Phân tích toàn diện nguyên nhân phải chuyển sang nền kinh tế xanh

Phát triển kinh tế xanh hay xanh hóa nền kinh tế là một xu hớng mới trong quá trình cơ cấu lại nền kinh tế thế giới, hớng cuộc sống theo cách dân chủ hơn, hiệu quả hơn, công bằng hơn và

Chủ đề: Phõn tớch toàn diện nguyờn nhõn phải chuyển sang nền kinh tế xanh

Lời nói đầu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, Việt Nam cũng nh các nớc khác trên thế giới cùng chịu ảnh hởng bởi các tác động xấu của một loạt các cuộc khủng hoảng Tăng trởng kinh tế đạt tới cấp độ tàn phá nhiều hơn là tạo ra của cải thực Quá trình phát triển kinh tế này đã đa thế giới tới đại suy thoái kinh tế khủng hoang sinh thái trầm trọng và biến đổi khí hậu Phát triển kinh tế xanh hay xanh hóa nền kinh tế là một xu hớng mới trong quá trình cơ cấu lại nền kinh tế thế giới, hớng cuộc sống theo cách dân chủ hơn, hiệu quả hơn, công bằng hơn và có trách nhiệm hơn, trong đó tiền chỉ là phơng tiện để đạt đến đích, yếu tố cá nhân

và chính trị, xã hội và sinh thái, là không thể tách rời Xu thế phát triển xanh trên thế giới mở ra cơ hội cho Việt Nam có thể “đón đầu” đi thẳng và phát triển kinh

tế xanh, song cũng tạo ra thách thức tụt hậu xa hơn nếu không nắm bắt đợc cơ hội

‘Kinh tế xanh’, tiếng anh là ‘Green economy’, hay còn gọi là ‘kinh tế sạch’

đề cập đến những hoạt động kinh tế, đặc biệt là sản xuất và năng lợng tái tạo mà mục tiêu là sự hòa hợp, cân bằng gia phát triển kinh tế và môi trờng, sinh thái để giảm thiểu các tác hại cho môi trờng sống đang ngày càng trở nên ô nhiễm bởi hóa chất độc hại và khi thải sau thơi kỳ phát triển công nghiệp và tăng trởng kinh

tế bất cân đối nh vũ bão trên toàn cầu

Ngành nào sẽ là mũi nhọn của nền kinh tế xanh?

Trớc tiên là ngành xây dựng, các tòa nhà của ngày mai sẽ đợc xây dựng với các vật liệu ít gây ô nhiễm hơn, tiết kiệm nhiên liệu trong quá trình sử dụng và

có thể tự chế tạo nhiên liệu…

Sau đó là các ngành sản phẩm sinh học (thức ăn, mỹ phẩm, quần áo, giày dép ), nhiên liệu thiên nhiên tái sử dụng, ngành chống ô nhiễm môi tr… ờng (hệ thống sử lý nớc thảI, môi trờng đất, rác ), ngàng giao thông vận tải (các loại xe… tiết kiệm nhiên liệu, s dụng các nhiên liệu thiên nhiên )… …

Bằng trứng cụ thể về sự tin tởng vào tiềm năng của kinh tế xanh là sự tham gia rất mạnh mẽ trong thời gian gần đây của các tập đoàn kinh tế, tài chính hơn

nh L’Oréal, HSBC

Theo các chuyên gia, sự phát triển kinh tế trong những năm sắp tới sẽ là sự phát triển của kinh tế xanh Nhờ nền kinh tế này, các thành phần kinh tế còn lại

đợc tiếp tục duy trì phát triển và sẽ dần chuyển hớng theo mục đích bảo vệ môi trờng trớc các bắt buộc pháp lý

I:NÒn kinh tÕ xanh vµ híng vÒ nÒn kinh tÕ xanh, n¨ng lîng xanh

I.Kh¸i niÖm nÒn kinh tÕ xanh

(ngu«n:http://350vyp.vicongdong.vn/news/new.apx?newsid=8227478)

Nền kinh tế xanh là gì?

Trước những bất ổn trên, tháng 10/2008, Chương trình môi trường Liên hợp quốc phối hợp với các nền kinh tế hàng đầu thế giới triển khai sáng kiến

“kinh tế xanh” với nhận định đó là sự lựa chọn tốt nhất cho sự phát triển bền vững của các quốc gia, vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ổn định, vừa làm dịu những căng thẳng của thiên nhiên, ngăn chặn chảy máu tài nguyên và tạo nên bùng nổ việc làm trong thế kỷ XXI

Chưa có định nghĩa thống nhất về “Kinh tế xanh” Tuy nhiên, dựa trên niềm tin sinh quyển là một hệ thống đóng các tài nguyên và một giới hạn năng lực tự điều chỉnh và tự tái tạo, thì “kinh tế xanh” nói đến việc tạo dựng một hệ thống kinh tế phản ánh sự tích hợp giữa các hệ sinh thái và đảm bảo khả năng phục hồi của các hệ thống hỗ trợ sự sống Nếu dựa trên niềm tin rằng, văn hóa

và giá trị của con người là các nguồn lực quý giá nhất thì, “Kinh tế xanh” là một

hệ thống kinh tế sung túc cần được tạo ra để đảm bảo mọi thành viên của cộng đồng đều có khả năng tiếp cận những chuẩn mực sống cơ bản và đầy đủ, cũng như các cơ hội phát triển của bản thân và xã hội

Nền kinh tế xanh hay còn gọi là nền “kinh tế sạch”, là nền kinh tế mà chính sách phát triển có định hướng là thị trường, nền tảng là các nền kinh tế truyền thống, mục tiêu là sự hòa hợp của kinh tế và môi trường, sinh thái Động lực mới của nền kinh tế xanh là bảo vệ môi trường, phát triển công nghệ sản xuất sạch và năng lượng sạch, nhanh chóng đạt được mức tăng trưởng kinh tế bền vững

Cũng có thể hiểu rất đơn giản kinh tế xanh là những hoạt động kinh tế, đặc biệt là sản xuất thân thiện với môi trường và phát triển năng lượng sạch Sản phẩm của nó có thể là các tòa nhà được xây dựng với các vật liệu ít gây ô nhiễm hơn, tiết kiệm nhiên liệu trong quá trình sử dụng và có thể tự chế tạo nhiên liệu;

có thể là các sản phẩm sinh học (thực phẩm, mỹ phẩm, quần áo ); chống ô nhiễm môi trường (hệ thống xử lý nước thải, rác ), ngành giao thông vận tải (xe tiết kiệm nhiên liệu, sử dụng các nhiên liệu thiên nhiên nắng, gió, mặt trời )

II Hướng về nền kinh tế xanh, năng lượng xanh

1 Nền kinh tế xanh

Hiện tại, theo nhận định của các chuyên gia, chiến lược “kinh tế xanh” đã trở thành bước ngoặt phát triển cho quá trình khôi phục của nền kinh tế toàn cầu

và cũng là động lực mới cho việc thúc đẩy kinh tế toàn cầu phát triển bền vững Liên hợp quốc cos nhận định, chính sách nền kinh tế sạch còn là con đường phát triển cần thiết của kinh tế toàn cầu trong tương lai

Nước Mỹ là nước đi đầu trong các nước Âu – Mỹ thực hiện chính sách

“kinh tế xanh”, tiếp tục thúc đẩy kinh tế tăng trưởng Sau khi lên nắm quyền tổng thống của nước Mỹ, ông Obama đã thực hiện các chính sách mới nhằm chấn hưng nền kinh tế như phát triển năng lượng phát triển kinh tế xanh, thực hiện chính sách tiết kiệm năng lượng, giảm bớt ô nhiễm môi trường vag thực hiện chính sách tái tạo năng lượng

Tổng thống Obama cũng hi vọng thông qua chính sách về năng lượng mới

để chấn hưng nên kinh tế và thúc đẩy kinh tế phat triển

Ngoài ra, Mỹ cũng tung ra các chính sách phat triển thể chế “kinh tế xanh” Trong đó bao gồm chính sách trong vòng mười năm, Mỹ đầu tư 150 tỷ USD vào các chính sách nghiên cứu năng lượng thay thế Về lĩnh vực dầu mỏ, Mỹ sẽ giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn dầu mỏ Trung Đông và Venezunela Kế hoạch đến năm 2025 25% lượng phat điện của Mỹ sẽ có khả năng đến từ nguồn năng lượng tái tạo Trong lĩnh vực các công nghệ năng lượng mới Mỹ sẽ đầu tư rất nhiều trong chiến dịch năng lượng xanh, bao gồm năng lượng bằng sức gió, năng lượng mặt trời, năng lượng hạt nhân,…

Các chuyên gia phân tích cho rằng, chính sách “kinh tế xanh” của Mỹ hiện tại có phần sâu sắc hơn, chi tiết hơn so với kế hoạch này của mười năm trước Chính sách này có khả năng duy chì nền kinh tế Mỹ ở vị trí hàng đầu thế giới

2 Nền kinh tế năng lượng xanh

Nền kinh tế “năng lượng xanh” là nền kinh tế sử dụng 100% năng lượng tái tạo, năng lượng sinh học, giam tiêu thụ xăng, dầu, giảm lượng phát thải các loại khí nhà kính Nhiều nhà khoa học thế giới dự báo năng lượng sinh học đóng vai trò rất quan trọng trong ngành năng lượng tương lai, nhưng tùy thuộc vào khả năng của các khu vực và quốc gia về cung cấp nguồn năng lượng này một cách

bền vững và không ảnh hưởng đến các cây trồng lương thực, để đảm bảo an ninh lương thực lâu dài

CHLB Đức là nước xây dựng chiến lược nền kinh tế “năng lượng xanh” đầu tiên trên thế giới Đức đang nô lực để trở thành cường quốc công nghiệp đầu tiên trên thế giới sử dụng 100% “ năng lượng xanh” tái tạo Họ hướng tới “mục tiêu xanh” vào năm 2050

Bộ môi trường LB Đức đã công bố bản lộ trình mới phác thảo tiến trình thực hiện các kế hoạch hướng tới 1 nền kinh tế sử dụng hoàn toàn năng lượng tái tạo

Năm 2008, năng lượng tái tạo chiếm 7% tổng lượng tiêu thụ năng lượng gốc của Đức con số dự đoán sẽ tăng lên 33% vào năm 2020 khi nước này nhanh chóng vượt lên các quốc gia Châu Âu khác trong việc phát triển năng lượng tái tạo

Bản lộ trình nêu nhiều biện pháp, kế hoạch nâng cao hiệu suất năng lượng Trong đó co việc xây dựng mạng lưới “điên thông minh” Giảm tiêu thụ điện năng khoảng 28% trong vòng 20 năm tới từ 13.842 PJ (peta-joules) năm 2007 xuống 12.000 PJ vào năm 2020 và 10.000 PJ vào năm 2030 thực hiện kế hoạch giảm tiêu thụ điện năng, Đức sẽ giảm chi phí hàng tỷ USD chi trả cho nhập khẩu năng lượng

Ước tính đến năm 2030 Đức có tới 50% năng lượng điện tiêu thụ lấy từ nguồn năng lượng tái tạo Dự báo trong 20 năm nữa, một “mạng lưới thông minh”, kết nối với toàn bộ mạng lưới điện Châu Âu sẽ được thiết lập Bảng nộ trình của Đức đã lên kế hoạch cho biết đến năm 2020 xe hơi điện sẽ được sự dụng pin sạch bằng năng lượng tái tạo, làm giảm nhu cầu về xăng cầuvà làm giảm lượng phát thải khí nhà kính

Bên cạnh năng lượng sinh học là sự phát triển với tốc độ nhanh của năng lượng sinh khối năng lượng sinh khối ở Đức hiện đang phát triển với tốc độ nhanh nhất trong tất cả các nguồn năng lượng tái tạo và lần đầu tiên vượt qua thủy năng trong việc cung cấp nguồn điện năng

Với nhiều các dự án nghiên cứu được khởi động, nước Đức đang được kỳ vọng có nhiều bước đột phá hơn nữa nhằm trở thành nền kinh tế năng lượng xanh đầu tiên của thế giới

gia.

I Sao không vi một nền kinh tế xanh

1 Chậm đổi mới tư duy kinh tế.

Mặc dù từ sau đại hội thứ X, đã có rất nhiều nghị quyết của Đảng, Quốc hội, Chính phủ nhằm khắc phục những yếu kém của nền kinh tế, những điểm đến hết nhiệm kỳ đại hội, nhìn lại chúng ta thấy những yếu kém đó vẫn tồn tại, chưa có những chuyển biến Năm năm trôi qua, nhưng đến thời điểm này những

đề án quan trọng của chính phủ để triển khai những nghị quyết vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu như đề án đổi mới chức năng, nhiệm vụ và những phương thức quản lý nhà nước về kinh tế hay đề án những giải pháp, chính sách để nâng cao chất lượng tăng trưởng, hiệu quả và sức mạnh của nền kinh tế… Việc điều hành của Chính phủ chủ yếu tập trung vào các giải pháp ngằn hạn, giải quyết những vấn đề trước mắt của tăng trưởng, chống lạng phát Ổn định kinh tế, đối phó với khủng hoảng kinh tế, tài chính, còn các giải pháp trung hạn và dài hạn chưa được quan tâm đúng mức

Dự thảo chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020 đưa ra nhiều giải pháp nhưng thực chất đó chỉ là các giải pháp có tính bề nổi, nhằm giải quyết các

bất cập hiện nay Dự thảo chưa xác định được trình độ phát triển của nước ta đến đâu, lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất đang ở mức độ nào, có gì mâu thuẫn

và cần giải quyết như thế nào là phù hợp Dự thảo cũng không cho thấy thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta định hướng cụ thể như thế nào, mô hinh tăng trưởng ra sao là hợp lý…

Trong rất nhiều mục tiêu mà dự thảo nêu ra vẫn thiếu vắng định hướng phát triển kinh tế dựa trên sự phát triển của nền khoa học, giáo dục, nền văn hóa địa lý… của nước ta Việc chắt lọc những kinh nghiệm phat triển của thế giới và tìm

ra con đường phat triển riêng, phát huy tối đa những lợi thế quốc gia cũng không được làm rõ trong dự thảo

Dự thảo chiến lược kinh tế - xã hội cũng thẳn thắn thừa nhận một trong những nguyên nhân của hiện trạng yếu kém về kinh tế là do tư duy phát triên kinh tế -

xã hôi và phương thức lãnh đạo của Đảng chậm đổi mới, chưa đáp ứng kịp yêu cầu phát triển của đất nước Nguyên nhân từ tư duy là nguyên nhân chủ quan, nhưng cũng là nguyên nhân khách quan, bợi vì nước ta có xuất phát điểm thấp, đặc biệt là chưa có nền tảng phát triển nghiên cứu các lĩnh vực khoa học, trong

đó kinh tế học chính vì thiếu nền tảng nghiên cứu khoa học và lý thuyết phát triển nên chính sách phát triển trong thời gian qua chú yếu tập trung vào đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế

Có thể nói, chiến lược phát triển kinh tế những năm vừa qua nhăm thu hút đầu tư “nóng” và các ngành kinh tế như xi măng, thép, đóng tàu, khai thác tài nguyên khoáng sản, năng lượng, ngân hàng, bất động sản, du lịch… chiến lược này đã mang lại kết quả nhanh, tăng trưởng theo đúng mong muốn Xong chiến lược đó sẽ đang và để lại hậu quả không chỉ cho thế hệ hiện tại mà cả thế hệ tiếp theo phải gánh chịu, đó là ô nhiễm môi trường nặng nề do phải sử dụng công nghiệp lạc hậu, đó là sự biến mất nguồn tài nguyên năng lực cạnh tranh yếu, là

sự bất ổn về xã hội…

2 Chuyển theo hướng nào

Đã đến lúc cần xem lại chiến lược phát triển kinh tế Tư duy về tăng trưởng cũng cần được chuyển hướng, không nên chạy theo tốc độ tăng trưởng (7% hay 8% không phải là chi tiêu pháp lệnh hàng đầu, mà chỉ là cái đích để phấn đấu),

mà nên đặt trọng tâm phát triển về chất một số lĩnh vực then chốt, làm tiền đề cho một số ngành kinh tế phát triển nhanh và hiệu quả Không nhất thiết phải phat triển đồng đều tất cả các ngành kinh tế vì chung ta đang phát triển trong một thế giới hội nhập và toàn cầu hóa, sự phát triển khác biệt hay đặc thù sẽ đem lại nhiều lợi nhuận, lợi ích hơn

Vê công nghiệp, dự thảo chiến lược đề ra các mục tiêu cụ thể như : tỷ trọng các ngành công nghiệp và dịch vụ chiếm khoảng 85% trong GDP, giá trị sản phẩm công nghệ cao đạt khoảng 45% trong tổng GDP, giá trị sản phẩm công nghiệp chế tạo chiếm khoảng 40% trong tông giá trị sản xuất công nghiệp Trong khi đó, với lĩnh vực nông nghiệp, dự thảo chỉ xác định là sẽ có bước phat triển theo hướng hiện đại, hiệu quả, bền vững, nhiều sản phẩm có giá trị gia tăng cao

Tại thời điểm này, tại sao chung ta không đặt vấn đề theo một cách khác là làm sao để nông nghiệp trở thành động lực phát triển của nền kinh tế, thay vì cứ phát triển công nghiệp và dịch vụ không ngừng như vậy Cách đặt vấn đề như vậy xuất phát từ ba lý do

Thứ nhất, trước khi đưa ra các mục tiêu phát triển cho đất nước cần nghiên cứu đánh giá toàn diện về hiệu quả kinh tế, xã hội, về tác động của công nghiệp hóa, đô thị hóa để chứng minh rằng đạt được các mục tiêu này là hiệu quả nhất

Thứ hai, ở nước ta có lợi thế rất lớn về phát triển nông nghiệp Với vị trí địa

lý, khi hậu, tài nguyên, lực lượng lao động như nước ta, nếu được đầu tư bài bản

về khoa học, công nghệ, đào tạo, thương mại thì chắc chắn sẽ mang lại giái trị kinh tế cao không kém gì công nghiệp, dịch vụ và đó là phát triển bền vững của một nền kinh tế xanh

Thứ ba, sự phát triển thân thiện với môi trường, phát triển năng lượng sạch cũng mang lại lợi ích kinh tế rất lớn và lâu rài chứ không nhất thời như các giải pháp công nghiệp hóa đang được thực hiện

Như vậy chúng ta có cơ hội để phat triển kinh tế một cách hiệu quả dựa trên các tiêu chí bền vững chứ không phải dựa trên những con số tăng trưởng Xong

cơ hội đó bắt buộc chúng ta phải vượt qua nhiều thách thức, khó khăn, và khợi đầu là vượt qua tư duy của chính mình

(Công bố dự thảo văn kiện trình đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng)

II Nền kinh tế xanh đã bắt đầu

Thế kỷ qua đã diễn ra ba quá trình chuyển đổi kinh tế to lớn Sau cuộc cách mạng công nghiệp là cuộc cách mạng công nghệ và cuối cùng là giai đoạn toàn cầu hóa hiện đại mà chúng ta đang trải qua Giờ đây chúng ta đang đứng trước ngưỡng của một cuộc cách mạng mới đó là kỷ nguyên của nền kinh tế xanh Chúng ta đã đọc và khoa học cũng đã nói với chúng ta: Sự thật là trái đất

Kỷ nguyên kinh tế xanh thực sự đã bắt đầu ở nơi này, nơi khác: tại Trung tâm Rockefeller ở New York mới đây người ta đã lắp đặt hệ thống pin mặt trời để thắp sáng cây thông Noel tryền thống

với tinh thần bảo vệ sinh thái.

đang nóng lên ở khắp mọi nơi và con người là một trong những tác nhân chính gây nên tình trạng đó

Chúng ta cũng đã nghe về những lời cảnh báo: Nếu ngay bây giờ chúng ta không ra tay hành động, thì chúng ta phải gánh chịu những hậu quả nghiêm trọng

Băng tan có thể diễn ra ở Bắc cực Mặt nước biển có thể dâng cao Một phần ba các loại động, thực vật có khả năng bị biến mất Thế giới, đặc biệt châu Phi và vùng Trung Á có khả năng bị nạn đói đe dọa Những thông tin tốt lành thường bị lắng xuống trong các cuộc thảo luận, tranh cãi sôi nổi: chúng ta có thể làm một số việc - những việc làm này thường dễ thực hiện và cũng không tốn kém lắm như phần lớn chúng ta thường nghĩ

Những điều trên là đánh giá trong báo cáo gần đây nhất của nhóm chuyên gia thuộc nhiều nước về biến đổi khí hậu, chính tập thể các nhà khoa học này mới đây đã được trao giải thưởng Nobel Hòa bình

Bản báo cáo này tuy rất đáng lo ngại nhưng mặt khác người ta cần nhận thấy, suy cho cùng thì kết luận của báo cáo vẫn toát lên sự lạc quan Xin nhắc lại kết luận của bản báo cáo đó: chúng ta có thể khắc phục được, và chúng ta có thể khắc phục theo cách không những không quá tốt kém mà còn góp phần nâng cao

sự phồn vinh

Trong tuần từ 03/12 đến 15/12/2007, các chính khách hàng đầu thế giới đã

có cuộc gặp gỡ tại Bali Chúng ta nhất định phải đạt được một sự đột phá: có một sự thoả thuận toàn diện về biến đổi khí hậu với sự tham gia của mọi quốc gia Chúng ta cần phải đặt ra một chương trình, phải có một kế hoạch nhiều Ngày 10/11 vừa qua tổng thư ký LHQ Ban Ki Moon đã có mặt tại vùng hồ băng hà Grey ở Chile.