CHUYÊN ĐỀ PHÉP BIỆN CHỨNG DUY vật PHƯƠNG PHÁP LUẬN NHẬN THỨC KHOA học và THỰC TIỄN

Nội dung của phép biện chứng: Những nguyên lý, các phạm trù chất, lượng, nguyên nhân- kết quả…và các quy luật của sự phát triển... - Cái chung là phạm trù triết học dùng để chỉ những mặt

1 Siêu hình và biện chứng; khái quát lịch sử phát triển của phép biện chứng

2 Nội dung cơ bản của phép biện chứng

1 Siêu hình và biện chứng; khái quát lịch sử phát triển của phép biện chứng

a Siêu hình và biện chứng Phương pháp siêu hình:

• Xem xét các sự vật và các mặt

trong sự tách rời với nhau.

• Xem xét sự vật trong trạng thái

tĩnh

• Nếu có thừa nhận sự biến đổi

thì chỉ biến đổi về lượng,

không thay đổi về chất.

• Nguyên nhân của biến đổi ở

• sự phát triển đi từ sự thay đổi

về lượng dẫn đến thay đổi về chất.

• Nguyên nhân sự phát triển là xuất phát từ mâu thuẫn bên

“ Phép biện chứng là khoa học nghiên cứu về mối liên hệ phổ biến và sự phát triển”.

Ph Ăngghen1820- 1895

b Khái quát lịch sử phát triển của PBC

1 Siêu hình và biện chứng; khái quát lịch sử phát triển của phép biện chứng

- Phép biện chứng thời cổ đại

- Phép biện chứng duy tâm

- Phép biện chứng duy vật

Âm – Dương tồn tại trong mối quan hệ quy định.

Âm thịnh => Dương suy

và ngược lại.

Âm cùng => thì Dương khởi Dương cực => Âm sinh.

Trong Âm có Dương, trong Dương có Âm

VẠN VẬT TỒN TẠI VÀ SINH THÀNH TRONG MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN CỦA NGŨ HÀNH

Tồn tại ảnh hưởng sinh- khắc

THUỶ

MỘC

HOẢ

Phật là chúng sinh đã thành Chúng sinh là phật sẽ thành

Thế giới vật chất tồn tại trong

sự hình thành, vận động vĩnh

viễn của sự thống nhất giữa các

mặt đối lập

Phép biện chứng thời cổ đại là những quan điểm biện chứng mộc mạc, mang tính suy luận, phỏng đoán trên cơ sở những kinh nghiệm trực giác, chưa được chứng minh bằng các tri thức khoa học.

Toàn bộ thế giới tự nhiên, lịch sử, và

tư duy là một quá trình

Nội dung của phép biện chứng: Những nguyên lý, các phạm trù chất, lượng, nguyên nhân- kết quả…và các quy luật của sự phát triển

Biện chứng của tư duy là sự phản ảnh biện chứng của hiện thực khách quan.

“Chủ nghĩa Mác có ưu điểm là phương pháp làm việc biện chứng”

CHUYỂN HOÁ TỪ NHỮNG THAY ĐỔI VỀ LƯỢNG THÀNH NHỮNG THAY ĐỔI

VỀ CHẤT VÀ NGƯỢC LẠI

CHUYỂN HOÁ TỪ NHỮNG THAY ĐỔI VỀ LƯỢNG THÀNH NHỮNG THAY ĐỔI

VỀ CHẤT VÀ NGƯỢC LẠI

THỐNG NHẤT VÀ ĐẤU TRANH CỦA CÁC MẶT ĐỐI THỐNG NHẤT VÀ ĐẤU

TRANH CỦA CÁC MẶT ĐỐI

2 Nội dung cơ bản của phép biện chứng

Tính chuyển hoá Tính tương tác

SỰ THỐNG NHẤT

TÍNH KHÁCH QUAN TÍNH PHỔ BIẾN TÍNH ĐA DẠNG

TÍNH CHẤT CỦA MỐI LIẾN HỆ

- Bản chất, tất yếu của sự vật

- Vốn có của bản thân sự vật.

CON NGƯỜI KHÔNG CHỈ PHỤ THUỘC MTTN MÀ NGƯỢC LẠI MTTN CŨNG BIẾN ĐỔI BỞI HOẠT ĐỘNG LAO ĐỘNG CỦA CON NGƯỜI

TÍNH CHẤT CỦA MỐI LIẾN HỆ

TÍNH CHẤT CỦA MỐI LIẾN HỆ

- Sự vật đa dạng nên hình thức liên hệ của sự vật

đa dạng (Mối liên hệ bên trong, mối liên hệ bên ngoài, mối liên hệ bản chất, mối liên hệ không bản chất, mối liên hệ tất nhiên, mối liên hệ ngẫu nhiên, mối liên hệ chủ yếu, mối liên hệ thứ yếu)

-Một sự vật cũng có nhiều mối liên hệ

Phát triển là một phạm trù triết học dùng để khái quát quá trình vận động đi lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến ngày càng hoàn thiện hơn.

Xã hội nguyên thuỷ

Xã hội nô lệ-bu ôn bán nô lệ

LÃNH ĐỊA CỦA CÁC CHÚ ĐẤT

Ở CÁC NƯỚC TÂY ÂU THỜI TRUNG CỔ XÃ HỘI TƯ BẢN

TÍNH KHÁCH QUAN TÍNH PHỔ BIẾN TÍNH ĐA DẠNG

- Phát triển diễn ra ở mọi lĩnh vực (tự nhiên, xã hội, tư

duy )

- Từ hiện thực khách quan đến những khái niệm, phạm trù phản ảnh hiện thực

TÍNH CHẤT CỦA SỰ PHÁT TRIỂN

TÍNH CHẤT CỦA SỰ PHÁT TRIỂN

- Sự vật tồn tại trong không gian và thời gian khác nhau; chịu sự tác động của những yếu tố khác nhau nên sự phát triển sẽ khác nhau

- Cái riêng là một phạm trù triết học dùng để chỉ một

sự vật, một hiện tượng, một quá trình riêng lẻ nhất định

- Cái chung là phạm trù triết học dùng để chỉ những mặt, những thuộc tính chung không những ở một kết cấu vật chất nhất định, mà còn được lặp lại trong nhiều sự vật, hiện tượng hay quá trình riêng lẻ khác

- Cái đơn nhất là phạm trù được dùng để chỉ những nét, những mặt, những thuộc tính chỉ có ở một kết cấu vật chất nhất định và không lặp lại ở bất cứ một kết cấu vật chất nào khác

Khái niệm: Cái riêng, cái chung và cái đơn nhất

CÁI ĐƠN NHẤT CHUNG CÁI ĐƠN NHẤT CÁI

- Thứ nhất, cái chung chỉ tồn tại trong cái riêng, thông

qua cái riêng mà biểu hiện

- Thứ hai, cái riêng chỉ tồn tại trong mối liên hệ với cái chung

- Thứ ba, cái riêng là cái toàn bộ, phong phú hơn cái

chung Cái chung là cái bộ phận, nhưng sâu sắc hơn cái riêng

- Thứ tư, cái đơn nhất và cái chung có thể chuyển hóa

lẫn nhau trong quá trình phát triển của sự vật

Mối quan hệ giữa cái riêng, cái chung và cái đơn nhất

- Nguyên nhân là một phạm trù chỉ sự tác động lẫn nhau giữa các mặt trong một sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau, gây ra những biến đổi nhất định nào đó.

- Kết quả là những biến đổi xuất hiện do sự tác động lẫn nhau giữa các mặt trong một sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau gây ra

TÍNH PHỔ BIẾN

TÍNH TẤT YẾU

TÍNH TẤT YẾU

Không có hiện tượng nào không có nguyên nhân

Một nguyên nhân nhất định trong những điều kiện nhất định sẽ gây ra kết quả nhất định

Một nguyên nhân nhất định trong những điều kiện nhất định sẽ gây ra kết quả nhất định

- Nguyên nhân sinh ra kết quả.

+ Nguyên nhân luôn có trước kết quả Kết quả chỉ xuất hiện khi nguyên nhân xuất hiện và bắt đầu tác động

+ Nguyên nhân sinh ra kết quả rất phức tạp

- Sự tác động trở lại của kết quả đối với nguyên

nhân

- Nguyên nhân và kết quả có thể thay đổi vị trí cho Mối quan hệ giữa nguyên nhân và kết quả

- Bản chất là sự tổng hợp tất cả những mặt, những mối liên hệ tất nhiên, tương đối

ổn định ở bên trong sự vật, quy định sự vận động và phát triển của sự vật

- Hiện tượng là sự biểu hiện bên ngoài của bản chất

Quy luật kinh tế

cơ bản của chủ nghĩa tư bản “sản xuất gia trị thặng dư”

Tăng cường

bóc lột

lao động

Cạnh tranh gay gắt

Cày và cấy thủ công

là hiện tượng

- Bản chất bao giờ cũng được bộc lộ ra qua hiện tượng

- Hiện tượng bao giờ cũng là biểu hiện của bản chất

Biện chứng giữa bản chất và hiện tượng

- Tất nhiên là một phạm trù chỉ cái do những nguyên nhân cơ bản bên trong của kết cấu vật chất, bên trong sự vật quyết định và trong những điều kiện nhất định nó phải xảy ra như thế chứ không thể khác được.

- Ngẫu nhiên là phạm trù chỉ cái không do mối liên hệ bản chất, bên trong kết cấu vật chất, bên trong sự vật quyết định mà do các nhân tố bên ngoài, do sự kết hợp

-Tất nhiên và ngẫu nhiên đều tồn tại khách quan, độc lập với ý thức của con người và đều

có vị trí nhất định đối với sự phát triển của sự vật

Biện chứng giữa tất nhiên và ngẫu nhiên

Quy luật là mối liên hệ bản chất tất nhiên, phổ biến và lặp lại giữa các mặt, các yếu tố, các thuộc tính bên trong mỗi một sự vật, hay giữa các sự vật hiện tượng với nhau.

Căn cứ vào lĩnh vực tác động

Các quy luật được chia thành ba nhóm lớn

- Quy luật tự nhiên

- Quy luật xã hội

- Quy luật của tư duy

KHÁI NIỆM:

- Chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật, là sự thống nhất hữu

cơ của những thuộc tính làm cho sự vật là nó chứ không phải là cái khác

- Lượng là một phạm trù triết học dùng để chỉ các thuộc tính vốn có của sự vật nhưng đó là những thuộc tính về

- Độ là một phạm trù triết học dùng để chỉ khoảng giới

hạn trong đó sự thay đổi về lượng của sự vật chưa làm

thay đổi căn bản chất của sự vật

-Điểm nút là phạm trù dùng để chỉ điểm giới hạn mà tại

đó sự thay đổi về lượng đã đủ để làm thay đổi về chất

- Bước nhảy là phạm trù dùng để chỉ sự chuyển hoá về chất của sự vật do sự thay đổi về lượng của sự vật trước

đó gây ra

Lượng khí thải của 01 chiếc ôtô không đủ để

làm ô nhiễm môi trường không khí

Lượng khí thải của hàng triệu chiếc ôtô sẽ làm ô nhiễm

môi trường không khí

- sức hút và sức đẩy

- Hóa hợp và phân giải

KHÁI NIỆM:

Mâu thuẫn là sự liên hệ, tác động qua lại lẫn nhau của

các mặt đối lập bên trong một sự vật, một hiện tượng

Mâu thuẫn biện chứng là mâu thuẫn trong đó bao hàm sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập

Những nhân tố giống nhau của các mặt đối lập được

gọi là sự “đồng nhất” của các mặt đối lập.

HẠT NHÂN PROTON (+) & ĐIỆN TỬ ELECTRON (-) LỰC HÚT & LỰC ĐẨY GIỮA CÁC VẬT THỂ

Phủ định là sự thay thế sự vật này bằng sự vật khác

trong quá trình vận động và phát triển

Phủ định biện chứng là một phạm trù triết học dùng để chỉ sự tự phủ định, tự phát triển, là quá trình kế thừa cái tích cực đã đạt được từ cái cũ, là vòng khâu trong quá trình dẫn tới sự ra đời của vật mới, tiến bộ hơn

Quá trình phủ định của phủ định tạo thành sự vận

CÁI HẠT NẢY MẦM THÀNH CÁI CÂY HÌNH THÁI HẠT BỊ VƯỢT QUA: BỊ PHỦ ĐỊNHTƯ BẢN CHUYỂN TỪ HÌNH THÁI TIỀN SANG HÌNH THÁI TƯ LIỆU SẢN XUẤT & SỨC LAO ĐỘNG

SL Đ

TLSX

Nuôi con gì?

1 PHƯƠNG PHÁP

Phương pháp là hệ thống những nguyên tắc được rút ra từ tri thức về các quy luật khách quan để điều chỉnh hoạt động nhận thức và thực tiễn nhằm thực hiện mục đích nhất định

-Vai trò của phương pháp.

- Quan điểm khác nhau về nguồn gốc và bản chất

tự nhiên và lịch sử loài người mà là được rút ra từ trong giới tự nhiên và lịch sử loài người Không phải

là giới tự nhiên và loài người thích ứng với phương pháp, mà trái lại, nguyên tắc chỉ đúng nếu nó thích ứng với giới tự nhiên và lịch sử”

Hệ thống những quan điểm, những nguyên tắc xuất phát chỉ đạo chủ thể trong việc xác định phương pháp cũng như trong việc xác định phạm vi, khả năng áp dụng chúng một cách hợp lý, có hiệu quả tối đa.

2 PHƯƠNG PHÁP LUẬN.

3 NHỮNG NGUYÊN TẮC PHƯƠNG PHÁP LUẬN

a Nguyên tắc toàn diện trong nhận thức và hoạt động thực tiễn.

Để nhận thức đúng đắn về sự vật, chúng ta phải xem xét sự vật trong mối quan hệ qua lại giữa các bộ phận giữa các yếu tố, giữa các mặt của chính sự vật và trong sự tác động qua lại giữa sự vật đó với các sự vật khác (kể cả mối liên hệ trực tiếp và gián tiếp)

“Quan điểm toàn diện đòi hỏi chúng ta khi phân tích sự vật phải đặt nó trong mối liên

hệ với sự vật và hiện tượng khác, phải xem xét tất cả các mặt, các yếu tố, kể cả các mắc khâu trung gian, gián tiếp của chúng Mặc dù trên thực tế chúng ta không thể làm được điều đó một cách hoàn toàn đầy đủ, chính xác nhưng sự

LIÊN HỆ TRONG SẢN XUẤT KINH DOANH

MÔ HÌNH “BỐN NHÀ”:

nhà nông, nhà khoa học, nhà quản lý và nhà

kinh doanh

3 NHỮNG NGUYÊN TẮC PHƯƠNG PHÁP LUẬN

b Nguyên tắc phát triển trong nhận thức và hoạt động

thực tiễn.

-Khi xem xét sự vật, phải đặt nó trong sự vận động, biến đổi, chuyển hoá, không chỉ nhận thức

sự vật trong trạng thái hiện tại, mà phải thấy được

xu hướng phát triển của nó

- Phải phát hiện ra cái mới, ủng hộ cái mới hợp quy luật, tạo điều kiện cho cái mới phát triển

Kiên định con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội

3 NHỮNG NGUYÊN TẮC PHƯƠNG PHÁP LUẬN

c Nguyên tắc lịch sử- cụ thể trong nhận thức và hoạt

động thực tiễn.

Quan điểm lịch sử cụ thể đòi hỏi khi nhận thức

về sự vật và tác động vào sự vật chúng ta phải chú ý đến điều kiện, hoàn cảnh lịch sử cụ thể, môi trường cụ thể trong đó sự vật sinh ra tồn tại

và phát triển