Từ sau khi giành được thắng lợi đầu tiên đầy ý nghĩa của giai cấp công nhân Nga, phong trào giải phóng dân tộc, giành độc lập chính quyền của các nước thuộc địa, nửa thuộc địa trong đó c
Trang 1VỊ TRÍ VÀ SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM TRONG CNXHKH
I TÌNH HÌNH THẾ GIỚI, BỐI CẢNH VIỆT NAM VÀ SỰ RA ĐỜI CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN
Sau Cách mạng Tháng Mười Nga thành công, giai cấp công nhân thế giới nói chung đã đánh dấu một giai đoạn bắt đầu phát triển mạnh mẽ của mình Từ cuối thế kỉ IX-đầu thế kỉ XX, phong trào công nhân đã bắt đầu phát triển Thành công của Cách mạng Tháng Mười đã đánh dấu một mốc lịch sử quan trọng không riêng của giai cấp vô sản mới được hình thành mà còn đưa lịch sử loài người bước lên một giai đoạn hoàn toàn mới, mở đầu một chế độ không có người bóc lột người Từ sau khi giành được thắng lợi đầu tiên đầy ý nghĩa của giai cấp công nhân Nga, phong trào giải phóng dân tộc, giành độc lập chính quyền của các nước thuộc địa, nửa thuộc địa (trong đó có Việt Nam) hầu khắp trên thế giới đã không ngừng phát triển mạnh mẽ Lần đầu tiên chủ nghĩa Xã hội đã từ lý luận trở thành thực tiễn, Chủ nghĩa Xã hội của Mác – Lênin không chỉ sâu sắc về mặt lý luận, đã được kiểm chứng tính đúng đắn, tất yếu của nó ngay trong thực tiễn
Được khích lệ trước thành công của Cách mạng Tháng mười, phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động ở các nước trên thế giới bước vào thời kỳ cao trào sôi nổi với những nội dung mới: ở nhiều nước cuộc đấu tranh đặt ra mục tiêu giành chính quyền về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động Phong trào đấu tranh của nhân dân các nước thuộc địa và các nước phụ thuộc chuyển biến về chất, biểu hiện ở chỗ: công nông đã thức tỉnh
tham gia đông đảo và nhờ sự tiếp thu chủ nghĩa Mác – Lênin, giai cấp công
nhân ở nhiều nước đã đi tới thành lập chính Đảng, chuẩn bị cơ sở cho cách mạng vô sản
Trang 2Sau Cách mạng Tháng Mười, giai cấp công nhân Trung Quốc đã giành thắng lợi qua cuộc Cách Mạng Tân Hợi, lật đổ được triều đại phong kiến của Trung Quốc, thành lập nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa đậy là một thắng lợi
vĩ đại mới của chủ nghĩa Mác-Lênin ở một nước thuộc địa và nửa phong kiến với 700 triệu dân do Đảng Cộng Sản Trung Quốc lãnh đạo, lại một lần nữa đã giáng một đòn mạnh mẽ vào chủ nghĩa tư bản về sự lớn mạnh của giai cấp vô sản trên thế giới
II BỐI CẢNH VIỆT NAM VÀ SỰ RA ĐỜI CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN:
1 BỐI CẢNH VIỆT NAM:
Tình hình Việt Nam trong giai đoạn giữ thế kỷ XIX hiện đang nằm dưới ách thống trị của Thực Dân Pháp, các chính sách về kinh tế, chính trị của Pháp làm cho đời sống nhân dân lao động khắp cả nước vô cùng khó khăn Các chính sách nô dịch văn hóa, kìm hãm sự phát triển của xã hội Việt Nam Các ngành công nghiệp tuy đã được khai sinh và phát triển, nhưng mục đích hầu hết đều phục vụ cho quyền lợi của thực dân Pháp, chúng khai thác nhân lực, tài nguyên thiên nhiên nước ta một cách triệt để nhằm tạo lợi nhuận tối đa cho Pháp quốc
Việc bóc lột đến cạn kiệt nguồn nhân lực và tài nguyên thiên nhiên của thực dân Pháp, sự du nhập chủ nghĩa tư bản theo kiểu thực dân vào nước ta đã đem lại những biến đổi sâu sắc về kinh tế, xã hội và giai cấp Mặc dù đế quốc Pháp vẫn duy trì phương thức bóc lột kinh tế cũ theo kiểu phong kiến nhằm sử dụng giai cấp địa chủ làm tay sai cho chúng, song một khi phương thức thống trị
tư bản thực dân đã trùm lên đất nước ta, thì tất cả các mặt kinh tế, xã hội và giai cấp trong nước đếu đặt trong quỹ đạo phát triển của chủ nghĩa tư bản theo
Trang 3kiểu thực dân và biến chuyển theo quá trình ấy Xã hội Việt Nam vì vậy từ chế độ phong kiến đã chuyển thành chế độ thuộc địa nửa phong kiến Dưới chế độ đó, nền kinh tế Việt Nam bị kìm hãm nặng nề, do đó tiến triển rất chậm chạp và què quặt Do phương thức bóc lột phong kiến vẫn còn được duy trì để phục vụ cho chủ nghĩa thực dân, cho nên nền kinh tế Việt Nam vừa mang tính chất
tư bản thực dân vừa mang một phần tính chất phong kiến Trong hoàn cảnh đó, sự phân hóa giai cấp ngày càng sâu sắc hơn Một mặt là sự phá sản nhanh chóng của đại đa số nông dân và sự bần cùng hóa trầm trọng của toàn thể
nhân dân Nhân dân ta phải chịu hai vòng kìm kẹp của thực dân Pháp và chế
độ phong kiến Nam triều rất nhu nhược trong đối ngoại nhưng có thừa sự bóc lột tàn bạo đối với nhân dân lao động trong nước
Để bù đắp những tổn thất trong chiến tranh thế giới thứ I, vào năm 1918, Pháp bắt đầu tiến hành “Chương trình khai thác lần thứ hai” ở Đông Dương, dưới sự ảnh hưởng của chính sách khai thác được đẩy mạnh trên quy mô lớn, mà sự phân hóa giai cấp trong xã hội Việt Nam ngày càng sâu sắc, dẫn đến sự
ra đời của các tầng lớp, giai cấp Mỗi giai cấp, mỗi tầng lớp xã hội có địa vị và quyền lợi khác nhau nên cũng có thái độ chính trị khác nhau trong cuộc đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp đang ngày càng phát triển
Các phong trào dân tộc yêu nước theo khuynh hướng chính trị tư sản và tiểu tư sản thành thị đứng lên chống thực dân, đế quốc phát triển rất mạnh mẽ như đều thất bại và bị dìm trong biển máu=> phong trào giải phóng dân tộc ở Việt Nam đang lâm vào tình thế khủng hoảng về đường lối cách mạng Nhiều phong trào tự phát của các chí sĩ yêu nước như Đông Du… đã tập hợp được nhiều thanh niên tiến bộ, nhưng chưa có đường lối, phương pháp đấu tranh cách mạng triệt để, đúng đắn, nên sau một thời gian phát động đều đi đến thất bại
Trang 42 SỰ RA ĐỜI CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN:
Giai cấp công nhân được hình thành khi chủ nghĩa Tư bản ra đời, trước đó trong các chế độ xã hội trước chỉ hình thành tầng lớp lao động làm thuê, quan hệ lao động làm thuê chưa có quan hệ chính ( người đi thuê lao động và người đi làm thuê)
Giai cấp công nhân hiện đại ra đời và lớn lên cùng sự phát triển của nền đại công nghiệp, là giai cấp lao động có tay nghề, trình độ kỹ thuật, chuyên môn cao Trong chế độ Tư bản, họ là giai cấp vô sản, buộc phải bán sức lao động để kiếm sống, bị giai cấp tư sản bóc lột giá trị thặng dư, do đó đây là lực lượng luôn đi đầu trong các cuộc đấu tranh đòi quyền lợi, công bằng, bình đẳng, đòi dân chủ, hòa bình, tiến bộ xã hội Là giai cấp duy nhất có khả năng xáo bỏ công nhân Tư bản và xây dựng xã hội mới Trong chế độ Xã hội chủ nghĩa, cùng với các giai cấp, tầng lớp lao động khác trong xã hội, thông qua chính đảng của mình, giai cấp công nhân là gai cấp lãnh đạovà cũng là động lực chính thúc đẩy phong trào xây dựng xã hội – xã hội Xã hội Chủ nghĩa, tiến lên con đường Cộng sản Chủ nghĩa của Cách mạng Việt Nam
Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời từ rất sớm, ngay trong thời kì khai thác thứ nhất của đế quốc Pháp ( trước chiến tranh) Nó phát triển khá nhanh trong thời kì khai thác lần thứ hai về số lượng và cả chất lượng Trước chiến tranh, tổng số công nhân các ngành mới có trên dưới 10 vạn, sau chiến tranh tính đến năm 1929 lên tới 22 vạn, phần lớn tập trung tại các trung tâm kinh tế quan trọng của đế quốc Pháp là các vùng mỏ, đồn điền cao su, và các thành phố công nghiệp như Hà Nội, Sài Gòn - Chợ Lớn-Gia Định, Hải Phòng, Nam Định Họ đều xuất thân từ nông dân, tiểu thương, tiểu chủ… và dưới chế độ thực dân phong kiến họ vừa là kẻ làm thuê vừa là dân mất nước Họ bị hành hạ từ
Trang 5khi bán sức lao động cho đến lúc hòan toàn kiệt sức và bị nghiền nát trong guồng máy sản xuất của Chủ Nghĩa Tư Bản Chính vì vậy, tinh thần chống phong kiến, chống đế quốc của họ rất kiên quyết và triệt để
Cùng với sự phát triển của phong trào yêu nước và dân chủ tư sản và tiểu tư sản, các phong trào công nhân chống lại chế độ bóc lột của bọn chủ thực dân đã diễn ra bằng nhiều hình thức khác nhau, đặc biệt là những hình thức đấu tranh đặc thù của giai cấp mình như lãn công, đình công, biểu tình Từ sau Thế chiến I khi mà giai cấp công nhân trở nên đông đảo hơn Bãi công đã liên tiếp nổ ra ở Sài Gòn, Chợ Lớn, Hà Nội, Nam Định…trong các cuộc bãi công, công nhân đã nêu lên được yêu sách của mình, đấu tranh ngày càng có tổ chức hơn và đã bắt đầu xuất hiện tổ chức công hội Ngay từ những năm 1920, công nhân Sài Gòn – Chợ Lớn đã thành lập công hội (bí mật) do Tôn Đức Thắng đứng đầu Công nhân cũng tham gia vào phong trào đấu tranh yêu nước và dân chủ chung của các tầng lớp nhân dân ta diễn ra sôi nổi lúc bấy giờ Nhìn chung phong trào công nhân từ đầu thế kỷ XX đến những năm 1925 phát triển mạnh hơn và rộng khắp hơn song vẫn ở trong thời kỳ tự phát
Giai cấp công nhân Việt Nam ngay từ khi ra đời thì đã là giai cấp công nhân hiện đại vì thế nó có đầy đủ các đặc điểm của GCCN hiện đại, đó là một giai cấp tiến nhất, có ý thức tổ chức tốt nhất với tác phong lao động công nghiệp, có tinh thần cách mạng tốt nhất và triệt để nhất, ngoài ra GCCN còn có bản chất quốc tế đó là họ dễ liên kết với nhau để thống nhất hành động
3 ĐẶC ĐIỂM CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM:
Ngoài những đặc điểm chung của giai cấp công nhân Quốc tế ( đại biểu cho lực lượng sản xuất tiến bộ nhất của xã hội, điều kiện lao động và sinh động tập trung…) Giai cấp công nhân Việt Nam còn có những đặc điểm riêng:
Trang 6 Bị ba tầng áp bức bóc lột của đế quốc, phong kiến, tư sản người Việt Kế thừa truyền thống yêu nước anh hùng và bất khuất của dân tộc Họ có mối thù dân tộc và mối thù giai cấp hoà làm một
Có quan hệ tự nhiên gắn bó với giai cấp nông dân, giai cấp công nhân VN xuất thân từ nông dân Do đó, dễ thiết lập liên minh công nông
Giai cấp công nhân VN ra đời trước giai cấp tư sản nên không chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa cải lương (chủ trương giải quyết mâu thuẫn với CNTB bằng con đường hiệp thương) và chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi (không liên kết với cách mạng vô sản quốc tế)
III VAI TRÒ-SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN( GCCN)
1.VAI TRÒ CỦA GCCN VIỆT NAM:
+ GCCN là một lực lượng xã hội không thể bị tiêu diệt: chừng nào còn Giai cấp Tư Sản, còn nền kinh tế đại công nghiệp thì GCCN còn tồn tại; nó không thể bị thay thế bởi một giai cấp nào khác
Từ những phân tích trên, ta thấy rằng chỉ có giai cấp công nhân mới là giai cấp có vai trò, vai trò sứ mệnh lịch sử quan trọng
Khi xã hội bước vào công cuộc đại công nghiệp thì tầng lớp chủ nghĩa ngày càng đông về số lượng, tiến bộ về chất lượng thì nhận thức của giai cấp công nhân về xã hội ngày càng được chình chắn hơn hoàng thiện hơn
Trang 7 Họ ngày càng đông đảo về số lượng, khi đại CN phát triển thì chất lượng của GCCN cũng phát triển theo (trình độ văn hoá cao, khoa học kỹ thuật nâng cao)
Một phần GCTS, trí thức lại đứng về phía công nhânGCCN có trình độ cao có thể tiếp thu dễ dành những lý luận khoa học, chính trị với những địa kinh tế-xã hội của GCCN cùng với những đặc điểm của GCCN như đã phân tích ở trên chứng tỏ rằng chỉ có giai cấp công nhân mới có khả năng làm CM thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình
Sau những tháng năm tích lũy về đường lối tư tưởng, Nguyễn Ái Quốc bắt đầu truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam để chuẩn bị về mặt tư tưởng, tổ chức, chính trị cho việc thành lập Đảng Bằng những tác phẩm của mình, Nguyễn Ái Quốc đã làm xuất hiện một khuynh hướng tư tưởng mới ở Việt Nam : khuynh hướng vô sản trong phong trào Cách mạng Việt Nam Trong tác phẩm nổi tiếng “ Đường cách mệnh “ Nguyễn Ái Quốc đã nêu rõ sự nghiệp cách mạng là sự nghiệp chung của dân chúng, Người xác định kẻ thù của cách mạng là Chủ Nghĩa Đế Quốc, Chủ Nghĩa Thực dân và nêu rõ mối quan hệ giữa cách mạng thuộc địa với cách mạng chính quốc, Cách mạng thuộc địa với cách mạng vô sản thế giới
2 SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM:
Sau chiến tranh thế giới thứ I, mẫu quốc Pháp tuy thắng trận nhưng
bị tàn phá, kinh tế kiệt quệ, bọn tư sản độc quyền Pháp ráo riết đẩy mạnh khai thác kho tài nguyên thiên nhiên phong phú, nguồn nhân công rẻ và nắm lại thị trường Việt Nam, chúng chủ trương tăng cường đầu tư vào Đông Dương
chủ yếu là nông nghiệp(đồn điền cao su) và khai mỏ(mỏ than).=> giai cấp công nhân tăng mạnh lên đến 22 vạn.
Giai cấp công nhân từ khi ra đời tham gia vào nhiều cuộc đấu tranh của các phong trào yêu nước khác: đầu độc lính Pháp ở Hà Nội, khởi nghĩa
Trang 8Thái Nguyên, khởi nghĩa Duy Tân… Ngoài ra công nhân cũng có những cuộc đấu tranh riêng biệt của mình:
- Tham gia các tổ chức công đoàn của các thủy thủ Pháp và Trung Quốc
1920, công nhân Sài Gòn- Chợ Lớn lập Công Hội Đỏ( Tôn Đức Thắng)
- Các cuộc bãi công nổ ra:
- * Bãi công của công nhân viên chức(Bắc Kỳ) đòi chủ Pháp cho nghỉ ngày chủ nhật năm 1922
- *Bãi công của công nhân nhà máy dệt, rượu, xay xát gạo ở Nam Định, Hải Dương, Hà Nội
- Cuộc bãi công của công nhân xưởng đóng tàu Ba Son 8/1925 đã thể hiện bước trưởng thành quan trọng của công nhân Việt Nam:
8/ 1925: nhân dân các thành phố có tô giới của đế quốc ở Trung Quốc đấu tranh tẩy chay quân xâm lược nên Pháp gửi thêm chiến hạm và quân sang tô giới ở Trung Quốc trong đó có chiếc Michelet cập bến Sài Gòn để được tu sửa Công Hội Sài Gòn tìm cách ngăn không cho tàu chiến của Pháp đi hoặc làm chậm lại ngày đi của nó; vận động công nhân bãi công vì lý do kinh tế: đòi tăng lương 20%, đòi nghỉ (tuần/ nửa ngày) có lương; phát động công nhân nghỉ làm từ ngày 4/8/1925 buộc được giới chủ phải nhượng bộ tăng 10% lương Từ khi công nhân vào làm việc lại tiếp tục lãn công kéo dài thời gian sửa
chữa tàu đến ngày 28/11/1925 mới có thể nhổ neo.
Ý nghĩa:
Phong trào công nhân đã khuyến khích các nơi đấu tranh.
Giai cấp công nhân bước đầu ý thức về sức mạnh giai cấp của mình, tỏ rõ tinh thần quốc tế vô sản của nó và giai cấp công nhân nước ta từ đây đi vào đấu tranh tự giác.
Từ 1925 đến 1929 có nhiều sự kiện tác động mạnh mẽ đến phong
trào công nhân Việt Nam Đó là sự ra đời của Việt Nam Thanh Niên Cách Mạng Đồng Chí Hội do Nguyễn Aùi Quốc sáng lập năm 1924 và hoạt động sôi nổi trong phong trào công nhân Chủ nghĩa Mác Lênin được truyền bá rộng
Trang 9rãi vào Việt Nam và ảnh hưởng của phong trào cách mạng thế giới tiêu biểu cuộc cách mạng dân tộc dân chủ ở Trung quốc phát triển mạnh 1927 và đại hội lần 6 của quốc tế cộng sản ra nghị quyết quan trọng về phong trào cách mạng ở các nước thuộc địa
- Số lượng và quy mô các cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân ngày càng lớn, có tính tổ chức, có lãnh đạo, ý thức giai cấp tăng lên rõ rệt => giai cấp dần dần trở thành một lực lượng chính trị độc lập, có tác động lôi cuốn, quy tụ, dẫn đầu phong trào yêu nước nói chung:
1926 – 1927, công nhân nhà máy sợi Nam Định, công nhân đồn điền cao su Can Tiêm, Phú Riềng… bãi công
Cuối 1928 phong trào công nhân chịu ảnh hưởng của Việt Nam Thanh Niên Cách Mạng Đồng Chí Hội (qua phong trào vô sản hóa) Phong trào nổ ra mạnh mẽ hơn ở các trung tâm kinh tế, chính trị: bãi công của công nhân nhà máy nước đá La Ruy( Sài Gòn), đồn điền Lộc Ninh, nhà máy cưa Bến Thủy, xi măng Hải Phòng…
Các cuộc bãi công này vượt ra ngoài phạm vi một xưởng, một địa phương, một ngành, bắt đầu có sự liên kết thành phong trào chung => chứng tỏ trình độ giác ngộ chính trị của giai cấp công nhân đã dâng cao Cùng với phong trào công nhân, phong trào nông dân, phong trào tiểu tư sản và các tầng lớp nhân dân yêu nước khác cũng phát triển, kết thành một làn sóng cách mạng dân tộc dân chủ khắp cả nước trong đó giai cấp công nhân đã trở thành một lực lượng chính trị độc lập.
Tháng 12-1924, Hồ Chí Minh về Quảng Châu (Trung Quốc) để trực tiếp chuẩn bị thành lập Đảng cộng sản ở Việt Nam Tại đây, Người đã tham gia
thành lập Hội Việt Nam Cách Mạnh Thanh Niên (Việt Nam Cách Mạng Đồng Chí Hội), viết tác phẩm “ Đường cách mệnh”
Sự ra đời của ba tổ chức cộng sản (Từ tháng 6/1929 đến 9/1929) đã góp phần làm giai cấp công nhân từng bước lớn mạnh Nhưng trong một nước có ba tổ chức cộng sản hoạt động riêng rẽ, công kích lẫn nhau, tranh giành ảnh hưởng của nhau, gây nên một trở một ngại lớn cho phong trào cách mạng Tình hình đó nếu kéo dài sẽ có nguy cơ dẫn đến sự chia rẽ lớn
Trang 10Yêu cầu bức thiết của cách mạng Việt Nam lúc này là phải có một Đảng Cộng Sản thống nhất trong cả nước Trước tình hình đó, Quốc tế cộng sản đã giao cho Nguyễn Aùi Quốc Nam đã thực hiện vai trò lịch sử thống nhất các lực lượng cộng sản ở Việt Nam để thành lập một đảng cộng sản duy nhất Vào ngày 3-2-1930, tại Hương Cảng hội nghị hợp nhất 3 đảng cộng
sản được tổ chức, và cho ra đời Đảng cộng sản Việt duy nhất => giai cấp
công nhân Việt Nam đã tự giác đủ sức lãnh đạo phong trào cách mạng Việt Nam.
Vậy là kể từ nay phong trào công nhân VN đã có một chính Đảng của mình Việc thành lập Đảng là một bước ngoặt vô cùng quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam ta Nó chứng tỏ rằng giai cấp vô sản ta đã trưởng thành
và đủ sức lãnh đạo cách mạng, phong trào công nhân đã chuyển từ tự phát sang tự giác
Những cuộc đấu tranh của công nhân, nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động chống đế quốc và phong kiến tay sai, trong đó giai cấp công nhân đóng vai trò tiên phong, là khởi đầu của một cao trào cách mạng mới ở Việt Nam do Đảng cộng sản tổ chức và lãnh đạo
Hoàn cảnh và đặc điểm ra đời và sự phát triển của giai cấp công nhân Việt Nam làm cho giai cấp công nhân sớm trở thành một lực lượng chính trị độc lập, thống nhất, tự giác trong cả nước Đó là kết quả tất yếu của cuộc đấu trang dân tộc và giai cấp ở Việt Nam trong thời đại mới Nó chấm dứt thời kỳ khủng hoảng về vai trò lãnh đạo trong cách mạng Việt Nam.Trên
cơ sở đó giai cấp công nhân nhanh chóng vươn lên nắm quyền lãnh đạo cách mạng nước ta Cách mạng Việt Nam đã thuộc quyền lãnh đạo tuyệt đối của giai cấp công nhân mà đội tiền phong là Đảng Cộng Sản
Giai đoạn chống Pháp :
Trong giai đoạn 15 năm từ 1930 đến 1945, giai cấp công nhân đã lãnh đạo quần chúng nhân dân tiến hành cách mạng tư sản dân quyền, thông qua