrất sõu rộng
- cỏch viết so sỏnh bao quỏt đểkhẳng định giỏ trị của nhậnđịnh
- con đường:
+Bỏc đi nhiều nơi trờn thế giới+núi và viết nhiều thứ tiếng+học hỏi toàn diện tới mứcuyờn thõm
+học trong cụng việc
=>vậy, phải nhờ vào sự dàycụng luyện tập, học hỏi suốtcuộc đời hoạt động gian truõncủa Bỏc
-Điều kỡ lạ trong phong cỏchvăn hoỏ HCM là ảnh hưởngquốc tế-văn hoỏ dõn tộc =.> lốisống rất Việt Nam nhưng rấthiện đại
- Nghệ thuật đối lập:cỏi vĩnhõn- giản dị
NT: kể đan xen bỡnh luận( cúthể núi HCM)
Trang 4rộng, tiếp thu văn hóa nước ngoài một
cách chủ động, sáng tạo và có chọn lọc
Bác không chỉ hiểu biết mà còn hòa nhập
với môi trường văn hóa thế giới nhưng
vẫn giữ được bản sắc văn hóa dân tộc
Đúng như nhà thơ Bằng Việt đã viết :
“Một con người : kim, cổ, tây Đông
Giàu quốc tế, đậm Việt Nam từng nét”
- Ys nghÜ cđa phong c¸ch HCM trong viƯc gi÷ g×n b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc
- §Ỉc ®iĨm cđa bµi v¨n nghÞ luËn x· héi
II -Phương tiện thực hiện
-Thầy: giáo án, SGK, TLTK, tranh về Bác
-Trị: đồ dùng học tập, vở soạn, vở ghi
III - Tiến trình bài dạy
A- Ổn định tổ chức:
Trang 5B- Kiểm tra:
? Hóy nờu và phõn tớch con đường hỡnh thành phong cỏch văn hoỏ HCM?C- Bài mới:
GTB: HCM không chỉ là nhà yêu nớc, nhà cách mạng vĩ đại mà còn là nhà danh nhân văn hoá thế giới Vẻ đẹp văn hoá chính là nét nổi bật trong phong cách HCM.
- Gọi HS đọc đoạn 2,3 trong SGK
?Phong cỏch sống của Bỏc đuợc tỏc giả kể
và bỡnh luận trờn những mặt nào?
+nơi ở: ngụi nhà sàn độc đỏo của Bỏc ở Hà
Nội với những đồ đạc mộc mạc, đơn sơ
+Đõy là lối sống của người cú văn hoỏ
+Đõy khụng phải là cỏch tự thần thỏnh hoỏ
làm khỏc đời, cũng khụng phải là lối sống
khắc khổ mà là lối sống cú văn hoỏ đó trở
thành một quan điểm thẩm mĩ: cỏi đẹp là sự
giản dị, tự nhiờn
? Tác giả so sánh lối sống của Bác với Nguyễn
Trãi và Nguyễn Bỉnh Khiêm Theo em điểm
giống và khác giữa lối sống của Bác với các vị
hiền triết nh thế nào?
2-Vẻ đẹp của phong cỏch HCM trong cỏch sống và làm việc
- Thể hiện ở lối sống giản dị
mà thanh cao của Ngời.+ Nơi ở, nơi làm việc: “Chiếcnhà sàn nhỏ bằng gỗ”…
“Chỉ vẹn vẹn có vài phòngtiếp khách, họp Bộ Chính trị,làm việc và ngủ… đồ đạc rấtmộc mạc, đơn sơ”
+ Trang phục: “Bộ quần áo
bà ba nâu”
“Chiếc áo trấn thủ” “Đôi dép lốp thô sơ”+ T trang: “T trang ít ỏi, mộtchiếc vali con với vài bộquần áo, vài vật kỷ niệm”.+ Việc ăn uống: “Rất đạmbạc”
Những món ăn dân tộckhông cầu kỳ “Cá kho, rauluộc, da ghém, cà muối
=>Đõy là lối sống cú vănhoỏ trở thành một quan điểmthẩm mĩ: cỏi đẹp là sự giản
dị, tự nhiờn
Hồ Chí Minh đã tựnguyện chọn lối sống vô cùnggiản dị
- Lối sống của Bác là sự kếthừa và phát huy những nétcao đẹp của những nhà vănhoá dân tộc họ mang nét đẹpthời đại gắn bó với nhân dân
Trang 6- HS: Thảo luận tìm ra nét giống và khác.
+giống: ko tự thần thỏnh hoỏ…
+khỏc: Bỏc là người cộng sản, chủ tịch nước, 1
linh hồn của dõn tộc đó đi qua 2 cuộc kc và xõy
dựng đất nước
- Nét đẹp của lối sống rất dân tộc, rất Việt Nam
trong phong cách Hồ Chí Minh: cách sống của
Bác gợi ta nhớ đến cách sống của các vị hiền triết
trong lịch sử nh Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh
Khiêm ở họ đều mang vẻ đẹp của lối sống giản
dị thanh cao; với Hồ Chủ Tịch lối sống của Ngời
còn là sự gắn bó sẻ chia khó khăn gian khổ cùng
nhân dân
? Để giúp bạn đọc hiểu biết một cách
sâu và sát vấn đề, tác giả đã sử dụng các
biện pháp nghệ thuật gì?
? Nêu tác dụng của các biện pháp nghệ
thuật?
? Đọc bài thơ hoặc kể cõu chuyện núi về
cỏch ăn ở, lối sống giản dị của Bỏc?
+BH đú chiếc ỏo nõu giản dị
Màu quờ hương bền bỉ đậm đà(TH-Sangt5)
- GV: Giảng và nêu câu hỏi:
Trong cuộc sống hiện đại, xét về phơng
diện văn hoá trong thời kỳ hội nhập hãy chỉ ra
những thuận lợi và nguy cơ gì?
- HS: Thảo luận lấy dẫn chứng cụ thể
- GV: Vậy từ phong cách của Bác em có
suy nghĩ gì về vấn đề giữ gìn bản sắc văn hoá
dân tộc?
Em hãy nêu một vài biểu hiện mà em cho
là sống có văn hoá và phi văn hoá?
- HS: Thảo luận (cả lớp) tự do phát biểu ý
kiến
GV: Chốt lại.?
Nghệ thuật: Kết hợp giữa kể và bìnhluận,
so sánh, dẫn thơ của Nguyễn BỉnhKhiêm,
dùng các loạt từ Hán Việt (Tiết chế,hiền
triết, thuần đức, danh nho di dthần, thanh đạm, thanh cao,…)
=> Cảm nhận sâu sắc nét đẹp tronglối
sống giản dị mà thanh cao của Chủtịch
Hồ Chí Minh Giúp ngời đọc thấy đ
sự gần gũi giữa Bác Hồ với các vị hiềntriết
Nguy cơ: Có nhiều luồngvăn hoá tiêu cực, độc hại
A Liên hệ:
+ Sống, làm việc theo
g-ơng Bác Hồ vĩ đại
+ Tự tu dỡng rèn luyệnphẩm chất, đạo đức, lối sống
có văn hoá
III- Tổng kết a- Nghệ thuật
- Kết hợp kể và bỡnh
- Chọn lọc những chi tiếttiờu biểu
Trang 7Tác giả dùng nghệ thuật nào để làm nổi bật
những vẻ đẹp và phẩm chất cao quý của
phong cách HCM?
+Kể ,bình
+Chọn lọc
+So sánh
?Nêu nội dung văn bản
+Sự kết hợp giữa truyền thống với hiện đại,
dân tộc với nhân loại, vĩ đại với giản dị
+VD:Bác Hồ đó chiếc áo nâu giản dị
Mầu quê hương bền bỉ, đậm đà
Giọng của Người
Thấm từng tiếng ấm
Con nghe Bác
Tiếng ngày
(Tố Hữu)
+VD:Nơi Bác ở sàn mây, vách gió
Sáng nghe chim rừng hót sau nhà
+VD: Anh dắt em vào cõi Bác xưa
Đường xoài hoa trắng, nắng đu đưa
Có hồ nước lặng sôi tăm cá
Có bưởi, cam thơm, mát bóng dừa
truyền thống văn hoá dântộc với tinh hoa văn hoánhân loại, giữa cái vĩ đại vớicái giản dị
+Chúng ta phải học tập tấm gương đạo đức HCM
?Học tập tấm gương đạo đức HCM, chúng ta phải làm những gì?-Cách ăn, ở, đồ dùng, sinh hoạt…giản dị
Trang 8-Tỡm những mẩu chuyện, bài thơ viết về phong cỏch HCM.
- Đọc và trả lời cỏc cõu hỏi trong bài phương chõm hội thoại
- Đọc lại truyện cười “Lợn cưới, ỏo mới” và trả lời cõu hỏi bờn dưới
-Kể tờn những tấm gương tốt học tập và làm theo lời Bỏc dạy ở quờ
-Củng cố kiến thức đó học về hội thoại ở lớp 8, nắm được cỏc phương
chõm hội thoại ở lớp 9
2-Kĩ năng:
-Tớch hợp với văn bản “Phong cỏch HCM” và vận dụng những
phương chõm hội thoại trong giao tiếp
3- Thỏi độ:
-Giỏo dục ý thức sử dụng ngụn ngữ trong giao tiếp, viết văn cho HS
II -Phương tiện thực hiện:
C- Bài mới: GTB: Trong giao tiếp có những quy định tuy không nói ra thành
lời nhng những ngời tham gia hội thoại cần phảI tuân thủ nếu không giao tiếp
sẽ không thành công Những quy định đó đợc biểu hiện qua các phơng châm
+Cõu trả lời của Ba khụng làm cho An thoả món
Vỡ nú cũn thiếu về mặt nghĩa.An muốn biết Ba
học bơi ở địa điểm cụ thể nào đú chứ khụng phải
An hỏi Ba bơi là gỡ?
?Vậy cần trả lời như thế nào cho đỳng?
+Trả lời bơi ở địa điểm nào mới phự hợp cõu hỏi
của An
?Từ bài tập 1 rỳt ra cho em bài học gỡ?
I-Phương chõm về lượng.
1-Ví dụ:
* bài tập1:SGK-8
-Cõu trả lời khụng thoả món vỡchưa rừ nghĩa
-Cần trả lời đỳng: địa điểm bơi
=>khi núi, cõu núi phải cú nội
Trang 9+khi giao tiếp không nên nói ít hơn những gì mà
giao tiếp đòi hỏi
- GV gọi hs đọc bài 2
?Vì sao truyện này lại gây cười?
+Vì các nhân vật trong truyện nói nhiều hơn
những gì cần nói
?vậy phải nói như thế nào để người nghe biết
được điều cần hỏi,cần trả lời?
+Lẽ ra chỉ cần hỏi: bác có thấy con lợn nào chạy
qua đây không? và chỉ cần trả lời “từ nãy đến
giờ tôi chẳng thấy có con lợn nào chạy qua đây
cả”
?Vậy cần phải tuân thủ yêu cầu gì khi giao
tiếp?
+Khi giao tiếp, không nên nói những gì nhiều
hơn điều cần nói
?Từ 2 bài tập trên, em rút ra kết luận gì khi
giao tiếp.
-HS đọc lại “Quả bí khổng lồ”
?Truyện phê phán điều gì?
+Phê phán thói xấu khoác lác,nói những điều mà
?Nếu không biết 1 tuần nữa lớp sẽ tổ chức
cắm trại thì em có thông báo điều đó không: “
Tuần sau lớp sẽ tổ chức cắm trại”với các bạn
cùng lớp không?
+Không nên khẳng định điều đó khi em chưa
biết chắc chắn
?Nếu không biết “vì sao bạn mình nghỉ
học”thì em có trả lời với thầy cô là bạn ấy
nghỉ học vì ốm không?
+Không.Vì ta chưa có bằng chứng về bạn nghỉ
dung đúng với yêu cầu của giaotiếp.Không nói ít hơn những gì màgiao tiếp đòi hỏi
* Bài tập 2(trang 9)
“Lợn cưới, áo mới”
+truyện gây cười vì các nhân vậtnói thừa những điều cần nói
+Câu hỏi thừa từ cưới+Câu đáp thừa cụm từ “từ lúc tôimặc cái áo mới này”
2- Kết luận:
khi giao tiếp cần nói cho có nộidung, nội dung của lời nói phải đápứng đúng yêu cầu cuộc giaotiếp,khôngthiếu,khôngthừa(phươngchâm về lượng)
II- Phương châm về chất.
1.VÝ dô
*Bài 1(trang 9)
“Quả bí khổng lồ”
+Phê phán thói khoác lác
=>Trong giao tiếp,không nên nói
mà mình không tin là đúng sự thật
*Bài tập 2(mở rộng)
+Nếu không biết chắc chắn thìkhông nên thông báo hoặc khẳngđịnh điều đó với các bạn
Trang 10+Nếu tình huống giao tiếp ở bài 2 không nên nói
như vậy thì còn cách nói nào khác?
+ Ta nên nói:(hình như) bạn ấy ốm(em nghĩ là)
+Mỗi câu mắc 1 loại lỗi: sử dụng từ ngữ trùng
lặp, thêm từ ngữ mà không thêm một nội dung
?Truyện cười đã không tuân thủ phương
châm hội thoại nào?
+Lượng.vì hỏi một điều rất thừa.Nếu không nuôi
thì làm sao có anh ta
-HS đọc bài 4: thảo luận nhóm
2-Kết luận: trong giao tiếp, đừng
nói những điều mình không tin làđúng hay không có bằng chứng xácthực(phương châm về chất)
III-Luyện tập 1-Bài 1:SGK/10
Vận dụng về lượng để phân tích lỗi
ở các câu sau:
+Câu a: thừa cụm từ như vậy là vì
từ “gia súc”đã hàm chứa nghĩa làthú nuôi trong nhà
+Câu b:thừa là vì loài chim nàochẳng có 2 cách
2-Bài2:SGK/10
Chọn từ điền vào chỗ trống
a- nói có sách, mách có chứng.b- nói dối
c- nói mòd- nói nhăng nói cuộie- nói trạng
=> các từ trên thuộc phương châm
về chất
3- Bài3:Truyện cười
“Có nuôi được không”
Trang 11?HS đọc bài 5.Giải nghĩa
+Ăn đơm nói đặt: vu khống đặt điều cho người
khác
+Ăn ốc nói mò:nói không có căn cứ
+Ăn không nói có:vu khống bịa đặt
+Ăái cối cãi chày:cố tranh cãi không có lí do
+Khua môi múa mép:nói năng ba hoa,khoác
là tính xác thực của nhận định vềthông tin là chưa được kiểmchứng
b-Trong giao tiếp, để đảm bảophương châm về lượng, người nóiphải dùng cách nói trên nhằm báocho người nghe việc nhắc lại NDđã
cũ là do chủ ý của người nói
5-Bài 5 : giải nghĩa
- Ăn đơm nói đặt
-Ăn ốc nói mò-Ăn không nói có-Cãi cối cãi chày
=>Tất cả những thành ngữ này đềuchỉ cách nói, nội dung nói khôngtuân thủ phương về chất.Các thànhngữ này chỉ những điều tối kị tronggiao tiếp học sinh cần tránh
D -Củng cố:
- Gọi HS đọc ghi nhớ SGK/11
- Khi giao tiếp chúng ta cần tránh điều gì?
Trang 12+Núi khụng cú chứng, khụng cú cơ sở, ăn khụng núi cú, núi lời khụng đượckiểm chứng
?Đặt cõu cho mỗi thành ngữ ở bài tập 5
E -Hướng dẫn học bài
- Làm bài tập trắc nghiệm
- ễn lại những kiểu bài TM
- Cỏc phương phỏp TM
- Đặc điểm chủ yếu của văn bản TM
- Đọc trước cỏc phương phỏp hội thoại tiếp theo/36
-Ngày soạn:
TIẾT 4: SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT
TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
I -Mục tiờu bài học:
1-Kiến thức:
-Giỳp hs hiểu được việc sử dụng1số biện phỏp nghệ thuật trong văn bảnthuyết minh làm cho văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn.Củng cố vềvăn bản thuyết minh
2- Kĩ năng:
-Rốn kĩ năng sử dụng 1số biện phỏp nghệ thuật trong văn bản thuyếtminh cho hs
3- Thỏi độ:
- Giỏo dục ý thức viết văn bản thuyết minh một cỏch sỏng tạo
II- Phương tiện thực hiện:
- Thầy: giỏo ỏn, SGK,TLTK, bảng phụ
- Trũ: vở bài tập, SGK
III - -Tiến trỡnh bài dạy:
A-Tổ chức: sĩ số:
B -Kiểm tra bài cũ: kiểm tra việc chuẩn bị bài của hs
C -Bài mới: GTB: V ăn bản thuyết minh các em đã đợc học trong chơng trìn
lớp 8 hôm nay các em sẽ đợc học lại thể loại này nhng với yêu cầu cao hơn:
sử dụng một số biện pháp nghẹ thuật trong văn thuyết minh, hoặc kết hợpthuyết minh với mô tả… để rõ hơn c mời các em vào bài học ngày hôm nay
?Thế nào là văn bản thuyết minh?
+Là kiểu bài thụng dụng trong mọi lĩnh vực
đời sống nhằm cung cấp tri thức về đặc
I-Tỡm hiểu việc sử dụng một số biện phỏp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh.
1- ễn tập văn bản thuyết minh.
* Khỏi niệm:
- Văn bản thuyết minh:
Trang 13điểm,tính chất,nguyên nhân của các hiện
tượng và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng
phương thức trình bày, giới thiệu, giải thích
? Văn bản thuyết minh có tính chất như
thế nào?
+ Chính xác, rõ ràng, khách quan, hấp dẫn, có
ích cho con người
?Mục đích của văn bản thuyết minh?
+Cung cấp tri thức khách quan về những sự
vật, hiện tượng, vấn đề được chọn làm đôí
tượng để thuyết minh
?Nêu các phương pháp thuyết minh?
+Ví dụ, liệt kê, dùng số liệu, phân loại, so
sánh, định nghĩa
?Thảo luận nhóm: Ngoài 6 phương pháp
thuyết minh, văn bản thuyết minh còn sử
dụng những nghệ thuật nào nữa chúng ta sang
?Văn bản này thuyết minh vấn đề gì?
+Sự kì lạ của Hạ Long: đây là vấn đề rất khó
thuyết minh
-Đối tượng thuyết minh trừu tượng(giống như
trí tuệ, tâm hồn,tình cảm)
- Ngoài việc thuyết minh về đối tượng còn
phải truyền được cảm xúc và sự thích thú đối
với người đọc
?Văn bản có cung cấp tri thức khách quan
về đối tượng không?
+Cung cấp tri thức khách quan về sự kì lạ của
Hạ Long
?Văn bản đã sử dụng phương pháp thuyết
minh nào là chủ yếu?
+So sánh, liệt kê
?Để cho văn bản sinh đông, hấp dẫn, tác
giả còn dùng biện pháp nào?
+Miêu tả, so sánh
trình bày, giới thiệu, giảithích
*Tính chất: khách quan,chính xác
*Mục đích: cung cấp trithức khách quan
*Các phương pháp thuyếtminh
2-Văn bản thuyết minh có
sử dụng 1 một số biện pháp nghệ thuật.
*Văn bản: Hạ Long-Đá vànước
+Đối tượng thuyết minh
+Truyền được cảm xúc tớingười đọc
+Cung cấp tri thức kháchquan về Hạ Long
- Phương pháp so sánh, liệtkê
- Nghệ thuật: miêu tả, sosánh
Trang 14“chính nước làm cho đá sống dậy có tâm
?Từ bài tập trên, hãy cho biết những nghệ
thuật nào được sử dụng trong văn bản
thuyết minh này?
+NT: tự sự, tự thuật, đối thoại
+Phải sử dụng các biện pháp nghệ thuật đúng
chỗ đúng lúc mới gây sự chú ý cho người đọc
*Gọi hs đọc ghi nhớ SKG/13
-Gọi hs đọc văn bản SGK/14
-Thảo luận nhóm nhỏ:trả lời các câu hỏi SGK
-Gọi đại diện trả lời
?Văn bản có tính chất thuyết minh không?
+Có
?Tính chất thể hiện ở những điểm nào?
+Con ruồi xanh ruồi giấm
?Những phương pháp thuyết minh nào đã
được sử dụng?
+ Giải thích, nêu số liệu
?Bài thuyết minh này có gì đặc biệt?
+Có hình thức như một văn bản tường thuật
+Có cấu trúc như một biên bản một cuộc
tranh luận
+Có nội dung như kể về loài vật
- Giải thích vai trò của nước
- Phân tích những nghịch lítrong thiên nhiên: sự sốngcủa đá và nước, sự thôngminh của thiên nhiên
-Cuối cùng là một triết lí.-Trí tưởng tượng phong phú
=>Văn bản mang tínhthuyết phục cao
3- Kết luận:
- Muốn cho văn bản thuyếtminh được sinh động, hấpdẫn, người ta vận dụngthêm một số biện pháp nghệthuật như: kể chuyện, tựthuật, đối thuật theo lối ẩn
dụ, nhân hoá
- Các biện pháp nghệ thuậtđược sử dụng thích hợp,góp phần làm nổi bật đặcđiểm của đối tượng thuyếtminh và gây hứng thú chongười đọc
II- Luyện tập:
* Văn bản: “Ngọc Hoàng
xử tội ruồi xanh”
- Văn bản có tính chấtthuyết minh vì đã cung cấpcho loài người những trithức khách quan về loàiruồi
-Tính chất ấy được thể hiện
Trang 15?Tác giả sử dụng những nghệ thuật nào?
số liệu, so sánh
-Văn bản đặc biệt ở chỗ:hình thức, cấu trúc, nộidung
Tác giả dùng nghệ thuật:tự
sự, miêu tả, ẩn dụ =>vănbản sinh động, hấp dẫn, thú
vị gây hứng thú cho ngườiđọc
D -Củng cố:
?Nêu các phương pháp thuyết minh?
+Nêu định nghĩa, ví dụ, liệt kê, dùng số liệu, phân loại, so sánh
?Nêu những được sử dụng trong văn bản thuyết minh?
E- Hướng dẫn học bài ở nhà:
-Học bài cũ
-Làm bài tập 2 SGK/15:tìm được nghệ thuật dùng trong văn bản
- Thuyết minh, một đồ dùng trong gia đình: có thể là cái quạt, cái bút,cái nón
+Gợi ý: chú ý về hình thức thuyết minh; xác định yêu cầu đề bài, lậpdàn ý cụ thể
3- Thái độ :giáo dục ý thức viết văn cho học sinh
Trang 16II- Phương tiện thực hiện:
-Thầy: giáo án, SGK, sách tham khảọ
-Trò:vở bài tập, SGK, sách tham khảo
III- Tiến trình bài dạy:
A-Tổ chức:
B- Kiểm tra: làm bài tập
- Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh
C- Bài mới :
-GV:trên cơ sở chuẩn bị bài ở nhà, cho hs
làm bài tập sau:
+Thuyết minh cái nón
?GV nhấn mạnh yêu cầu của văn bản
thuyết?
Về nội dung, văn bản yêu cầu thuyết
minh cái gì?
+cái nón:cấu tạo, công dụng, lịch sử của nó
?Về hình thức phải đạt yêu cầu gì?
+Phương pháp thuyết minh, nghệ thuật trong
bài thuyết minh
?Lập dàn ý cụ thể.
+Giới thiệu chung
VD:Trở lại Huế thương bờ sông cùng
với tà áo dài thướt tha trong mỗi chiều thu,
chiếc nón lá cũng góp phần không nhỏ tạo
nét độc đáo, sự duyên dáng tinh tế thật
đẹp,thật đặc biệt cho phụ nữ đất Việt
?Thân bài trình bày những ý nàỏ
+Lịch sử chiếc nón
VD:Nước Việt Nam ta nằm ở khu vực nhiệt
đới quanh năm nắng lắm mưa nhiềụ Chiếc
nón lá thật tiện lợi, vừa che nắng, vừa che
mưa đã sớm trở thành người bạn đồng hành
không thể thiếu của con người Việt Nam.Nó
vừa tôn lên vẻ đẹp duyên dáng, dịu dàng vốn
có của người con gái xứ Việt, vừa giản dị,
mộc mạc như chính con người của họ
?Nón lá có cấu tạo như thế nàỏ
+ loại nón thúng:loại nón đặc trưng của dân
Bắc kì xưa là nón thúng, vành rộng, tròn
phẳng như cái mâm, ngoài cùng có đường
I-Chuẩn bị ở nhà:
*Chuẩn bị một trong nhữngvấn đề sau:
+Thuyết minh cái nón+ cái bút+ cái kéợ cái nón
1- Về nội dung:
- Nêu được công dụng, cấutạo chủng loại, lịch sử các đồdùng
2- Hình thức:
Vận dụng 1 số biện phápnghệ thuật để giúp cho bàithuyết minh sinh động, hấpdẫn
3-Lập dàn ý:
a-Mở bài:
- Giới thiệu chiếc nón lá ViệtNam: tạo sự duyên dáng chongười phụ nữ Việt Nam
- Cấu tạo chiếc nón:
+Nón thúng: vành rộng, trênphẳng
Trang 17thành nhô cao Nón được làm bằng lá gồi,
hoặc lá nón, hoặc lá cọ Những người thợ
khéo léo phơi khô lá đặt lên khung tre khâu
từng lớp một Nguyên liệu phải lấy từ rừng
núi trung du phía Bắc
+ Nón ba tầm: là loại của những cô gái quan
họ vùng kinh Bắc thường dùng Hình dáng
của nón vừa cân bằng, vừa hơi chòng chành,
có quai thao rực rỡ sắc màu, ở giữa có chiếc
gương nhỏ.Chiếc gương ấy luôn đồng hành
với dung nhan của những cô gái xinh đẹp
duyên dáng làm sao
+Nón chuông: với hình dáng chóp nhọn, 16
vành tre làm khung được người thợ chuốt
nhỏ, mềm dẻo, uốn tròn làm nên cái nón thật
đẹp của những cô gái cũng như các bà mẹ
trên khắp nẻo đường
*Quá trình làm nón:
- Lấy nguyên liệu từ lá cọ, lá nón,lá gồi phơi
khô, xếp vào khung, khâu từ chóp xuống
vành qua các lớp lá, lòng nón có gương và
được trang trí hoa văn, có quai buộc giữ nón
cân bằng
- Giá trị kinh tế, văn hoá, nghệ thuật: giá
thành rẻ, đẹp duyên dáng tôn thêm vẻ đẹp
của người phụ nữ Việt Nam Đó là sản
phẩm, là đặc trưng của người con gái đất
Việt
? Kết bài viết như thế nào?
+Mặc dù trong cuộc sống hiện đại, những
chiếc ô xinh xắn, những chiếc mũ nhỏ nhắn
đẹp hợp thời trang làm mất dần đi chỗ đứng
của chiếc nón lá.Tuy nhiên, nó vẫn luôn là di
sản văn hoá bền vững, mang nét đặc trưng
của thị hiếu hết sức tinh tế của người Việt
Nam Đó là niềm tự hào của dân tộc ta
?Cho HS viết, gọi một số em đọc, GV chữa
bài tập.
-Gọi học sinh trình bày từng phần, GV nhận
xét, đánh giá
+Nón ba tầm: cân bằng, hơichòng chành
+Nón chuông: chóp nhọn,khung tre, lá cọ
3- Kết thúc
Trang 18-GV đánh giá chung giờ học luyện tập.
- Ôn lại kiểu bài thuyết minh
- Đọc trước và trả lời câu hỏi của bài “Chuối ”
- Ôn lại yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh
- Viết đoạn thân bài thuyết minh về chiếc nón lá
+Gợi ý: có sử dụng yếu tố miêu tả, nghệ thuật trong đoạn văn ấy
2-Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng đọc, tìm hiểu và phân tích luận điểm, luận cứ trong bàivăn nghị luận chính trị xã hội
3- Thái độ:
- Giáo dục ý thức đấu tranh bảo vệ thế giới hoà bình
II- Phương tiện thực hiện:
1- Thầy: giáo án, SGK, TLTK, tranh ảnh bom đạn hạt nhân
?Vốn tri thức văn hoá của HCM được hình thành từ đâu?
? Vẻ đẹp phong cách văn hoá HCM được thể hiện trong lối sống vàcách làm việc như thế nào?
? Ý nghĩa của phong cách văn hoá HMC như thế nào?
CI-Bài mới:
Trong chi n tranh th gi i th 2, nh ng ng y ến tranh thế giới thứ 2, những ngày đầu tháng 8/1945 chỉ 2 ến tranh thế giới thứ 2, những ngày đầu tháng 8/1945 chỉ 2 ới thứ 2, những ngày đầu tháng 8/1945 chỉ 2 ứ 2, những ngày đầu tháng 8/1945 chỉ 2 ững ngày đầu tháng 8/1945 chỉ 2 ày đầu tháng 8/1945 chỉ 2 đầu tháng 8/1945 chỉ 2u tháng 8/1945 ch 2ỉ 2
qu bom nguyên t ném xu ng 2 th nh ph Hi-rô-si-ma v Na-ga-xa-kiử ném xuống 2 thành phố Hi-rô-si-ma và Na-ga-xa-ki ống 2 thành phố Hi-rô-si-ma và Na-ga-xa-ki ày đầu tháng 8/1945 chỉ 2 ống 2 thành phố Hi-rô-si-ma và Na-ga-xa-ki ày đầu tháng 8/1945 chỉ 2
b n M ã tiêu di t 2 tri u ngĩ đã tiêu diệt 2 triệu người Nhật bản và còn di hoạ đến tận bây đ ệt 2 triệu người Nhật bản và còn di hoạ đến tận bây ệt 2 triệu người Nhật bản và còn di hoạ đến tận bây ười Nhật bản và còn di hoạ đến tận bâyi Nh t b n v còn di ho ật bản và còn di hoạ đến tận bây ày đầu tháng 8/1945 chỉ 2 ạ đến tận bây đến tranh thế giới thứ 2, những ngày đầu tháng 8/1945 chỉ 2 ật bản và còn di hoạ đến tận bâyn t n bây
Trang 19gi Th k 20, th gi i phỏt minh ra nguyờn t h t nhõn v v khớ huời Nhật bản và cũn di hoạ đến tận bõy ến tranh thế giới thứ 2, những ngày đầu thỏng 8/1945 chỉ 2 ỉ 2 ến tranh thế giới thứ 2, những ngày đầu thỏng 8/1945 chỉ 2 ới thứ 2, những ngày đầu thỏng 8/1945 chỉ 2 ử nộm xuống 2 thành phố Hi-rụ-si-ma và Na-ga-xa-ki ạ đến tận bõy ày đầu thỏng 8/1945 chỉ 2 ũ khớ huỷ ỷ
di t gi t h ng lo t ngệt 2 triệu người Nhật bản và cũn di hoạ đến tận bõy ến tranh thế giới thứ 2, những ngày đầu thỏng 8/1945 chỉ 2 ày đầu thỏng 8/1945 chỉ 2 ạ đến tận bõy ười Nhật bản và cũn di hoạ đến tận bõyi Gi õy chỳng ta ang s ng trong nguy cời Nhật bản và cũn di hoạ đến tận bõy đ đ ống 2 thành phố Hi-rụ-si-ma và Na-ga-xa-ki ơ
chi n tranh h t nhõn Vỡ th ến tranh thế giới thứ 2, những ngày đầu thỏng 8/1945 chỉ 2 ạ đến tận bõy ến tranh thế giới thứ 2, những ngày đầu thỏng 8/1945 chỉ 2 đấu tranh cho một thế giới hoà bỡnh là mộtu tranh cho m t th gi i ho bỡnh l m tột thế giới hoà bỡnh là một ến tranh thế giới thứ 2, những ngày đầu thỏng 8/1945 chỉ 2 ới thứ 2, những ngày đầu thỏng 8/1945 chỉ 2 ày đầu thỏng 8/1945 chỉ 2 ày đầu thỏng 8/1945 chỉ 2 ột thế giới hoà bỡnh là một
nhi m v vụ cựng c p bỏch m nh v n mu n g i ệt 2 triệu người Nhật bản và cũn di hoạ đến tận bõy ụ vụ cựng cấp bỏch mà nhà văn muốn gửi ấu tranh cho một thế giới hoà bỡnh là một ày đầu thỏng 8/1945 chỉ 2 ày đầu thỏng 8/1945 chỉ 2 ăn muốn gửi ống 2 thành phố Hi-rụ-si-ma và Na-ga-xa-ki ử nộm xuống 2 thành phố Hi-rụ-si-ma và Na-ga-xa-ki
-GV hướng dẫn đọc: đọc rừ ràng,dứt khoỏt, đanh
thộp, chỳ ý cỏc từ phiờn õm, cỏc từ viết tắt
(UNICE F, FAO, MX ), cỏc con số
- GV đọc một đoạn, gọi hs đọc, giỏo viờn nhận
xột cỏch đọc của hs
?Em hiểu gỡ về UNICE F?
+Là tờn thường gọi của Quĩ nhi đồng liờn hợp
quốc
+FAO là tổ chức lương thực và nụng nghiệp
thuộc liờn hợp quốc
? Dựa vào phần chu thích *, hãy giới thiệu
- Nhà văn: Cô-lôm-bi-a
- Sinh năm 1928
- Ông là tác giả củanhiều tiểu thuyết và tậptruyện ngắn theo khuynhhớng hiện thực huyền
ảo
- Năm 1982, đợc nhậngiải thởng Nô-ben vềvăn học
b.tỏc phẩm
- Tháng 8/1986, ông đợcmời tham dự cuộc gặp
gỡ của nguyên thủ 6 nớcvới nội dung kêu gọichấm rứt chạy đua vũtrang, thủ tiêu vũ khi hạtnhân để đảm bảo anninh và hoà bình thếgiới
- Văn bản này trích từtham luận của ông
c Thể loại
- Văn bản này thuộc cụm văn bảnnhật dụng
Trang 20? V¨n b¶n trÝch nµy cã thÓ chia thµnh
mÊy phÇn? Néi dung chÝnh cña tõng
phÇn?
+3đoạn:
1,Từ đầu tốt đẹp hơn: nguy cơ chiến tranh
đang đè nặng trên toàn trái đất
2,Tiếp .xuất phát của nó: chứng lí cho sự
nguy hiểm và phi lí của chiến tranh hạt nhân
3, Còn lại:nhiệm vụ của chúng ta và đề nghị
khiêm tốn của tác giả
?Luận điểm chủ chốt của văn bản là gì?
+ Chiến tranh hạt nhân là một hiểm hoạ khủng
khiếp đang đe doạ loài người và mọi sự sống
trên trái đất, vì vậy đấu tranh để loại bỏ nguy cơ
ấy cho một thế giới hoà bình là nhiệm vụ cấp
bách của toàn thể nhân loại
?Để làm rõ luận điểm lớn, tác giả đã dùng hệ
thống luận cứ nào?
+Kho vũ khí hạt nhân đang được tàng trữ có khả
năng huỷ diệt cả trái đất và các hành tinh khác
trong hệ mặt trời
+Cuộc chạy đua vũ trang đã làm mất đi khả
năng cải thiện đời sống cho hàng tỉ người
Những ví dụ so sánh trong các lĩnh vực xã hội, y
tế, tiếp tế thực phẩm, giáo dục với các chi phí
khổng lồ cho chạy đua vũ trang đã cho thấy tính
chất phi lí của việc đó
+Chiến tranh hạt nhân không chỉ đi ngược lại lí
trí của loài người mà còn đi ngược lại lí trí tự
nhiên, phản lại sự tiến hoá của loài người
+Vì vậy, tất cả chúng ta phải có nhiệm vụ ngăn
chặn cuộc chiến tranh hạt nhân, đấu tranh cho
một thế giới hoà bình
? Em có nhận xét gì về cách lập luận trên?
+ Mạch lạc, chặt chẽ, sâu sắc
- ThÓ lo¹i nghÞ luËn chÝnh trÞ x·héi
d Bố cục
- 3 phần: + từ đầu=> tốtđẹp hơn
*Hệ thống luận cứ: 4luận cứ
+Kho vũ khí đang tàngtrữ có khả năng huỷ diệt
cả trái đất
+Cuộc chạy đua vũ trang
là hết sức tốn kém
+Chiến tranh, hạt nhân
đi ngược lại với lí trí tựnhiên
+Phải đấu tranh cho thếgiới hoà bình
=>Cách lập luận chặtchẽ mạch lạc, sâu sắc.Đóchính là bộ xương vữngchắc của văn bản, tạo