LUAN VAN biện pháp quản lý cơ sở vật chất tại trường trung cấp cảnh sát nhân dân i

Trường Trung cấp Cảnh sát Nhân dân I được thành lập theo Quyết định số 08QĐBNV ngày 2021989 của Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) trên cơ sở sáp nhập 3 Trường Cao đẳng: Cao đẳng Cảnh sát Nhân dân I, Cao đẳng Cảnh sát Bảo vệ và Cao đẳng Cảnh sát Trại giam. Trong những năm học qua, Trường Trung cấp Cảnh sát Nhân dân I đã từng bước trang bị cơ sở vật chất hiện đại phục vụ cho giảng dạy và học tập, để thúc đẩy quá trình đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng đào tạo. Đổi mới phương pháp dạy học, trong đó có đổi mới công tác quản lý cơ sở vật chất của nhà trường, sẽ đem lại bộ mặt mới cho giáo dục nói chung và dạy học nói riêng trong xã hội hiện đại. Tuy nhiên tình hình chuyển biến còn chậm. Vì vậy cần phải nghiên cứu tìm các biện pháp quản lý cơ sở vật chất, phát huy tối đa hiệu quả các cơ sở vật chất hiện có nhằm tăng cường áp dụng các phương pháp tiên tiến vào quá trình dạy học, thực hiện tốt nhiệm vụ đào tạo của Nhà trường.Trong những năm gần đây việc tạo cơ sở vật chất cho nhà trường còn hạn chế đã ảnh hưởng nhiều đến hoạt động dạy và học.Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên tôi chọn đề tài: Biện pháp quản lý cơ sở vật chất tại Trường Trung cấp Cảnh sát Nhân dân I để nghiên cứu, với mong muốn được đóng góp một phần nhỏ bé công sức của mình vào việc xác định hệ thống các biện pháp quản lý cơ sở vật chất của Trường Trung cấp Cảnh sát Nhân dân I nhằm nâng cao chất lượng GD ĐT theo yêu cầu nhiệm vụ đề ra.

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU .6661

1 Lý do chọn đề tài 116

1.1 Lý do lý luận 116

1.2 Lý do thực tiễn 227

2 Mục đích nghiên cứu 338

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 338

3.1 Khách thể nghiên cứu 338

3.2 Đối tượng nghiên cứu 338

4 Giả thuyết khoa học 338

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 338

6 Phạm vi nghiên cứu 449

7 Phương pháp nghiên cứu 449

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận 449

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn 449

7.2.1 Phương pháp điều tra 449

7.2.2 Phương pháp quan sát .5510

7.2.3 Phương pháp trò chuyện .5510

7.2.4 Phương pháp chuyên gia .5510

7.3 Phương pháp xử lý số liệu thống kê 5510

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP .6611

1.1 Tổng quan về các công trình nghiên cứu có liên quan 6611

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 7712

1.2.1 Khái niệm quản lý 7712

1.3 Quản lý cơ sở vật chất trường học 171722

1.3.1 Một số vấn đề chung về cơ sở vật chất trường học .171722

1.3.1.1 Khái niệm cơ sở vật chất trường học 171722

1.3.1.2 Hệ thống cơ sở vật chất trường học 181823

1.3.1.3 Vai trò cơ sở vật chất trường học 202025

1.3.1.4 Vị trí của cơ sở vật chất trường học 222227

1.3.1.5 Chức năng của cơ sở vật chất trường học 242429

1.3.1.6 Tính chất của CSVC trường học 252530

1.3.2 Quản lý cơ sở vật chất trường học 262631

1.3.2.1 Khái niệm 262631

1.3.2.2 Nguyên tắc quản lý cơ sở vật chất trường học 262631

1.3.2.3 Các chức năng của quản lý cơ sở vật chất trường học .272732

1.3.2.4 Nội dung quản lý cơ sở vật chất trường học 282833

1.3.3 Biện pháp quản lý cơ sở vật chất 333338

1.3.3.1 Biện pháp 333338

1.3.3.2 Biện pháp quản lý cơ sở vật chất 343439

1.4 Đặc điểm cơ sở vật chất các trường trung cấp ngành Công an 343439

Kết luận chương 1 353540

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VIỆC QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP CẢNH SÁT NHÂN DÂN I GIAI ĐOẠN 2008 – 2012 363641

2.1 Kháai quát về đặc điểm Trường Trung cấp Cảnh sát Nhân dân I 363641

2.1.1 Lịch sử nhà trường 363641

2.1.2 Cơ cấu tổ chức của nhà trường .363641

2.1.3 Tình hình chung ở trường TC CSND I 434348

2.2 Thực trạng cơ sở vật chất Trường Trung cấp CSND I 464651

2.2.1 Bộ máy tổ chức quản lý CSVC 474752

2.2.2 Cơ cấu đội ngũ cán bộ quản lý cơ sở vật chất 505055

2.2.3 Phân cấp tổ chức quản lý cơ sở vật chất 515156

2.4 Phân tích, đánh giá thực trạng biện pháp quản lý cơ sở vật chất của Trường Trung cấp CSND I 666671

CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT

CHẤT CỦA TRƯỜNG TRUNG CẤP CẢNH SÁT NHÂN DÂN I 707075 3.1 Những định hướng đề xuất biện pháp quản lý cơ sở vật chất của Trường Trung cấp CSND I 707075

3.1.1 Mục tiêu, nhiệm vụ về giáo dục, đào tạo, khoa học và công nghệ

707075

3.1.2 Chỉ thị về nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục chuyên nghiệp năm học 2012- 2013 717176

3.1.2.1 Tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý 717176

3.1.2.2 Nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động giáo dục 727277

3.1.2.3 Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục747479 3.1.2.4 Công tác kế hoạch, tài chính và tăng cường cơ sở vật chất

757580

3.1.3 Định hướng phát triển của trường Trung cấp CSND I 777782

3.1.4 Nguyên tắc xây dựng các biện pháp 797984

3.1.4.1 Xuất phát từ tính cấp thiết và tầm quan trọng của các biện pháp 797984

3.1.4.2 Xuất phát từ thực tiễn đầu tư CSVC tại trường Trung cấp CSND I 797984

3.1.4.3.Các biện pháp phải đảm bảo được tính khả thi và kế thừa

3.2 Một số biện pháp quản lý cơ sở vật chất của Trường Trung cấp CSND I 818186

3.2.1 NHÓM BIỆN PHÁP THỨ 1: ĐỔI MỚI VIỆC QUẢN LÝ

CSVC CỦA NHÀ TRƯỜNG 818186

3.2.1.1 Mục đích và ý nghĩa của biện pháp 818186

3.2.1.2 Các biện pháp cụ thể trong nhóm biện pháp 828287

3.2.1.3 Qui trình thực hiện nhóm biện pháp 828287

3.2.2 NHÓM BIỆN PHÁP THỨ 2: NÂNG CAO NHẬN THỨC CHO CÁN BỘ GIÁO VIÊN, NHÂN VIÊN, HỌC VIÊN NHÀ TRƯỜNG VỀ QUẢN LÝ CSVC .858590

3.2.2.1 Mục đích và ý nghĩa của biện pháp 858590

3.2.2.2 Các biện pháp cụ thể trong nhóm biện pháp 858590

3.2.2.3 Quy trình thực hiện biện pháp 868691

3.2.3 NHÓM BIỆN PHÁP THỨ 3: SỬ DỤNG CÓ HIỆU QUẢ NGUỒN KINH PHÍ CỦA BỘ ĐỂ XÂY DỰNG, TRANG BỊ, MUA SẮM, BẢO QUẢN, BẢO DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN CSVC 888893 3.2.3.1 Mục đích và ý nghĩa của biện pháp 888893

3.2.3.2 Các biện pháp cụ thể trong nhóm biện pháp 898994

3.2.3.3 Quy trình thực hiện biện pháp 909095

3.2.4 NHÓM BIỆN PHÁP 4: XÂY DỰNG CƠ CHẾ PHỐI HỢP GIỮA CÁC ĐƠN VỊ TRONG VIỆC QUẢN LÝ, SỬ DỤNG CSVC CỦA NHÀ TRƯỜNG 939398

3.2.4.1 Mục tiêu, ý nghĩa của biện pháp 939398

3.2.4.2 Quy trình thực hiện biện pháp 939398

3.2.4.3 Điều kiện thực hiện biện pháp 949499

3.2.5 NHÓM BIỆN PHÁP 5: TĂNG CƯỜNG VAI TRÒ KIỂM TRA, GIÁM SÁT, ĐÁNH GIÁ TRONG QUẢN LÝ CSVC NHÀ TRƯỜNG 949499

3.2.5.1 Mục tiêu, ý nghĩa của biện pháp 949499

3.2.5.2 Nội dung cụ thể 9595100

3.2.5.3.Quy trình thực hiện biện pháp 9696101

3.3 MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIỆN PHÁP 9797102

3.4 Thăm dò tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp100100105

3.4.1.Mục đích khảo nghiệm 100100105

3.4.2.Lựa chọn đối tượng và phạm vi khảo nghiệm 100100105

Nhóm biện pháp 5: Tăng cường vai trò kiểm tra, giám sát, đánh giá trong quản lý CSVC nhà trường 102102107

Kết luận chương 3 104104109

KẾT LUẬN – KHUYẾN NGHỊ 105105110

1 Kết luận 105105110

2 Kiến nghị 106106111

2.1 Đối với Bộ Công an 106106111

2.2 Đối với Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội 107107112

2.3 Đối với trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân I 107107112

DANH MỤC VÀ TÀI LIỆU THAM KHẢO .109109114

DANH MỤC SƠ ĐỒ BẢNG BIỂU

Sơ đồ 1.1:Các chức năng của quản lý 141420

Sơ đồ 1.2: Minh họa sử dụng CSVC trong quá trình dạy học 202026

Bảng 1.1: Chuẩn kiểm định các điều kiện đảm bảo chất lượng 212127

ở cơ sở Giáo dục và Đào tạo 212127

Sơ đồ 1.3: Cấu trúc hoạt động dạy và học 232329

Bảng 1.2: Quản lý CSVC trường học thể hiện qua các chức năng 272733

Bảng 2.1: Cơ cấu cán bộ quản lý CSVC các năm 484854

Bảng 2.2: Cán bộ quản lý, phục vụ cơ sở vật chất hiện nay 505056

Bảng 2.3: Nội dung quản lý CSVC của các đơn vị chức năng 535359

Bảng 2.4 Nhóm biện pháp về đổi mới việc quản lý CSVC của Trường TCCSND I 565662

Bảng 2.5: Nhóm biện pháp về hoạt động của Trường TC CSND I trong việc nâng cao nhận thức cho CBGV, HSSV nhà trường về việc quản lý CSVC. 585864

Bảng 2.6 Nhóm biện pháp hoạt động của Trường TC CSND I về công tác xã hội hoá giáo dục trong việc xây dựng và quản lý CSVC 606066

Bảng 2.7: Nhóm biện pháp về hoạt động của Trường TC CSND I trong việc nâng cao chấtlượng trang bị, mua sắm, phân phối, sử dụng, bảo quản CSVC 626268

Bảng 2.8: Nhóm biện pháp về hoạt động của Trường TC CSND I trong việc khuyến khích cho đội ngũ CBQL, giảng viên, nhân viên, HSSV nhà trường xây dựng và quản lý tốt CSVC 646470

Sơ đồ 3.1 Chu trình kiểm tra 9797103

Sơ đồ 3.2 Mối quan hệ giữa các biện pháp 9999105

Bảng 3.1: Mức độ cấp thiết và mức độ khả thi của các biện pháp quản lý

101101107

Mức độ cấp thiết: Mức độ khả thi: 101101107

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Lý do lý luận

Chiến lược phát triển Giáo dục & Đào tạo xác định mục tiêu phát triển

GD & ĐT cả nước đến năm 2010 là : "Giáo dục và Đào tạo hướng vào mụctiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Nâng cao mặtbằng dân trí, đào tạo lớp người lao động có kiến thức cơ bản, có kỹ năng nghềnghiệp, quan tâm đến hiệu quả thiết thực, nhạy cảm với cái mới, có ý thứcvươn lên về khoa học - công nghệ Tăng cường công tác quản lý CSVC &TBTH để đảm bảo chất lượng, thực hiện chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoátrong GD &ĐT"

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục 2009 quy định:

"Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển Đầu tư trong lĩnh vực giáo dục làhoạt động đầu tư đặc thù thuộc lĩnh vực đầu tư có điều kiện và được ưu đãiđầu tư Nhà nước ưu tiên đầu tư cho giáo dục; khuyến khích và bảo hộ cácquyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong nước, người Việt Namđịnh cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài đầu tư cho giáo dục Ngânsách nhà nước phải giữ vai trò chủ yếu trong tổng nguồn lực đầu tư cho giáodục" [13],

Trong Luật Giáo dục đã ghi rõ: Mục tiêu giáo dục là đào tạo người ViệtNam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức sức thẩm mỹ và nghề nghiệp,trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành vàphát triển nhân cách phẩm chất và năng lực của công dân đáp ứng với yêu cầucủa sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Chỉ thị về nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục năm 2011 - 2012 với chủ

đề năm học là "Đổi mới quản lý, nâng cao chất lượng và đẩy mạnh đào tạotheo yêu cầu xã hội" [3], các nhiệm vụ trọng tâm đã nêu rõ: "Các trường phải

thực hiện 3 công khai theo Thông tư số 09/2009/TT-BGDĐT", trong đó côngkhai về điều kiện cơ sở vật chất là quy định bắt buộc.

Tiếp tục công tác xây dựng cơ sở vật chất nhà trường, đảm bảo yêu cầunâng cao chất lượng giáo dục Vậy, vấn đề quản lý cơ sở vật chất tạo bướcchuyển biến cơ bản trong quản lý giáo dục và nâng cao chất lượng giáo dục,thúc đẩy bước chuyển biến sự nghiệp giáo dục phát triển toàn diện nhằm đápứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Phương tiện, thiết bịtrường học là thành phần, là điều kiện hoạt động dạy học nên quản lý cơ sởvật chất là một trong các nhiệm vụ quan trọng của các trường

Trong những năm qua các trường trung cấp, cao đẳng, đại học công an

đã nhận được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, của Bộ Công an Hằngnăm các trường được cấp kinh phí để tăng cường và trang bị thêm cơ sở vậtchất với mực đích nâng cao chất lượng đào tạo để các trường trung cấp, caođẳng, đại học thực sự là động lực phát triển của ngành trong thời kỳ hội nhập

1.2 Lý do thực tiễn

Trường Trung cấp Cảnh sát Nhân dân I được thành lập theo Quyết định

số 08/QĐ-BNV ngày 20/2/1989 của Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) trên cơ

sở sáp nhập 3 Trường Cao đẳng: Cao đẳng Cảnh sát Nhân dân I, Cao đẳngCảnh sát Bảo vệ và Cao đẳng Cảnh sát Trại giam

Trong những năm học qua, Trường Trung cấp Cảnh sát Nhân dân I đãtừng bước trang bị cơ sở vật chất hiện đại phục vụ cho giảng dạy và học tập,

để thúc đẩy quá trình đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng đàotạo Đổi mới phương pháp dạy học, trong đó có đổi mới công tác quản lý cơ

sở vật chất của nhà trường, sẽ đem lại bộ mặt mới cho giáo dục nói chung vàdạy - học nói riêng trong xã hội hiện đại Tuy nhiên tình hình chuyển biến cònchậm Vì vậy cần phải nghiên cứu tìm các biện pháp quản lý cơ sở vật chất,phát huy tối đa hiệu quả các cơ sở vật chất hiện có nhằm tăng cường áp dụng

các phương pháp tiên tiến vào quá trình dạy học, thực hiện tốt nhiệm vụ đàotạo của Nhà trường.

Trong những năm gần đây việc tạo cơ sở vật chất cho nhà trường cònhạn chế đã ảnh hưởng nhiều đến hoạt động dạy và học

Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên tôi chọn đề tài: "Biện pháp

quản lý cơ sở vật chất tại Trường Trung cấp Cảnh sát Nhân dân I" để

nghiên cứu, với mong muốn được đóng góp một phần nhỏ bé công sức củamình vào việc xác định hệ thống các biện pháp quản lý cơ sở vật chất củaTrường Trung cấp Cảnh sát Nhân dân I nhằm nâng cao chất lượng GD &ĐTtheo yêu cầu nhiệm vụ đề ra

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý cơ sở vật chất củaTrường Trung cấp Cảnh sát Nhân dân I, đề tài nhằm đề xuất các biện phápquản lý cơ sở vật chất cho nhà trường góp phần nâng cao chất lượng đào tạo

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý cơ sở vật chất ở Trường Trung cấp Cảnh sát Nhân dân I

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý cơ sở vật chất ở Trường Trung cấp Cảnh sát Nhân dân I

4 Giả thuyết khoa học

Trong những năm qua, công tác quản lý cơ sở vật chất của TrườngTrung cấp Cảnh sát Nhân dân I đã có những bước phát triển ngày càng tốthơn nhưng vẫn còn một số hạn chế so với yêu cầu đặt ra Nếu thực hiện cácbiện pháp quản lý cơ sở vật chất một cách đồng bộ, có hệ thống, thì sẽ tạođiều kiện tốt hơn cho việc nâng cao chất lượng "dạy và học" và phục vụ tốtđời sống cán bộ giáo viên, nhân viên và học viên của nhà Trường

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Hệ thống hoá, phân tích một số vấn đề lý luận cơ bản về quản lý cơ sở vậtchất của các trường trung cấp chuyên nghiệp

5.2 Đánh giá thực trạng việc quản lý cơ sở vật chất ở Trường Trung cấp Cảnhsát Nhân dân I và nguyên nhân của thực trạng đó

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý cơ sở vật chất phục vụ đào tạo và đời sốngcán bộ, giáo viên, học viên cho Trường Trung cấp Cảnh sát Nhân dân I nhằmnâng cao hiệu quả đào tạo

6 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi điều tra số liệu : Trường Trung cấp Cảnh sát Nhân dân I

- Phạm vi thời gian : năm 2012-2013

- Phạm vi đối tượng : Các biện pháp quản lí của ban giám hiệu

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Tiến hành nghiên cứu các văn bản, Nghị quyết của Đảng, Nhà nước,ngành giáo dục, ngành công an, thu thập và phân tích các tài liệu khoa học cóliên quan để xây dựng cơ sở lý luận Phân tích và hệ thống hoá các tài liệu lýluận liên quan đến đề tài luận văn

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra

- Phương pháp được sử dụng để thu thập các số liệu làm rõ thực trạngcác biện pháp quản lý cơ sở vật chất của Trường Trung cấp Cảnh sát Nhândân I

- Để đạt được mục đích trên, chúng tôi tiến hành xây dựng phiếu điều trabằng các câu hỏi đóng, câu hỏi mở gửi cho nhiều đối tượng khác nhau (lãnh đạotrường, lãnh đạo các đơn vị, giáo viên, ) nhằm thu thập ý kiến của họ về các vấn

đề nghiên cứu

- Đối tượng: khảo sát thực trạng gồm 66 người, bao gồm lãnh đạotrường, lãnh đạo các đơn vị trực thuộc và giáo viên.

7.2.4 Phương pháp chuyên gia

Chúng tôi sử dụng phương pháp này để xin ý kiến của các chuyên gia,những người có trình độ cao về chuyên ngành, về năng lực quản lý, về đốitượng nghiên cứu nhằm xem xét, nhận định bản chất của vấn đề nghiên cứu,đối tượng nghiên cứu, từ đó tìm ra các giải pháp tối ưu

7.3 Phương pháp xử lý số liệu thống kê

Xử lý các số liệu điều tra bằng phần mềm thống kê SPSS

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT Ở CÁC

TRƯỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP 1.1 Tổng quan về các công trình nghiên cứu có liên quan

Vấn đề quản lý đã được con người quan tâm chú ý từ xa xưa đến nay.Ngay từ thời xã hội nguyên thủy, con người sống theo bầy đàn đã phải đoànkết nhau lại để đủ sức mạnh chống chọi với thiên nhiên, thú dữ thì nhu cầu tổchức, quản lý của mọi người cũng đã manh nha như một tất yếu, tự nhiên

Nhu cầu quản lý ngày càng lớn gắn liền với quá trình phát triển củanhân loại, trở thành quan điểm, tư tưởng quan trọng với các nhà triết học,chính trị, dưới các chế độ khác nhau ở các quốc gia phương Tây cũng nhưphương Đông

Cho tới nay vấn đề quản lý đã phát triển trở thành khoa học quản lý.Trong từng lĩnh vực quản lý phát triển thành khoa học quản lý chuyên sâu vớinhững đặc thù riêng Trong lĩnh vực giáo dục cũng vậy, khoa học QLGD đãhình thành và phát triển rất sớm Đã có nhiều công trình nghiên cứu về khoahọc QLGD được ứng dụng trong thực tiễn giáo dục, tạo ra được hiệu quả caotrong công tác QLGD, làm cho chất lượng giáo dục ngày một nâng cao rõ rệt

Trong mấy năm gần đây đã có một số tác giả nghiên cứu về quản lýCSVC và thiết bị trường học như:

- Tác giả Đỗ Hoàng Điệp với đề tài: “ Một số biện pháp xây dựng vàquản lý CSVC và thiết bị trường học của Hiệu trưởng trường THPT Sóc Sơn -

Hà Nội” đã nghiên cứu về thực trạng công tác quản lý CSVC và TBDH củaHiệu trưởng trường THPT Sóc Sơn Hà Nội trong giai đoạn 1996 - 2004, và đềxuất một số biện pháp xây dựng và quản lý CSVC và TBDH nhằm hoàn thiệncông tác quản lý của Hiệu trưởng trường THPT Sóc Sơn - Hà Nội

- Đề tài: “Một số biện pháp quản lý CSVC và thiết bị trường học củatrường Cao đẳng Sư phạm Bắc Ninh” của tác giả Nguyễn Thị Thu, nghiêncứu năm 2004

- Đề tài: “Một số biện pháp quản lý cơ sở vật chất và thiết bị trườnghọc của Hiệu trưởng các trường THCS huyện miền núi Sơn Dương tỉnhTuyên Quang” của tác giả Nguyễn Thị Huề nghiên cứu năm 2006

- Đề tài: “Biện pháp quản lí cơ sở vật chất kĩ thuật trường Trung họcPhổ thông chuẩn Quốc gia ở Thành phố Hải Phòng” của tác giả Nguyễn ThịThu Hằng nghiên cứu năm 2008

- Tác giả Bùi Hữu Thành Cát đã nghiên cứu đề tài “Biện pháp quản lý

cơ sở vật chất các trường trung học phổ thông ở tỉnh Đắc Lắc”

Các công trình nghiên cứu đó đã đưa ra một số kết quả thực tiễn ở ViệtNam trong giai đoạn hiện nay giúp các nhà nghiên cứu QLGD có cách nhìntổng thể toàn diện hơn về quản lý CSVC & TBDH Tuy nhiên vấn đề: “ Quản

lý cơ sở vật chất” không thể giống nhau ở mọi cơ sở giáo dục, mọi địaphương, mọi vùng Vì mỗi địa phương, mỗi vùng, mỗi loại hình trường cóđiều kiện kinh tế – xã hội, bản sắc riêng và mục tiêu GD & ĐT riêng Hơnnữa việc nghiên cứu CSVC ở trường Trung cấp có thể khác với ở trường Caođẳng, Đại học và Trường THPT Bởi vậy, chúng tôi lựa chọn và nghiên cứu

vấn đề: “Biện pháp quản lý cơ sở vật chất tại trường Trung cấp Cảnh sát

nhân dân I”.

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Khái niệm quản lý

Khái niệm “ Quản lý ” là một khái niệm chung, mang tính tổng quátđược dùng rộng rãi, diễn ra trong mọi lĩnh vực, mọi cấp độ và có liên quanđến mọi người, nhưng chủ yếu trong hoạt động xã hội Đó là một hoạt động

xã hội bắt nguồn từ tính chất cộng đồng trên sự phân công và hợp tác để làm

một công việc nhằm đạt một mục tiêu chung Theo ngữ nghĩa ở phươngTây “quản lý” (management) được rút từ tiếng Latin “manus” có nghĩa làbàn tay; theo nghĩa gốc, thực hiện quản lý là “nắm vững trong tay”, “điềukhiển vững tay” Ở phương Đông, trong tiếng Hán, quản lý có nghĩa là sắpxếp, chỉ đạo, xử lý

Có nhiều khái niệm quản lý theo các quan niệm khác nhau:

- Theo Các Mác: Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao độngchung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng đều cần đếnmột sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chứcnăng chung Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn mộtdàn nhạc thì phải có nhạc trưởng [7; 480]

- Theo Đại học bách khoa toàn thư Liên Xô, 1977: “ Quản lý là chứcnăng của những hệ thống có tổ chức với bản chất khác nhau của xã hội, sinhvật, kỹ thuật, nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì chế độ hoạtđộng, thực hiện những chương trình, mục đích hoạt động ” [ 21; 5]

- Theo quan điểm chính trị xã hội:

Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể(đối tượng quản lý) về mọi mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế bằng một hệthống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và cácbiện pháp cụ thể nhằm tạo ra một môi trường và điều kiện cho sự phát triểncủa đối tượng

Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lýlên đối tượng quản lý, nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, cơ hộicủa hệ thống để đạt được mục tiêu đề ra

Quản lý là nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều người, sao cho mục tiêu củatừng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội [37; 15]

Có nhiều góc độ xem xét quản lý:

* Góc độ chung nhất: Quản lý là vạch ra mục tiêu cho một bộ máy, lựachọn phương tiện, điều kiện tác động tới bộ máy để đạt được mục tiêu.

* Góc độ kinh tế: Quản lý là tính toán sử dụng hợp lý các nguồn lựcnhằm đạt tới mục tiêu đã đề ra

* Góc độ xã hội: Quản lý là nhằm phối hợp những nỗ lực của nhiềungười, sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu của

xã hội

Như vậy, quản lý bao gồm các thành phần:

- Chủ thể quản lý và các tác động quản lý

- Mục tiêu quản lý

- Đối tượng quản lý

Người ta có thể tiếp cận khái niệm quản lý nhiều cách khác nhau, đó là:cai quản, chỉ huy, lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra theo góc độ tổ chức Theo góc

độ điều khiển từ quản lý là lái, điều khiển, điều chỉnh

Theo cách tiếp cận hệ thống quản lý là sự tác động của chủ thể quản lýđến khách thể quản lý (hay là đối tượng quản lý) nhằm tổ chức, phối hợp hoạtđộng của con người trong các quá trình sản xuất

- Xã hội để đạt được mục đích đã định [ 30; 4]

Các nhà khoa học đã đưa ra nhiều định nghĩa quản lý từ các góc độ khácnhau

- Theo Fredrich Winslow Taylor (1856-1915), người đề xuất ra lý thuyết

quản lý theo khoa học thì “Quản lý là biết chính xác điều bạn muốn người kháclàm và sau đó hiểu rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”

- Theo Henry Fayol (1841-1925), người đề xuất ra lý thuyết quản lý

hành chính và đã đưa ra định nghĩa “ Quản lý hành chính là dự đoán, lập kếhoạch, tổ chức, điều khiển, phối hợp kiểm tra ”

- Theo Harold Koontz, Cyril Odonnell, Heinz Weihgich thì quản lý

là hoạt động thiết yếu bảo đảm sự phối hợp nỗ lực cá nhân nhằm đạt các mụcđích của người quản lý Mục tiêu của người quản lý là hình thành một môitrường trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thờigian, tiền bạc, vật chất và sự không bằng lòng của cá nhân ít nhất

- Ở Việt Nam theo Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải và Đặng Quốc Bảo

(2006), quan niệm “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủthể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra ”

- Quan niệm của tác giả Trần Kiểm: “Quản lý là những tác động của

chủ thể trong việc hoạt động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điềuphối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu

là nội lực) một cách tối ưu nhất nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quảcao nhất ”

Như vậy, Khái niệm quản lý bao hàm những khía cạnh sau:

- Đối tượng tác động của quản lý là một hệ thống xã hội hoàn chỉnhnhư một cơ thể sống gồm nhiều yếu tố liên kết hữu cơ theo một quy luật nhấtđịnh tồn tại trong thời gian, không gian cụ thể Ví dụ: một doanh nghiệp, mộttrường đại học, một liên minh, một quốc gia

- Hệ thống quản lý thường mang tính tổng hợp bao gồm nhiều giảipháp khác nhau

- Quản lý là hoạt động trí tuệ mang tính sáng tạo bằng những quyếtđịnh đúng quy luật và có hiệu quả quản lý nhưng cũng phải tuân theo nhữngnguyên tắc nhất định hướng đến mục tiêu

- Mục tiêu cuối cùng của quản lý là chất lượng, sản phẩm vì mục đíchphục vụ con người Người quản lý, tựu trung lại là nghiên cứu khoa học, nghệthuật giải quyết các mối quan hệ giữa con người với nhau vô cùng phức tạpkhông chỉ giữa chủ thể và khách thể trong hệ thống mà còn mối quan hệtương tác với các hệ thống khác [30; 5,6,7]

Từ xưa con người đã nhận thức được vị trí, vai trò vô cùng quan trọngđối với hoạt động quản lý làm cho xã hội loài người hình thành, vận hành vàphát triển Lao động xã hội, giá trị phát triển xã hội, chế độ chính trị xã hội vàquản lý không thể tách rời nhau được Từ cấp độ vĩ mô và vi mô sự buônglỏng quản lý hoặc năng lực quản lý yếu kém sẽ có thể mở đường cho chủnghĩa tự do và tổ chức, cho sự rối loạn hệ thống, làm tổn hại đến hệ thống,mục tiêu và sự hợp tác của con người.

Tóm lại: từ những khái niệm về quản lý, quản lý thuộc lĩnh vực xã hội,

ta có thể tóm tắt lại với các đặc trưng chủ yếu: tính tự giác, tính mục đích vàtính quản lý Trong luận văn này chúng tôi lựa chọn khái niệm quản lý sau:

Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý để chỉ huy, điều khiển hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi và hoạt động của con người nhằm đạt tốt mục đích, đúng với ý chí nhà quản lý, phù hợp với quy luật khách quan [37; 1].

Để hiểu rõ hơn khái niệm quản lí chúng ta cần phân tích thêm các chứcnăng quản lí:

Nếu tiếp cận quản lý như là một quá trình với các chức năng thì quản lý

và sử dụng cơ sở vật chất thực chất là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo

và kiểm tra đánh giá việc quản lý và sử dụng cơ sở vật chất nhằm nâng caochất lượng đào tạo và hiệu quả sử dụng của chúng

Về mục tiêu chung của cơ sở vật chất tập trung vào ba nội dung cơbản sau:

- Xây dựng hệ thống cơ sở vật chất đáp ứng các yêu cầu cho giáo dục

- Sử dụng cơ sở vật chất đạt hiệu quả cao

- Bảo quản hệ thống cơ sở vật chất theo đúng các quy định của Nhànước

Những chức năng cơ bản của quản lý là:

* Chức năng lập kế hoạch

Là quá trình xác định ra các mục tiêu, những nội dung hoạt động vàquyết định phương thức đạt được các mục tiêu đó, trên cơ sở những điều kiện,nguồn lực hiện có

Sản phẩm của lập kế hoạch là các bản kế hoạch Có 3 loại kế hoạch:

- Kế hoạch chiến lược nhằm giải quyết mục tiêu chiến lược

- Kế hoạch chiến thuật để giải quyết mục tiêu chiến thuật

- Kế hoạch tác nghiệp để giải quyết mục tiêu tác nghiệp

Khi lập kế hoạch, người quản lí phải xác định mình đang cần loại kếhoạch nào, phải biết mình đang ở đâu, có gì, đi tới đâu, bằng cách nào? Nghĩa

là phải cân đối giữa hệ thống mục tiêu với nguồn lực và điều kiện thực hiệnchúng; cân đối giữa yêu cầu và khả năng, để chọn ra những phương án tối ưucho từng mục tiêu một

* Chức năng tổ chức

Là quá trình sắp xếp và phân bổ công việc, quyền hành và các nguồnlực cho các thành viên của tổ chức để họ có thể đạt được các mục tiêu của tổchức một cách có hiệu quả, ứng với những mục tiêu khác nhau đòi hỏi cấutrúc tổ chức cho phù hợp với những mục tiêu và nguồn lực hiện có Thànhcông của một tổ chức phụ thuộc rất nhiều vào năng lực và phong cách của chủthể quản lí, vào việc huy động và sử dụng các nguồn lực, cũng như tạo rađộng lực, đặc biệt là năng lực nội sinh của tổ chức Lập kế hoạch tốt mà tổchức không tốt, không phân công, phân nhiệm và tạo điều kiện cụ thể thíchhợp thì khó đạt đến mục tiêu chung Tập trung vào các khía cạnh sau:

- Tổ chức việc thực hiện các kế hoạch

- Quy định việc sử dụng cơ sở vật chất

- Tổ chức việc phân công người và các bộ phận phụ trách

- Thiết lập đầy đủ các loại hồ sơ sổ sách, văn bản có liên quan đến cơ sở vậtchất

- Giáo dục tinh thần trách nhiệm và ý thức tiết kiệm

* Chức năng chỉ đạo, lãnh đạo, điều khiển

Là quá trình tác động đến các thành viên của tổ chức làm cho họ nhiệttình, tự giác nỗ lực phấn đấu đạt các mục tiêu của tổ chức Người thực hiệnviệc điều khiển hoạt động của tổ chức phải là người thực sự nắm được quyềnlực quản lý, có đầy đủ các tri thức và kỹ năng lãnh đạo nhất định

Nếu người lãnh đạo bình thường vừa “tự mình thực hiện” hành độngvừa tự điều chỉnh thì nhà quản lý thực hiện hành động ý chí “thông qua ngườikhác” (cá nhân, nhóm, các cán bộ quản lý cấp dưới) Do đó, ở công đoạn “tổchức thực hiện” cần phải có thêm các tác động “chỉ đạo, dẫn dắt” để hướngdẫn, phối hợp với cấp dưới một cách cụ thể theo những đường lối, chủ trươngnhất định Đặc trưng của hoạt động chỉ đạo, điều khiển là việc tạo ra cácquyết định để thực hiện kế hoạch của nhà quản lý

* Chức năng kiểm tra

Kiểm tra là quá trình thiết lập và thực hiện các cơ chế thích hợp, theodõi, giám sát các thành quả hoạt động và tiến hành sửa chữa, uốn nắn khi cầnthiết để đảm bảo được mục tiêu của tổ chức Để việc kiểm tra có hiệu quả,trước tiên phải xây dựng tiêu chuẩn phù hợp với từng mục tiêu, sau đó xácđịnh, so sánh việc thực hiện nhiệm vụ, mục tiêu đó và điều chỉnh kịp thờinhững sai lệch để tất cả các bộ phận, người thực hiện đều hướng về mục tiêuchung của kế hoạch

Nhà quản lý phải kiểm tra việc quản lý và sử dụng cơ sở vật chất theocác mục tiêu đã đề ra Tập trung vào ba yếu tố cơ bản :

- Xây dựng chuẩn kiểm tra để thực hiện

- Điều chỉnh hoạt động (khi thấy có sự chênh lệch) hoặc trong trườnghợp cần thiết có thể điều chỉnh mục tiêu.

Như vậy, hoạt động quản lý cơ sở vật chất đối với trường phổ thôngphải trải qua ba nội dung cơ bản là lập kế hoạch; tổ chức và lãnh đạo việcthực hiện kế hoạch; kiểm tra đánh giá các hoạt động và thực hiện các mục tiêu

đã đề ra

Một cách tiếp cận khác, trong đó xem quá trình quản lý cơ sở vật chất

-kỹ thuậttheo hai giai đoạn:

- Giai đoạn 1: đầu tư và trang bị cơ sở vật chất-kỹ thuật

- Giai đoạn 2: khai thác và sử dụng cơ sở vật chất-kỹ thuật

Hai giai đoạn này có mối quan hệ mật thiết với nhau và hỗ trợ lẫn nhau

Để nâng cao hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất phải tiến hành đầu tư xây dựngđúnghay lựa chọn cơ sở vật chất phải phù hợp với mục tiêu đào tạo củanhàtrường, đồng thời đáp ứng được yêu cầu chuẩn hóa và hiện đại hóa vàtrong quản lý sử dụng phải tuân thủ những nguyên tắc quản lý nhất định

Các chức năng quản lý gắn bó, đan xen lẫn nhau, khi thực hiện chứcnăng này thường cũng có mặt chức năng khác ở mức độ khác nhau Sự phốihợp này được thể hiện qua sơ đồ sau (xem sơ đồ 1.1):

Sơ đồ 1.1:Các chức năng của quản lý

Thông tin

Chỉ đạo

Tổ chứcKiểm tra

Kế hoạch

- xã hội Ở cấp vi mô thì quản lý giáo dục là những tác động của chủ thể quản

lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, học sinh, cha mẹ học sinh và các lựclượng xã hội trong và ngoài cơ sở giáo dục (nhà trường) nhằm thực hiện cóchất lượng và hiệu quả mục tiêu của cơ sở giáo dục (nhà trường)

Ở Việt Nam, quản lý giáo dục là một lĩnh vực đặc biệt được quan tâm.Nghị quyết hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII đãkhẳng định: “Quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lýnhằm đưa ra hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mongmuốn bằng cách hiệu quả nhất ”

Quản lý giáo dục được hiểu là những tác động tự giác (có ý thức, cómục đích, có kế hoạch, có hệ thống, có quy luật) của chủ thể quản lý đến tất

cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao đến các cơ sở giáo dục là nhà

trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáodục, đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội (1) Từ những lý giải trên có thểkhái quát hoá quản lý giáo dục như sau:

Quản lý giáo dục chính là quá trình tác động có định hướng của nhàquản lý giáo dục trong việc vận dụng nguyên lý, phương pháp chung nhất củamọi nguồn lực giáo dục nhằm đạt được những mục tiêu giáo dục đề ra

1.2.3 Quản lý nhà trường

Nhà trường là một hệ thống xã hội, là một thiết chế xã hội, là đơn vịcấu trúc cơ bản của hệ thống giáo dục quốc dân, trong đó việc dạy, học, giáodục được tiến hành một cách có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch nhằm đàotạo con người đáp ứng những yêu cầu cho một xã hội nhất định

Luật Giáo dục quy định: “Nhà trường trong hệ thống giáo dục quốc

dân được thành lập theo qui hoạch, kế hoạch của Nhà nước, nhằm phát triển

sự nghiệp giáo dục và được tổ chức theo các loại hình trường công lập, trườngbán công, trường dân lập, trường tư thục, ” [24]

Theo Đặng Quốc Bảo: “Trường học là một thiết chế xã hội trong đó

diễn ra quá trình đào tạo giáo dục với sự hoạt động tương tác của hai nhân tốthầy – trò Trường học là một bộ phận của cộng đồng và trong guồng máy của

hệ thống giáo dục quốc dân, nó là đơn vị cơ sở” [14]

Nhà trường là một thiết chế xã hội, trong đó có các đoàn thể công đoàn,đoàn thanh niên và các tổ chuyên môn, các lớp học sinh, các bộ phận hànhchính văn thư, kế toán, thủ quỹ, thư viện, phòng học bộ môn, bảo vệ, trong

đó chủ yếu là bộ phận giáo viên và học sinh Do vậy, quản lý nhà trườngchính là quản lý giáo viên, quản lý học sinh, quản lý quá trình dạy học, giáodục, quản lý CSVC, quản lý tài chính, quản lý lớp học cũng như nhiệm vụ củagiáo viên, quan hệ giữa nhà trường và cộng đồng xã hội Hoạt động quản lý

nhà trường do chủ thể quản lý nhà trường đứng đầu là Hiệu trưởng thực hiện.Nhưng do nhiệm vụ cơ bản, trọng tâm của nhà trường là dạy – học, giáo dụcnên tất cả các quá trình quản lý đều phục vụ cho quản lý dạy – học, giáo dụcđạt kết quả cao nhất Như vậy quản lý trường học là đưa nhà trường từ trạngthái đang có tiến lên một trạng thái mới bằng cách xây dựng và phát triểnmạnh mẽ các nguồn lực nhằm tăng cường chất lượng giáo dục.

Quản lý nhà trường là quản lý con người để đảm bảo sự phối kết hợpcác lực lượng, các bộ phận nhằm thực hiện mục đích giáo dục

Tóm lại: Quản lý trường học là hoạt động của các cơ quan và cánhân quản lý nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của giáo viên, họcsinh và các lực lượng giáo dục khác, cũng như huy động tối đa các nguồnlực giáo dục để nâng cao chất lượng GD & ĐT trong nhà trường Trongquản lý nhà trường, quản lý hoạt động dạy – học là nội dung quan trọng.Quản lý dạy – học là tác động hợp quy luật của chủ thể quản lý dạy – họcđến chủ thể dạy học bằng các quy định pháp lý về GD & ĐT, bộ máy tổchức, nhân lực, nguồn lực, tài lực dạy học và thông tin môi trường dạy họcnhằm đạt được mục tiêu quản lý dạy học

1.3 Quản lý cơ sở vật chất trường học

1.3.1 Một số vấn đề chung về cơ sở vật chất trường học

1.3.1.1 Khái niệm cơ sở vật chất trường học

Cơ sở vật chất (CSVC) trường học là điều kiện quan trọng trong quátrình dạy học bởi nó vừa là nội dung, vừa là phương tiện chuyển tải thông tingiúp cho giáo viên tổ chức và điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh,giúp học sinh hứng thú học tập, rèn luyện tác phong và kỷ luật lao động, kỹnăng thực hành, hình thành phương pháp học tập chủ động, tích cực

Khái niệm CSCV trường học thường được nói nhiều trong các tài liệu

và sách báo về giáo dục cũng như trong các Nghị quyết của Đảng và Nhànước đã nói lên ý nghĩa quan trọng của nó trong việc đào tạo con người

Cơ sở vật chất trường học được hiểu là hệ thống các phương tiện kỹthuật cần thiết được giáo viên và học sinh sử dụng để hoạt động dạy học,giáo dục nhằm đạt được mục tiêu đặt ra Theo Trần Đức Vượng “cơ sở vậtchất trường học là một thuật ngữ dùng để chỉ hệ thống trường sở, đồ gỗ vàcác thiết bị dùng chung nhằm phục vụ cho quá trình giáo dục, giáo dưỡngtrong nhà trường”

1.3.1.2 Hệ thống cơ sở vật chất trường học

* Hệ thống cơ sở vật chất và thiết bị trường học bao gồm :

- Đất đai được quyền được phép sử dụng của nhà trường

- Các công trình xây dựng (phòng làm việc phòng bộ môn, phòng học,nhà thư viện, ký túc xá, vườn thực nghiệm, nhà khách, nhà ăn, nhà thể thao,nhà truyền thống, khu sinh hoạt, văn hoá, trạm y tế, sân chơi, bãi tập v.v )được bố trí trong khuôn viên của trường và các cơ sở khác của trường (có thểngoài trường)

- Sách, tư liệu trong thư viện (gọi chung là trang thiết bị nội thất trongthư viện trường học)

- Các phương tiện kỹ thuật và thiết bị dạy học (các máy móc thiết bị vậtliệu thí nghiệm được giáo viên và học sinh sử dụng trong hoạt động dạy học)

- Các máy móc thiết bị phục vụ hoạt động giáo dục trong trường nhưtrạm điện, hệ thống nước sạch, phương tiện giao thông; dụng cụ cứu hoả,chống lụt bão

- Nội thất đồ dùng sinh hoạt trong ký túc xá, trong nhà khách, nhà ăn vàtrong các nhà chuyên dụng hoặc các phòng chức năng khác

- Các vật trưng bày truyền thống, các vật liệu phục vụ lễ tân và khánh tiết

- Nhạc cụ, thiết bị và thiết bị và dụng cụ thể thao,

- Nội thất và các thiết bị y tế trong trạm y tế

- Nhà xưởng và các máy móc phục vụ lao động sản xuất

* Phân loại cơ sở vật chất trang thiết bị trường học:

Cơ sở vật chất và thiết bị có thể trường học có thể phân thành 10 loạinhư sau:

- Công trình xây dựng cơ bản: Nhà, sân, vườn, đường đi cây xanh, câycảnh, đài kỷ niệm, trạm điện trạm nước, nhà xe…

- Sách và tư liệu trong thư viện (giáo trình, báo cáo, nghiên cứ khoahọc, luận án, luận văn, tiểu luận các loại tạp chí,)

- Tài liệu nghe nhìn (khai thác thông qua băng, đĩa hình, máy ghi hình,ghi tiếng tư liệu qua mạng)

Thiết bị nghe nhìn : Micoro, tai nghe, máy khyếch đại âm thanh, ra đi ôcassette; Máy chiếu các loại (máy chiếu- prôjector, máy chiếu bản trong, máychiếu dương bản, máy chiếu vật thể, máy chiếu phim nhựa, video, đầu CD,thiết bị thu nhận, xử lý và truyền tải thông tin: Điện thoại , máy Fax, Máy tính(trong đó có hoà mạng internet), máy thu và máy hình,

- Thiết bị và vật liệu thí nghiệm, thực hành: Thanh giá, chai lọ ốngnghiệm, hoá chất, mô hình mẫu vật, tranh ảnh mẫu vật liệu phụ trợ khác, Cácdạng dụng cụ thực hành khác

- Nội thất và thiết bị kỹ thuật chuyên dụng trong trụ sở làm việc và cácnhà chuyên dụng : Bàn, ghế, tủ hồ sơ, máy vi tính, máy in, máy phôtôcopy

Nội thất và thiết bị máy móc được trang thiết bị tuyên truyền, phònghọp ký túc xá, trạm y tế, nhà văn hoá, nhà thể thao, nhà ăn

- Trang bị sinh hoạt văn hoá văn nghệ thể dục thể thao vui chơi giải trí:Các nhạc cụ, các dụng cụ thể thao, phông màn

- Phương tiện giao thông: Xe các loại, thuyền, xuồng

- Hệ thống cung cấp điện nước: hệ thống đường dây, cột điện và linh

- Các dụng cụ chống cháy, chống bão lụt.

- Các vật rẻ tiền mau hỏng

* Có thể phân loại theo tính năng và tác dụng từng CSVC&TBTH như :

Công trình xây dựng ngoại thất

Trang bị nội thất, (Đồ gỗ đồ điện đồ vải sợi) dụng cụ sinh hoạt và máymóc phục vụ sinh hoạt

Tư liệu (sách báo và phương tiện có thể khai thác được tài liệu)

Thiết bị kỹ thuật dạy học, thiết bị y tế, thiết bị văn nghệ, thể dục thểthao, thiết bị điện nước, thiết bị điện nước, thiết bị giao thông, thiết bị chốngcháy, chống bão lụt, thiết bị vệ sinh và chống ô nhiễm môi trường

1.3.1.3 Vai trò cơ sở vật chất trường học

Trường học là cơ sở thực tế và thực tiễn của hoạt động giáo dục củagiáo viên và hoạt động học tập của học sinh dưới sự quản lý của Hiệu trưởng

có sự cộng tác, phối hợp của gia đình học sinh và xã hội

Trường học là một hệ thống bao gồm 3 thành tố chính:

- Người học, người dạy và người phục vụ cho dạy và học

- Những phương tiện vật chất, kỹ thuật và tài chính: Ngôi trường, sáchgiáo khoa, hồ sơ lưu trữ, ngân quỹ…

- Những tổ chức: Lãnh đạo nhà trường (Hiệu trưởng, các phó Hiệutrưởng) các Phòng ban chức năng, các tổ Chuyên môn, các Hội đồng, chi bộĐảng Cộng Sản Việt Nam, Công đoàn, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ ChíMinh, hội Cha mẹ học sinh…

Như vậy, CSVC trường học là một thành phần cấu thành trường học,một thành tố không thể thiếu được trong quá trình dạy học (xem sơ đồ 1.4)

Sơ đồ 1.2: Minh họa sử dụng CSVC trong quá trình dạy học

CSVCTruyền tải

Như vậy, CSVC trường học là yếu tố tác động trực tiếp đến quá trìnhdạy học và góp phần quyết định vào chất lượng dạy học của nhà trường.

CSVC trường học là những điều kiện vật chất cần thiết giúp học sinhnắm vững kiến thức, thực nghiệm, hoạt động văn nghệ và rèn luyện thân thể,bảo đảm thực hiện tốt phương pháp giáo dục mới Không thể hình dung việcdạy học mà không có đầy đủ sách giáo khoa, sách hướng dẫn giảng dạy chogiáo viên Cũng như không thể hình dung việc dạy học khoa học tự nhiên màkhông có phòng thí nghiệm; giáo dục kỹ thuật tổng hợp mà không có xưởngtrường, vườn trường; giáo dục thể chất mà không có sân bãi và các dụng cụthể dục thể thao; việc giáo dục vệ sinh mà không có phương tiện tối thiểu đểnhà trường luôn sạch sẽ; việc giáo dục âm nhạc mà không có nhạc cụ…

Các nhà kinh tế học chứng minh rằng hiệu quả của việc dạy học phụ thuộcvào trình trạng CSVC của nhà trường Theo Trần Khánh Đức thì các tổ chức quốc

tế ADB/ILO đã đưa ra các chuẩn kiểm định các điều kiện đảm bảo chất lượng ởcác cơ sở Giáo dục - Đào tạo với nhiều tiêu chí khác nhau và mỗi tiêu chí đượcđánh giá theo một số điểm nhất định trong tổng số 500 điểm (xem bảng 1.1)

Bảng 1.1: Chuẩn kiểm định các điều kiện đảm bảo chất lượng

ở cơ sở Giáo dục và Đào tạo

7 Khuôn viên nhà trường và CSVC (công trình) 40

Nguồn: Evaluation Rating Critcria for the VTE InStitutin Bangkok 1997

ADB/ILO-Theo các chuẩn trên, các điều kiện về CSVC trường học (công trình vàthiết bị dạy học) chiếm 125/500 điểm đánh giá về điều kiện bảo đảm chấtlượng của nhà trường

CSVC đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định chất lượng dạyhọc, vì nó là một thành tố của quá trình sư phạm, nó có quan hệ tương hỗ vớicác thành tố khác của quá trình dạy học

CSVC trường học là điều kiện thiết yếu của quá trình sư phạm vì:

- CSVC trường học là phương tiện để tác động đến thế giới tâm hồncủa học sinh Một trường học khang trang, sạch đẹp, có đủ vườn hoa, sânchơi, phòng thí nghiệm, nơi rèn luyện thể dục thể thao có đủ thiết bị làm chohọc sinh yêu mến trường lớp, thúc đẩy được động cơ học tập của các em hơn

là một ngôi trường lộn xộn, thiếu thốn đủ điều sẽ làm giảm đi lòng yêu mến

và ý thức phấn đấu, học tập của học sinh

- CSVC trường học, trong đó có TBDH là phương tiện, công cụ đểtruyền thụ, lĩnh hội kiến thức

1.3.1.4 Vị trí của cơ sở vật chất trường học

Vị trí của cơ sở vật chất được xác định từ các góc độ chủ yếu sau:

Từ góc độ cấu trúc của hoạt động giáo dục – dạy học Hoạt động giáodục nói chung và dạy học nói chung (gọi tắt là giáo dục – dạy học) có cấu trúcgồm các thành tố chủ yếu là mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện –điều kiện, hình thức tổ chức, lực lượng giáo dục – dạy học và môi trường (tựnhiên và xã hội) Được thể hiện trong sơ đồ 1.3

(1) ( 2)

(3) (4)

(5)

( 6)

(7)

Mục tiêu ( GD – DH) Nội dung ( GD-DH)

Môi trường

tự nhiên

Phương pháp (GD-DH)

Lực lượng ( GD – DH ) Hình thức ( GD – DH )

Kết quả ( GD – DH )

Sơ đồ 1.3: Cấu trúc hoạt động dạy và học

Giải thích sơ đồ bằng kiến thức giáo dục học như sau:

(1) Mục tiêu giáo dục – dạy học (nhân cách người học đáp ứng sự nghiệpphát triển kinh tế – xã hội của đất nước ở mỗi thời kỳ lích sử Mục tiêu này do

xã hội, Nhà nước, gia đình người học và người học quy định)

(2) Nội dung giáo dục – dạy học (những kiến thức cơ bản, toàn diện, thiếtthực, hiện đại và có hệ thống được thể hiện ở nội dung, chương trình kế hoạchgiáo dục và dạy học các môn học)

(3) Phương pháp giáo dục dạy học (các tri thức về giáo dục học được thầy

và trò tận dụng sáng tạo và phù hợp với các nguyên lý, qui luật, nguyên tắcgiáo dục dạy học)

(4) Phương tiện, điều kiện (nguồn lực vật chất, tài chính, vật chất, kỹ thuật

và thiết bị trường học được thầy và trò sử dụng và quá trình giáo dục và dạyhọc)

(5) Lực lượng giáo dục dạy học (Nguồn nhân lực: Từ các cơ quan quản lýnhà nước, cộng đồng và các tổ chức xã hội, cán bộ quản lý giáo dục và chủyếu là giáo viên và học sinh)

(6) Hình thức tổ chức giáo dục – dạy học (tổ chức ở trường, ở cộng đồng,giáo dục và dạy học thường xuyên hoặc theo phương thức giáo dục từ xa ).(7) Kết quả giáo dục – dạy học (chất lượng hiệu quả – giáo dục và dạy họctương ứng với mục tiêu giáo dục dạy học qua kiểm tra và đánh giá)

(8) ,(9) Môi trường giáo dục – dạy học (luật pháp, cơ chế tổ chức và quản

lý chất lượng phát triển kinh tế – xã hội và phát triển giáo dục Điều kiện tựnhiên, đặc điểm địa hình, khí hậu, sinh thái, phát triển dân số )

Các thành tố trên có mối quan hệ mật thiết và tác động tương hỗ nhau

để tạo ra chất lượng, hiệu quả giáo dục nói chung và dạy học nói riêng

1.3.1.5 Chức năng của cơ sở vật chất trường học

* Chức năng thông tin

- Nhận biết thông tin giáo dục – dạy học CSVC trường học là phươngtiện nhận biết những thông tin về chế định giáo dục và đào tạo, mục đích, nộidung, chương trình, kế hoạch; giáo dục – dạy học; mặt khác nhờ có nó màngười học nhận biết các thông tin chứa đựng trong nội dung dạy học (thôngtin dạy học)

- Nhờ có CSVC trường học mà các thông tin GD – DH trong nội dungdạy học được người học nhận biết, chọn lọc, sắp xếp chính xác và logic

- Chuyển tải thông tin giáo dục – dạy học, thể hiện ở hai mặt.

Nhờ có CSVC trường học mà người dạy truyền tải được nội dung GD –

DH có kết quả

Mặt khác một số CSVC nhà trường lại chính là phương tiện chuyển tảicác thông tin quản lý của trường (trong nội bộ nhà trường và giữa trường vớingoài trường)

* Chức năng phục vụ các hoạt động giáo dục – dạy học

- Phục vụ trực tiếp việc thực hiện con đường giáo dục cơ bản nhất (hoạtđộng dạy học) nhằm thực hiện mục đích tổng thể

Phục vụ các lực lượng giáo dục – dạy học, thực hiện chức năng nhiệm

vụ của mình (tiếp xúc thực tế, đi lại, tinh thần vật chất và thực hiện những conđường giáo dục khác)

1.3.1.6 Tính chất của CSVC trường học

- Tính đa dạng phức tạp: Thể hiện ở mặt CSVC trường học có nhiềuloại hình, nhiều vật thể và thể hiện ở nhiều hoạt động khác nhau,

- Tính thường trực và liên tục: Thể hiện ở chỗ CSVC trường học có mặtthường xuyên trong trường để phục vụ quá trình giáo dục – dạy học, nó tồntại lâu dài trong trường học

- Tính khoa học: Thể hiện ở chỗ CSVC trường học đã chứa đựng trong

nó những tri thức lý luận và thực tiễn; mặt khác nó là một trong những điềukiện tất yếu để tìm ra chân lý, các quy luật tự nhiên và xã hội

- Tính tiêu chuẩn: CSVC trường học được thiết kế, thi công và sản xuấttheo quy chuẩn phù hợp với tính sư phạm và các quy chuẩn đó thường xuyênđược nâng cao để thích ứng với các giai đoạn phát triển giáo dục nhằm chuẩnhóa các hoạt động của nhà trường.

- Tính hiệu quả giáo dục và hiệu quả kinh tế: CSVC trường học giúpnâng cao mức độ kết quả quá trình giáo dục nói chung và dạy học nói riêng;khi sử dụng đúng mục đích, tận dụng công suất của mỗi loại CSVC trườnghọc sẽ mang lại hiệu quả giáo dục và hiệu quả kinh tế trong hoạt động giáodục – dạy học

1.3.2 Quản lý cơ sở vật chất trường học

1.3.2.1 Khái niệm

Quản lý CSVC trường học là tác động có mục đích của người quản lýnhằm xây dựng, phát triển, bảo đảm và sử dụng có hiệu quả hệ thống CSVCtrường học phục vụ đắc lực cho công tác giáo dục và đào tạo

CSVC trường học là một lĩnh vực vừa mang tính kinh tế - giáo dục lạivừa mang tính khoa học - giáo dục, cho nên trong quản lý, một mặt phải tuânthủ theo yêu cầu chung về quản lý kinh tế và quản lý khoa học, mặt khác cầnphải tuân thủ theo các yêu cầu quản lý chuyên ngành giáo dục

1.3.2.2 Nguyên tắc quản lý cơ sở vật chất trường học

Trong quản lý CSVC trường học cần vận dụng thực hiện đúng cácnguyên tắc về tính mục đích, tính phù hợp, tính kế thừa, nguyên tắc khoa học,nguyên tắc phát triển bền vững, hiện đại, nguyên tắc đồng bộ, nguyên tắc bốtrí hợp lý và thuận lợi, nguyên tắc kịp thời và nguyên tắc hiệu quả và nguyêntắc tuân thủ chu trình quản lý Các nguyên tắc này có thể cụ thể hoá như sau:

- Trang bị đầy đủ và đồng bộ các phương tiện vật chất kỹ thuật của việcdạy học và giáo dục được quy định như trong Điều lệ trường học

- Bố trí hợp lý các yếu tố CSVC trong khu vực nhà trường, bố tríhợp lý và thuận lợi địa điểm của nhà trường trong khu vực dân cư, cáckhối công trình trong nhà trường làm cho quá trình giảng dạy, giáo dụccủa giáo viên và việc đi học của học sinh diễn ra thuận lợi, tiết kiệm thờigian và sức người nhất.

- Tạo toàn bộ môi trường vật chất mang tính sư phạm, các điều kiện về

vệ sinh sức khỏe, điều kiện an toàn, điều kiện thẩm mỹ, làm cho nhà trường

có bộ mặt sạch đẹp, yên tĩnh, trong sáng, cần thiết cho một cơ sở giáo dục

- Bố trí sử dụng tối ưu các TBDH, thư viện trong việc nâng cao chấtlượng giảng dạy và giáo dục, không để cho các thiết bị dạy học, thư viện nằmtrong kho chứa, mà phải làm cho mọi thành viên, đặc biệt là học sinh trongnhà trường hưởng thụ chất lượng nhận thức do các phương tiện đó mang lại

- Tổ chức tốt việc bảo vệ, bảo quản và bảo trì CSVC trường học vì nó

là tài sản quý báu phục vụ cho sự nghiệp giáo dục của nhà trường

1.3.2.3 Các chức năng của quản lý cơ sở vật chất trường học

Sử dụng CSVC trong nhà trường THPT không chỉ là công việc của giáoviên Nó gắn quá trình quản lý CSVC trường học với sự tuân thủ đầy đủ cácchức năng như kế hoạch hoá, tổ chức thực hiện, điều hành và kiểm tra đánhgiá, điều chỉnh, phân tích, tổng kết và rút kinh nghiệm Có thể cụ thể hóa nhưsau (xem bảng 1.2)

Bảng 1.2: Quản lý CSVC trường học thể hiện qua các chức năng

Kế hoạch hóa Kế hoạch hóa xây

dựng, trang bị

Kế hoạch hóa sửdụng

Kế hoạch hóa bảo

Kiểm tra Kiểm tra xây dựng,

trang bị Kiểm tra sử dụng

Kiểm tra bảoquản

Bảng 1.2 cho phép ta bao quát được tất cả các nội dung của công tácquản lý CSVC trường học Để thực hiện một chủ trương (chương trình) dựán… kế hoạch hóa là hành động đầu tiên của nhà quản lý, là việc làm cho hệthống phát triển theo kế hoạch Kế đó là chức năng tổ chức.

Thực hiện chức năng này, nhà quản lý phải hình thành bộ máy cơ cấucác bộ phận, quy định chức năng từng bộ phận, mối quan hệ giữa chúng Chỉđạo là nhiệm vụ tiếp theo của nhà quản lý, đây là khâu quan trọng tạo nênthành công của kế hoạch dự kiến Cuối cùng, nhà quản lý phải thực hiện chứcnăng kiểm tra nhằm đánh giá việc thực hiện các mục tiêu đề ra

Ngoài ra, trong quá trình quản lý CSVC trường học, người ta cũng cóthể thực hiện theo hai giai đoạn: Đầu tư trang bị và khai thác, sử dụng, bảoquản Hai giai đoạn này cần có mối quan hệ mật thiết với nhau và hỗ trợ lẫnnhau Để nâng cao hiệu quả sử dụng CSVC trường học phải tiến hành đầu tưxây dựng đúng hay lựa chọn CSVC trường học phải phù hợp với mục tiêu đàotạo của nhà trường, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa và hiện đại hóa;trong khai thác, sử dụng và bảo quản phải tuân thủ những nguyên tắc quản lýnhất định

1.3.2.4 Nội dung quản lý cơ sở vật chất trường học

* Quản lý trường sở

Trường sở là một bộ phận quan trọng hàng đầu trong hệ thống CSVCphục vụ quá trình dạy và học trong nhà trường THPT Trường sở gồm một hệthống nhiều công trình được bố trí với các chức năng sử dụng khác nhau, ở đóhoạt động giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh diễn ra một cách có

tổ chức và khoa học, nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục

Trong quản lý trường sở, các cấp quản lý giáo dục phải tuân thủ cácquy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong Điều lệ trường trung học cơ sở,trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học; có kế hoạch xây dựng

hoặc nâng cấp trường sở theo từng giai đoạn: từng năm hoặc vài năm nhằmđạt mục tiêu phát triển nâng cao chất lượng giáo dục.

Đối với những trường xây dựng mới cần có bản quy hoạch và thiết kếtrường học đáp ứng yêu cầu sự phát triển giáo dục trong giai đoạn mới, đểtrường sở xây dựng đúng quy chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo Đa số cáctrường là tận dụng trường có sẵn, trường đã được xây dựng từ lâu không cóđầy đủ về quy định, thiết kế, do đó đưa vào sử dụng phải được cải tạo, nângcấp dần để trường ra trường, lớp ra lớp Trường sở đòi hỏi thường xuyên phảiđược cải tạo, nâng cấp Đồng thời công tác xây dựng mới luôn được cập nhậttheo kế hoạch, vì kinh phí để xây dựng mới trường sở phải tốn nhiều tiền của,công sức, thời gian

Để tổ chức sử dụng có hiệu quả trường sở, khi xây dựng phải chú ýđến các yêu cầu về mặt sư phạm, kinh tế, kỹ thuật, thẩm mỹ, vệ sinh Việc

sử dụng trường sở cần sử dụng hết hiệu suất và đúng tính chất của trường

sở Phòng học được dùng để dạy học, không dùng phòng học làm nhà ở,nhà kho Phòng thí nghiệm với các thiết bị, bàn ghế đặc trưng, trang bịnguồn điện, nước không thể chuyển sang làm chức năng khác Không tùytiện thay đổi, xê dịch

Để sử dụng tốt và lâu bền trường sở, cần có sự phân công cho từng cánhân hoặc tập thể phụ trách việc sử dụng và bảo quản trường sở Ngay từ đầunăm học, phải kiểm kê thực trạng các phòng học, các khối công trình, bàngiao và giao trách nhiệm cho các lớp sử dụng, bảo quản phòng học Có nộiquy sử dụng và bảo quản được công bố đến học sinh, giáo viên

Có chế độ thưởng phạt nghiêm minh đối với những tập thể và cá nhânthực hiện tốt và không tốt nội quy sử dụng, bảo quản trường sở Cần có kếhoạch kiểm kê định kỳ (giữa năm học, khi kết thúc năm học) để kịp thời pháthiện hư hỏng Khi có hư hỏng, phải sửa chữa ngay Ngoài ra, mỗi trường cần

có bộ phận chuyên trách bảo vệ trường sở

* Quản lý thiết bị dạy học:

Trong quản lý thiết bị trường học, trước hết cần phân loại thiết bịnhư sau:

+ Nhóm các thiết bị giảng dạy tham gia vào các bài thí nghiệm thựchành Nhóm này bao gồm:

- Thiết bị các môn Vật lý và Công nghệ

- Thiết bị thí nghiệm môn Hóa học và Sinh học

- Thiết bị môn Thể dục Âm nhạc, Mỹ thuật

bộ âm thanh thiết bị phụ trợ) Ở một trường có máy tính xách tay được quản

lý chung để giáo viên mượn trong các giờ giảng

+ Nhóm các thiết bị dùng chung cho toàn trường và phục vụ các hoạtđộng văn nghệ, thể dục thể thao Nhóm này gồm thiết bị văn phòng như máytính, máy in, máy photocopy, thiết bị dùng cho các hoạt động chung của họcsinh như máy ghi âm, máy ghi hình, máy chụp ảnh, phương tiện đi lại, máytập thể dục…; thiết bị để bảo quản thiết bị như tủ đựng thiết bị, giá, kệ…+ Vai trò của thiết bị giáo dục:

- Thiết bị giáo dục là một trong những điều kiện vật chất của nhàtrường

- Thiết bị giáo dục có ý nghĩa to lớn trong việc thực hiện mục tiêu,nguyên lý giáo dục của Đảng và Nhà nước: “Học đi đôi với hành, giáo dụckết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội”