Bài giảng kĩ năng tranh luận của đại biểu quốc hội GS TS nguyễn minh thuyết

- Là bàn cãi để tìm ra lẽ phải Từ điển TV + Có bàn và cãi + Để tìm ra lẽ phải không phải để xác định người thắng kẻ thua - Những từ gần nghĩa với tranh luận không nhất thiết có yếu tố cã

KĨ NĂNG TRANH LUẬN CỦA ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI

GS.TS NGUYỄN MINH THUYẾT Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng

của Quốc hội khoá XII

ĐỀ CƯƠNG

1 Khái niệm tranh luận

1.1 Tranh luận là gì?

1.2 Các thành tố của một cuộc tranh luận

1.3 Hoạt động tranh luận của đại biểu QH

2 Chuẩn bị tranh luận

2.1 Xác định vấn đề tranh luận

2.2 Xây dựng lập luận để tranh luận

3 Thực hiện tranh luận

3.1 Tranh luận bằng hình thức nói

3.2 Tranh luận bằng hình thức viết

4 Thảo luận, thực hành

1 KHÁI NIỆM TRANH LUẬN

1.1 Tranh luận là gì?

- Là bàn cãi để tìm ra lẽ phải (Từ điển TV)

+ Có bàn và cãi

+ Để tìm ra lẽ phải (không phải để xác định người thắng

kẻ thua)

- Những từ gần nghĩa với tranh luận

không nhất thiết có yếu tố cãi

tích lý lẽ nhưng không nhất thiết có yếu tố cãi

1 KHÁI NIỆM TRANH LUẬN

NỘI DUNG TIN (LẬP LUẬN)

HÌNH THỨC DIỄN ĐẠT

KÊNH TRUYỀN TIN

NGƯỜI NHẬN TIN

KÊNH TRUYỀN TIN

HOÀN CẢNH

GIAO TIẾP

HOÀN CẢNH

GIAO TIẾP

HOÀN CẢNH GIAO TIẾP

HOÀN CẢNH GIAO TIẾP

NGƯỜI PHÁT TIN

1 KHÁI NIỆM TRANH LUẬN

1.2 Các thành tố của một cuộc tranh luận

1.2.1 Nhân vật giao tiếp

- Người nói / viết

- Người nghe / đọc

1.2.2 Nội dung giao tiếp

- Thông tin miêu tả (lập luận)

- Thông tin liên cá nhân

1.2.3 Kênh giao tiếp

1.2.4 Hoàn cảnh giao tiếp

- Bối cảnh rộng và bối cảnh hẹp

- Ngữ cảnh

1 KHÁI NIỆM TRANH LUẬN

1.3 Hoạt động tranh luận của đại biểu QH

1.3.1 Tranh luận với ai?

- Với người phải báo cáo trước QH

- Với đại biểu khác

1.3.2 Tranh luận khi nào?

- Khi thảo luận về kinh tế - xã hội

- Khi chất vấn

- Khi thảo luận về luật

- Khi thảo luận về các chương trình, dự án

1.3.3 Tranh luận bằng những hình thức nào?

- Nói (trước tổ, trước hội trường, trên các diễn đàn khác)

- Viết (gửi thư chất vấn, viết báo, trả lời phỏng vấn)

2 CHUẨN BỊ TRANH LUẬN

2.1 Xác định vấn đề tranh luận

2.1.1 Căn cứ xác định vấn đề

2.1.2 Hướng xác định vấn đề

2 CHUẨN BỊ TRANH LUẬN

2.1.3 Các loại vấn đề

Giáo dục: “Triển khai các cuộc vận động và phong trào thi đua thiết thực; tăng cường kiểm định chất lượng giáo

dục.”

Kinh tế : “Tình hình trên có nguyên nhân khách quan là

do tác động nặng nề, phức tạp của khủng hoảng tài chính, suy thoái kinh tế toàn cầu; nguyên nhân chủ quan là do

những yếu kém nội tại của nền kinh tế với mô hình tăng trưởng và cơ cấu kinh tế, cơ cấu đầu tư kém hiệu quả tích

tụ từ nhiều năm, chậm được khắc phục và do những hạn chế, yếu kém trong lãnh đạo, quản lý.”

2 CHUẨN BỊ TRANH LUẬN

KT, tái cấu trúc DNNN, giảm nghèo, phát

triển văn hoá, GD, y tế,…)

hạt nhân, thu phí giao thông,…)

2 CHUẨN BỊ TRANH LUẬN

2.2 Xây dựng lập luận để tranh luận

2.2.1 Lập luận là gì?

Là lý lẽ và dẫn chứng thực tế được trình bày một cách có hệ thống nhằm thuyết phục người nghe, người đọc tin vào kết

luận về một vấn đề nhất định

2.2.2 Các yếu tố của lập luận

a) Luận điểm: ý kiến của người nói, người viết về vấn đề được đặt ra

b) Luận cứ: chứng cứ rút ra từ lý lụân và thực tiễn khẳng định luận điểm của người nói, người viết

c) Luận chứng: cách thức tổ chức luận cứ để chứng minh luận điểm (diễn dịch, quy nạp, so sánh, phản đề, vấn đáp,…)

2 CHUẨN BỊ TRANH LUẬN

2.2.3 Sử dụng lập luận trong tranh luận

a) Bác bỏ luận điểm

- Bằng lý lẽ VD:

+ Luận điểm: QH có chủ trương cho làm đường sắt

cao tốc

+ Bác bỏ: Diễn văn bế mạc của Chủ tịch QH không

phải văn bản QPPL

- Bằng thực tế VD:

+ Luận điểm: Đi lại bằng tàu cao tốc rất thuận tiện

+ Bác bỏ: Ở nước ngoài, tàu cao tốc vắng tanh

2 CHUẨN BỊ TRANH LUẬN

b) Bác bỏ luận cứ

- Bằng cách chỉ ra luận cứ sai VD: Vinashin làm cả

năm không đủ trả lãi 16.000 tỷ đồng, làm sao trả

được hết được món nợ 85.565 tỷ đồng?

- Bằng cách nêu ra luận cứ khác VD, giá điện HN:

+ Theo báo cáo của CP: 3,52 cent/kWh

+ Số liệu khác:

 Rẻ nhất : 4,4 - 5,5 cent/kWh (Trung Quốc)

 Trung bình : 6,8 cent (Nga) ; 7,6 cent (Nhật Bản)

Đây là 2 nước giúp VN làm điện HN

 Đắt nhất : 11,5 cent (Séc) ; 12,2 cent (Hungari)

2 CHUẨN BỊ TRANH LUẬN

c) Bác bỏ luận chứng

+ Thành tựu: Tai nạn giao thông 9 tháng đầu năm 2011 tính trên 1 vạn phương tiện giảm so với cùng kỳ năm trước cả

về số vụ, số người chết và số người bị thương (Thực ra là

GT đường bộ; giảm 0,31 vụ; 0,23 người chết; 0,17 người bị thương).

trọng, số người chết và bị thương tăng so với cùng kỳ năm trước (Giảm 1,38% số vụ; tăng 0,21% số người chết;

1,82% số người bị thương )

2 CHUẨN BỊ TRANH LUẬN

- Bằng cách chỉ ra sự thiếu nhất quán trong lập luận

VD: thuật ngữ “tái cấu trúc” (nền KT, DN) bị sử dụng sai (= chia nợ)

- Bằng cách chỉ ra sự không đầy đủ trong lập luận VD: giá điện hạt nhân rẻ (Nếu tính cả chi phí chôn lấp chất thải, phá dỡ nhà máy, giá cao gấp 43 lần điện từ than,

41 lần điện từ khí, 27 lần điện từ gió biển)

- Bằng cách chỉ ra sự không rõ ràng trong lập luận

VD: một mình ngành Y tế không thực hiện giảm tải ở bệnh viện được

3 THỰC HIỆN TRANH LUẬN

3.1 Tranh luận bằng hình thức nói

3.1.1 Sử dụng ngôn từ

- Nói tốt hơn đọc

3 THỰC HIỆN TRANH LUẬN

3.1.2.Thái độ, phong cách

3 THỰC HIỆN TRANH LUẬN

3.2 Tranh luận bằng hình thức viết

3.2.1 Các hình thức viết

- Viết thư

- Viết báo

- Trả lời phỏng vấn

3.2.2 Sử dụng ngôn từ (súc tích, mạch lạc, có thể sử

dụng cách nói so sánh, hàm ý)

3.2.3 Thái độ (xây dựng, tôn trọng người đối thoại)

4 THẢO LUẬN, THỰC HÀNH

4.1 Nếu có điều kiện tranh luận với BT Y tế

hoặc BT Nội vụ trong phiên điều trần tại

UBTVQH vừa qua, Ông / Bà sẽ có ý kiến về vấn đề gì, cụ thể thế nào?

4.2 Nếu có điều kiện tranh luận với BT Giao

thông - Vận tải về thu phí hạn chế phương tiện

cá nhân và phí lưu thông trong nội đô, Ông /

Bà sẽ có ý kiến như thế nào?