Một số kinh nghiệm giảng dạy lồng ghép giáo dục dân số sức khỏe sinh sản vị thành niên thông qua tác phẩm chiếc thuyền ngoài xa – nguyễn minh châu

LỜI NÓI ĐẦUVấn đề giáo dục “Dân số sức khỏe sinh sản vị thành niên” SKSSVTN trong trường trung học phổ thông hiện nay đã trở thành đề tàinóng hổi, không chỉ nằm trong phạm vi của một qu

LỜI NÓI ĐẦU

Vấn đề giáo dục “Dân số sức khỏe sinh sản vị thành niên” ( SKSSVTN) trong trường trung học phổ thông hiện nay đã trở thành đề tàinóng hổi, không chỉ nằm trong phạm vi của một quốc gia nữa mà trở thànhvấn đề mang tính toàn cầu bởi vì:

DS-Dân số sức khoẻ sinh sản –vị thành niên gắn liền với tuổi trẻ (tương laicủa đất nước, dân tộc, nhân loại ) ảnh hưởng rất lớn đến tư tưởng, nhậnthức, hành động trong đó đối tượng là học sinh trung học phổ thông chiếmmột số lượng rất lớn Thế hệ học sinh hôm nay khác với ngày xưa xã hộithay đổi kéo theo nhận thức nhu cầu cũng khác xưa cho nên vấn đề giáo dụccũng phải đổi thay để đáp ứng yêu cầu của lịch sử

Đứng trước yêu cầu của lịch sử xã hội Bộ giáo dục đã đưa ra một sốgiải pháp trong đó có giải pháp là lồng ghép giáo dục dân số sức khỏe sinhsản vị thành niên qua một số bộ môn trong đó có Ngữ Văn Đây là mộttrong những môn học được coi có thế mạnh nhất về lồng ghép vấn đề này.Theo tài liệu của Bộ giáo dục và đào tạo ủy ban dân số gia đình và trẻ

em về “ Tích hợp giáo dục dân số sức khỏe sinh sản vị thành niên trong

trường trung học phồ thông” trang 171-172 Đối với môn Ngữ Văn căn cứ

vào mục tiêu giáo dục dân số sức khỏe sinh sản vị thành niên có ba mụctiêu cơ bản như sau:

Về kiến thức: Giáo dục cho học sinh có những hiểu biết về cuộc sống

và những mỗi quan hệ tình cảm trong gia đình, quan niệm về hạnh phúc giađình, sự chia sẻ đắng cay ngọt bùi Đồng thời nhận thức được mỗi quan hệnhân ái với con người với nhau trong cuộc sống xã hội, đất nước dân tộc

Hiểu về quyền bình đẳng nam nữ trong cuộc sống, thấy được sự bất bìnhđẳng trọng nam khinh nữ trong xã hội cũ.

Về kỹ năng: Giáo dục cho học sinh biết ứng xử với người thân trong

gia đình bằng tình cảm chân thành vị tha, biết đối xử nhân ái với ngườitrong cộng đồng Biết trao đổi trình bày thảo luận về nội dungDS_SKSSVTN, bác bỏ những quan niệm sai tri không phù hợp trong xã hộihôm nay

Về thái độ: Học sinh có thái độ tôn trọng bảo vệ, đề cao người phụ nữ,

bình đẳng nam nữ Đồng thời phải biết trân trọng cuộc sống gia đình và cácmỗi quan hệ trong gia đình, có ý thức trong việc gìn giữ hạnh phúc gia đình.Căn cứ vào mục tiêu cơ bản trên với thực tế giảng dạy ở trường trunghọc phổ thông đối với bộ môn Ngữ Văn khi lồng ghép giáo dụcDS_SKSSVTN

Qua nhiều năm giảng dạy môn Ngữ Văn ở lớp 12 trường THCS_THPTHậu Thạnh Đông đã cho tôi thấy một điều:

Thuận lợi: Ưu thế của môn Ngữ Văn khi giảng dạy lồng ghép tích hợp

giáo dục DS_SKSSVTN: Văn học chính là cuộc sống – Là nghệ thuật ngôn

từ - Là khoa học khám phá về con người “ Văn học là nhân học” cho nên

khi tích hợp lồng ghép rất hấp dẫn, hứng thú nhẹ nhàng, tinh tế, thấm nhuần

tư tưởng tình cảm nhân văn

Khó khăn: không chỉ đối với giáo viên mà cả học sinh trong đó vấn đề

cần nhấn mạnh đó chính là học sinh Nếu lấy tiêu chí về kiến thức và kỹnăng, thái độ mục tiêu bài học thì học sinh mà tôi giảng dạy tìm hiểunghiên cứu vấn chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra cho giáo dục

Đại đa số học sinh khi hỏi về vấn đề dân số sức khoẻ sinh sản vị thànhniên thì không biết gì, nếu có biết thì cũng chỉ là sơ lược, không đầy đủ kỹ

năng ứng xử hết sức yếu kém vụng về, nhận thức thái độ sống cũng còn lệchlạc thiếu văn minh.

Từ chỗ thiếu hiểu biết về kiến thức dẫn đến kỹ năng sống, và thái độsống cũng không tốt cho nên có rất nhiều học sinh có những hành vi, lốisống đáng lưu tâm Biểu hiện có nhiều em sống buông thả sa đọa về đạođức, ăn chơi sa hoa, lệch lạc về nhận thức, có những hành vi bạo lực thôthiển thiếu văn minh như đánh đập ức hiếp phụ nữ, chà đạp nhân phẩm củabạn Coi gia đình cha mẹ, thầy cô giáo không ra gì

Vấn đề nảy nở tình yêu ở tuổi học đường thiếu trong sáng lành mạnh,hiện tượng yêu thử và sống thử do tiêm nhiễm một số văn hóa trong sách

vở, phim ảnh trên mạng Internet không phù hợp dấn đến có nhiều học sinhphải mang thai ngoài ý muốn bỏ lỡ việc học hành

Từ những biểu hiện không tốt như trên theo tôi xuất phát từ nhiềunguyên nhân trong đó gắn liền với môn Ngữ Văn

Do giáo dục dân số sức khỏe sinh sản trong trường trung học phổ thônghiện nay mang tính tích hợp, lồng ghép ở một số môn chưa trở thành một bộmôn chính trong trường học.Việc lồng ghép rất khó khăn, ngoài đảm bảokiến thức bộ môn còn cộng thêm lồng ghép dân số sức khỏe sinh sản vịthành niên

Học sinh coi đây là môn học mới lạ, đa số các em còn e ngại khi nói vềnhững vấn đề liên quan đến bản thân mình, nhất là những vấn đề mang tínhthầm kín

Đối với học sinh trường THCS_THPT Hậu Thạnh Đông nằm ở khu vựcvùng sâu, vùng xa đối mặt với nhiều khó khăn về điều kiện học tập, tiếp thuvăn hóa, trình độ nhận thức còn nhiều hạn chế

Xuất phát từ những nguyên nhân trên đã tác động không nhỏ đến kếtqủa học tập và rèn luyện của học sinh Điều này đã thôi thúc tôi nhiều năm

nay trăn trở tìm tòi cần phải có một giải pháp Trên cơ sở nghiên cứu chắtlọc những công trình của một số tác giả viết về DS_SKSSVTN.

Tôi nhận thấy chưa có một công trình nào tập trung và một tác phẩmvăn học cụ thể theo phương pháp tích hợp lồng ghép dân số - sức khoẻ sinhsản vị thành niên, cho nên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài:

MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIẢNG DẠY LỒNG GHÉP GIÁO DỤC DÂN SỐ SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN THÔNG QUA TÁC PHẨM CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA NGUYỄN MINH CHÂU-MÔN NGỮ VĂN -LỚP 12 CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN

-Trong phạm vi đề tài tôi chú trọng và nguyên nhân xuất phát từ họcsinh, lấy học sinh làm trung tâm để từ đó tìm ra một giải pháp lồng ghéptích hợp giáo dục DS_SKSSVTN qua một tác phẩm văn học

Từ đó giúp cho học sinh không chỉ cảm nhận sâu sắc về nội dung bàhọc mà qua tiết dạy lồng ghép học sinh có được thi độ tình cảm và nhậnthức cũng như vốn hiểu biết hết sức cần thiết về DS_SKSSVTN đối vớihọc sinh lớp 12

PHẦN I: THỰC TRẠNG ĐỀ TÀI

Thực tế trong chương trình Ngữ văn cấp THPT nội dung lồng ghéptích hợp giáo dục dân số sức khỏe sinh sản vị thành niên chủ yếu tập trung

vào hai vấn đề chính đó là: Cuộc sống gia đình, xã hội và giáo dục giới.

Hai nội dung này chủ yếu được lồng ghép vào một số bài học cơ bảncho ba khối (lớp 10 gồm 9 bài, lớp 11 gồm 7 bài, lớp 12 có 7 bài ) tổng cộngđối với học sinh THPT tiếp xúc 23 bài học có địa chỉ lồng ghép như vậy sovới toàn bộ chương trình cấp học thì sồ lượng hơi ít, mức độ lồng ghépcũng hơi nhạt điều này cũng ảnh hưởng đến hiệu quả giảng dạy

Mặt khác đối với học sinh khối 12 vấn đề lồng ghép cũng hết sức khókhăn bởi áp lực học sinh cuối cấp Trong 7 địa chỉ mà các em tích hợp lồng

ghép thì tác phẩm “ Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu là một

tác phẩm mới cho nên vấn đề tiếp nhận cũng không dễ dàng bởi tính đanghĩa của tác phẩm Học sinh cần phải có một sự hiểu biết sâu sắc về cuộcsống xã hội, sự suy ngẫm bản thân thì mới có khả năng cảm thụ mảng vănhọc đời thường ( số phận con người thời hậu chiến tranh) một vấn đề nhạy

cảm đó là bạo lực gia đình và dân số - sinh đẻ không có kế hoạch của gia

đình những người làng chài trên vùng biển miền trung

Với những yêu cầu trên so với thực trạng mà học sinh tôi giảng dạy thìcòn nhiều hạn chế chưa đáp ứng yêu cầu

Qua kết quả khảo sát chất lượng và phiếu thăm dò sự hiểu biết của họcsinh đầu năm học khối 12 từng nắm về vấn đề dân số - sức khoẻ sinh sản

vị thành niên Đã cho tôi thấy phần lớn học sinh về mặt kiến thức không có

sự hiểu biết vấn đề dân số - sức khoẻ sinh sản vị thành niên

Về kỹ năng sống và thái độ sống đối học sinh cũng hết sức yếu kémđặc biệt là những học sinh nữ Khi nhận thức về vấn đề giới tính và vấn đềbình đẳng giới hay bạo lực gia đình.

Trong quá trình giảng dạy Ngữ Văn ở trường THCS_THPT Hậu ThạnhĐông, tôi đã tiến hành lồng ghép - tích hợp ở một số bài học về dân số - sức

khoẻ sinh sản vị thành niên.Trong đó có “ Chiếc thuyền ngoài xa” của

Nguyễn Minh Châu

Kết quả cụ thể thông qua bảng số liệu sau:

_ Năm học 2008-2009 số học sinh được điều tra là 180 em nhưng chỉ

có 50 em trả lời đúng chiếm 27%, còn lại 130 em trả lời sai chiếm 73%._ Năm học 2009-2010 số học sinh được điều tra 200 em, số lượng hơnnăm 2008-2009 là 20 em nhưng kết quả: Số học sinh trả lời đúng 80 emchiếm 40 %, còn lại sai 120 em chiếm 60%

Qua bảng 1 ta thấy tỉ lệ học sinh trả lời đúng năm sau có cao hơn nămtrước ( 50 - 27 % đến 80 - 40 %) nhưng so với kết quả trả lời sai thì vẫn quáchênh lệch với đúng ( 27 % > < 73 % : 40% > < 60% )

Đối với bảng 2 :

Theo kết quả bài viết số 6 dạng văn nghị luận xã hội thì tỉ lệ đạt điểm

số từ trung bình trở lên và từ trung bình trở xuống cho thấy:

_ Năm học 2008-2009: Có 90 em điều tra thì chỉ có 30 em đạt điểm từtrung bình trở lên chiếm 33 %, còn lại 60 em đạt điểm dưới trung bìnhchiếm tỉ lệ 67%

_ Năm học 2009-2010 : Cùng con số điều tra 90 em kết quả chỉ có 40

em đạt điểm từ trung bình trở ln chiếm 44 %, còn lại 50 em đạt điểm dướitrung bình chiếm tỉ lệ 56 % Số bài viết đạt điểm dưới trung bình cũng giảm

từ 67% xuống 56 % nhưng tỉ lệ đạt vẫn nằm ở mức dưới trung bình

Từ những thực trạng nêu trên đã thôi thúc bản thân tôi cần phải tìmhiểu nguyên nhân bắt nguồn từ đâu?

Qua thực tế mà tôi đã tìm hiểu học sinh ở lớp cũng như thăm hỏi hoàncảnh gia đình Đồng thời căn cứ vào mục tiêu của môn Ngữ Văn nói chung

và mục tiêu giáo dục dân số - sức khỏe sinh sản vị thành niên thông qua mộttác phẩm văn học nói riêng đã cho tôi rút ra được ba nguyên nhân cơ bảnsau đây :

Về mặt kiến thức: Phần lớn học sinh không được học về kiến thức

DS_SKSSVTN từ cấp dưới, cho nên khi các em vào THPT chủ yếu là các

em được học qua một số môn học như ( Ngữ văn, Địa lý, Sinh học, Giáodục công dân, Hoạt động ngoài giờ lên lớp ) ở một số tiết theo hình thứclồng ghép là chính

_ Ngoài kiến thức mà học sinh có được từ trong trường học thì phầnlớn học sinh học hỏi qua bạn bè, kinh nghiệm của người lớn, qua sách báocác thông tin đại chúng Cho nên kiến thức hiểu biết của các em không có

hệ thống đầy đủ điều này ảnh hưởng rất lớn đến vấn đề giáo dụcDS_SKSSVTN _Đặc biệt đối với học sinh trường THCS_THPT Hậu

Thạnh Đông tôi đảm nhiệm nằm ở khu vực vùng sâu vùng xa của tỉnh LongAn.

Chất lượng đầu vào đối học sinh trường còn thấp so với các trườngtrong tỉnh Khả năng tiếp thu tri thức qua các phương tiện trên báo đài, thưviện ,trên Mạng liên quan cũng hạn chế Phần lớn học sinh của trường chưaquan tâm đến vấn đề này hoặc có quan tâm cũng hạn chế bởi điều kiện tiếpcận cũng hết sức khó khăn do đặc thù học sinh ở vùng sâu

_Mặt khác vấn đề DS_SKSSVTT là vấn đề mới mẻ nhiều bậc phụ

huynh cho là cấm kỵ sợ khi giáo dục vấn đề này cho là “ Mở đường cho

hươu chạy” cho nên không tư vấn cho con cái thậm chí khi con cái đề cập

đến vấn đề này cho là “con mình hư hỏng”.

Cho nên học sinh chủ yếu tự học hỏi tự mò mẫm điều này dẫn đếnthiếu hiểu biết từ đó có những biểu hiện sai lầm, lối sống lệch lạc, dẫn đếnnhững hậu quả đáng tiếc mà nguyên nhân chính cũng là do khơng có kiếnthức

Về mặt kỹ năng: Khả năng vận dụng sự hiểu biết của bản thân vào

trong từng điều kiện hoàn cảnh cụ thể của cuộc sống

_ Sự ứng xử với người thân trong gia đình bằng những tình cảm chânthành ,vị tha đối học sinh cũng còn hạn chế Nguyên nhân là do thiếu giáodục về kiến thức và giáo dục kỹ năng sống của học sinh trong gia đình cònnhiều vấn đề bất cập hiện tượng nhiều bậc phụ huynh chưa thực sự làmgương sáng cho con cái nhất là trong vấn đề bình đẳng giới

Biểu hiện đó là : Sự phân biệt đối xử thiếu bình đẳng nam và nữ trong

gia đình nhiều quan niệm lạc hậu lỗi thời như “ Chồng tôi vợ tớ” “ trọng

nam khinh nữ” “ trời sinh voi trời sinh cỏ- sinh đẻ không kế hoạch”.

_Hiện tượng bạo lực gia đình thường xẩy ra trong một số gia đình nhất

là những gia đình đông con có hoàn cảnh kinh tế khó khăn Cảnh tượng

( cha mẹ thường xuyên cãi lộn, chồng đánh đập vợ con, cấm đoán, lối sốnggia trưởng, độc đoán ) từ đó một phần nào cũng ảnh hưởng đến kỹ năngsống của học sinh do phải sống trong một môi trường gia đình như thế._Bên cạnh đó kỹ năng sống ứng xử với mọi người trong cộng đồngthể hiện được tinh thần nhân ái bằng những biểu hiện mang tính nhân vănđối với học sinh cũng còn hạn chế.

_Khả năng giao tiếp của học sinh cũng vụng về, cách dùng từ ngữ ( lời hay ý đẹp ) trong giao tiệp ít sử dụng, sự quan tâm chia sẻ nhất làđối với những con người bất hạnh của học sinh cũng chưa cao

Hiện tượng học sinh vi phạm đạo đức lối sống ( nói tục chưởi thề, đánhlộn, xúc phạm nhân phẩm bạn bè, xem thường thầy cô giáo ) chiều hướngngày một gia tăng

_Ngoài ra kỹ năng trao đổi trình bày, phát biểu chứng kiến của bảnthân trong quá trình tham gia thảo luận trong giờ học của học sinh quantrọng nhất là khả năng bác bỏ quan điểm không đúng đắn vềDS_SKSSVTN học sinh cũng chưa làm tốt được vấn đề này

_Do kỹ năng trình bày phát biểu chứng kiến chưa tốt điều này cũngảnh hưởng rất lớn đến kết quả bài viết của học sinh đối với dạng đề làm vănnghị luận xã hội một trong những câu hỏi quan trọng của các bài kiểm trahay thi học kỳ, thi tốt nghiệp cao đẳng, đại học chiếm 30% của bài viết

Về thái độ tình cảm: Ngoài kiến thức và kỹ năng thì thi độ tình cảm

cũng hết sức quan trọng bởi vì: Nếu có được thái độ tốt trên cở sở hiểu biếtthì hành động ứng xử sẽ đúng đắn ngược lại thái độ tình cảm lệch lạc thìhành động cách ứng xử dễ dẫn đến sai trái thiếu văn minh

_ Đối với học sinh THPT ở trường tôi giảng dạy bên cạnh thái độ họctập tích cực của học sinh, sự hứng thú đối với môn học và bài học vấn đề

Còn có nhiều học sinh có thái độ học tập sự hứng thú rất yếu kém các emcòn xem nhẹ việc học, chưa chú trọng vào bài học, thậm chí các em học cònmang tính chất đối phó chưa thấy tầm quan trọng của bộ môn Ngữ Văn Mặtkhác khi lồng ghép giáo dục DS_SKSSVTN một số học sinh cho rằng đây

là vấn “đề thầm kín” cho nên không giám bộc bạch sự hiểu biết của mình

cho tập thể lớp đây cũng là một quan niệm sai lầm, là một thử thách đối vớingười dạy

_ Cũng bắt nguồn từ nguyên nhân thứ nhất cho nên ảnh hưởng đếnnguyên nhân thứ ba thái độ tình cảm của học sinh hiện nay vấn đề : Tôntrọng bảo vệ đề cao người phụ nữ, trân trọng cuộc sống gia đình, ý thức bảo

vệ xây đắp hạnh phúc gia đình SKSS của học sinh cũng còn nhiều bất cập._Hiện tượng học sinh xem nhẹ cuộc sống gia đình, gia đình không còn

là tổ ấm đối với các em thậm chí có một số em cho gia đình như “ nhà trọ”

tạm thời, coi cha mẹ anh chị em trong gia đình cũng như người xa lạ Một

số học sinh nam có thái độ xem thường bạn nữ sự bất bình đẳng ăn sâutrong nhận thức của các em điều này cũng ảnh hưởng rất lớn đến tương laisau này các em cũng sẽ trở thành những chủ nhân của gia đình

Trên đây là ba nguyên nhân cơ bản xuất phát từ phía học sinh ngoài racũng xuất phát từ nhiều nhân tố khác cũng ảnh hưởng đến chất lượng hiệuquả giảng dạy như

_Từ phía giáo viên kinh nghiệm lồng ghép vẫn còn hạn chế, đa số giáoviên tự tìm tìm chưa có chương trình giáo dục tập huấn một cách bi bản.Một số giáo viên chưa chú trọng việc lồng ghép, coi việc lồng ghép chỉ làphần phụ, chưa thấy được cái hay của việc lồng ghép sẽ tạo nên hứng thúđối với tiết học

_Về phía nhà trường- x hội: Cơ sở vật chất, phương tiện dạy học củanhà trường còn thiếu Tài liệu sách báo có liên quan đến giáo dục dân số -

sức khoẻ sinh sản vị thành niên chưa đầy đủ Công tác tuyên truyền xã hộihôị giáo dục vấn đề DS_SKSSVTN chưa được chú trọng, thường xuyên, cóhiệu quả

Từ những nguyên nhân nêu trên của thực trang nhất thiết cần phải cómột giải pháp cụ thể

Như vậy đòi hỏi người giáo viên xác định trọng tâm của bài học là NgữVăn đồng thời thông qua lồng ghép, tích hợp giáo dục DS_SKSSVTN làmcho học sinh càng khắc sâu kiến thức cho bài học có nghĩa là người giáoviên thực hiện nhiệm vụ kép.

_Quá trình lồng ghép phải cò sự lựa chọn chắt lọc những địa chỉ thíchhợp, và phù hợp từng đặc trưng của từng phân môn ( Tiếng việt, làm văn,đọc văn) cùng với tiến trình bài dạy các phần ( Chuẩn bị bài, hay phần vôbài mới, tìm hiểu văn bản, hoặc là củng cố, bài tập luyện tập ) Tích hợp bộphận hay tích hợp toàn phần điều này còn phải phụ thuộc và từng đối tượnghọc sinh, thời lượng bài dạy

_ Không khí thâ mật cởi mở, phát huy tính tích cực chủ động của họcsinh là một yêu cầu cần thiết đối với tiết học Giáo viên linh động nhẹ

nhàng, khéo léo tránh hiện tượng mang tính “ hô hào, lên gân” có những

tình huống xử lý mang tính giáo dục nhân văn khi gặp những tình huống cóthể xẩy ra đối với một số học sinh

Đặc biệt là sự tò mò mang tính thô thiển, kích thích sự trải nghiệmmuốn thực hành của một số học sinh cá biệt

Trên đây là những vấn đề cần lưu ý đối với người giáo viên trong quátrình giảng dạy tích hợp lồng ghép mà bản thân tôi đã rút ra được từ thựctiến trải nghiệm qua nhiều năm giảng dạy.

Trong chương trình lớp 12 có đến 7 địa chỉ tích hợp lồng ghép sở dĩ tôi

chọn tác phẩm “ Chiếc thuyền ngoài xa” của nhà văn Nguyễn Minh Châu để

tiến hành lồng ghép tích hợp giáo dục DS_SKSSVTN là xuất phát từ mụctiêu yêu cầu của bộ môn Ngữ Văn nói chung và mục tiêu của việc lồng ghépđối với một tiết đọc văn nói riêng Tôi nhận thấy với tác phẩm này đã đápứng một cách đầy đủ với mục tiêu bài học, trọng tâm là vừa giáo dục được

vấn đề “ gia đình, xã hội” và “giáo dục giới tính”.

Trên cơ sở học sinh có kiến thức cơ bản về bi kịch của người phụ nữsinh đẻ nhiều không có kế hoạch Thấy được nghịch cảnh xẩy ra trong giađình người làng chài cảnh tượng người phụ nữ chịu đựng người chồng tàn

nhẫn đáng đập vợ con theo một thường lệ “ Ba ngày một trận nhẹ, năm

ngày một trận nặng” nhưng người phụ nữ vẫn kiên quyết van xin quan tòa

không thể bỏ chồng Vì sao lại thế? Từ đó học sinh có được kỹ năng sống vàthái độ tình cảm Làm cho học sinh biết cảm thông xẻ chia với nỗi bất hạnhcủa người phụ nữ hiểu ra được những nghịch lý trong một gia đình từ đóliên hệ thực tế giáo dục bản thân

_Nhận thức được vai trò quan trọng của gia đình đồng thời phải biếtlên án tố cáo những hành vi bạo lực gia đình, bất bình đẳng giới, và khôngđồng tình với hiện tượng sinh đẻ không có kế hoạch ( gia đình nào cũng trênchục đứa con sống trong một con thuyền chật chội )

_Qua bài học này cũng rèn luyện cho học sinh lớp 12 kỹ năng làm mộtbài văn nghị luận xã hội hết sức quan trọng đối với các em vì nó có mặttrong các bài kiểm tra các kỳ thi

Để giúp học sinh có một số kiến thức cơ bản về giáo dục

Châu- Môn Ngữ Văn lớp 12 tôi đã áp dụng một số giải pháp cụ thể sauđây:

2.1 THÔNG QUA CHUẨN BỊ BÀI Ở NHÀ HỌC SINH CÓ KIẾN THỨC VỀ DS-SKSSVTN.

_Một số giáo viên thường xem nhẹ phần chuẩn bị bài đối với học sinhđiều này ảnh hưởng rất lớn đến kết quả bài học Như chúng ta thấy tiến trìnhmột bi học có rất nhiều bước nhưng kết thúc một bài học luôn luôn có phầncủng cố và dặn dò như vậy phần dặn dò chính là phần chuẩn bị cho bài học

kế tiếp

_Muốn bài học sau tốt thì đòi hỏi học sinh phải chuẩn bị bài ở nhà thậttốt có nghĩa là các em đã tự tìm tòi tự nghiên cứu vấn đề đây cũng là mộtphương pháp rèn luyện kỹ năng tự học của học sinh

Đồng thời thông qua sự chuẩn bị bài ở nhà của học sinh một phần nào

đó cũng đánh giá được năng lực, sự hiểu biết về kiến thức cũng như kỹ năngcủa các em

_ Mặt khác qua sự kiểm tra của giáo viến thấy được thái độ học tập củahọc sinh, nhất là những học sinh có ý thức thái độ kém, lười biếng, chưachăm chỉ chú trọng việc học từ đó giáo viên có phương pháp uốn nắn sửađổi giáo dục các em Làm tốt việc này cũng chứng tỏ sự quan tâm giúp đỡcủa giáo viên góp phần tạo nên sự thân thiện giữa thầy và trò đây cũng là

một yêu cầu cần thiết trong môi trường day học hiện nay “ trường học thân

thiện học sinh tích cực”.

Không có việc gì hoàn mỹ hết nếu như không có khâu chuẩn bị kỹlượng trước khi xúc tiến Cho nên theo tôi khâu chuẩn bị là một khâu rất

quan trọng đối với một tiết dạy đặc biệt là đối bài học lồng ghép giáo dụcdân số - sức khoẻ sinh sản vị thành niên ở môn Ngữ văn.

Cụ thể thông qua tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” Nguyễn Minh

Châu tôi đã tiến hành các bước sau:

_ Bước1: Giáo viên chuẩn bị cho học sinh một số hệ thống câu hỏi liên

quan đến bài học

Ví dụ: Tìm hiểu khi quát về tác giả Nguyễn Minh Châu ( Cuộc đời, sự

nghiệp sáng tác, đề tài sáng tác trước năm 1975 và sau năm 1975) quanniệm viết văn của tác giả

Còn về tác phẩm: Tìm hiểu hoàn cảnh sáng tác, kiến thức về vấn đềSKSSVTT

_ Bước thứ 2: Phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên trong

nhóm về khâu chuẩn bị bài trong đó có cả dụng cụ học tập ( giấy, bút, bảngphụ, phân nhóm, thư kí, nhóm trưởng )

Cụ thể: chia lớp thành 4 nhóm:

+Nhóm 1: Tìm hiểu tác giả Nguyễn Minh Châu.

+Nhóm 2: Tìm hiểu về tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác, tóm tắt văn bản +Nhóm 3:Tìm hiểu văn bản qua phân tích các nhân vật trong tác phẩm +Nhóm 4 : Tìm hiểu tư liệu về phát luật liên quan đến DS_SKSSVTT _Bước thứ 3: Giải đáp khúc mắc, khó khăn đối với các em trong quá

trình chuẩn bị

Ví dụ: Có thể câu hỏi nào đó quá khó giáo viên gợi mở cho các em,

hoặc giới thiệu cho các em một số địa chỉ hay một số tư liệu để học sinhtruy cập thu thập cho bài học Chẳng hạn như luật hôn nhân gia đình, côngước quốc tế về quyền trẻ em

_Bước thứ tư: Giáo viên tiến hành kiểm tra kết quả chẩn bị bi ở nhà

của học sinh cụ thể và đầu tiết học giáo viên kiểm tra phát hiện và nhắc nhởmột số học sinh chưa có sự chẩn bị bài

Ví dụ: Giáo viên kiểm tra tập vở bài soạn của học sinh trực tiếp một số

em hoặc kiểm tra qua tổ trưởng học tập của từng tổ báo cáo cụ thể từngthành viên trong tổ ( Chuẩn bị đầy đủ hay thiếu sót để có biện pháp )

_Bước thứ năm: Đây chính là công việc của giáo viên tự chuẩn bị cho

mình nguồi kiến thức thì còn lựa chọn phương pháp giảng dạy, tư liệu giảngdạy tạo tính trực quan sinh đông cụ thể khi dạy bài này tôi đã ứng dụngcông nghệ thông tin vào trong bài học soạn giảng bằng giáo án powerpoint.Vừa tạo tính trực quan sinh động vừa cung cấp cho học sinh một lượng kiếnthức phong phú trong khoảng thời gian nhất định

Nhất là cho học sinh xem một số đoạn Videoclip về cảnh tượng bạolực gia đình, cảnh nghèo khổ bất hạnh của một số gia đình do sinh con nhiềuđối chiếu so snh với một số cảnh hạnh phục của gia đình tiến bộ để cho học

sinh có ấn tượng về bài học “ Chiếc thuyền ngoài xa” Vấn đề mà nhà văn

Nguyễn Minh Châu đề cập

_Đây là một vấn đề nóng bỏng hiện nay vừa cho thấy được tấm lòngnhân ái của tác giả Bức thông điệp mà nhà văn muốn gửi đến người đọchôm nay và mai sau Vấn đề miếng cơm manh áo, số phận của con người,

sự phá vỡ đạo đức chuẩn mực gia đình, hậu quả khôn lường do đói khổ vàthiếu hiểu biết, sử nhẫn nhục đến đáng dận, đáng trách của người vợ Sựhung ác thiếu nhân tính của người chồng, tâm lý hằn thù đầy oán hận củanhững đứa con ngây thơ phải sống trong một gia đình bất hạnh

Qua khâu chẩn bị bài đã tích hợp lồng ghép gián tiếp cho học sinh cókiến thức khái quát về vấn đề DS_SKSSVTN cũng như kỹ năng thái độ tình

cảm của các em khi học tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” Nguyễn Minh

Đối với bài học“Chiếc thuyền ngoài xa” Nguyễn Minh Châu tôi đã

tiến hành các thao tác như sau:

_Thao tác thứ nhất: Tổ chức cho học sinh nắm vững nội dung của

câu chuyện đây là yêu cầu cần thiết đối với một tiết đọc văn bản Vì khôngnắm được cốt truyện thì không thể khám phá được nội dung, chủ đề, tưtưởng, nghệ thuật của tác phẩm

+Giáo viên: Yêu cầu học sinh sau khi đọc tác phẩm thì cho các em

tóm tắt cốt truyện đặc biệt lưu ý một số câu văn, đoạn văn cần học thuộc đểlàm dẫn chứng cho phần làm văn Học sinh tóm lược cốt truyện, khắc sumột số dẫn chứng tiêu biểu

+Giáo viên: sử dụng công nghệ thông tin trình chiếu một số hình ảnh

tư liệu cho học sinh xem suy ngẫm dẫn dắt các em vo tình huống

Sau đó tóm lược cốt truyện ( xem chú giải)

+Giáo viên: Yêu cầu học sinh nắm vững một số đoạn văn quan trọng

văn bản tiêu biểu như: Hành động người đàn ông quát người vợ

“ Cứ ngồi yên đấy Động đậy tao giết cả mày đi bây giờ, lão rút trong người ra một cái thắt lưng của linh ngụy ngày xưa quật tới tấp vào lưng

đánh vừa nguyền rủa “ Mày chết đi cho ông nhờ Chúng mày chết đi cho ông nhờ!”

Hoặc chi tiết người phụ nữ van xin quan tòa: “Con lạy quý tòa …quý

tòa bắt tội con cũng được ,phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó.”

+Giáo viên: kết ý ở hoạt động một đưa học sinh vào tình huống cần

tranh luận thơng qua những nghịch lý mâu thuẫn tưởng như vô lý nhưng lại

có lý mà tác phẩm đề cập

_Thao tác thứ hai: Tiến hành lồng ghép, tích hợp thông qua phân tích

ba nhân vật trong tác phẩm ( Người đàn bà, người đàn ông, chị em thằng

Phác )

+Giáo viên: Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm chia lớp học thành

hai nhóm cụ thể :

Nhóm 1: Trình bày về nhân vật người đàn bà

Nhóm 2: Trình bày về nhân vật người đàn ông Còn nhân vật chị emthằng Phác trở thành vấn đề chung cho cả lớp thảo luân

_ Thao tác thứ ba: Tìm hiểu cụ thể từng nhân vật

2.2.1 Đối với nhân vật người đàn bà ( không tên):

Đây là nhân vật có vị trí đặc biệt trong tác phẩm nhân vật trung tâm mànhà văn Nguyễn Minh Châu cố tìm hạt ngọc ẩn lập trong tâm hồn của conngười bất hạnh Chính qua nhân vật này có tác dụng lồng ghép vấn đềDS_SKSSVTT

+ Giáo viên: Nêu câu hỏi cho học sinh thảo luận về nhân vật người

đàn bà

Câu 1: Người phụ nữ thuyền chài xuất hiện trong hoàn cảnh như thế

nào?

Câu 2: Tác giả khám phá ra điều gì bất ngờ ở người phụ nữ ? Khi

chứng kiến cuộc hòa giải ở quan tòa?

Câu 3: Nguyên nhân nào mà người phụ nữ chấp nhận cảnh chồng

đánh đập mà không hề chống đỡ cầm cự khóc lóc hay van xin ?

Câu 4: Có ý kiến cho rằng người đàn bà trong câu chuyện vừa đáng

thương vừa đáng khâm phục nhưng cũng có điều đáng buồn đáng dận Theo anh (chị ) có đồng tình quan đểm đó không ? vì sao?

_Giáo viên: Cho học sinh thảo luận trình bày kết quả, sau đó chọn một

học sinh nữ nhận xét rồi sau đó cho một học sinh nam bày tỏ quan điểm

Sở dĩ chọn hai đối tượng nam, nữ là thông qua đó cho thấy nhận thứccủa các em như thế nào khi đứng về phía tâm lý giới tính từ đó có ý thứcgiáo dục bình đẳng giới

_Giáo viên: Kết luận nội dung chính trình chiếu trên màn hình về nhân

vật người đàn bà ( cách đặt tên nhân vật cũng là một ẩn dụ “người đàn bà”

phải chăng có rất nhiều người đàn bà cùng cảnh ngộ đó là một ngườingoài 40 tuổi, thô kệch, mặt rộ trạng thái mệt mỏi và kỳ lạ cam chịu nhữngtrân địn từ người chồng vũ phu độc ác Tác giả đã khám phá điều bất ngờngay tại quan tòa với những lý do mà chị phải xin quan tòa khơng thể bỏ

chồng bởi những lý giải tưởng như vô lý nhưng lại có lý : “ Đàn bà hàng

chi chng tơi cần phải có người đàn ông để chèo chống khi phong ba để cùng làm ăn nuôi nấng đặng một sắp con nhà nào cũng trên giới chục đứa”.

Nguyên nhân của đau khổ là do sinh quá nhiều con cho nên phải vất

vả lo cho miếng cơm manh áo Đồng thời cũng xuất phát từ tình mẫu tử cao

đẹp người mẹ vì con mà phải nhẫn nhục chịu đựng với một lý đo “Vui nhất

l lc ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó được ăn no” một câu nói hết sức cảm

động đây cũng là phẩm chất đáng trân trọng ở người đàn bà bất hạnh này.Đồng thời cũng khơng thể chấp nhận một sự nhẫn nhục quá mù quáng quên

đi hạnh phúc và sự tiến bộ của chính mình “Ba ngày một trận nhẹ, năm

ngày một trận nặng”.

_Giáo viên: Sau khi giải quyết 4 câu hỏi trên tiếp tục lồng ghép bằng

một tình huống cho cả lớp suy nghĩ rồi phát biểu quan điểm

Câu 5: Theo em việc sinh đẻ của người phụ nữ trong xã hội hiện nay

như thế nào ?(Tuổi kết hôn? thời điểm sinh con? Số con? Nếu đặt em vào trong tình cảnh bị chồng đánh đập em sẽ giải quết như thế nào để giũ vững hạnh phúc gia đỉnh?

_ Giáo viên: Nhận xét kết quả trả lời của học sinh và kết luận vấn đề.

Theo luật hôn nhân gia đình người phụ nữ được lấy chồng khi đến tuổi

18 nên có con vào thời điểm ngoi 20 tuổi và chỉ sinh 1 hoặc 2 con để nuôicon khỏe dạy con ngoan Người phụ nữ có quyên đấu tranh trước hành vibạo lực gia đình Như vậy thông qua nhân vật người phụ nữ trong tác phẩmtôi đ tiến hành lồng ghép được vấn đế DS_SKSSVTN đáp ứng ba mục tiêubài học

Trong đó đáng nhấn mạnh vấn đề sinh đẻ không có kế hoạch nguyênnhân tạo ra bi kịch đồng thời có thái độ lên án bạo lực gia đình mặt khác quanhân vật này cũng cho học sinh thấy được tầm quan trọng của mái ấm giađình đối với mỗi thành viên Bồi đắp cho học sinh có tình cảm nhân ái cónhận thức đúng điều chỉnh hành vi kỹ năng sống cho phù hợp hôm nay vàmai sau có ước mơ xây dựng một gia đình hòa thuận hạnh phúc

2.2.2 Nhân vật người đàn ông ( Người chồng vũ phu)

Đây cũng là một nhn vật trung tâm mẫu chốt của vấn đề vừa là nạnnhân vừa là thủ phạm gây ra những đau khổ cho người thân vợ và con Đốivới nhân vật này tôi lồng ghép vấn đề chính đó là hành vi vi phạm pháp luậtcủa người đàn ông đánh đập vợ con một cách tàn nhẫn từ đó học sinh cóthái độ lê án tố cáo bạo lực gia đình

Tương tự như ở nhân vật người đàn bà giáo viên cũng nêu câu hỏi chohọc sinh thảo luận.

Câu 1: Vì sao anh con trai cục tính nhưng hiền lành xưa kia trở thành

một lão đàn ông độc ác?

Cầu 2: Chỉ ra những hành vi tàn bạo của gã đàn ông ?

Cu 3: Nếu đặt em vào trong một hoàn cảnh là người chồng do khó

khăn về đời sống vật chất mưu sinh em có cư xử như người đàn ông đó không vì sao?

_Giáo viên: Cho học sinh trình bày kết quả thảo luận sau đó giáo viên

chọn học sinh nam phát biểu trước sau đó cho học sinh nữ nhận xét thôngqua đó giáo dục trực tiếp về quan niệm hạnh phúc gia đình

_Giáo viên: Nhận xét và chốt lại vấn đề.

(Lão đàn ông có mái tóc tổ quạ, chân đi chữ bát, hai con mắt đầy vẻ độc dữ ấy vừa là nạn nhân của cuộc sống khốn khổ, vừa là thủ phạm gây nên biết bao đau khổ cho chính những người thân của mình Có lẽ vì đói nghèo vất vả, quẩn quanh bao nhiêu lo toan cực nhọc đã biến anh con trai cục tính nhưng hiền lành xưa kia thành một người chồng vũ phu “Bất kể lúc nào thấy khổ quá thì lo xch tơi ra đánh…Giá mà lo uống rượu thì tôi còn đỡ khổ…” Trong đời vẫn có những con người ích kỉ tự cho mình có quyền hành hạ người khác như thế Phải làm sao để nâng cao cái phần thiện, cái phần người trong những kẻ thô bạo ấy là nhiệm vụ đặt ra cho tất

cả mọi người Cho dù lý do nào đi chăng nữa thì người chống người cha không có quyền đánh đập hành hạ vợ con.

_ Khi tích hợp nhân vật này giáo viên nên để cho một số học sinh nambày tỏ quan điểm sau đó dành cho một vài nhân xét của giới nữ Một mặtkhắc sâu cho học sinh nam xóa bỏ được quan niệm thiếu tiến bộ về phụ nữ