Biện pháp quản lý thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT ĐT

Chính vì vậy, trong năm học 2006-2007 thực hiệnchương trình đổi mới dạy học Bộ giáo dục và đào tạo đã đưa hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp vào chương trình học tập chính khoá cho học

THÁI NGUYÊN – 2008

Vietluanvanonline.com

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHAN VĨNH THÁI

CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG THPT ĐẠI

TỪ - THÁI NGUYÊN

LU UẬ ẬN N VĂ V ĂN N TH HẠ ẠC C SĨ S Ĩ KHO KHO A A HỌ H ỌC C

GI IÁ ÁO O DỤ D ỤC C

THÁI NGUYÊN - 2008

Vietluanvanonline.com

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHAN VĨNH THÁI

CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG THPT ĐẠI

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

Vietluanvanonline.com

NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

Giáo dục và Đào tạo : GD & ĐT

Công nghiệp hoá-Hiện đại hoá : CNH-HĐH

Phân phối chương trình : PPCT

Lời cảm ơn

Sau một thời gian nghiên cứu đề tài: “Các biện pháp quản lý thực hiện chương trình giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Đại Từ - Thái Nguyên” đến nay chúng tôi đã hoàn thành và được phép bảo vệ luận văn.

Với tình cảm chân thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với hộiđồng khoa học chuyên ngành “Quản lý giáo dục” trường Đại học Sư phạm - Đạihọc Thái Nguyên Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của quí thầy, cô vàlãnh đạo khoa Tâm lý - giáo dục trường Đại học sư phạm - Đại học TháiNguyên Các thầy, cô đã tận tình giúp đỡ trong quá trình học tập và tạo điềukiện để tôi hoàn thành luận văn nghiên cứu

Tôi xin chân thành cảm ơn sự cộng tác giúp đỡ của tập thể các thầy, côgiáo đồng nghiệp ở ba trường: THPT Đại Từ, THPT Nguyễn Huệ, THPT LưuNhân Chú

Đặc biệt tôi xin trân trọng và bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Tiến sĩNguyễn Thị Tính - Người đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi trong suốt thờigian tôi nghiên cứu đề tài

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu thực hiện đềtài, song những thiếu sót trong luận văn là không thể tránh khỏi, kính mongnhận được sự đóng góp ý kiến và chỉ dẫn của các thầy, cô giáo và đồngnghiệp

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2008

Tác giả

PHAN VĨNH THÁI

Đất nước ta đang trong thời kỳ hội nhập để phát triển KT - XH Trong

đó, quan trọng hàng đầu là sự phát triển của nguồn lực con người Đảng ta đã

khẳng định: Con người là mục tiêu, là động lực của sự phát triển.

Nền kinh tế - xã hội muốn có được sức mạnh để phát triển cần phải tạo

ra được trình độ trí tuệ ngang tầm thời đại, nguồn chất xám cũng như nhân lực

kỹ thuật đủ để luôn đổi mới sản xuất, nâng cao năng suất lao động, phát triểncác hoạt động dịch vụ Tất cả đều phụ thuộc vào giáo dục Vì vậy, việc đầu

tư cho giáo dục để nâng cao trình độ dân trí, đào tạo nguồn nhân lực được ưutiên hàng đầu

Trong những năm qua, thực hiện công cuộc đổi mới, sự nghiệp giáodục và đào tạo đã đóng góp to lớn vào những thành quả chung của toàn xãhội Tuy nhiên bên cạnh đó ngành giáo dục & đào tạo vẫn còn tồn tại không ítnhững yếu kém Đó là những mặt trái của cơ chế thị trường đã tác động khôngnhỏ vào giáo dục nói chung và vào các trường THPT nói riêng Đối tượng

tiếp thu nhanh và nhạy bén với cái "mới " là thanh thiếu niên, học sinh ở độ

tuổi tập làm người lớn, thích tự khẳng định mình nhưng lại thiếu sự chín chắn

Vấn đề đặt ra cho việc giáo dục thế hệ trẻ là phải tạo ra mọi điều kiện

để phát triển cân đối hài hoà các tố chất, tiềm năng ở mỗi người và cộng đồngnhư: Trí tuệ, phẩm chất đạo đức, các yếu tố tâm lý, cuộc sống tâm hồn, thểlực và các năng lực hoạt động của mỗi người

Chất lượng giáo dục phải được nhận diện từ trạng thái của cả nền giáodục trong tương quan với phát triển kinh tế xã hội và trạng thái của nhân cách

ít nhất qua 3 mặt: kiến thức, kỹ năng, thái độ công dân trong tương quan vớisức lao động mà nền kinh tế xã hội đang yêu cầu Trong sự nghiệp đổi mớicủa Việt Nam đang tiến hành thì giáo dục đạo đức được coi là một bộ phận có

ý nghĩa quan trọng phát triển nguồn lực con người Mục tiêu là trang bị chohọc sinh những tri thức cần thiết về đạo đức, tư tưởng, chính trị lối sống, vềvăn hoá, pháp luật, hiểu những giá trị có tính chuẩn mực, biết các phươngpháp rèn luyện phẩm chất.

Như vậy, giáo dục trí tuệ không chỉ giới hạn ở sự xây dựng và pháttriển kỹ năng lý trí của con người mà bao gồm cả sự phát huy trí tuệ của tráitim, cảm xúc của mỗi con người Để góp phần giáo dục toàn diện cho họcsinh thì hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh THPT đóng vai trò

vô cùng quan trọng Chính vì vậy, trong năm học 2006-2007 thực hiệnchương trình đổi mới dạy học Bộ giáo dục và đào tạo đã đưa hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp vào chương trình học tập chính khoá cho học sinhTHPT còn trước đây do các trường tự tổ chức theo điều kiện của nhà trường

mà không có chương trình chính thức

Hoạt động GDNGLL là hoạt động nối tiếp của hoạt động dạy học trênlớp, giúp HS củng cố, mở rộng tri thức đã học, rèn luyện kĩ năng giao tiếp, kĩnăng ứng xử, kĩ năng hoạt động chính trị xã hội v.v Việc thực hiện chươngtrình, tổ chức hoạt động GDNGLL của cán bộ quản lí, giáo viên và học sinhcòn nhiều tồn tại Xuất phát từ những lí do trên tôi đã chọn đề tài nghiên cứu:

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên

-3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý thực hiện chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp ở trường THPT Đại Từ - Thái Nguyên

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt động nối tiếp của hoạtđộng dạy học trên lớp Nếu xây dựng được các biện pháp quản lý một cáchkhoa học, việc thực hiện chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp sẽgóp phần nâng cao chất lượng giáo dục ở trường THPT

5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

5.1 Xây dựng cơ sở lý luận của quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ

lên lớp ở trường THPT

5.2 Thực trạng quản lý thực hiện chương trình hoạt động giáo dục

ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Đại Từ - Thái Nguyên

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý thực hiện chương trình tổ chức

hoạt động GDNGLL nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp ở trường THPT

6 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Đề tài tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý thực hiện chươngtrình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Đại Từ - HuyệnĐại Từ - Tỉnh Thái Nguyên

7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Sử dụng phương pháp đọc sách, phân tích, tổng hợp, khái quát hoá,trừu tượng hoá các tài liệu để xây dựng hệ thống các vấn đề lý luận của đề tài

+ Lý luận về quản lý giáo dục và cơ sở pháp lý của hoạt động quản lýgiáo dục

+ Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

+ Xây dựng một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả của quá trìnhquản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra: Phương pháp này được sử dụng để thu thập ýkiến của các đối tượng thông qua việc trưng cầu ý kiến Các nội dung trưngcầu ý kiến là các vấn đề liên quan đến thực trạng của vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tổng kết kinh nghiệm của cáctrường THPT trên địa bàn huyện về công tác quản lý thực hiện chương trìnhhoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

- Phương pháp chuyên gia: Phương pháp này là xin ý kiến của cácchuyên gia về các vấn đề như: đánh giá thực trạng, các biện pháp được đềxuất

- Phương pháp thống kê: Phương pháp này được sử dụng để xử lý các

số liệu đã thu thập được

8 CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN

Luận văn có cấu trúc gồm 3 phần, ngoài phần mở đầu; phần kết luận;tài liệu tham khảo; phụ lục; phần nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

lớp ở các trường trung học phổ thông

Chương 2 Thực trạng quản lý thực hiện chương trình hoạt động giáo

dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT huyện Đại Từ - Tỉnh Thái Nguyên

Chương 3 Các biện pháp quản lý thực hiện chương trình hoạt động

giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT Đại Từ - Thái Nguyên

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ THỰC HIỆN

CHƯƠNG TRÌNH HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI

GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG THPT

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Vấn đề giáo dục đã được Bác Hồ luôn quan tâm và sự nghiệp này đãđược Bác giao cho ngành giáo dục Ngày 13 tháng 9 năm 1958 trong buổi nóichuyện với hội nghị cán bộ giáo dục toàn quốc, Người đã nêu thông điệp:

" Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người "

Giáo dục toàn diện học sinh cũng được Đảng và Nhà Nước ta hết sức

quan tâm Điều 27 luật giáo dục năm 2005 đã khẳng định: " Mục tiêu của giáo

dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam XHCN, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ".

Thực hiện tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, suốt nửa thế kỷ qua, Đảng vàNhà Nước ta đã không ngừng chỉ đạo và tạo điều kiện thuận lợi cho việc giáodục toàn diện học sinh, trong đó có việc nghiên cứu về hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp để góp phần phát triển toàn diện học sinh Đã có nhiều côngtrình nghiên cứu về tổ chức quản lí chương trình hoạt động GDNGLL ởtrường THPT và THCS Ví dụ:

Nguyễn Thị Lợi, nghiên cứu về Quản lí hoạt động GDNGLL ở trường

THCS, khoá luận tốt nghiệp 2005 đã chỉ ra các vấn đề lí luận về quản lí hoạt

động GDNGLL ở trường THCS và chỉ rõ thực trạng của hoạt động này ởhuyện Pắc Mê tỉnh Hà Giang

Nguyễn Thị Minh, nghiên cứu về Quản lí tổ chức hoạt động GDNGLL

ở trường THCS tại tỉnh Hoà Bình Tác giả đã nghiên cứu về thực trạng của

công tác quản lí hoạt động GDNGLL ở trường THCS tại tỉnh Hoà Bình và chỉ

rõ những điểm yếu kém trong công tác quản lí

Nguyễn Thị Ngát, nghiên cứu về Thực trạng tổ chức hoạt động

GDNGLL ở trường THPT Đề tài đã nghiên cứu, xây dựng các vấn đề cơ bản

của tổ chức hoạt động GDNGLL ở trường THPT và chỉ rõ thực trạng tổ chứchoạt động GDNGLL ở trường THPT Lương Ngọc Quyến - Thành phố TháiNguyên

Nguyễn Xuân Thanh, nghiên cứu về Một số biện pháp nâng cao hiệu

quả giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho học sinh THCS qua hoạt động GDNGLL Tác giả đã chỉ rõ tầm quan trọng của tổ chức hoạt động GDNGLL

v.v Riêng vấn đề nghiên cứu biện pháp quản lí thực hiện chương trình hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT chưa có tác giả nào nghiêncứu Vì vậy, tôi chọn vần đề trên làm đề tài nghiên cứu của mình

1.2 Các khái niệm công cụ

1.2.1 Khái niệm hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt động giáo dục có mụcđích, có kế hoạch, có tổ chức được thực hiện trong các hoạt động thực tiễn vềkhoa học - kỹ thuật, lao động công ích, hoạt động xã hội, văn hóa nghệ thuật,hoạt động thể thao, vui chơi giải trí,…được thực hiện ngoài giờ lên lớp, nhằmhình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh

Theo giáo sư Đặng vũ Hoạt, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là

việc tổ chức giáo dục thông qua hoạt động thực tiễn của học sinh về khoa học

kỹ thuật, lao động công ích, hoạt động xã hội hoạt động nhân đạo, văn hóa

nghệ thuật, thẩm mỹ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí,…để giúp các em hình thành và phát triển nhân cách.

Một số tác giả đưa ra khái niệm: Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các môn học ở trên lớp Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là sự tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp, là con đường gắn lý thuyết và thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức

và hành động của học sinh.

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một mặt hoạt động của giáodục cơ bản được thực hiện một cách có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức vàtiến hành ngoài giờ lên lớp nhằm góp phần thực thi quá trình đào tạo nhâncách học sinh, đáp ứng những yêu cầu đa dạng của đời sống xã hội

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tạo điều kiện cho học sinh hoạtđộng theo hứng thú, sở thích của mình Nhờ đó bồi dưỡng được nhanh chóngnăng lực riêng của từng học sinh và góp phần hướng nghiệp cho họ Hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp còn có thể giúp học sinh củng cố, mở rộng,khắc sâu thêm tri thức, gắn liền lý luận với thực tiễn, phát huy tác dụng củahọc tập đối với đời sống

Hoạt động này do nhà trường quản lý, tiến hành ngoài giờ dạy học trênlớp theo chương trình, kế hoạch dạy học Nó được tiến hành xen kẽ hoặc nốitiếp chương trình dạy học trong phạm vi nhà trường chỉ đạo

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có vị trí quan trọng trong quátrình giáo dục học sinh nói chung và càng quan trọng đối với học sinh THPT -lứa tuổi đang tập làm người lớn Ở lứa tuổi này, nét nổi bật về tính cách củacác em là khuynh hướng ham hoạt động, năng động, tự lập, ham hiểu biết, cótrình độ tư duy phát triển, đã hình thành và phát triển các kỹ năng học tập,thói quen tự học từ các lớp dưới và ngày càng có điều kiện thu thập thông tin

đa dạng và phong phú Vì thế, quá trình giáo dục đối với lứa tuổi các em sẽ

gặp không ít khó khăn, đòi hỏi phải có sự khéo léo, kịp thời và đúng đắn, lôicuốn các em vào hoạt động nhằm phát huy khuynh hướng tự lập của các emthành những cá tính sáng tạo và ý thức tập thể Học sinh THPT ngày nay cónhững bước nhảy vọt về chất trong quá trình học tập và rèn luyện Các emmạnh dạn hơn, suy nghĩ táo bạo hơn, có những nhu cầu mới hơn, đặc biệt lànhu cầu về hoạt động Mặc dù hoạt động học tập vẫn là hoạt động chủ đạo,song nội dung và tính chất hoạt động học tập ở lứa tuổi này khác rất nhiều sovới các lứa tuổi trước Nó đòi hỏi ở các em tính năng động và độc lập caohơn, tư duy lôgic nhiều hơn Những yêu cầu đó vừa phải được thực hiện tronghoạt động học tập, vừa phải được cụ thể hóa trong các hoạt động của tập thể.Đây là một trong những đặc điểm rất rõ nét của học sinh THPT Vì vậy, việc

tổ chức các hoạt động GDNGLL với những hình thức đa dạng do học sinhquản lý và điều khiển đòi hỏi giáo viên phải đổi mới các phương pháp tổ chứchoạt động, tránh áp đặt một chiều hoặc chỉ cực đoan ở một vài hình thức hoạtđộng quá quen thuộc, gây nhàm chán cho học sinh Vì vậy, có thể nói hoạtđộng GDNGLL đối với lứa tuổi học sinh THPT có vị trí then chốt trong quátrình giáo dục, nhằm điều chỉnh, định hướng quá trình giáo dục toàn diện đạthiệu quả Hoạt động GDNGLL với sự đa dạng về hình thức, phong phú về nộidung sẽ có vai trò to lớn trong việc giáo dục về nhận thức, thái độ và hành vi

Hoạt động GDNGLL giúp học sinh bổ sung, củng cố và hoàn thiệnnhững tri thức đã được học trên lớp ( qua các hình thức sinh hoạt câu lạc bộ,tham quan, ngoại khóa, thi tìm hiểu,…) Giúp HS biết vận dụng những trithức đã học để giải quyết các vấn đề do thực tiễn đời sống đặt ra

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúp học sinh hướng nhận thức,biết tự điều chỉnh hành vi đạo đức, lối sống cho phù hợp Qua đó cũng làmgiàu thêm những kinh nghiệm thực tế cho bản thân

Mặt khác, hoạt động GDNGLL giúp học sinh định hướng chính trị, xãhội, có những hiểu biết nhất định về truyền thống đạo đức, truyền thống vănhóa tốt đẹp của dân tộc.

Ngoài ra, hoạt động này còn hình thành cho học sinh niềm tin vàonhững giá trị mà các em vươn tới Đó là niềm tin vào chế độ xã hội chủ nghĩađang đổi mới mà Bác Hồ và Đảng ta đã lựa chọn, tin vào tiền đồ, tương laicủa đất nước Bồi dưỡng cho học sinh những tình cảm đạo đức trong sáng,xây dựng lối sống và nếp sống phù hợp với đạo đức, pháp luật, truyền thốngtốt đẹp của đại phương và của đất nước

1.2.2 Khái niệm quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục là hoạt động có ý thức của con người nhằm đeo đuổinhững mục đích của mình Mục đích của giáo dục cũng chính là mục đích củaquản lý ( tuy nó không phải là mục đích duy nhất của mục đích quản lý giáodục ) Đây là mục đích có tính khách quan Nhà quản lý, cùng với đông đảođội ngũ giáo viên, học sinh, các lực lượng xã hội bằng hành động của mìnhhiện thực hoá mục đích đó trong hiện thực

Đối với cấp vĩ mô quản lý giáo dục được hiểu là những tác động tự giác(có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp qui luật) của chủ thểquản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sởgiáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêuphát triển giáo dục đào tạo thế hệ trẻ mà xã hội đặt ra cho ngành giáo dục.Quản lý giáo dục là sự tác động liên tục, có tổ chức, có hướng đích của chủthể quản lý lên hệ thống giáo dục nhằm tạo ra tính trồi của hệ thống; sử dụngmột cách tối ưu các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống nhằm đưa hệ thốngđến mục tiêu một cách tốt nhất trong điều kiện bảo đảm sự cân bằng với môitrường bên ngoài luôn luôn biến động Cũng có thể định nghĩa quản lý giáo

dục là hoạt động tự giác của chủ thể quản lý nhằm huy động, tổ chức, điềuphối, điều chỉnh, giám sát, một cách có hiệu quả các nguồn lực giáo dục(nhân lực, vật lực, tài lực) phục vụ cho mục tiêu phát triển giáo dục, đáp ứngyêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Đối với cấp vi mô quản lý giáo dục được hiểu là hệ thống những tácđộng tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp qui luật)của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh,cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thựchiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường Cũng có thểđịnh nghĩa quản lý giáo dục thực chất là những tác động của chủ thể quản lývào quá trình giáo dục (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh, với

sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm hình thành và phát triển toàndiện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường

Quá trình giáo dục là một quá trình bao gồm hai hoạt động thống nhấtbiện chứng: hoạt động giáo dục của nhà trường và hoạt động tự giáo dục củangười được giáo dục dưới sự tổ chức, lãnh đạo của nhà giáo dục Người đượcgiáo dục tự giác, tích cực tự giáo dục nhằm hình thành những phẩm chất củangười công dân Quá trình giáo dục được tổ chức giúp người học nắm đượcnhững nội dung: hệ thống tri thức, thái độ, kỹ năng, hành vi ứng xử và thóiquen hành vi thể hiện trong cuộc sống của cộng đồng, của xã hội Từ đó hìnhthành ở người học những mặt xã hội, tâm lý, thể chất, cách ứng xử đúng đắnthông qua các mối quan hệ cùng nhau trong tập thể, trong các hoạt động họctập, lao động, vui chơi, văn nghệ, thể dục thể thao, hoạt động xã hội

Quá trình giáo dục bao giờ cũng được quản lí dựa trên 4 chức năng cơbản sau:

+Xây dựng kế hoạch

+ Công tác tổ chức

+ Công tác chỉ đạo

+ Công tác kiểm tra, đánh giá

Việc xây dựng kế hoạch quản lí thực hiện chương trình hoạt độngGDNGLL là khâu quan trọng nhất, được thực hiện trước tiên cho công tácquản lí Xây dựng kế hoạch được dựa vào các chỉ thị nhiệm vụ năm học, vănbản hướng dẫn, phân phối chương trình v.v và căn cứ vào tình hình thực tếcủa các nhà trường Trong kế hoạch phải thể hiện rõ mục tiêu, nội dungchương trình, thời gian thực hiện, người phụ trách, lực lượng tham gia, địađiểm, các điều kiện đảm bảo cho việc thực hiện kế hoạch v.v Kế hoạch cónhiều loại, mức độ yêu cầu cần đạt được có sự khác nhau Có thể có các loại

kế hoạch: Hàng ngày; hàng tuần, hàng tháng, học kì và kế hoạch cả năm.Trong đó, kế hoạch cả năm đóng vai trò định rõ mục tiêu, nội dung chươngtrình, các đầu việc, cách thức tổ chức thực hiện mang tính định hướng, baoquát toàn bộ hoạt động giáo dục trong suốt năm học

Về công tác tổ chức, để thực hiện kế hoạch nhiệm vụ và yêu cầu đề ra,công tác tổ chức có vai trò quyết định hiệu quả giáo dục của các nhà trường

Do đó, cơ cấu tổ chức thực hiện hoạt động GDNGLL cũng cần được quantâm đặc biệt, trước hết phải hoàn thiện tổ chức chính quyền, xây dựng, pháttriển tổ chuyên môn, phân công trách nhiệm, liên đới trách nhiệm v.v dựatrên năng lực của cán bộ giáo viên để tuyển chọn nhằm hoàn thiện cơ cấu vàcông tác tổ chức hoạt động giáo dục

Việc thành lập ban chỉ đạo tổ chức hoạt động GDNGLL gồm: Hiệutrưởng (Hiệu phó) làm trưởng ban, Đoàn TNCS HCM, giáo viên chủ nhiệm,hội cha mẹ HS Phối hợp các lực lượng ngoài nhà trường: chính quyền địaphương, nhà máy, khu du lịch chỉ đạo GDNGLL Xen kẽ trong giờ lên lớp,vào các giờ sinh hoạt đầu tuần và cuối tuần, hoạt động theo chủ đề, theo các

dạng hoạt động Chỉ đạo việc triển khai đổi mới phương pháp, hình thức tổchức hoạt động GDNGLL và chỉ đạo việc triển khai tăng cường cơ sở vật chấtcho hoạt động GDNGLL.

Đối với công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động GDNGLL, cần chú ý tậptrung vào các mặt sau: Số lượng hoạt động được tổ chức trong toàn trường và

ở từng lớp, chất lượng hoạt động, ý nghĩa xã hội của các hoạt động được tổchức Kiểm tra, đánh giá phải được tiến hành khoa học để đem lại hiệu quả tốiưu; kiểm tra, đánh giá với thời gian, nhân lực hợp lí, tạo ra động lực thúc đẩy

sự cải tiến nội dung, phương pháp và phương tiện dạy học với mục tiêu càngngày càng nâng cao chất lượng giáo dục

1.2.3 Khái niệm các biện pháp quản lí thực hiện chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông

Biện pháp là cách làm, cách thức tiến hành, cách giải quyết một vấn đề

cụ thể Biện pháp quản lý là cách thức chủ thể quản lý tiến hành sử dụng cáccông cụ quản lý tác động vào việc thực hiện từng khâu của chức năng quản lýtrong mỗi quá trình quản lý nhằm tạo nên sức mạnh, tạo ra năng lực thực hiệnmục tiêu quản lý

Các biện pháp quản lí thực hiện chương trình hoạt động GDNGLL ởtrường THPT là các thao tác, hành động quản lí nhà nước ở bậc giáo dụcTHPT, của chủ thể quản lý đến đối tượng và khách thể quản lý nhằm thựchiện chương trình hoạt động GDNGLL Đây là chương trình, SGK môn họcmới chính thức được tổ chức thực hiện lần đầu tiên đối với bậc THPT kể từnăm học 2006-2007 Các biện pháp quản lí thực hiện chương trình hoạt độngGDNGLL được thực hiện song song với chương trình hoạt động giáo dục ởtrên lớp là sự bổ trợ, củng cố những tri thức HS đã được học ở trên lớp và rènluyện các kĩ năng nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện cho HS bậcTHPT nói riêng

Tổ chức hoạt động GDNGLL là một yêu cầu không thể thiếu đượctrong quá trình giáo dục cho học sinh mọi cấp học nói chung Thông qua hoạtđộng GDNGLL, học sinh được kiểm nghiệm những tri thức đã tiếp thu đượctrong sách vở và trong giờ học trên lớp Đồng thời, hoạt động này còn là môitrường, là điều kiện giúp học sinh có cơ hội giao lưu với nhau, tiếp xúc vớicuộc sống, với tự nhiên và dần dần hình thành nên các mối quan hệ xã hội.Qua đó các em tự khẳng định mình với tư cách là chủ thể tích cực của xã hộiđang phát triển Cũng thông qua hoạt động GDNGLL, những năng lực toàndiện của học sinh được bộc lộ, được mọi người đánh giá và quan trọng nhất làcác em biết tự đánh giá, tự điều chỉnh mình và có thể phát huy được nhữngđiểm mạnh hay khắc phục được những điểm còn yếu.

Quản lí thực hiện chương trình hoạt động GDNGLL là hoạt động giáodục có mục tiêu với các biện pháp khoa học của hiệu trưởng đến tập thể giáoviên và những lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy độngmọi nguồn lực trong việc chỉ đạo quản lí thực hiện chương trình hoạt độngGDNGLL theo những qui luật khách quan; có sự thống nhất nhằm thực hiệnmục tiêu phát triển nhân cách toàn diện của HS bậc THPT

Tổ chức hoạt động GDNGLL là một trong những nội dung công táccủa giáo viên chủ nhiệm lớp Đây là người có vai trò rất lớn trong việc tổchức các hoạt động cũng như việc phối hợp với các lực lượng giáo dục để tổchức các hoạt động GDNGLL

Nội dung quản lý việc thực hiện chương trình hoạt động GDNGLLtheo qui định của Bộ giáo dục và đào tạo Nội dung quản lý có thể triển khaitheo hướng sau:

- Quản lý việc thực hiện mục tiêu của chương trình hoạt độngGDNGLL Mục tiêu quản lý chương trình hoạt động GDNGLL bậc THPT tậptrung vào 3 vấn đề cơ bản là:

Mục tiêu về kiến thức: Nâng cao hiểu biết về các giá trị truyền thống của

dân tộc cũng như những giá trị tốt đẹp của nhân loại; góp phần củng cố, mở rộng và khắc sâu kiến thức đã học ở trên lớp; có ý thức về quyền và trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội; có ý thức định hướng nghề nghiệp cho bản thân; hiểu được một số quyền trong Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em.

Mục tiêu về kĩ năng: Tiếp tục rèn luyện các kĩ năng cơ bản đã được

hình thành từ cấp Trung học cơ sở để trên cơ sở đó phát triển một số năng lực chủ yếu như: năng lực tự hoàn thiện, năng lực thích ứng, năng lực giao tiếp, năng lực hoạt động chính trị - xã hội, năng lực tổ chức quản lí, năng lực bày tỏ quan điểm của mình trước tập thể, năng lực hợp tác và cạnh tranh lành mạnh.

Mục tiêu về thái độ: Có thái độ đúng đắn trước những vấn đề của cuộc

sống, biết phân biệt đánh giá để tự điều chỉnh và hoàn thiện bản thân mình, hướng tới mục tiêu: Chân, Thiện, Mĩ.

- Quản lý việc thực hiện nội dung chương trình hoạt động GDNGLL:Nội dung chương trình quản lý được bám sát vào các chủ đề hoạt động ở mỗi

tháng Ví dụ: tháng 9 có chủ đề “Thanh niên học tập, rèn luyện vì sự nghiệp

CNH - HĐH ” (cả 3 lớp 10, 11, 12 - Hoạt động GDNGLL); “Tìm hiểu một số nghề thuộc các ngành giao thông vận tải và địa chất ” (Chủ đề hoạt động

tháng 9 - Giáo dục hướng nghiệp lớp 11) v.v

- Quản lý việc thực hiện phương pháp, hình thức tổ chức hoạt độngGDNGLL cũng dựa vào cơ sở hướng dẫn mang tính định hướng môn học.Tuỳ từng khối lớp, có thể có những phương pháp và hình thức như: Thảo

luận, thi tìm hiểu, tổ chức các diễn đàn, hùng biện, hoạt động câu lạc bộ, thamquan dã ngoại v.v

- Quản lý việc thực hiện kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt độngGDNGLL

Hoạt động kiểm tra, đánh giá trong quản lý giáo dục nhằm thu nhận nhữngthông tin ngược về tình hình công việc giúp nhà trường trong thực hiện cácnhiệm vụ giáo dục nói chung và thực hiện nhiệm vụ GDNGLL nói riêng Cóthể kiểm tra, đánh giá thường xuyên hoặc theo định kì Phối hợp với tổ chứcĐảng, đoàn thể trong trường, phát huy và thực hiện dân chủ hoá trong quản

lý, thực hiện quy chế chuyên môn, giải quyết kịp thời những thiếu xót, vướngmắc trong tổ chức thực hiện Khi kiểm tra nên có biên bản kiểm tra, lưu trữ hồ

sơ kiểm tra và dựa trên nguyên tắc: Nguyên tắc tính kế hoạch; nguyên tắc tínhkhách quan, nguyên tắc tính hiệu quả và nguyên tắc tính giáo dục

Khi kiểm tra, đánh giá cần kiểm tra, đánh giá về: Hồ sơ kế hoạch, giáo

án bài soạn, dự giờ, việc tổ chức hoạt động giáo dục và hiệu quả của hoạtđộng GDNGLL thông qua thái độ, nền nếp, phương pháp, đạo đức, kỉ luật tậpthể, cá nhân và kĩ năng hoạt động GDNGLL của giáo viên và học sinh v.v

Biện pháp quản lý thực hiện chương trình tổ chức hoạt động GDNGLL

là các thao tác, các kĩ thuật, các hành động của chủ thể quản lý tác động đếnđối tượng và khách thể quản lý, nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả nộidung, chương trình tổ chức hoạt động GDNGLL ở trường THPT, góp phầnthực hiện tốt mục tiêu giáo dục toàn diện HS trong các nhà trường

1.3 Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.3.1 Cơ sở pháp lý của tổ chức quản lý thực hiện chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

Trước yêu cầu đổi mới về giáo dục đào tạo và để nâng cao chất lượnggiáo dục, đã có rất nhiều văn bản, tài liệu đề cập tới việc tổ chức hoạt độnggiáo dục ngoài giờ lên lớp:

- Theo điều lệ trường trung học phổ thông có nêu: “Nhà trường phốihợp với các tổ chức, cá nhân tham gia giáo dục ngoài nhà trường thực hiệncác hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp bao gồm các hoạt động ngoại khóa về khoa học, văn học, nghệ thuật, thểdục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giớitính, giáo dục pháp luật nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu;các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giao lưu văn hóa, giáo dục môitrường; các hoạt động xã hội, từ thiện phù hợp với đặc điểm sinh lý lứa tuổihọc sinh”

- Quyết định số 156/2007/QĐ-TTg ngày 25/9/2007 của Thủ tướngchính phủ nêu trong đề án 4 - phòng chống ma túy trong trường học vớinhiệm vụ: “ Xây dựng chương trình, tài liệu, học liệu giáo dục phòng chống

ma túy cho các ngành học, cấp học, bậc học, triển khai giáo dục phòng chống

ma túy trong trường học ở tất cả các cấp học, bậc học, tăng cường giáo dụcphòng chống ma túy trong các hoạt động ngoại khóa

- Chỉ thị số 45/2007/CT-BGDĐT ngày 17/8/2007 của Bộ giáo dục vàđào tạo về: “Tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong ngànhgiáo dục”, mục 3 có nói: “Đổi mới, nâng cao chất lượng các hình thức phổbiến, giáo dục pháp luật ngoại khóa, lồng ghép nội dung phổ biến giáo dụcpháp luật vào nội dung các hoạt động ngoài giờ lên lớp”

- Chỉ thị số 39/2007/CT-BGDĐT ngày 31/7/2007 của Bộ giáo dục vàđào tạo: “Về nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục mần non, giáo dục phổ thông,giáo dục thường xuyên, giáo dục chuyên nghiệp và các trường, khoa sư phạm

trong năm học 2007 - 2008", mục 2 có nêu: “Chú trọng nâng cao chất lượnggiáo dục toàn diện, dạy đủ các môn học và tổ chức hoạt động ngoài giờ lênlớp theo qui định về chương trình giáo dục, đảm bảo các yêu cầu về giáo dụcchủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh;….”

- Chỉ thị số 52/2007/CT-BGDĐT ngày 31/8/2007 của Bộ giáo dục vàđào tạo “Về tăng cường công tác giáo dục an toàn giao thông trong các cơ sởgiáo dục”, mục 4 có nêu: “Tăng cường tổ chức các hoạt động giáo dục ngoàigiờ lên lớp, hướng dẫn kỹ năng tham gia giao thông an toàn phù hợp với từnglứa tuổi, cấp học, trình độ đào tạo của học sinh, sinh viên”

- Công văn số 8227/BGDĐT-GDTrH ngày 06/8/2007 của Bộ giáo dục

và đào tạo hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2007-2008 ở mục 4 trongcác nhiệm vụ cụ thể có nói về hoạt động giáo dục NGLL Trong đó, chú trọngmối quan hệ phối hợp giữa nhà trường với cộng đồng, xây dựng môi trường

sư phạm tích cực trong nhà trường, kết hợp tốt hơn nữa giáo dục nhà trườngvới giáo dục gia đình và giáo dục xã hội

- Công văn số 1245/SGD&ĐT-GDTrH của Sở giáo dục và đào tạo TháiNguyên ngày 06/9/2007: “Về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dụctrung học năm học 2007 - 2008” có nêu: “Các phòng giáo dục, các trườngTHPT chỉ đạo các hoạt động giáo dục NGLL, sinh hoạt hướng nghiệp (cấptrung học cơ sở), giáo dục hướng nghiệp (cấp THPT) theo kế hoạch dạy họcqui định của Bộ giáo dục và đào tạo” v.v Đó là những cơ sở pháp lý để thựchiện đề tài này

1.3.2 Cơ sở lý luận của quản lý chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

Chương trình giáo dục là sự trình bày có hệ thống một kế hoạch tổngthể các hoạt động giáo dục trong thời gian xác định Trong đó nêu lên cácmục tiêu học tập mà người học cần đạt được, đồng thời xác định rõ phạm vi,

mức độ nội dung học tập, các phương pháp, phương tiện, cách thức tổ chức học tập; cách thức đánh giá kết quả giáo dục.

Chương trình tổ chức hoạt động GDNGLL cho HS THPT là sự trìnhbày có hệ thống kế hoạch tổng thể các hoạt động GDNGLL ở trường THPT,trong đó xác định rõ mục tiêu cần đạt được, đồng thời xác định rõ phạm vi,mức độ, nội dung hoạt động; các phương pháp, phương tiện, các hình thức tổchức hoạt động GDNGLL và cách thức đánh giá kết quả của hoạt độngGDNGLL

*Mục tiêu của hoạt động GDNGLL: Hoạt động GDNGLL là một bộ

phận của quá trình giáo dục ở nhà trường THPT Đó là những hoạt động giáodục được tổ chức ngoài giờ học các môn văn hóa ở trên lớp Hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp là sự tiếp nối, bổ sung, hỗ trợ hoạt động dạy học trênlớp, là con đường gắn lý thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhậnthức và hành động, góp phần hình thành tình cảm, niềm tin đúng đắn ở họcsinh nhằm giúp học sinh nâng cao hiểu biết về giá trị truyền thống của dântộc, biết tiếp thu những giá trị tốt đẹp của nhân loại, bổ sung, củng cố, mởrộng kiến thức được học trên lớp, có trách nhiệm với bản thân, gia đình, nhàtrường và xã hội, định hướng nghề nghiệp cho bản thân Hoạt động GDNGLLnhằm củng cố và phát triển cho học sinh các năng lực chủ yếu như: Năng lực

tự hoàn thiện, năng lực thích ứng, năng lực giao tiếp, năng lực hoạt độngchính trị - xã hội, năng lực tổ chức - quản lý, năng lực hợp tác và cạnh tranhlành mạnh Từ đó để học sinh có thái độ đúng đắn trước những vấn đề củacuộc sống, biết tự đánh giá và tự điều chỉnh để hoàn thiện bản thân mình,đồng thời có thể giúp người khác hướng tới mục tiêu: chân, thiện, mỹ

Hoạt động GDNGLL giúp học sinh củng cố, bổ sung những kiến thức đãđược học qua các môn học ở trên lớp Giúp phát triển sự hiểu biết của học sinhtrong các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội Từ đó làm phong phú thêmvốn tri thức của học sinh, làm cơ sở cho học sinh tự so sánh bản thân vớingười

khác Giúp hình thành và phát triển ở học sinh các kỹ năng ban đầu, cơ bản,cần thiết phù hợp với sự phát triển chung của các em (kỹ năng giao tiếp, kỹnăng tham gia các hoạt động tập thể, kỹ năng nhận thức,…) Giúp học sinhhình thành và phát huy tính chủ thể và tích cực, tự giác trong việc tham gia cáchoạt động chính trị - xã hội Trên cơ sở đó, bồi dưỡng cho các em thái độ đúngđắn với các hiện tượng tự nhiên và xã hội, có trách nhiệm đối với công việcchung.

Hoạt động GDNGLL là cầu nối giữa hoạt động giảng dạy và học tập ởtrên lớp với giáo dục học sinh ở ngoài lớp thông qua các hoạt động: văn nghệ,thể dục thể thao,… Hay nói cụ thể hơn đó là sự chuyển hóa giữa giáo dục với

tự giáo dục, chuyển hóa những yêu cầu về những chuẩn mực hành vi đã đượcqui định thành hành vi và thói quen tương ứng Muốn cho sự chuyển hóa nàydiễn ra phải thông qua các hoạt động học tập, sinh hoạt tập thể, xã hội, vuichơi giải trí và giao lưu với bạn bè, với các thầy, cô giáo và với mọi ngườixung quanh v.v

Hoạt động GDNGLL giúp học sinh biết tiếp thu những tri thức tiêntiến của nhân loại, củng cố, mở rộng và đào sâu hệ thống kiến thức đã học,nâng cao hiểu biết về các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, có trithức hiểu biết về nghề nghiệp trong xã hội và các chuẩn mực xã hội,…Đồng thời rèn luyện cho học sinh những kỹ năng cơ bản đã hình thành ởtrung học cơ sở, trên cơ sở đó tiếp tục phát triển những năng lực chủ yếunhư: Năng lực tự hoàn thiện, năng lực giao tiếp, năng lực thích ứng, nănglực hoạt động chính trị xã hội, năng lực tổ chức quản lý, năng lực hợp tác,cạnh tranh lành mạnh v.v

* Nội dung chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp: Nội

dung được xây dựng trên cơ sở của yêu cầu về nội dung giáo dục trung học

phổ thông theo điều 28 Luật giáo dục có nêu: “Giáo dục trung học phổ thông

phải củng cố, phát triển những nội dung đã học ở trung học cơ sở, hoàn

thành nội dung giáo dục phổ thông; ngoài nội dung chủ yếu nhằm bảo đảm chuẩn kiến thức phổ thông, cơ bản, toàn diện và hướng nghiệp cho mọi học sinh còn có nội dung nâng cao ở một số môn học để phát triển năng lực, đáp ứng nguyện vọng của học sinh ” [16, tr 22]

Căn cứ vào yêu cầu về nội dung giáo dục được Luật qui định, nội dung

cụ thể của hoạt động GDNGLL cấp trung học phổ thông được xây dựng, thểhiện qua 6 vấn đề chủ yếu sau:

- Lý tưởng sống của thanh niên trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiệnđại hóa đất nước

- Tình bạn, tình yêu và gia đình

- Nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

- Truyền thống dân tộc và truyền thống cách mạng; bảo vệ di sản văn hóa

- Thanh niên với vấn đề lập thân, lập nghiệp

- Những vấn đề có tính toàn cầu như: bảo vệ môi trường; hạn chế sựbùng nổ dân số; chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên; phòng ngừa và đẩylùi các tệ nạn xã hội; đẩy lùi các bệnh hiểm nghèo; thực hiện Công ước Liênhiệp quốc về Quyền trẻ em

Những vấn đề trên được cụ thể hóa thành 10 chủ đề hoạt động trong 12tháng đó là:

Tháng 9: Thanh niên học tập, rèn luyện vì sự nghiệp công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước

Tháng 10: Thanh niên với tình bạn, tình yêu và gia đình

Tháng 11: Thanh niên với truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạoTháng 12: Thanh niên với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Tháng 1: Thanh niên với việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

Tháng 2: Thanh niên với lý tưởng cách mạng

Tháng 3: Thanh niên với vấn đề lập nghiệp

Tháng 4: Thanh niên với hòa bình, hữu nghị và hợp tác.

Tháng 5: Thanh niên với Bác Hồ

Tháng 6+7+8: Mùa hè tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng

Như vậy, nội dung chương trình GDNGLL là nhằm phản ánh cuộcsống học tập, sinh hoạt và rèn luyện của học sinh trong nhà trường, gia đình

và xã hội Nội dung chương trình của các hoạt động GDNGLL nhằm cậpnhật những thông tin trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, đồngthời tạo cơ hội cho các em phát triển các khả năng của mình trong các hoạtđộng GDNGLL

* Phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Yêu cầu về phương pháp giáo dục phổ thông theo điều 28 mục 2 LuậtGiáo dục có nêu: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tíchcực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từnglớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theonhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tế; tác động đến tìnhcảm, đem lại niềm tin, hứng thú học tập cho học sinh ” [ 16, tr 23 ]

Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII cũng khẳng định: “ Phải đổi mớimạnh mẽ phương pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều,rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học ”

Hoạt động GDNGLL được thực hiện theo một qui trình chặt chẽ từkhâu chuẩn bị đến khâu tổ chức thực hiện hoạt động và sau cùng là đánh giákết quả hoạt động Ba khâu trên phải liên kết hữu cơ, thống nhất, biện chứngvới nhau Mỗi khâu của hoạt động có những yêu cầu riêng về nội dung hoạtđộng, phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động

Phương pháp tổ chức hoạt động GDNGLL phải phù hợp với trình độ,đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng của học sinh nhằm phát huy tính tích cực, tự

giác, chủ động, sáng tạo của học sinh Học sinh phải thực sự giữ vai trò chủthể của hoạt động với sự giúp đỡ, định hướng của giáo viên chủ nhiệm đểthực hiện có hiệu quả các hoạt động GDNGLL Thông qua tự quản hoạt độngGDNGLL giúp học sinh phát huy tinh thần trách nhiệm trong việc tham gia

và điều khiển hoạt động của tập thể Phải đưa học sinh vào những tình huống

cụ thể với những công việc được giao có ý nghĩa xã hội và ý nghĩa cá nhânnhằm giúp các em có cơ hội được thể hiện những hành vi ứng xử của mình.Phát huy cao độ khả năng của đội ngũ cán bộ lớp đồng thời khéo léo lôi cuốnmọi thành viên đều tham gia vào các khâu của quá trình hoạt động Phát huyvai trò cố vấn, vai trò lãnh đạo, định hướng của giáo viên chủ nhiệm lớp vàcác cán bộ đoàn đối với các hoạt động của tập thể học sinh

Tổ chức hoạt động GDNGLL phải phù hợp với đặc điểm, điều kiện củacủa nhà trường, của địa phương, đáp ứng được những yêu cầu của thực tiễnđặt ra Vì vậy, phương thức tổ chức hoạt động phải rất linh hoạt, cần điềuchỉnh và thay đổi nội dung và hình thức hoạt động sao cho thích hợp được vớihọc sinh, với giáo viên và phù hợp với điều kiện cho phép Phải đa dạng hóacác hình thức hoạt động GDNGLL, khắc phục tính đơn điệu, lặp đi lặp lại mộtvài hình thức đã quá quen thuộc với học sinh và gây ra sự nhàm chán, tẻ nhạtđối với các em Do đó, giáo viên phải nắm chắc nội dung hoạt động của từngchủ đề của từng tháng Mỗi chủ đề hoạt động có mục tiêu giáo dục riêng Mụctiêu đó định hướng giáo viên trong việc xây dựng nội dung cho hoạt động củachủ đề tháng Từ nội dung hoạt động của chủ đề tháng, giáo viên cụ thể hóathành nội dung cho hoạt động của từng tuần, nhưng phải đảm bảo tính thốngnhất và mối quan hệ chặt chẽ giữa các nội dung hoạt động của các tuần vớinhau Giáo viên phải lựa chọn những hình thức hoạt động cho phù hợp vớinội dung của tuần, của tháng Những hình thức này có thể thay đổi hoặc được

nhắc lại ở mỗi chủ đề tháng Điều đó có tác dụng giúp học sinh thực hiện các hoạt động GDNGLL một cách linh hoạt, chủ động hơn.

Hoạt động GDNGLL phải khai thác và phát huy được tiềm năng củagia đình, các lực lượng xã hội, các tổ chức đoàn thể tham gia vào việc tổ chứchoạt động cho học sinh

Phương pháp tổ chức hoạt động GDNGLL rất đa dạng phong phú gồmcác phương pháp sau:

- Phương pháp thảo luận nhóm: Là phương pháp giáo viên lớp định

hướng để học sinh tự chia lớp ra thành các nhóm Trong mỗi nhóm học sinh

có mối quan hệ tương tác với nhau cùng giải quyết một vấn đề để đạt tới một

sự hiểu biết nhất định Phương pháp thảo luận nhóm có vai trò vô cùng quantrọng Nó có tác dụng phát huy tính tích cực của học sinh trong quá trình hoạtđộng, rèn luyện, đồng thời còn phát huy trí tuệ tập thể của học sinh trong hoạtđộng Thông qua thảo luận nhóm giúp học sinh hình thành kỹ năng hợp tác,giáo dục tinh thần, ý thức tập thể cho học sinh, giáo dục tinh thần đoàn kết,chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm giữa các HS với nhau Ghép nhóm trong giáodục là một giải pháp về tổ chức để giáo dục học sinh mang lại hiệu quả cao do

đó giáo viên cần quan tâm vận dụng phương pháp này Phương pháp nàythường được sử dụng trong các hình thức hoạt động như: thi theo chủ đề, thigiải quyết tình huống, tạo cơ hội cho học sinh có thể chia sẻ kiến thức, kinhnghiệm, ý kiến để giải quyết một vấn đề có liên quan đến cuộc sống tập thểcủa các em…Phương pháp thảo luận nhóm có các kiểu ghép nhóm là: Chianhóm theo tổ, chia nhóm theo hứng thú, chia nhóm theo năng lực, chia nhómngẫu nhiên theo màu áo,…

Đây là một dạng tương tác nhóm đặc biệt mà trong đó các thành viêncùng giải quyết một vấn đề cùng quan tâm nhằm đạt tới một sự hiểu biếtchung Thảo luận tạo ra môi trường an toàn cho học sinh kiểm chứng ý kiến

của mình, có cơ hội để làm quen với nhau, để hiểu nhau hơn Khác với dạyhọc, thảo luận nhóm trong hoạt động GDNGLL là dựa vào trao đổi ý kiếngiữa các em học sinh với nhau về một chủ đề nào đó nhằm tìm ra tiếng nóichung về một vấn đề cụ thể nào đó.

- Phương pháp đóng vai: Là phương pháp thực hành của học sinh trong

một số tình huống ứng xử cụ thể dựa trên trí tưởng tượng, dựa trên kinhnghiệm sống và ý nghĩ sáng tạo của các em Phương pháp đóng vai giúp cáchọc sinh phát huy tính chủ động, độc lập, sáng tạo, phát huy tính thông minhsáng tạo, hình thành và rèn luyện kỹ năng giao tiếp, phương pháp đóng vai tạo

cơ hội để học sinh có thể rèn luyện và thể nghiệm Để đóng vai có hiệu quảgiáo viên chủ nhiệm lớp chỉ nên gợi ý chủ đề để học sinh tự xây dựng kịchbản và tự tổ chức luyện tập và thể nghiệm,… Phương pháp đóng vai thườngđược thể hiện trong việc trình bày các tiểu phẩm, các đoạn kịch ngắn giúp họcsinh thực hành, “làm thử” một số cách ứng xử nào đó trong tình huống giảđịnh Phương pháp đóng vai rất có tác dụng trong việc phát triển “ kỹ nănggiao tiếp ” của học sinh, tạo ra môi trường tập luyện an toàn, tự tin cho ngườihọc nhằm thực hành các hành vi ứng xử trong các mối quan hệ

- Phương pháp giải quyết vấn đề: Thường được vận dụng khi học sinh

phải phân tích, xem xét và đề xuất những giải pháp trước một hiện tượng, sựviệc nảy sinh trong quá trình hoạt động tập thể Giáo viên đưa ra những tìnhhuống có vấn đề rồi kích thích học sinh tích cực suy nghĩ, tìm tòi để giảiquyết các vấn đề đó theo từng chủ đề thảo luận Phương pháp giải quyết vấn

đề giúp học sinh phát triển năng lực tư duy độc lập, sáng tạo, giúp các em rènluyện kỹ năng ứng xử, kỹ năng diễn đạt bằng ngôn ngữ nói, đồng thời giúphọc sinh tự hoàn thiện nhân cách của mình Giải quyết vấn đề giúp học sinh

có cái nhìn toàn diện hơn trước các hiện tượng, sự việc nảy sinh trong hoạtđộng, trong cuộc sống hàng ngày Để phương pháp giải quyết vấn đề thành

công thì vấn đề đưa ra phải sát với mục tiêu của hoạt động, kích thích họcsinh tích cực tìm tòi cách giải quyết Đối với tập thể lớp, khi giải quyết vấn đềphải coi trọng nguyên tắc tôn trọng và bình đẳng, tránh gây ra căng thẳngkhông có lợi cho việc giáo dục HS, đồng thời phát huy được tính tự giác, sựtích cực của từng cá nhân trong tập thể, tạo nên sự gắn kết giữa các cá nhântrong một tập thể đoàn kết, tích cực trong mọi hoạt động GDNGLL.

- Phương pháp giao nhiệm vụ: Là phương pháp giáo viên lôi cuốn

người được giáo dục vào những hoạt động đa dạng, phong phú với nhữngcông việc nhất định và những ý nghĩa xã hội nhất định Giao nhiệm vụ là tạo

cơ hội để học sinh có thể bộc lộ thể nghiệm những khả năng ứng xử của mình,giúp các em rèn kỹ năng ứng xử phù hợp Đồng thời thông qua giao nhiệm vụgiúp học sinh hiểu về ý nghĩa xã hội và ý nghĩa cá nhân của những công việcđược giao Giáo viên có thể giao nhiệm vụ trực tiếp hoặc có thể giao nhiệm

vụ gián tiếp, có thể giao nhiệm vụ cho các nhân hay giao nhiệm vụ cho tậpthể Giáo viên có thể giao nhiệm vụ cho cán bộ lớp rồi để cán bộ lớp giao chocác cá nhân trong lớp Khi giao nhiệm vụ phải giao cụ thể, tránh giao nhiệm

vụ chung chung và phải giao nhiệm vụ vừa sức với HS, phải xác định rõ mụcđích, yêu cầu của những công việc được giao, phân công trách nhiệm rõ ràng

và phải hướng dẫn cho các em các biện pháp thực hiện Điều quan trọng là

GV phải thường xuyên động viên, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện nhữngcông việc được giao của HS để đánh giá, nhận xét một cách khách quan,chính xác, công bằng,… Đây là phương pháp thường được dùng trong nhómcác phương pháp giáo dục Giao nhiệm vụ là đặt HS vào vị trí nhất định buộccác em phải thực hiện trách nhiệm cá nhân

Trong việc tổ chức hoạt động GDNGLL, giao nhiệm vụ cho đội ngũcán bộ lớp sẽ tạo nên thế chủ động cho các em khi điều hành hoạt động Điều

đó sẽ giúp phát triển tính chủ động, sáng tạo, khả năng đáp ứng trong mọi tình

huống của HS Cán bộ lớp sẽ chủ động hơn trong việc phân công nhiệm vụcho từng tổ, nhóm, cá nhân với phương châm “Lôi cuốn tất cả mọi thành viêntrong lớp” vào việc tổ chức thực hiện hoạt động Vì thế, muốn giao nhiệm vụ

có kết quả, GV cần hình dung được những việc phải làm, gợi ý cho HS và yêucầu các em phải hoàn thành tốt Khi giao nhiệm vụ, cố gắng phải đảm bảo phùhợp với đặc điểm lứa tuổi, với khả năng của các em, không yêu cầu quá mứcgây lo lắng, hoang mang trong HS

- Phương pháp trò chơi: Là tổ chức cho HS tìm hiểu một vấn đề hay

thực hiện những hành động, việc làm hoặc hình thành thái độ thông qua mộttrò chơi nào đó Sử dụng trò chơi như một phương pháp tổ chức hoạt độnggiúp học sinh có điều kiện thể hiện khả năng của mình trong một lĩnh vực nào

đó của đời sống tập thể ở nhà trường cũng như ở cộng đồng Trò chơi cũng làdịp để HS tập xử lý những tình huống nảy sinh trong cuộc sống đời thường,giúp các em có thêm kinh nghiệm sống

- Phương pháp hoạt động nhóm nhỏ: Tương tự như thảo luận nhóm

nhưng có điểm khác ở chỗ HS phải thực hiện một số bài tập cụ thể hơn là thảoluận đề tài

- Phương pháp diễn đàn: Là hình thức tổ chức hoạt động để HS được

bày tỏ ý kiến, quan điểm của mình, được tranh luận về những vấn đề có liênquan đến lứa tuổi các em Vì vậy, diễn đàn như một sân chơi tạo cơ hội chonhiều học sinh có thể tự do nêu lên những suy nghĩ của mình, được tranh luậnmột cách trực tiếp với đông đảo bạn bè

Hoạt động GDNGLL: Là một bộ phận quan trọng trong hoạt động giáodục phổ thông góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục Nó là cầu nối tạo ra mốiliên hệ hai chiều giữa nhà trường với xã hội để nhà trường có điều kiện pháthuy vai trò tích cực của mình đối với cuộc sống và là điều kiện, là phương

tiện để huy động sức mạnh cộng đồng cùng tham gia vào sự phát triển của nhà trường và sự nghiệp giáo dục.

Hoạt động GDNGLL giúp HS củng cố, hoàn thiện tri thức đã được họctrên lớp, tạo điều kiện vận dụng tri thức trong thực tiễn cuộc sống Giúp HS

có thêm những hiểu biết về tự nhiên, xã hội và con người Giáo dục cho HS

kỹ năng giao tiếp, ứng xử có văn hóa, thói quen tốt trong học tập, lao động vàhòa nhập vào cuộc sống cộng đồng Hình thành và rèn luyện cho HS năng lực

tự quản, kỹ năng giáo dục và tự giáo dục Đồng thời trực tiếp rèn luyện cho

HS phẩm chất nhân cách, tính cách, tài năng và thiên hướng nghề nghiệp, kỹnăng nghề của cá nhân, hình thành các mối quan hệ giữa con người với đờisống xã hội, con người với thiên nhiên, với môi trường sống

Hoạt động GDNGLL giúp nhà trường phát huy tác dụng đối với đờisống, huy động cộng đồng xã hội tham gia vào công tác giáo dục Bởi lẽ, cáchình thức tổ chức hoạt động GDNGLL rất đa dạng phong phú; cần có sự thamgia phối hợp tổ chức và đánh giá kết quả hoạt động của các lực lượng giáodục trong và ngoài nhà trường

* Các hình thức tổ chức hoạt động GDNGLL trong trường THPT có thể kể đến:

- Tổ chức thi tìm hiểu về địa phương, đất nước, con người, tập quán, lốisống của các dân tộc trong nước và trên thế giới

- Tổ chức tham quan, cắm trại, du lịch đến các danh lam, thắng cảnh, ditích văn hoá, lịch sử

- Tổ chức các hoạt động nhân đạo

- Tổ chức ngày hội hoá trang theo các dân tộc trong nước và trên thếgiới; sưu tầm văn, thơ, ca dao phản ánh lối sống, truyền thống, phong tục tậpquán, cách ứng xử của các dân tộc

- Tổ chức tết trồng cây; trồng, chăm sóc cây, xây dựng cảnh quan họcđường, phòng học Xanh - Sạch - Đẹp.

- Tham gia tuyên truyền về dân số, KHHGĐ, phòng chống các tệ nạn

xã hội, phòng chống ô nhiễm môi trường v.v

Tất cả các hình thức tổ chức hoạt động GDNGLL kể trên, ở mức độnào đó đã được cụ thể hoá thành các chủ đề hoạt động GDNGLL ở từng thángtrong năm học ở bậc THPT và được định hướng rõ ràng về phương pháp tổchức hoạt động, đồng thời có mục tiêu, yêu cầu cần đạt được có sự khác nhaugiữa các khối lớp trong trường THPT

* Về cách đánh giá kết quả hoạt động GDNGLL ở trường THPT có thể thực hiện theo nội dung sau:

+ Đối với học sinh

- Mục tiêu đánh giá: đánh giá nhận thức của HS so với mục đích, yêucầu mà hoạt động trong chương trình đề ra cũng như những kĩ năng mà các

em cần phải rèn luyện và hình thành trong hoạt động GDNGLL Đánh giá saocho có thể động viên, khích lệ tinh thần tham gia hoạt động tập thể, phấn đấuvươn lên về mọi mặt để hoàn thành tốt nhiệm vụ của HS

- Nội dung đánh giá: nhận xét các bài viết, các bản thu hoạch của HS,toạ đàm, trao đổi, quan sát hoạt động của HS, xem xét hiệu quả hoạt động quacác kết quả đạt được

- Hình thức đánh giá: Đánh giá cá nhân, đánh giá tập thể (tổ, nhóm,lớp, khối)

- Quy trình đánh giá: HS tự đánh giá theo các tiêu chí và yêu cầu củahoạt động > Tập thể tổ, lớp, Đoàn thanh niên đánh giá sau khi đã tham khảocác ý kiến cá nhân và cán bộ lớp > Giáo viên chủ nhiệm đánh giá

+ Đối với giáo viên:

- Mục tiêu đánh giá: nhằm thu nhận thông tin ngược về tình hình côngviệc giúp nhà trường thực hiện các nhiệm vụ giáo dục Ban giám hiệu nhàtrường trên cơ sở đó, phát huy ưu điểm, khắc phục nhược điểm để cải tiếnphương pháp chỉ đạo, tổ chức thực hiện của bộ quản lý và giáo viên nhằmnâng cao chất lượng tổ chức chương trình hoạt động GDNGLL.

- Nguyên tắc đánh giá: dựa trên cơ sở pháp chế dựa vào việc thực hiệntrách nhiệm do nhà nước giao phó, tiêu chí đánh giá phải được xây dựng mộtcách khoa học, phù hợp với thực tiễn Giáo viên được kiểm tra đánh giá cầntham gia tự giác tích cực vào quá trình này nhằm không ngừng nâng cao chấtlượng giáo dục Việc đánh giá nên được tiến hành đối với tất cả GV để đảmbảo sự khách quan, tạo ra động lực phát triển ổn định và bền vững cho nhàtrường Đánh giá với thời gian, nhân lực hợp lí vừa nhằm mục đích phân loại

GV, vừa có tính đào tạo - nhằm nắm bắt được khó khăn của GV để có thểgiúp đỡ họ; nhằm ghi nhận sự tiến bộ của họ, tạo điều kiện cho sự thăng tiến

và phát triển vì thế mà có ý nghĩa cho cả nhà quản lí, GV và HS

- Nội dung đánh giá: Đánh giá về trình độ chuyên môn nghiệp vụ; vềthực hiện quy chế chuyên môn, công tác quản lí HS, việc chỉ đạo các hoạtđộng của HS, ý thức trách nhiệm và hiệu quả tổ chức hoạt động GDNGLL,thông qua việc kiểm tra hồ sơ: kế hoạch, giáo án, sáng kiến kinh nghiệm;đánh giá việc tổ chức hoạt động, năng lực tổ chức qua việc dự giờ và căn cứvào 3 mặt: Kiến thức, kĩ năng, thái độ của HS - kết quả tổ chức hoạt độngGDNGLL Lực lượng kiểm tra đánh giá là những thành viên có uy tín,nghiệp vụ chuyên môn sư phạm giỏi, được giao nhiệm vụ và xác định quyềnhạn, trách nhiệm Hiệu trưởng có thể kiểm tra đánh giá trực tiếp hay gián tiếp

Khi kiểm tra gián tiếp phải uỷ nhiệm phân cấp rõ ràng cho phó hiệu trưởng, tổtrưởng chuyên môn hoặc cán bộ GV có uy tín.

- Quy trình đánh giá: Xây dựng kế hoạch kiểm tra đánh giá (phù hợpvới tình hình, điều kiện cụ thể cho phép của nhà trường, kế hoạch nên ghi rõmục đích, yêu cầu, nội dung, phương pháp tiến hành, hình thức, thời gian,đơn vị và cá nhân được kiểm tra đánh giá và cần được công khai ngay từ đầunăm học) > Thực hiện kế hoạch: kiểm tra đánh giá hồ sơ của GV; giờ lênlớp của GV- hoạt động GDNGLL của HS > Kết luận, ghi biên bản và lưu hồsơ

1.3.3 Quản lý thực hiện chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

ở trường THPT

1.3.3.1 Mục tiêu của quản lý thực hiện chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

Mục tiêu của giáo dục cấp trung học phổ thông theo Luật Giáo dục qui

định: “Giáo dục trung học phổ thông nhằm giúp học sinh củng cố và phát

triển những kết quả của giáo dục trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông, có những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện lựa chọn hướng phát triển và phát huy năng lực cá nhân, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động” [16, tr 21]

Căn cứ vào mục tiêu chung được Luật qui định, mục tiêu cụ thể của cấptrung học phổ thông được xây dựng, thể hiện qua yêu cầu HS học xong cấptrung học phổ thông phải đạt được ở các mặt giáo dục: tư tưởng, đạo đức lốisống, học vấn kiến thức phổ thông, hiểu biết kỹ thuật và hướng nghiệp, kỹnăng học tập và vận dụng kiến thức, về thể chất và xúc cảm thẩm mỹ Nhữngyêu cầu này đảm bảo thực hiện mục tiêu chung của giáo dục là: “Đào tạo con

người Việt Nam phát triển toàn diện” Song để đáp ứng yêu cầu nâng cao chấtlượng giáo dục toàn diện, tăng cường bồi dưỡng cho thế hệ trẻ lòng yêu nước,yêu quê hương và gia đình, tinh thần tự tôn dân tộc, lý tưởng xã hội chủnghĩa, lòng nhân ái, ý thức tôn trọng pháp luật, tinh thần hiếu học, chí tiếnthủ, lập thân, lập nghiệp ngoài những giá trị truyền thống cần được kế thừa vàphát triển như lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, lòng nhân ái, thái độ quítrọng và nhiệt tình lao động, ý thức trách nhiệm, các kỹ năng cơ bản,…còn cónhững giá trị mới xuất hiện trong quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế tậptrung, bao cấp sang nền kinh tế có sự chi phối của cơ chế thị trường, từ nềnkinh tế nông nghiệp sang kinh tế công nghiệp và kinh tế tri thức, như: tư duyphê phán và khả năng sáng tạo, năng lực tổng hợp, chuyển đổi và ứng dụngthông tin vào hoàn cảnh mới để giải quyết các vấn đề đặt ra, để thích ứng vớinhững thay đổi trong cuộc sống, năng lực hợp tác và giao tiếp có hiệu quả,năng lực chuyển đổi nghề nghiệp theo yêu cầu mới của sản xuất và thị trườnglao động, năng lực quản lý,… do đó mục tiêu cụ thể của giáo dục trung họcphổ thông cần lưu ý một số điểm như sau: Sống lành mạnh, tự tin, tự tôn dântộc, có ý trí lập nghiệp, không cam chịu nghèo hèn Có khả năng sử dụng mộtngoại ngữ giao tiếp thông thường, có khả năng ứng dụng một số thành tựu củacông nghệ thông tin ở trình độ phổ thông trong giải quyết công việc Pháttriển và nâng cao các kỹ năng học tập chung, kỹ năng vận kiến thức vào cáctình huống học tập mới, vào thực tiễn sản xuất và cuộc sống của mỗi cá nhân,gia đình, cộng đồng.

Mục tiêu của quản lý việc thực hiện chương trình hoạt động GDNGLL

là nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả của tổ chức hoạt động GDNGLL cho

HS ở trường THPT; giúp HS hiểu biết về các giá trị truyền thống của dân tộc,biết tiếp thu những giá trị tốt đẹp của nhân loại; củng cố mở rộng kiến thức đãhọc trên lớp; giúp các em nhận thức rõ trách nhiệm của bản thân mình, có ý

thức lựa chọn nghề nghiệp cho phù hợp Rèn luyện những kỹ năng cơ bản đãhình thành ở trung học cơ sở để trên cơ sở đó tiếp tục hình thành và phát triểncác năng lực chủ yếu như: năng lực tự hoàn thiện, năng lực giao tiếp, năng lựchoạt động chính trị - xã hội, năng lực tổ chức quản lý v.v Từ đó HS cónhững thái độ đúng đắn trước những vấn đề của cuộc sống, biết chịu tráchnhiệm về hành vi của bản mình, đấu tranh tích cực với những hành vi sai tráicủa bản thân và của người khác để tự hoàn thiện mình, biết cảm thụ và đánhgiá cái đẹp trong cuộc sống.

1.3.3.2 Đối tượng quản lý thực hiện chương trình hoạt động GDNGLL ở trường THPT

Đối tượng quản lý hoạt động GDNGLL là toàn bộ quá trình tổ chứchoạt động GDNGLL ở trường THPT, là chất lượng tổ chức hoạt độngGDNGLL, là việc thực hiện mục tiêu tổ chức hoạt động GDNGLL, là việcthực hiện nội dung tổ chức hoạt động GDNGLL, là việc thực hiện phươngpháp, hình thức tổ chức hoạt động GDNGLL, là hoạt động của đội ngũ cán bộ

- giáo viên và là hoạt động của học sinh nhà trường, là kết quả, chất lượng củahoạt động GDNGLL ở trường THPT Ngoài ra còn có cơ sở vật chất thiết bị,tài chính,… phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động GDNGLL để đảm bảocho chất lượng hoạt động GDNGLL đạt kết quả cao Người quản lý phải làmsao để các hoạt động GDNGLL đạt kết quả cao nhất, muốn như vậy thì phải

có những biện pháp quản lý phù hợp với điều kiện, đặc điểm tình hình củanhà trường, của địa phương

1.3.3.3 Nội dung và qui trình quản lý thực hiện chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

* Nếu tiếp cận dưới góc độ chức năng của quản lý thì quản lý hoạt động GDNGLL là gồm các nội dung sau:

- Xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, đó

là các loại kế hoạch: Hàng ngày, hàng tuần, hàng tháng và cả năm

Hàng ngày việc duy trì nền nếp học tập, sinh hoạt của học sinh như thếnào, có được duy trì tốt hay không Nếu duy trì tốt là thể hiện được ý thứccủa học sinh và khả năng tự quản của đội ngũ cán bộ lớp là tốt Hàng tuầntrong các giờ chào cờ đầu tuần, các hoạt động tập thể,… có được tổ chức tốthay không; vai trò của đội ngũ cán bộ lớp như thế nào qua đó người cán bộquản lý có thể hiểu và biết được hiệu quả của công tác quản lý của mình nhất

là thông qua các hoạt động GDNGLL Kế hoạch hàng tháng là sinh hoạt theochủ điểm của tháng cần phải nắm rõ các lớp tổ chức hoạt động như thế nào cóđảm bảo chất lượng hay không và có đúng theo kế hoạch đã đề ra hay không

Kế hoạch của cả năm học phải kiểm tra xem nội dung và thời gian của kếhoạch như thế nào, bao gồm các hoạt động gì; mục đích yêu cầu của các hoạtđộng đó như thế nào, ai là người phụ trách và lực lượng tham gia gồm những

ai Địa điểm tổ chức ở đâu và kinh phí cho các hoạt động như thế nào, tất cảnhững điều trên người cán bộ quản lý đều phải kiểm tra và nắm rõ để gópphần quản lý tốt và có hiệu quả các hoạt động GDNGLL

- Tổ chức chỉ đạo hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Đó là phảithành lập Ban chỉ đạo hoạt động GDNGLL gồm Hiệu trưởng hoặc phó hiệutrưởng trực tiếp làm trưởng ban, ngoài ra còn gồm đại diện Ban giám hiệu,Công đoàn, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, giáo viên và hội cha mẹhọc sinh cùng tham gia Đồng thời phải phối hợp với các lực lượng ngoài nhàtrường cùng tham gia vào các hoạt động GDNGLL để góp phần giáo dục họcsinh Việc chỉ đạo các hoạt động GDNGLL được thực hiện xen kẽ trong cácgiờ lên lớp như các giờ: Sinh hoạt lớp, chào cờ đầu tuần, thực hiện hoạt động

theo chủ điểm của từng tháng hoặc hoạt động theo các dạng hoạt động: văn nghệ, thi tìm hiểu, hoạt động câu lạc bộ v.v

- Nội dung và qui trình quản lý thực hiện chương trình hoạt độngGDNGLL ở trường THPT cũng cần chú ý tới việc triển khai đổi mới phươngpháp, hình thức tổ chức hoạt động Hoạt động GDNGLL là hoạt động củangười học, do đó việc đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động phảiđạt được mục tiêu là tạo ra sự hứng thú, phát huy được tính tính cực tronghoạt động của người học; để người học thực sự là chủ thể của hoạt độngGDNGLL

- Việc kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch và kết quả hoạt độnggiáo dục ngoài giờ lên lớp phải thường xuyên hàng ngày, hàng tuần, hàngtháng Đồng thời công tác kiểm tra, đánh giá phải tiến hành kết hợp với sơkết, tổng kết thi đua và rút bài học kinh nghiệm để các hoạt động sau được tốthơn, hiệu quả hơn, học sinh hứng thú tham gia hơn Nếu có điều kiện, nên tổchức rút kinh nghiệm sau mỗi hoạt động, kể cả hoạt động của lớp và hoạtđộng của toàn trường để những lần tiếp theo tổ chức tốt hơn, thành công hơn

* Nếu tiếp cận dưới góc độ đối tượng quản lý thì nội dung quản lý thực hiện chương trình hoạt động GDNGLL gồm các nội dung sau:

- Quản lí việc thực hiện mục tiêu, nội dung chương trình hoạt độngGDNGLL xem mục tiêu, nội dung chương trình hoạt động có được triển khai

và thực hiện không Các chủ đề hàng tháng được tiến hành thực hiện như thếnào, diễn biến quá trình thực hiện như thế nào, có theo đúng yêu cầu đặt rahay không để từ đó có thể kịp thời điều chỉnh, bổ sung

- Quản lí việc đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức hoạt độngGDNGLL Đó là chỉ đạo việc triển khai đổi mới phương pháp, hình thức tổchức hoạt động GDNGLL Có thể tập huấn nâng cao năng lực cho GV về

phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động thông qua: Giờ học, qua hoạt độngngoại khoá; qua tổ chức thi tìm hiểu và qua các hoạt động xã hội khác v.v

Để phục vụ cho việc đổi mới, kèm theo đó là việc chỉ đạo việc triển khai tăngcường cơ sở vật chất để đảm bảo đủ điều kiện tổ chức các hoạt động Có thểhuy động, vận động tham gia đóng góp xây dựng cơ sở vật chất từ nhiềunguồn: hội cha mẹ HS, các tổ chức đoàn thể trong và ngoài nhà trường, các cơ

sở sản xuất kinh tế v.v tham gia công tác xã hội hoá giáo dục

- Quản lí đánh giá kết quả hoạt động GDNGLL, thông qua việc kiểmtra số lượng hoạt động được tổ chức trong toàn trường và ở từng lớp, đồngthời phải kiểm tra xem chất lượng của việc tổ chức các hoạt động có gây hứngthú cho HS tham gia các hoạt động hay không, ý nghĩa xã hội của các hoạtđộng được tổ chức; sự tác động, ảnh hưởng của các hoạt động đến học sinhnhư thế nào và những hạn chế thiếu xót cần khắc phục

Quản lí việc chỉ đạo, tổ chức hoạt động của GV dựa vào:

1.3.4 Vai trò của hiệu trưởng trong tổ chức chỉ đạo quản lý thực hiện chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Trong việc tổ chức, chỉ đạo hoạt động GDNGLL người hiệu trưởng cóvai trò vô cùng quan trọng, phải đảm bảo chỉ đạo, phối hợp nhịp nhàng hoạtđộng của các bộ phận, huy động các bộ phận tham gia hoạt động giáo dục đểđảm bảo

hiệu quả cao Do đó, hiệu trưởng phải nắm vững mục tiêu, nội dung chươngtrình tổ chức hoạt động GDNGLL của từng khối lớp ở trường THPT; đặc điểmcủa chương trình, tính đồng tâm của chương trình v.v để chỉ đạo triển khai hoạtđộng, tránh chồng chéo, trùng lặp Phải chỉ đạo để tuyên truyền sao cho học sinhnắm vững phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động GDNGLL, đồng thời triểnkhai đến giáo viên, Đoàn thanh niên nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu, nộidung, chương trình hoạt động GDNGLL ở trường THPT.

Mặt khác, người hiệu trưởng phải nắm vững được phương pháp, hìnhthức tổ chức hoạt động để triển khai tới Đoàn thanh niên, GV nhằm đạt đượchiệu quả tốt nhất về mục tiêu, nội dung chương trình hoạt động GDNGLL

1.3.4.1 Hiệu trưởng tổ chức quản lý thực hiện chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Trong việc tổ chức quản lý thực hiện chương trình hoạt động GDNGLLngười hiệu trưởng phải biết tổ chức quản lý hoạt động một cách khoa học,hợp lý bởi nó có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Phải tổ chức quản lý thực hiệnchương trình hoạt động GDNGLL sao cho phù hợp với điều kiện, hoàn cảnhcủa nhà trường, phù hợp với tâm tư nguyện vọng, phù hợp với lứa tuổi của

HS Chất lượng hoạt động GDNGLL phụ thuộc vào việc tổ chức quản lý thựchiện của hiệu trưởng đối với hoạt động

Có thể tổ chức quản lí chỉ đạo thực hiện chương trình theo hướng sau:

- Thành lập tổ chức quản lí

Thành lập Ban chỉ đạo hoạt động GDNGLL Đây là tổ chức chịu tráchnhiệm chính về hoạt động này ở trong trường THPT Ban chỉ đạo dưới sự chủtrì của hiệu trưởng hoặc phó hiệu trưởng với sự tham gia của các thành viênvới đại diện: Công đoàn, Đoàn thanh niên, chi đoàn GV, GV chủ nhiệm cáckhối lớp, hội cha mẹ HS Tuỳ theo đặc điểm của trường và thực tế địa