Các biện pháp tăng cường quản lý nhà nước về bảo vệ người tiêu dùng ở Việt Nam

Người tiêu dùng là một lực lượng đông đảo và có vai trò vô cùng quan trọng trong nền kinh tế nói riêng và sự phát triển của toàn xã hội nói chung. Trong chính sách kinh tế của quốc gia, “kích cầu” là một biện pháp mà các chính phủ thường sử dụng khi nền kinh tế rơi vào tình trạng khủng hoảng bởi vì nó có tác dụng kích thích tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ, giúp lưu thông nền kinh tế và làm cho nền kinh tế sớm thoát khỏi tình trạng trì trệ. Đồng thời, người tiêu dùng là một mục tiêu vô cùng quan trọng trong quá trình hoạch định chiến lược của các doanh nghiệp nói riêng. Bên cạnh đó, khi người tiêu dùng có tác động lớn đến nền kinh tế của một quốc gia thì cũng sẽ có tác động ít nhiều đến cả tổng thể xã hội của quốc gia đó. Thực tế cho thấy, khi kinh tế phát triển thì văn hóa, chính trị, xã hội cũng có những sự tiến bộ tương ứng. Do đó, việc nghiên cứu về hành vi tiêu dùng và củng cố hơn nữa vai trò của người tiêu dùng là rất quan trọng trong việc giúp các doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận, đáp ứng tốt hơn các nhu cầu của người tiêu dùng, từ đó mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp mình và sự thịnh vượng cho nền kinh tế. Với tư cách là một trong số đông những người tiêu dùng, em thấy quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam đang bị xâm phạm nghiêm trọng. Việc nghiên cứu các giải pháp tăng cường quản lý nhà nước nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là một vấn đề cấp thiết. Do đó em đã chọn đề tài “Những giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về bảo vệ lợi ích người tiêu dùng ở Việt Nam” để nghiên cứu trong bài khóa luận tốt nghiệp của mình. Thông qua bài khóa luận, em hi vọng sẽ mang lại một cái nhìn vừa tổng quát, vừa cụ thể về tình hình bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở nước ta hiện nay và đưa ra một số giải pháp nhằm cải thiện hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam.

MỤC LỤC

Trang

I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 2

1 Đối tượng nghiên cứu: 2

2 Phạm vi nghiên cứu: 2

III PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2

IV CẤU TRÚC CỦA ĐỀ TÀI 2

B PHẦN NỘI DUNG 3 CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHO QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BẢO VỆ NGƯỜI TIÊU DÙNG 3 I TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BẢO VỆ NGƯỜI TIÊU DÙNG 3

1 Một số khái niệm liên quan 3

2 Sự cần thiết phải bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 8

II HỆ THỐNG VÀ CHỨC NĂNG CỦA CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG TẠI VIỆT NAM 10

1 Tổ chức bộ máy cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại Việt Nam 10

2 Vai trò và chức năng của các cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại Việt Nam 11

2.1 Cơ quan nhà nước cấp Trung Ương( Cục Quản lý cạnh tranh) 11

2.2 Cơ quan quản lý cấp địa phương (UBND tỉnh, các sở thương mại/ sở thương mại và du lịch) 12

2.3 Các Bộ, Ngành có liên quan 12

CHƯƠNG II:THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI

I NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG 15

II CÁC VĂN BẢN PHÁP LÝ VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG 16 III ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THÀNH TỰU VÀ HẠN CHẾ TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG Ở VIỆT NAM 16

1 Thành tựu đạt được 16

2 Một số tồn tại, bất cập 18

CHƯƠNG III CÁC GIẢI PHÁP CHỦ YẾU TĂNG CƯỜNG HIỆU QUẢ QUẢN

LÝ CỦA CÁC CƠ QUAN NHÀ NƯỚC VỀ BẢO VỆ LỢI ÍCH NGƯỜI TIÊU

I HOÀN THIỆN LUẬT PHÁP VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG 22

II NGHIÊN CỨU NỘI DUNG, YÊU CẦU BẢO VỆ NGƯỜI TIÊU DÙNG TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ 24 III GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, KHIẾU KIỆN CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG 26

IV NÂNG CAO NHẬN THỨC VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG 27

V NÂNG CAO NĂNG LỰC BỘ MÁY BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG 28

TÀI LIỆU THAM KHẢO 31

ĐỀ TÀI:

NHỮNG GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BẢO VỆ LỢI

ÍCH NGƯỜI TIÊU DÙNG Ở VIỆT NAM

A PHẦN MỞ ĐẦU

I Lí do chọn đề tài

Người tiêu dùng là một lực lượng đông đảo và có vai trò vô cùng quan trọngtrong nền kinh tế nói riêng và sự phát triển của toàn xã hội nói chung Trong chính sáchkinh tế của quốc gia, “kích cầu” là một biện pháp mà các chính phủ thường sử dụng khinền kinh tế rơi vào tình trạng khủng hoảng bởi vì nó có tác dụng kích thích tiêu dùnghàng hóa, dịch vụ, giúp lưu thông nền kinh tế và làm cho nền kinh tế sớm thoát khỏitình trạng trì trệ Đồng thời, người tiêu dùng là một mục tiêu vô cùng quan trọng trongquá trình hoạch định chiến lược của các doanh nghiệp nói riêng Bên cạnh đó, khi ngườitiêu dùng có tác động lớn đến nền kinh tế của một quốc gia thì cũng sẽ có tác động ítnhiều đến cả tổng thể xã hội của quốc gia đó Thực tế cho thấy, khi kinh tế phát triểnthì văn hóa, chính trị, xã hội cũng có những sự tiến bộ tương ứng Do đó, việc nghiêncứu về hành vi tiêu dùng và củng cố hơn nữa vai trò của người tiêu dùng là rất quantrọng trong việc giúp các doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận, đáp ứng tốt hơn các nhu cầucủa người tiêu dùng, từ đó mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp mình và sự thịnh vượngcho nền kinh tế

Với vai trò quan trọng như vậy, lẽ ra người tiêu dùng phải được các doanhnghiệp tôn trọng và bảo vệ quyền lợi Tuy nhiên, người tiêu dùng lại đang là nhữngngười phải chịu thiệt thòi khi thực hiện hành vi tiêu dùng So với doanh nghiệp, ngườitiêu dùng thường ở vào vị trí bất lợi hơn về thông tin của sản phẩm và do đó, các doanhnghiệp dễ dàng lợi dụng để kiếm lời bất chính Trên thực tế, những hành vi xâm phạmquyền lợi người tiêu dùng là rất phổ biến và dẫn đến những ảnh hưởng tiêu cực đến nềnkinh tế nói riêng Bởi vậy, yêu cầu cấp thiết đặt ra là làm thế nào để quyền và lợi íchchính đáng của người tiêu dùng được bảo vệ cũng như việc nâng cao ý thức của doanhnghiệp, của người dân và toàn xã hội về vấn đề bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Hoạt động bảo vệ người tiêu dùng đã được Ðảng và nhà nước quan tâm, đặc biệt từkhi đất nước ta tiến hành đổi mới Bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng là biểu hiện của sựtiến bộ xã hội, của việc tôn trọng con người Hiện nay, trong bối cảnh Việt Nam đang chủđộng hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, vấn đề người tiêu dùng và bảo

vệ quyền lợi người tiêu dùng càng trở nên quan trọng nhằm thực hiện mục tiêu phát triểnkinh tế - xã hội Để thực hiện chức năng thống nhất quản lý Nhà nước về bảo vệ quyền lợingười tiêu dùng, Chính phủ đã giao cho Bộ Công Thương mà trực tiếp là Cục quản lýcạnh tranh, thực hiện chức năng này

Với tư cách là một trong số đông những người tiêu dùng, em thấy quyền lợi ngườitiêu dùng Việt Nam đang bị xâm phạm nghiêm trọng Việc nghiên cứu các giải pháptăng cường quản lý nhà nước nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là một vấn đề cấp

thiết Do đó em đã chọn đề tài “Những giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về bảo vệ lợi ích người tiêu dùng ở Việt Nam” để nghiên cứu trong bài khóa luận tốt nghiệp

của mình Thông qua bài khóa luận, em hi vọng sẽ mang lại một cái nhìn vừa tổng quát,vừa cụ thể về tình hình bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở nước ta hiện nay và đưa ramột số giải pháp nhằm cải thiện hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam

II Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

1 Đối tượng nghiên cứu:

Đề tài nghiên cứu những về những giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về bảo vệquyền lợi người tiêu dùng

2 Phạm vi nghiên cứu:

Đề tài nghiên cứu trong phạm vi những người tiêu dùng sống tại khu vực Lao Bảo –Quảng Trị

III Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu như thống kê, so sánh đốichiếu, khảo sát bằng câu hỏi,…kết hợp với lý thuyết để tìm hiểu vấn đề cần nghiên cứu

IV Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo Đề tài gồm có bachương:

Chương 1 : Cơ sở lý luận cho quản lý nhà nước về bảo vệ người tiêu dùng

Chươn g 2 : Thực trạng quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại việt nam

Chương 3: Thực trạng quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

B PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG I:

CƠ SỞ LÝ LUẬN CHO QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ BẢO VỆ NGƯỜI TIÊU DÙNG

I TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BẢO VỆ NGƯỜI TIÊU DÙNG.

1 Một số khái niệm liên quan

Cơ quan quản lý nhà nước

Là một tổ chức được thành lập và hoạt động theo những nguyên tắc và trình tự nhấtđịnh, cơ cấu tổ chức nhất định và được giao những quyền lực nhà nước nhất định, đượcquy định trong các văn bản pháp luật để thực hiện một phần những nhiệm vụ, quyền hạncủa nhà nước

Người tiêu dùng

Theo điều 1 pháp lệnh bảo vệ người tiêu dùng 1999 quy định: “ Người tiêu dùng làngười mua, sử dụng hàng hóa dịch vụ cho mục đích tiêu dùng sinh hoạt cá nhân, gia đình

Các quyền của người tiêu dùng

Tuy hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã được hình thành và phát triểnkhá lâu song những quyền của người tiêu dùng thì vẫn chưa được xác định rõ ràng

Ngày 15 tháng 3 năm 1962, Tổng thống Mỹ John Kennedy trong một cuộc họp củaThượng viện Mỹ đã phát biểu: “ …Theo định nghĩa, người tiêu dùng là tất cả chúng ta

Họ là nhóm người đông đảo nhất, có tác động và chịu tác động của hầu hết các quyết định

về kinh tế, dù là của nhà nước hay tư nhân Thế nhưng họ lại là những nhóm người quantrọng duy nhất mà quan điểm của họ lại không được lắng nghe…” ( Năm 1983, Liên hợpquốc chính thức tuyên bố ngày 15 tháng 3 trở thành “Ngày quyền của người tiêu dùng thếgiới”)

Từ những phát biểu của Tổng thống Mỹ, những quyền của người tiêu dùng dần đượchình thành và phát triển Đầu tiên, Kennedy đưa ra bốn quyền cơ bản của người tiêu dùng,

đó là “ quyền được an toàn, quyền được thông tin, quyền được lựa chọn và quyền đượcbày tỏ quan điểm” Bốn quyền này là cốt lõi của hoạt động bảo vệ người tiêu dùng trên thếgiới vào giai đoạn đó

Qua quá trình hoạt động thực tiễn của các tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùngtrên thế giới, các quyền của người tiêu dùng đã được bổ sung thêm Liên hợp quốc, cộngđồng quốc tế và chính phủ các nước đã thừa nhận tám quyền cơ bản của người tiêu dùng

Đó là :

- Quyền được thỏa mãn nhu cầu cơ bản: Là quyền được có những hàng hóa, dịch vụ

thiết yếu phục vụ cho cuộc sống như ăn, ở, chăm sóc sức khỏe, học hành, đi lại…Nhữngnhu cầu thiết yếu về tinh thần với giá cả hợp lý và có thể chấp nhận được Nhu cầu cơ bản

là một khái niệm tương đối và tổng quát Khi trình độ phát triển của xã hội còn ở mứcthấp, nền kinh tế còn gặp nhiều khó khăn thì nhu cầu cơ bản là những cái tối thiểu để conngười có thể tồn tại được Còn khi xã hội phát triển ở mức cao hơn, nhu cầu cơ bản cũngthay đổi Khi đó những nhu cầu cơ bản tối thiểu không chỉ là để tồn tại mà còn bao gồmnhững nhu cầu về tinh thần như giao tiếp, học hành, đi lại… để con người có thể tồn tại

và phát triển Như vậy, quyền được thỏa mãn nhu cầu cơ bản của con người của ngườitiêu dùng cũng thay đổi theo điều kiện của xã hội, con người cần được phát triển cả về thểchất lẫn tinh thần

- Quyền được an toàn : Là quyền của người tiêu dùng được bảo vệ chống lại những

hàng hóa, dịch vụ, quá trình sản xuất có hại đến sức khỏe, đời sống và quyền lợi chínhđáng của họ Để đảm bảo tốt quyền này, hàng hoá, dịch vụ không chỉ cần đảm bảo an toàn

- Quyền được thông tin: Là quyền của người tiêu dùng cần phải được cung cấp

thông tin cần thiết về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ mà họ sử dụng để có thể tự quyết địnhviệc có sử dụng hay không trên cơ sở có đầy đủ thông tin

Người tiêu dùng có quyền được tiếp cận thông tin về giá cả, chất lượng, số lượng,thành phần… của hàng hoá và dịch vụ Khi có được đầy đủ thông tin của sản phẩm hoặcdịch vụ thì người tiêu dùng sẽ đưa ra quyết định hay lựa chọn đúng đắn hơn, tránh tìnhtrạng bị trở thành nạn nhân của các chiến dịch quảng cáo, tiếp thị sai lệnh, không trungthực, thậm chí lừa dối người tiêu dùng Nội dung thông tin cho người tiêu dùng có thểđược thực hiện thông qua việc ghi nhãn hàng hóa, qua các hướng dẫn sử dụng hay quagiới thiệu quảng cáo trên các phương tiện thông tin

- Quyền được lựa chọn: Là quyền của người tiêu dùng trong việc tự do quyết định

dùng hay không dùng sản phẩm, dịch vụ.Người tiêu dùng có quyền được tiếp cận các dịch

vụ và hàng hoá đa dạng với chất lượng tốt, giá cả cạnh tranh Các hành vi thông tin khôngtrung thực, tạo ra sự khan hiếm giả tạo để gò ép người tiêu dùng, việc lợi dụng vị thếthống lĩnh hay độc quyền để khiến người tiêu dùng bắt buộc phải sử dụng hàng hóa, dịch

vụ của mình hoặc việc tham gia vào thỏa thuận hạn chế cạnh tranh đều là hành vi vi phạmquyền được lựa chọn của người tiêu dùng Việc đảm bảo quyền này sẽ giúp cho ngườitiêu dùng chọn mua được đúng sản phẩm, dịch vụ mà mình mong muốn Quyền được lựachọn sẽ được thực hiện tốt hơn trong nền kinh tế thị trường chống độc quyền, có sự cạnhtranh lành mạnh

- Quyền được lắng nghe: Là quyền của người tiêu dùng được bày tỏ ý kiến của mình

đối với các nhà sản xuất, kinh doanh về các loại hàng hóa, dịch vụ do họ cung ứng, kể cảquan hệ thái độ giữa người mua và người bán cũng như bày tỏ ý kiến với nhà nước, vớicác cơ quan hoạch định chính sách pháp luật…về những vấn đề liên quan đến họ.Nhằmđảm bảo rằng người tiêu dùng sẽ có cơ hội để tham gia vào quá trình xây dựng, thực hiệnchính sách và quá trình phát triển sản phẩm, dịch vụ Người tiêu dùng có thể trực tiếp góp

ý kiến, thông qua đại diện của mình, thông qua các hội người tiêu dùng các cấp hoặc cóthể tham gia vào các diễn đàn để trao đổi, thảo luận và bảo vệ lợi ích của mình Các quốcgia cần thành lập các tổ chức, hiệp hội giành cho người tiêu dùng để họ có thể bày tỏ ýkiến cho chính phủ hay các doanh nghiệp Những hành vi không tôn trọng, phớt lờ hoặcđàn áp ý kiến của người tiêu dùng đều là vi phạm quyền được lắng nghe của người tiêudùng Tôn trọng quyền được lắng nghe của người tiêu dùng vừa là nghĩa vụ, vừa là lợi íchcủa các nhà sản xuất kinh doanh, vì thông qua ý kiến của người tiêu dùng họ có thể cảitiến hàng hóa, dịch vụ nhằm giành được lòng tin của người tiêu dùng, là điều kiện mấuchốt để doanh nghiệp phát triển

- Quyền được khiếu nại và bồi thường: Khi gặp những thiệt thòi, những điều không

vừa ý trong quan hệ với các nhà sản xuất kinh doanh, người tiêu dùng có quyền đượckhiếu nại Người tiêu dùng có quyền khiếu nại và đòi hỏi bồi thường đối với hoạt độnggian lận thương mại hoặc hành động mang tính bóc lột người tiêu dùng Người tiêu dùngcũng có quyền được giải quyết công bằng những khiếu nại chính đáng Nhà sản xuất kinhdoanh phải bồi thường cho người tiêu dùng nếu sản phẩm, dịch vụ của họ cung ứngkhông đúng với nội dung đã giới thiệu, quảng cáo, giao kết hợp đồng Các khiếu nại củangười tiêu dùng có thể được giải quyết bằng cách hòa giải giữa người cung ứng và ngườitiêu dùng hoặc thông qua các cơ quan quản lý nhà nước liên quan, trong trường hợpkhông giải quyết được thì có thể thông qua hệ thống tòa án dân sự Mỗi quốc gia, doanhnghiệp cần xây dựng cơ chế bồi thường, đền bù đối với những thiệt hại do lỗi của nhàcung cấp chẳng hạn như thông báo sai, các sản phẩm, dịch vụ không đạt tiêu chuẩn,không đảm bảo an toàn, giá cả quá cao v.v….Bồi thường thỏa đáng cho những khiếu nạichính đáng của người tiêu dùng sẽ nâng cao được tín nhiệm của doanh nghiệp, cải thiệnđược hình ảnh của doanh nghiệp trong mắt người tiêu dùng

- Quyền được giáo dục, đào tạo về tiêu dùng: Giáo dục vê tiêu dùng, về những kiến

thức và kỹ năng tiêu dùng sẽ giúp cho người tiêu dùng có hiểu biết về vị thế của mìnhtrong xã hội, có khả năng tự bảo vệ mình, bảo vệ các quyền của mình, để người tiêu dùng

có thể có đầy đủ khả năng đưa ra sự lựa chọn phù hợp các sản phẩm và dịch vụ tiêu dùng.Việc giáo dục người tiêu dùng có thể được thực hiện bằng nhiều hình thức như cung cấpthông tin, kiến thức thông qua các ấn phẩm, báo chí, các buổi hội thảo, hội nghị, triểnlãm…Nhiều nước đã đưa giáo dục tiêu dùng vào các chương trình giáo dục ở các trườnghọc Điều quan trọng khi thực hiện quyền này là cần cung cấp đầy đủ kiến thức, thông tincho người tiêu dùng ở khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa

- Quyền được có môi trường sống lành mạnh và bền vững: Người tiêu dùng không

chỉ cần được tiếp cận với các sản phẩm dịch vụ có chất lượng mà còn có quyền được sống

và làm việc trong môi trường lành mạnh, không gây nguy hại đến tính mạng, tài nguyên

và sinh quyển được bảo vệ,sức khoẻ cho mình và cho các thế hệ tương lai Người tiêudùng cũng được quyền có một môi trường xã hội lành mạnh, trong đó họ được an toàn vềvật chất và tinh thần, được sống hòa hợp và thân ái trong cộng đồng, nhân phẩm được tôntrọng

Trách nhiệm của người tiêu dùng

* Tự bảo vệ mình trong tiêu dùng

Tại điều 12 của Pháp lệnh Bảo vệ người tiêu dùng có quy định: “Người tiêu dùng cótrách nhiệm tự bảo vệ mình trong việc tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ; thực hiện đúng hướngdẫn về phương pháp sử dụng hàng hóa, dịch vụ, không được tiêu dùng hàng hóa, dịch vụgây tổn hại đến môi trường, trái với thuần phong mỹ tục, gây nguy hại đến tính mạng, sứckhỏe của mình và cộng đồng.”

Để tự bảo vệ mình thì người tiêu dùng phải trở thành người tiêu dùng thông thái: cókiến thức về tiêu dùng, về vệ sinh an toàn thực phẩm, biết lựa chọn thực phẩm ngon, tươi,hợp vệ sinh, không quá hạn sử dụng… Khi mua các mặt hàng thì phải xem giá cả, nhãnmắc, nơi sản xuất, thời gian sử dụng, bảo hành, có hoá đơn, địa chỉ cụ thể…Nhất là đốivới các loại thuốc uống, thuốc chữa bệnh bao giờ cũng phải làm theo yêu cầu, chỉ dẫn củabác sĩ và hướng dẫn sử dụng thuốc; hay các mặt hàng công nghệ cao cần phải nắm rõcách thức sử dụng để đảm bảo tính an toàn… Nói chung là người tiêu dùng phải có hiểubiết và kiến thức nhất định để thẩm định được mặt hàng mua sắm và không để trở thànhđối tượng tiêu thụ bị mắc lừa

Hiện nay, ý thức tự bảo vệ mình của người tiêu dùng Việt Nam vẫn còn chưa cao,nhiều người tiêu dùng tỏ ra thờ ơ, hoặc không biết quyền của mình khi đi mua các sảnphẩm hàng hoá, dịch vụ Trong một thời gian dài, do thiếu thông tin tuyên truyền, nhiều

hộ tiêu dùng điện trong cả nước khi đặt bút ký các hợp đồng mua bán điện với các công

ty, chi nhánh điện địa phương không hề biết mình có quyền gì, có trách nhiệm gì, mìnhđang chịu “lép vế” hay “bất lợi” ở những điều khoản nào trong hợp đồng Đây không chỉ

là hậu quả của công tác giáo dục, tuyên truyền, mà còn là hậu quả của thời kỳ bao cấp,mọi thứ do Nhà nước cung cấp, Nhà nước quyết định, người tiêu dùng chỉ ký hợp đồngmột cách hình thức, cho đủ “lệ bộ” mà thôi

* Nâng cao kiến thức về tiêu dùng

Nhận thức về tiêu dùng cần phải được nâng cao, người tiêu dùng phải chú ý đếnviệc chọn những thương hiệu, nhãn hiệu có uy tín để mua sắm hàng hóa phục vụ cho nhucầu hàng ngày của bản thân, gia đình và của tổ chức Tuy nhiên, phần đông người tiêudùng do thiếu thông tin về hàng hóa hoặc do kinh tế khó khăn nên cứ chọn hàng hóa rẻ

để mua mà không chú ý nhiều đến chất lượng sản phẩm, hàng hóa

Người tiêu dùng phải tự nâng cao kiến thức của bản thân để bảo vệ chính mình, giađình và tổ chức của mình khỏi những hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng Để tránhmua phải những hàng hóa, dịch vụ không như mong muốn, người tiêu dùng trước hết phảinắm rõ thông tin về sản phẩm, dịch vụ mà mình định sử dụng, luôn cập nhật thông tin vềsản phẩm, tránh những sản phẩm nguy hại đến sức khỏe, đặc biệt là trong vấn đề lươngthực thực phẩm cần phải được chọn lựa, xem xét kỹ trước khi sử dụng

Lợi ích của người tiêu dùng rất dễ bị tổn thương, các hành vi hạn chế cạnh tranh vàcạnh tranh không lành mạnh, nạn hàng giả hàng nhái, hàng không đạt tiêu chuẩn, chấtlượng vệ sinh hàng hoá và dịch vụ thiếu độ an toàn, giá cả bất hợp lý, vi phạm quyền sởhữu trí tuệ, Vấn đề giá cả và độ an toàn của các dịch vụ tài chính, bảo hiểm, ngân hàng

Vì vậy, khi có bất cứ vấn đề gì làm ảnh hưởng đến sức khỏe, lợi ích của mình, của giađình mình, người tiêu dùng phải khiếu nại lên các cơ quan chức năng

* Phát hiện, tố cáo hành vi gian dối trong kinh doanh

Tại điều 13 Pháp lệnh Bảo vệ người tiêu dùng có quy định :“Người tiêu dùng cótrách nhiệm phát hiện, tố cáo các hành vi gian dối về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng,nhãn hiệu hàng hóa, giá cả và các hành vi lừa dối khác của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinhdoanh hàng hóa, dịch vụ, gây thiệt hại cho mình và cộng đồng theo quy định của phápluật.”

Phòng, chống hàng giả, hàng kém chất lượng không chỉ là trách nhiệm của các cơquan chức năng, chính quyền địa phương mà còn là của cả người tiêu dùng Người tiêudùng chính là nạn nhân của tệ hàng giả, hàng kém chất lượng Họ vừa mất tiền, vừa muaphải thứ hàng không tương xứng, thậm chí là đe dọa đến sức khỏe của mình Người mua

hàng luôn phải cẩn trọng để là những khách hàng “thông minh” không mua phải hàng giả,

hàng kém chất lượng; đồng thời, tích cực tham gia phát hiện, đấu tranh với tệ nạn đó bằngcách phối hợp, giúp đỡ cơ quan chức năng phòng ngừa và ngăn chặn, xử lý hiệu quả cácđối tượng, các hành vi gian lận thương mại Hơn ai hết, chính người tiêu dùng phải trởthành nhân tố quan trọng để công tác đấu tranh phòng, chống tệ sản xuất, buôn bán hànggiả, hàng kém chất lượng thu được kết quả ngày càng cao hơn

* Cảnh báo cho cộng đồng về hàng hóa, dịch vụ không đảm bảo

Khi người tiêu dùng biết được hàng hóa dịch vụ nào gây hại đến sức khỏe, đến lợiích của mình thì hãy thông báo cho các cơ quan chức năng và cảnh báo với những ngườitiêu dùng xung quanh mình, giúp những người xung quanh tránh được những thiệt thòi

mà mình đã gặp phải

2 Sự cần thiết phải bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Tất cả mọi người đều cần trao đổi, mua bán để có những hàng hóa, dịch vụ đáp ứngnhu cầu của mình, đáp ứng nhu cầu của gia đình, của tổ chức mình Có thể thấy, ngườitiêu dùng bao gồm tất cả mọi người, không phân biệt tuổi tác, thành phần, dân tộc, giớitính, địa vị xã hội, họ có mặt ở tất cả mọi nơi: thành thị, nông thôn, vùng sâu, vùng xa…Tuy người tiêu dùng có vai trò quyết định nhưng ít được lắng nghe

Quan hệ kinh tế chủ yếu trong xã hội, bên cạnh quan hệ giữa các nhà sản xuất vớinhau là quan hệ giữa người tiêu dùng và nhà sản xuất kinh doanh Là lực lượng hết sứcđông đảo nhưng vì chưa nhận thức đầy đủ các quyền và trách nhiệm của mình, không cóđầy đủ kiến thức về mọi mặt và thường hành động riêng lẻ nên trong mối quan hệ giữa họvới nhà sản xuất kinh doanh, người tiêu dùng đứng ở thế yếu và chịu nhiều thiệt thòi Bêncạnh đó, người tiêu dùng còn đang đứng trước nguy cơ sử dụng hàng hóa, dịch vụ thiếu

độ an toàn, đặc biệt là đối với những hàng hóa, dịch vụ thiết yếu và hàng hóa, dịch vụ cóảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của con người Điều này thật sự đã kìm hãm sự pháttriển của xã hội

Chính vì vậy mà hàng trăm năm nay nhiều nước đã nhận thấy sự cầm thiết của việcbảo vệ người tiêu dùng, có chính sách tôn trọng các quyền của người tiêu dùng và có cácbiện pháp chống lại lạm dụng của các nhà sản xuất kinh doanh

Ở Việt Nam, trong thời kỳ kế hoạch hóa tập trung, các nhu cầu thiết yếu của ngườitiêu dùng đều được nhà nước phân phối thông qua hệ thống tem phiếu Qua hai mươinăm đổi mới, nước ta chuyển mạnh từ nền kinh tế vận hành theo cơ chế kế hoạch hóa tậptrung sang cơ chế thị trường có sự điều tiết của nhà nước Cũng từ đó, quan hệ mua bán,giao dịch giữa một bên là những người bỏ tiền ra mua hàng hóa, dịch vụ để phục vụ chosinh hoạt, tiêu dùng cá nhân, gia đình, tổ chức đã từng bước hình thành và phát triển.

Trong nền kinh tế thị trường, người tiêu dùng luôn có các điểm bất lợi sau:

- Vai trò của sản xuất luôn tỏ ra trội hơn so với vai trò tiêu dùng, kể cả trong mỗingười chúng ta

- Hoạt động sản xuất thì tập trung, tiêu dùng thì phân tán Kết quả là nhà sản xuất

là các chuyên gia, còn người tiêu dùng chỉ là những tay nghiệp dư

- Các thông tin đến với người tiêu dùng, nhất là giá cả và chất lượng thườngkhông đầy đủ hay bị bóp méo

- Vai trò của người tiêu dùng ít được ưu tiên hơn so với các đại lý

- Ðôi khi việc cạnh tranh không đầy đủ có thể tạo ra các tình trạng khan hiếm giảtạo, gây thiệt hại cho người tiêu dùng

- Ưu thế về kinh tế của các doanh nghiệp có thể tác động tạo ra các chính sách cólợi cho họ Tuy nhiên người tiêu dùng phải trả tiền cho các chi phí đó, qua sản phẩm.người tiêu dùng phải trả tiền cho các hành động chống lại chính mình!

- Số lượng nhà sản xuất và bán hàng luôn lớn và được tổ chức tốt Trong khi đócác tổ chức hoạt động bảo vệ người tiêu dùng chỉ rất hạn chế về số lượng và tổ chức Trong cơ chế thị trường, người tiêu dùng có nhiều sự lựa chọn về hàng hóa, dịch vụhơn nhưng đồng thời lại đứng trước nguy cơ sử dụng hàng hóa, dịch vụ thiếu độ an toàn,không đạt tiêu chuẩn, đặc biệt là thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm Đồng thời, trên thịtrường xuất hiện nhiều hàng giả, hàng nhái, hàng không tem mác, không rõ nguồn gốcxuất sứ

Hiện nay nước ta đang bước vào thời kỳ hội nhập, các loại hàng hóa từ nước ngoàiđược nhập khẩu vào trong nước rất nhiều Đa số các công ty nước ngoài đầu tư vào nước

ta đều mang những dây truyền sản xuất tiên tiến, hiện đại, có kinh nghiệm quản lý Tuynhiên, có một bộ phận nhỏ một số công ty biến Việt Nam làm nơi giải quyết hàng tồnkho, lắp ráp các dây truyền công nghệ lạc hậu cho nhà máy ở Việt Nam hoặc tiến hànhcác chiêu thức tiếp thị gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng Một số công ty lẽ ra nên đầu tưvốn vào sản xuất để đảm bảo chất lượng sản phẩm, dịch vụ thì lại giành những khoản chiphí khổng lồ cho các chiến dịch quản cáo, tiếp thị Kết quả là trong nhiều trường hợpchính người tiêu dùng là nạn nhân của các chiến dịch quảng cáo rầm rộ nhưng thiếu chínhxác và có lúc sai lệch này

Mặt khác, hiện nay còn xuất hiện một số hình thức kinh doanh mới: bán hàng đacấp, kinh doanh qua mạng, bán hàng tại nhà Nhiều nhà kinh doanh lợi dụng sự thiếuhiểu biết của người dân về những hình thức kinh doanh này để kiếm lợi Ví dụ đối vớihình thức bán hàng đa cấp bất chính, người được tuyển dụng vào mạng lưới bán hàng đacấp có thể bị lừa bằng nhiều chiêu thức như: bị yêu cầu muốn tham gia phải đóng mộtkhoản đặt cọc lớn, phải mua một số lượng hàng hóa ban đầu hoặc phải trả một khoản tiền

để được quyền tham gia vào mạng lưới bán hàng đa cấp( ví dụ như của công ty bán máylọc ô xy, công ty kinh doanh sản phẩm chức năng)

Trong nền kinh tế thị trường, thị trường chủ yếu do người tiêu dùng điều tiết Ngườitiêu dùng có ảnh hưởng to lớn đến những quyết sách về kinh tế, dù là của khu vực nhànước hay của khu vực tư nhân Người tiêu dùng cũng là đối tượng chịu ảnh hưởng nhiềunhất của các quyết định về kinh tế Bảo vệ người tiêu dùng còn là một hoạt động nhằmthực hiện công bằng xã hội, dân chủ, văn minh, đồng thời cũng nhằm xây dựng một nềnkinh tế bền vững Khi nền kinh tế càng phát triển thì vấn đề bảo vệ quyền lợi người tiêudùng càng trở nên cần thiết

Ngoài ra, vấn đề bảo vệ người tiêu dùng còn khá mới mẻ đối với nước ta, vì vậycòn nhiều người tiêu dùng chưa thực sự hiểu hết được quyền lợi và trách nhiệm của mình

II HỆ THỐNG VÀ CHỨC NĂNG CỦA CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG TẠI VIỆT NAM.

1 Tổ chức bộ máy cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại Việt Nam

Sơ đồ hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng:

Cơ quan quản lý nhà nước về Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng:Trung ương: Bộ Công Thương( Cục Quản lý cạnh tranh)

Địa phương: UBND tỉnh (Sở Thương mại/ Sở Thương mại và du lịch)

Cơ quan có liên quan trực tiếp:

Tổng cục TC-ĐL-CL & các Chi Cục

Cục Quản lý thị trường & các Chi Cục

Cục Xúc tiến thương mại

Cục An toàn vệ sinh thực phẩm

Cục Quản lý chất lượng hàng hóa…

Cơ quan có liên quan khác:

2 Vai trò và chức năng của các cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại Việt Nam

2.1 Cơ quan nhà nước cấp Trung Ương( Cục Quản lý cạnh tranh)

Quyền hạn trong công tác bảo vệ người tiêu dùng được quy định theo Nghị định số06/2006/NĐ-CP ngày 09/01/2006 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ và quyềnhạn và cơ cấu tổ chức của Cục quản lý cạnh tranh:

- Xây dựng và trình Bộ trưởng Bộ Thương Mại ( nay là Bộ Công thương) cácvăn bản quy phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tổ chức thực hiện cácvăn bản quy phạm pháp luật sau khi được ban hành

- Hướng dẫn kiểm tra, đánh giá và tổng hợp tình hình thực hiện các văn bản quyphạm pháp luật, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án đã được phê duyệt về các lĩnhvực thuộc chức năng của cơ quan quản lý cạnh tranh

- Phát hiện và kiến nghị cơ quan có liên quan giải quyết theo thẩm quyền vềnhững văn bản đã ban hành có nội dung không phù hợp với quy định của pháp luật về bảo

vệ quyền lợi người tiêu dùng

- Giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền và xử lý vi phạm pháp luật về bảo

vệ quyền lợi người tiêu dùng

- Hợp tác quốc tế trong việc xây dựng và thực thi pháp luật vảo vệ quyền lợingười tiêu dùng

- Yêu cầu tổ chức, cá nhân liên quan cung cấp thông tin, tài liệu cần thiết choviệc thực hiện các nhiệm vụ được giao, được sử dụng tư vấn trong và ngoài nước trongtrường hợp cần thiết theo yêu cầu của công việc theo quy định của pháp luật

- Tuyền truyền, giáo dục, phổ biến pháp luật và các chính sách có liên quan đếnbảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

- Tổ chức bồi dưỡng, tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho cán

bộ làm công tác bảo vệ người tiêu dùng

- Thực hiện các nhiệm vụ khác do Bộ trưởng Bộ Thương Mại( nay là Bộ CôngThương) giao

2.2 Cơ quan quản lý cấp địa phương (UBND tỉnh, các sở thương mại/ sở thương

mại và du lịch)

Theo điều 12 nghị định số 69/2001/NĐ-CP ngày 02 tháng 10 năm 2001, Ủy bannhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm thực hiện quản lý nhà

- Chỉ đạo, đôn đốc các tổ chức, cá nhân thực hiện các quy điịnh của pháp luật về bảo

vệ quyền lợi người tiêu dùng trên địa bàn

- Kiểm tra, thanh tra việc thực hiện các quy định của pháp luật về bảo vệ quyền lợingười tiêu dùng

- Phối hợp với các cơ quan có liên quan trong hoạt động kiểm tra, thanh tra, xử lýcác vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại địa phương

- Tiếp nhận, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị về bảo vệ quyền lợi người tiêudùng trong phạm vi quyền hạn hoặc chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền để xử lý

2.3 Các Bộ, Ngành có liên quan

Vai trò và trách nhiệm của các Bộ, Ngành có liên quan được quy định tại điều 10, 11Pháp lệnh Bảo vệ người tiêu dùng:

Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, các cơ quan thuộc chính phủ trong chức năng, nhiệm vụ,quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp với Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường( trên thực tế công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã được chuyển cho Bộ CôngThương ) thực hiện những nhiệm vụ sau đây:

- Xây dựng trình chính phủ ban hành theo thẩm quyền các văn bản quy phạm phápluật thuộc phạm vi ngành, lĩnh vực của mình quản lý có liên quan đến bảo vệ quyền lợingười tiêu dùng

- Chỉ đạo, kiểm tra, thanh tra việc thực hiện các quy định của pháp luật về bảo vệquyền lợi người tiêu dùng trong phạm vi ngành, lĩnh vực mình quản lý

- Giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi ngườitiêu dùng trong phạm vi ngành, lĩnh vực do Bộ, ngành phụ trách

Đối với một số hàng hóa, dịch vụ đặc thù có liên quan đến môi trường sống, chấtlượng, giá cả, vệ sinh, an toàn, sức khỏe và tính mạng của người tiêu dùng, Chính phủgiao trách nhiệm cụ thể sau:

- Bộ Thương Mại chủ trì và phối hợp với các Bộ liên quan thực hiện quản lý, kiểmtra, thanh tra việc lưu thông trên thị trường đối với các loại hàng hóa, dịch vụ bị cấm sảnxuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu hoặc sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu có điều kiện;đối với việc niêm yết giá hàng hóa, dịch vụ và thực hiện theo giá đã niêm yết: tiến hành

xử lý nhằm ngăn chặn việc lưu thông trên thị trường các loại hàng giả, hàng nhái, hàngkém chất lượng, hàng hóa vi phạm quy chế ghi nhãn hàng hóa, các loại hàng hóa và dịch

vụ không đảm bảo an toàn, gây nguy hại đến sức khỏe người tiêu dùng; thanh tra, kiểmtra việc thực hiện các quy định của pháp luật về quảng cáo thương mại theo thẩm quyền

- Bộ Y tế thực hiện việc quản lý, kiểm tra, thanh tra đối với dược phẩm, dược liệu,trang thiết bị, dụng cụ y tế, các loại mỹ phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe conngười, chất lượng thực phẩm tươi sống, thực phẩm đã qua chế biến công nghiệp; các loạinước uống, rượu và thuốc lá.

- Bộ Xây dựng thực hiện việc quản lý, kiểm tra, thanh tra trong tất cả các khâu từquy hoạch, thiết kế, thi công, nghiệm thu công trình xây dựng dân dụng

- Bộ Giao thông vận tải thực hiện việc quản lý, kiểm tra, thanh tra chất lượng cácphương tiện giao thông vận tải đường thủy, đường bộ, đường sắt, ga đường sắt, bến cảng

và các trang thiết bị sử dụng cùng với phương tiện vận tải nhằm đảm bảo an toàn chongười tiêu dùng trong các dịch vụ về vận chuyển hoặc khi người tiêu dùng mua để sửdụng các phương tiện, thiết bị này

- Cục hàng không dân dụng Việt Nam thực hiện việc quản lý, kiểm tra, thanh tra cácphương tiện vận chuyển hàng không, sân bay, cảng hàng không và cá phương tiện, trangthiết bị, dụng cụ phục vụ vận chuyển hàng không

- Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thực hiện việc quản lý, kiểm tra, thanh trachất lượng phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây giống con, các sảnphẩm sinh học phục vụ trông trọt và chăn nuôi, thức ăn gia súc

- Bộ Công nghiệp chủ trì, phối hợp các Bộ, ngành có liên quan thực hiện việc quản

lý, kiểm tra, thanh tra chất lượng theo quy định của pháp luật đối với các loại hàng hóavật liệu nổ công nghiệp, các loại hóa chất công nghiệp, hàng hóa, máy móc, trang thiết bịcông nghiệp

- Bộ Thủy sản chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành có liên quan thực hiện việc quản

lý, kiểm tra, thanh tra chất lượng các chủng loại động, thực vật thủy sản, thức ăn cho thủysản, hải sản, thuốc bảo vệ và thuốc thú y thủy sản, ngư lưới, dịch vụ đánh cá

- Tổng cục Bưu điện thực hiện việc quản lý, kiểm tra, thanh tra giá cả, chất lượngdịch vụ, mạng lưới, vật tư, thiết bị, công trình bưu chính viễn thông, mạng Internet

- Bộ Khoa học, công nghệ và môi trường thực hiện việc thống nhất quả lý, kiểm tra,thanh tra hoạt động khoa học, công nghệ và môi trường, tiêu chuẩn đo lường chất lượng,

sở hữu công nghiệp và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng theo quy định của pháp luật

CHƯƠNG II:

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI

Trong những năm gần đây, mỗi năm tổ chức IC (tổ chức Quốc tế người tiêu dùng)đều lựa chọn các chủ đề hành động khác nhau, chẳng hạn, chủ đề của năm 2004 là ngườitiêu dùng và nước sạch, năm 2005: về thực phẩm biến đổi gen Xuất phát từ thực tế, trênthế giới vẫn còn gần 2 tỉ người tiêu dùng chưa được tiếp cận với nguồn điện và tình trạng

sử dụng, khai thác năng lượng bừa bãi, không đảm bảo tính bền vững; từ sự lo ngại đốivới những tác động tiêu cực đối với cả hành tinh trong tương lai, IC đã đưa ra chủ đề chongày tiêu dùng thế giới năm 2006 là tiếp cận bền vững nguồn năng lượng cho tất cả mọingười

Bảo vệ quyền của người tiêu dùng cũng là một nội dung quan tâm của Liên hợpquốc Ý tưởng về việc xây dựng một hướng dẫn quốc tế về bảo vệ người tiêu dùng đượcbắt đầu từ cuối những năm 1970, khi Hội đồng kinh tế xã hội nhận thấy: việc bảo vệngười tiêu dùng có mối quan hệ đặc biệt đến sự phát triển kinh tế, xã hội Sau nhiều cuộcthảo luận và đàm phán giữa các chính phủ về phạm vi và nội dung, ngày 9-4-1985, Đạihội đồng đã bỏ phiếu thông qua nghị quyết 39/248 về các Hướng dẫn bảo vệ người tiêudùng Bản Hướng dẫn này đã đưa ra một khuôn khổ quốc tế chung về thúc đẩy và bảo vệngười tiêu dùng nhằm hỗ trợ các quốc gia, đặc biệt là quốc gia đang phát triển trong việcxây dựng và thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng nhằm khuyếnkhích hoạt động hợp tác quốc tế trên lĩnh vực này Cụ thể, bản Hướng dẫn đã đưa ra cácnguyên tắc chỉ đạo để bảo vệ người tiêu dùng trên các lĩnh vực: An toàn về thể chất; Bảo

vệ và thúc đẩy lợi ích kinh tế của người tiêu dùng; Tiêu chuẩn về an toàn và chất lượnghàng hoá và dịch vụ của người tiêu dùng; Các điều kiện để phân phối hàng hoá và dịch vụtiêu dùng thiết yếu; Đánh giá việc hỗ trợ người tiêu dùng được bồi thường; Chương trìnhgiáo dục và thông tin cho người tiêu dùng; Các biện pháp liên quan đến từng lĩnh vực cụthể