CÁC TỪ VIẾT TẮT ADB Ngân hàng Phát triển Châu Á ADP Chương trình Phát triển Vùng Chương trình phát triển cấp địa phương dài hạn của Tầm nhìn Thế giới AusAID Cơ quan Phát triển Quốc tế Úc
Trang 1ĐỀ XUẤT GIA HẠN DỰ ÁN Giai đoạn: Củng cố Quản lý Thiên tai tại
Quảng Ngãi
(01/12/ 2009 – 30/9/2010) Tầm nhìn Thế giới Việt Nam
Đã trình lên AusAID Tháng 9/2009
Trang 2Mục lục
1 SƠ LƯỢC DỰ ÁN 5
2 BỐI CẢNH 6
3 THÀNH TỰU CỦA DỰ ÁN HIỆN TẠI 7
4 CƠ SỞ 8
5 PHÁT THẢO GIA HẠN DỰ ÁN 11
6 QUẢN LÝ VÀ ĐIỀU HÀNH .15
7 NGÂN SÁCH DỰ ÁN 16
Trang 3CÁC TỪ VIẾT TẮT
ADB Ngân hàng Phát triển Châu Á
ADP Chương trình Phát triển Vùng (Chương trình phát triển cấp địa phương dài hạn
của Tầm nhìn Thế giới)
AusAID Cơ quan Phát triển Quốc tế Úc
CBDRM Quản lý Rủi ro Thiên tai dựa vào Cộng đồng
CBRIP Dự án Hạ tầng Nông thôn dựa vào Cộng đồng
CPMB Ban chỉ đạo xã
CCFSC Ban chỉ đạo phòng chống lụt bão trung ương
CECI Trung tâm Học tập và Hợp tác Quốc tế Canada
CFSC Ban PCBL và TKCN (Cấp tỉnh, huyện và xã)
CPC Ủy ban Nhân dân xã
CPRGS Chiến lược tăng trưởng và giảm nghèo toàn diện (Chiến lược Quốc gia của
Chính phủ Việt Nam)
CRWRSP Dự án Thủy lợi miền Trung (vốn của ADB)
CVDM Giảm nhẹ Thiên tai miền Trung
DARD Ngành NN&PTNT (cấp tỉnh, huyện và xã)
DM Quản lý/Giảm nhẹ Thiên tai
DMP Lập Kế hoạch Quản lý thiên tai
DoF Sở Thủy sản
DoH Ngành Y tế (cấp tỉnh, huyện và xã)
DPC Ủy ban Nhân dân huyện
DPMB Ban quản lý Dự án huyện
DRRP Kế hoạch Giảm nhẹ Rủi ro Thiên tai
FAO Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc
GoV Chính phủ Việt Nam
HCMC Thành phố Hồ Chí Minh
HVCA Đánh giá Hiểm họa, Tình trạng dễ bị Tổn thương và Khả năng
Trang 4IEA Đánh giá Môi trường Ban đầu
IEC Thông tin, Giáo dục và Truyền thông
Logframe Khung Lô-gíc
M&E Giám sát và Đánh giá
MDG Các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ
NDM Quản lý/Giảm nhẹ Thiên tai
NDMP Đối tác Giảm nhẹ Thiên tai Việt Nam
NDMPQN Dự án Giảm nhẹ Thiên tai Quảng Ngãi
NGO Tổ chức Phi chính phủ
O&M Vận hành và Bảo dưỡng
ODA Hỗ trợ Phát triển Nước ngoài
PDD Tài liệu Thiết kế Dự án
PIC Ban Thực hiện Dự án (cấp xã)
PMC Ban Quản lý Dự án (cấp huyện)
PMB Ban Quản lý Dự án
PPC Ủy ban Nhân dân tỉnh
PPMB Ban quản lý Dự án tỉnh
PRA Đánh giá Nhanh/Nông thôn có sự Tham gia
PSC Ban Chỉ đạo Dự án (cấp tỉnh)
RFSVPQN Dự án Giảm nhẹ tính dễ Tổn thương do Bão lũ gây ra tại Quảng Ngãi
UNDP Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc
VANGOCA Thỏa thuận Hợp tác các Tổ chức Phi chính phủ Việt – Úc
VNRC Hội Chữ thập đỏ Việt Nam
WB Ngân hàng Thế giới
WU Hội Phụ nữ Việt Nam
WV Tầm nhìn Thế giới
WVA Tầm nhìn Thế giới Úc
WVV Tầm nhìn Thế giới Việt Nam
Trang 51 SƠ LƯỢC DỰ ÁN
Tên Dự án Củng cố Quản lý Thiên tai tại Quảng Ngãi (giai đoạn gia hạn của Dự
án Giảm nhẹ tính dễ tổn thương do bão lũ gây ra tại Quảng Ngãi)
Số Dự án V31-179324
Vị trí triển khai Dự án 02 huyện Mộ Đức và Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi
Mục tiêu Dự án Củng cố những kết quả đạt được và chia sẻ những bài học
kinh nghiệm có được từ Dự án Giảm nhẹ tính dễ Tổn thương
do Bão lũ gây ra tại Quảng Ngãi
Địa điểm triển khai Dự án Tại huyện Đức Phổ: Gồm các xã Phổ An, Phổ Quang, Phổ
Văn và Phổ Thuận
Tại huyện Mộ Đức: Gồm các xã Đức Lợi, Đức Thắng, Đức Chánh, Đức Minh, Đức Thạnh và Đức Phong
Số người hưởng lợi 112.088 người/ 23.397 hộ tại các xã Dự án nêu trên
Thời gian Dự án 10 tháng (từ 01/12/2009 đến 30/9/2010)
Ngân sách Dự án 269.225 Đô-la Úc (bao gồm 85.607 Đô-la Úc được đề nghị
từ AusAID)
Nguồn tài trợ - Tầm nhìn Thế giới Úc
- Ngân sách mang sang từ Dự án Giảm nhẹ tính dễ Tổn thương do Bão lũ gây ra tại Quảng Ngãi
- Ngân sách tài trợ mới từ AusAID
Quản lý Dự án và thông
tin liên lạc
Ông Nguyễn Đình Kiên,
Nguyen_dinh_kien@wvi.org
Điện thoại cơ quan: 84-55-3.710.147;
Fax: 84-55-3.710.147
Trang 6
2 BỐI CẢNH
Thiên tai đã tác động tiêu cực đến sự phát triển xã hội và kinh tế của Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực cải thiện cuộc sống của những người dễ bị tổn thương nhất và những người nghèo nhất Trong những năm gần đây, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đã gây ra bão lũ thường xuyên, đặc biệt tại miền Trung Việt Nam nơi thường phải chịu hơn 12 đợt bão lũ/năm Do đó, việc giảm nhẹ tính dễ tổn thương do bão lũ gây ra càng trở nên quan trọng hơn tại những vùng này
Dự án Giảm nhẹ tính dễ tổn thương do bão lũ gây ra tại Quảng Ngãi (RFSVPQN) được hình thành trên cơ sở VANGOCA của AusAID vào tháng 6/2004, và mối quan hệ đối tác giữa WVV
và WVA cũng đã được thành lập Mục tiêu của Dự án RFSVPQN là giảm nhẹ các tác động tiêu cực về mặt xã hội của thiên tai tại tỉnh Quảng Ngãi với mục đích là nâng cao mức độ khắc phục thiệt hại sau thiên tai bão lũ tại hai huyện Mộ Đức và Đức Phổ
Sau hơn 04 năm triển khai, Dự án RFSVPQN đã tạo ra nhiều thay đổi lớn trong việc xây dựng khả năng phục hồi của địa phương trong công tác quản lý và giảm nhẹ thiên tai tại cả cấp hộ và cấp thể chế Những nhận xét độc lập của Đoàn Đánh giá Chương trình VANGOCA và của Đánh giá Giữa kỳ Dự án RFSVPQN đã cho thấy rằng Dự án này đã đạt được mục tiêu đề ra và được người dân địa phương và các cơ quan đối tác đánh giá cao
Trong những năm qua, Dự án đã diễn ra trong bối cảnh quốc gia thay đổi nhanh Để đối phó với những mất mát đáng kể về người và tài sản mà thiên tai đã gây ra cho Việt Nam, vào tháng 11/2007, Chính phủ Việt Nam đã phê duyệt Chiến lược Quốc gia về Phòng chống và Giảm nhẹ Thiên tai đến năm 2020 Chiến lược này chủ yếu tập trung vào những biện pháp phi công trình như các biện pháp quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng Hiện tại, Cục Quản lý Đê điều và Phòng chống Lụt bão đang chuẩn bị một đề án về một Chương trình Quản lý Rủi ro Thiên tai dựa vào Cộng đồng (CBDRM) do Chính phủ quản lý trên toàn quốc Chương trình này nhằm tạo ra các sáng kiến CBDRM tại 10.000 xã ở Việt Nam vào năm 2020 (NDMP 2009, Báo cáo của Đoàn Lập Kế hoạch NDMP giai đoạn III, nêu trong Báo cáo Đánh giá Chương trình VANGOCA)
Trang 7Giảm nhẹ thiên tai cũng là một lĩnh vực trọng tâm của AusAID tại Việt Nam, như đã nêu tại Mục tiêu 3 - Dự thảo Chiến lược Hợp tác Phát triển Việt – Úc: “Chính phủ Việt Nam triển khai các biện pháp giảm nhẹ rủi ro thiên tai lồng ghép, bao gồm ứng phó với biến đổi khí hậu (MDG 7).” Chiến lược dự thảo này còn nêu biện pháp tiếp cận của AusAID đến lĩnh vực hợp tác phát triển với Việt Nam nhằm: “hỗ trợ thông qua các hệ thống Chính phủ Việt Nam phù hợp với Tuyên bố Hà Nội” Và trong Tuyên bố Hà Nội cũng nêu hướng dẫn “các nhà tài trợ dựa vào sự
hỗ trợ của mình cho Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm (SEDP) của Chính phủ Việt Nam
và các kế hoạch quốc gia, kế hoạch vùng, kế hoạch tỉnh và cả kế hoạch liên ngành.” (Chương 3, Tuyên bố Hà Nội)
Trong bối cảnh đó, mục tiêu của bất cứ các chương trình nào do AusAID tài trợ cũng trở thành các chương trình hỗ trợ AusAID để đóng góp và thông báo việc triển khai thành công của các chiến lược và kế hoạch của Chính phủ Việt Nam Nội dung đề xuất sau đây sẽ cho thấy cách mà giai đoạn gia hạn này có thể củng cố những thành tựu của Dự án RFSVPQN và chia sẻ phương pháp tiếp cận và các kết quả của nó với chính quyền địa phương và các đối tác khác nhằm tạo được sự đóng góp mang tính bền vững cho các chiến lược về quản lý thiên tai của không chỉ Chính phủ Việt Nam mà còn của AusAID
3 NHỮNG THÀNH TỰU CỦA DỰ ÁN GIẢM NHẸ TÍNH DỄ TỔN THƯƠNG DO BÃO LŨ GÂY RA TẠI QUẢNG NGÃI
Sau hơn 04 năm triển khai, Dự án RFSVPQN đã đạt được một số kết quả quan trọng trong 08 Đầu ra Vào tháng 11/2007, một Đánh giá Giữa kỳ đã cho thấy rằng Dự án này không chỉ đáp ứng các mục tiêu định lượng mà còn cho thấy rằng công việc được triển khai có chất lượng cao
và tạo ra được sự đóng góp quan trọng cho các chỉ số ở cấp tác động Các thành tựu nêu sau được trích từ Báo cáo Đánh giá Giữa kỳ
Ở Đầu ra 1, vốn đã được sử dụng cho 11 hoạt động tạo thu nhập khác nhau, bao gồm: nuôi cá, heo, bò; làm chổi, đánh bắt cá, làm nước mắm, trồng rau và kinh doanh nhỏ,
Việc nâng cấp nhà ở trong Đầu ra 2 giúp nhiều người dân có nhà an toàn hơn để ở trong suốt mùa bão lũ Đánh giá Giữa kỳ đã nêu chứng cứ về tính phục hồi đã được cải thiện và việc sơ tán cũng như tác động của bão lũ cũng đã được giảm thiểu
Những cải thiện về cơ sở hạ tầng trong Đầu ra 3 đã giúp cải thiện sự an toàn của cộng đồng và
Trang 8đảm bảo việc tiếp cận đến các tuyến đường giao thông trong cả năm Các công trình hạ tầng đã được xây dựng bao gồm đập, cầu, đường liên thôn, hệ thống thuỷ lợi và trường học,
Dự án cũng đã hỗ trợ xây dựng năng lực cho các cơ quan để ứng phó với những trường hợp khẩn cấp Tập huấn HVCA và CBDRM đã nâng cao kiến thức và khả năng của cộng đồng trong việc giảm nhẹ các tác động tiêu cực Nhiều người dân được tập huấn về Sơ cứu đã biết vận dụng kiến thức vào việc ứng phó với những tai nạn và thảm họa trong cả năm Ở cấp thôn
và hộ, sự tự tin và khả năng ứng phó cũng đã được nâng cao
Tuy nhiên, Dự án không chỉ cung cấp vật chất và các tiện ích mà còn tập trung vào việc đóng góp nên một cấu trúc phòng chống thảm hoạ mang tính lồng ghép và vững mạnh Các kế hoạch cộng đồng và cấp hộ trong khuôn khổ Dự án đã giúp các cộng đồng có thể điều phối các hoạt động và cảm thấy tự tin hơn về khả năng ứng phó với thảm hoạ Việc lồng ghép các kế hoạch hộ
và thôn đã mang lại một số cải thiện có hệ thống trong việc quản lý Các đối tác cấp thôn và xã
đã tham gia vào các hội thảo lập kế hoạch và đóng góp ý kiến để đảm bảo các kế hoạch đáp ứng được những nhu cầu cấp thiết nhất của cộng đồng
Tương tự vậy, việc gia tăng các mối liên kết giữa CFSC, Hội Chữ thập đỏ, thôn và xã đã tăng cường sự phối hợp và khả năng cùng ứng phó một cách nhanh chóng hơn Những cuộc họp định
kỳ của các đối tác đã đóng góp không nhỏ vào việc giám sát các hoạt động Dự án mang tính phối hợp tốt và có sự tham gia
Các chương trình dựa vào trường học tại Đầu ra 6 như tập huấn DM và lập kế hoạch giảm nhẹ rủi ro thiên tai trong trường học cùng với nhiều hoạt động ngoại khóa cũng đã được triển khai với sự tham gia của các giáo viên Tổng phụ trách Đội Những nội dung này đã giúp nâng cao nhận thức, cải thiện hành vi và việc lập kế hoạch trong nhà trường
Cuối cùng, các kết quả nghiên cứu về những kinh nghiệm tốt trong sản xuất mùa vụ, chăn nuôi, kinh nghiệm của ngư dân và qui trình lập kế hoạch giảm nhẹ rủi ro đã được chia sẻ với tất cả các ADPs và các tổ chức khác đang hoạt động trong lĩnh vực giảm nhẹ thiên tai tại Việt Nam
4 CƠ SỞ ĐỀ XUẤT GIAI ĐOẠN MỚI
Chiến lược Quốc gia về Phòng chống và Giảm nhẹ Thiên tai đến năm 2020 (Quyết định số
Trang 9“nhiệm vụ và giải pháp” trong lĩnh vực này Thông qua phương pháp tiếp cận dựa vào cộng đồng, Dự án RFSVPQN đang đóng góp quan trọng cho ít nhất 03 vấn đề sau:
- Phát triển nguồn nhân lực và huy động xã hội, bao gồm phát triển truyền thống tương trợ lẫn nhau và tổ chức các lực lượng tự ứng phó trong các cộng đồng để chủ động trong những tình huống tìm kiếm và cứu nạn khẩn cấp
- Nâng cao nhận thức cộng đồng bao gồm cung cấp thông tin và nâng cao khả năng ứng phó thảm hoạ cho cộng đồng, giúp học sinh biết cách ứng phó và hỗ trợ gia đình và cộng đồng trong các tình huống thảm hoạ và tập huấn cho những người dân trực tiếp tham gia vào các hoạt động phòng chống thảm hoạ
- Nâng cao năng lực tìm kiếm cứu nạn, bao gồm tăng cường thông tin liên lạc khẩn cấp về thảm hoạ và cải thiện khả năng ứng phó tại chỗ cho các cộng đồng địa phương
Tuy nhiên, thời gian và qui mô của Dự án RFSVPQN đã làm giới hạn mức đóng góp của Dự
án này Vì Dự án chỉ được triển khai trong một vài năm và ở chưa đầy một nữa các xã tại chỉ hai huyện ở Quảng Ngãi, cho nên vẫn còn nhiều lĩnh vực để Dự án này tiếp tục phát huy những thành tựu đã đạt được và chia sẻ các kết quả và phương pháp tiếp cận với chính quyền các huyện, tỉnh và các tổ chức có liên quan khác Vẫn còn có khả năng mở rộng đối tượng hưởng lợi trực tiếp của Dự án này đến tất cả các hộ dân tại các vùng dễ bị tổn thương sao cho
có thể tăng thêm số người dễ bị tổn thương có cơ hội hưởng lợi từ Dự án này
Với lý do này, Đánh giá Chương trình VANGOCA gần đây đã khuyến nghị rằng “Các Tổ chức Phi chính phủ Úc cần xem xét đề nghị gia hạn ít nhất 12 tháng nữa để có thể có những tiến bộ xa hơn cho các mục tiêu và việc củng cố Dự án” (trang 26) Đánh giá cho rằng việc gia hạn sẽ đem đến cho Dự án này “cơ hội để củng cố việc học tập từ Chương trình, lồng ghép các bài học theo từng lĩnh vực và đánh giá những kết quả cũng như ủng hộ các thành tựu của Chương trình VANGOCA đối với các đối tác chủ chốt của Chính phủ Việt Nam trong lĩnh vực CBDRM và RWSS/ NTP2.” (trang 24)
Mục đích của giai đoạn Củng cố Quản lý thiên tai tại Quảng Ngãi (CDM) có thể được chia làm 02 phần: Củng cố các thành tựu hiện có và mở rộng những tác động của Dự án RFSVQN thông qua việc chia sẻ phương pháp tiếp cận và thành tựu của nó
Củng cố các thành tựu hiện có
Giai đoạn mới sẽ củng cố các thành tựu hiện tại và tạo tính bền vững hơn cho các thành tựu này thông qua:
Trang 10- Củng cố cơ cấu quản lý và xây dựng năng lực cho Hội phụ nữ và Ban Tín dụng xã để quản lý vốn quay vòng một cách hiệu quả
- Phối hợp với các đơn vị địa phương để cung cấp hỗ trợ kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả của các hoạt động tạo thu nhập
- Đẩy mạnh sự hỗ trợ của cấp tỉnh và cấp huyện cho các DRRPs cấp dưới thông qua việc
tổ chức thảo luận giữa nhiều cấp chính quyền, cung cấp kế hoạch cấp dưới cho huyện và thương thảo quy trình sử dụng các kế hoạch này của các huyện để thông báo các DRRPs của chính họ
- Đàm phán với chính quyền các cấp xã, huyện và tỉnh để thống nhất về các chức năng và đơn vị thích hợp thực hiện nhiệm vụ quản lý thiên tai và có cơ chế cấp vốn thích hợp để đảm bảo đủ ngân sách tài trợ cho người dân và các nguồn lực cần thiết để duy trì và tiếp tục phát huy các thành tựu của Chương trình VANGOCA Hiện tại, một số các tổ chức
và ban ngành đoàn thể đã tham gia vào việc quản lý thiên tai như CFSC, Hội Chữ thập
đỏ, và UBND các cấp Tuy nhiên, vai trò của các cơ quan, đơn vị này có thể được xác định rõ hơn và sự phối hợp giữa các đơn vị này có thể được cải thiện và thể chế hoá
- Thảo luận với các đối tác chính quyền địa phương và tổ chức thảo luận trong cộng đồng
để đi đến thống nhất về cách vận hành và bảo dưỡng các công trình hạ tầng được xây dựng bằng nguồn vốn của VANGOCA, kể cả có cơ chế cấp vốn
- Tiếp tục nâng cao năng lực và nhận thức của chính quyền địa phương và cộng đồng trong việc quản lý thiên tai
Chia sẻ các thành tựu và phương pháp tiếp cận
Chìa khoá để chia sẻ các thành tựu của Dự án RFSVPQN đó là giai đoạn mới cần làm việc với các xã hiện tại để họ có để chia sẻ các bài học mà họ có được với các xã khác tại 02 huyện Dự
án giai đoạn mới cũng cần làm việc với 02 huyện Mộ Đức và Đức Phổ để chia sẻ các bài học và kinh nghiệm với các huyện khác trong tỉnh và đóng góp cho Chiến lược giảm nhẹ thiên tai của tỉnh
Việc chia sẻ này sẽ được thực hiện thông qua một số hình thức, bao gồm: Bản tin và Hội thảo Tuy nhiên, một cách tiếp cận rất quan trọng đó là Ban Chỉ đạo các xã và BQL các huyện hiện tại
sẽ chia sẻ kinh nghiệm của họ, hỗ trợ và tư vấn cho các đồng nghiệp tại các xã và huyện lân cận