Bài giảng tập huấn giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THCS

 Theo Tổ chức Văn hoá, Khoa học và Giáo dục Liên hợp quốc UNESCO, KNS gắn với 4 trụ cột của giáo dục, đó là:o Học để biết Learning to know gồm các kĩ năng tư duy như: tư duy phê phán, t

Trang 1

PHÒNG GD-ĐT ĐẠI LỘC

TẬP HUẤN GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG

CHO HỌC SINH THCS

Trang 2

Nội quy lớp học

Trang 3

I QUAN NIỆM VỀ KĨ NĂNG SỐNG

II PHÂN LOẠI KĨ NĂNG SỐNG

III GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRONG NHÀ TRƯỜNG PHỔ THÔNG

Trang 4

Kể lại một điều đáng tiếc đã xảy ra trong cuộc sống của thầy/cô hoặc của bạn bè/học sinh/đồng nghiệp/… mà thầy/cô cho là hậu quả của việc thiếu kĩ năng sống.

Trang 5

KĨ NĂNG SỐNG LÀ GÌ?

Trang 6

Có nhiều quan niệm khác nhau về KNS:

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), KNS là khả năng để

có hành vi thích ứng (adaptive) và tích cực (positive),giúp các cá nhân có thể ứng xử hiệu quả trước các nhu cầu

và thách thức của cuộc sống hằng ngày

Theo UNICEF, KNS là cách tiếp cận giúp thay đổi hoặc hình thành hành vi mới.

Cách tiếp cận này lưu ý đến sự cân bằng về tiếp thu kiếnthức, hình thành thái độ và kĩ năng

Trang 7

 Theo Tổ chức Văn hoá, Khoa học và Giáo dục Liên hợp quốc (UNESCO), KNS gắn với 4 trụ cột của giáo dục, đó là:

o Học để biết (Learning to know) gồm các kĩ năng tư duy như: tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, ra quyết định, giải quyết vấn đề, nhận thức được hậu quả ;

o Học làm người (Learning to be) gồm các kĩ năng cá nhân như: ứng phó với căng thẳng, kiểm soát cảm xúc, tự nhận thức, tự tin, ;

Trang 8

o Học để sống với người khác (Learning to live together) gồm các kĩ năng xã hội như: giao tiếp, thương lượng, tự khẳng định, hợp tác, làm việc theo nhóm, thể hiện sự cảm thông;

o Học để làm (Learning to do) gồm kĩ năng thực hiện công việc và các nhiệm vụ như: kĩ năng đặt mục tiêu, đảm nhận trách nhiệm,

Trang 9

Như vậy:

KNS bao gồm một loạt các kĩ năng cụ thể, cần thiết cho cuộc sống hằng ngày

phù hợp với những người khác và với

xã hội, kĩ năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống.

Trang 10

Giáo dục KNS là gì?

 Giáo dục kĩ năng sống là hình thành cách sống tích cực trong xã hội hiện đại, là xây dựng hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi, thói quen tiêu cực trên cơ sở giúp người học có cả kiến thức, giá trị, thái độ và các kĩ năng thích hợp.

 Giáo dục kĩ năng sống cần được thực hiện thống nhất trong mục tiêu giáo dục nhân cách toàn diện thông qua quá trình dạy học.

Trang 11

 KNS vừa mang tính cá nhân, vừa mang tính xã hội.

+ KNS mang tính cá nhân vì đó là khả năng của cá nhân.

+ KNS mang tính xã hội vì KNS phụ thuộc vào các giai đoạn phát triển của lịch sử xã hội (Ví dụ: thời chiến tranh, kỹ năng phát hiện máy bay địch và trốn tránh bom đạn ); chịu ảnh hưởng của truyền thống

và văn hoá gia đình, cộng đồng, dân tộc.

Trang 12

Có nhiều cách phân loại KNS, tuỳ theo quan niệm về KNS.

Ví dụ:

Theo UNESCO, WHO và UNICEF, có thể xem KNS gồmcác kĩ năng cốt lõi sau:

+ Kĩ năng giải quyết vấn đề (problem solving skills);

+ Kĩ năng suy nghĩ/tư duy phê phán (critical thinkingskills);

+ Kĩ năng giao tiếp hiệu quả (effective communicationskills);

+ Kĩ năng ra quyết định (decision making skills);

Trang 13

+ Kĩ năng tư duy sáng tạo (creative thinking skills);

+ Kĩ năng giao tiếp ứng xử cá nhân (interpersonalrelationship skills);

+ Kĩ năng tự nhận thức/tự trọng và tự tin của bản thân,xác định giá trị (selfawareness building skills, self-awareness, self-esteem and self-confidence, and valuesanalysis);

+ Kĩ năng thể hiện sự cảm thông (empathy);

+ Kĩ năng ứng phó với căng thẳng và cảm xúc (copingwith stress and emotions)

Trang 14

 Trong giáo dục ở Vương quốc Anh, KNS được chia thành 6 nhóm chính là:

+ Hợp tác nhóm;

+ Tự quản;

+ Tham gia hiệu quả;

+ Suy nghĩ/tư duy bình luận, phê phán;

+ Tư duy sáng tạo;

+ Nêu vấn đề và giải quyết vấn đề.

Trang 15

 Trong giáo dục chính quy ở nước ta những năm vừaqua, KNS thường được phân loại theo các mối quan hệ,bao gồm các nhóm sau:

+ Nhóm các kĩ năng nhận biết và sống với chính mình,bao gồm các KNS cụ thể như: tự nhận thức, xác định giátrị, ứng phó với căng thẳng, tìm kiếm sự hỗ trợ, tự trọng,

tự tin,

+ Nhóm các kĩ năng nhận biết và sống với người khác,bao gồm các KNS cụ thể như: giao tiếp có hiệu quả, giảiquyết mâu thuẫn, thương lượng, từ chối, bày tỏ sự cảmthông, hợp tác,

Trang 16

+ Nhóm các kĩ năng ra quyết định hiệu quả, bao gồmcác KNS cụ thể như: tìm kiếm và xử lí thông tin, tư duyphê phán, tư duy sáng tạo, ra quyết định, giải quyết vấnđề,

Trên đây chỉ là một số trong các cách phân loại KNS.Tuy nhiên, mọi cách phân loại đều chỉ là tương đối Trênthực tế, các KNS thường không hoàn toàn tách rời nhau

mà có liên quan chặt chẽ đến nhau

Trang 17

Hoạt động thực hành 1 (suy nghĩ)

1 Nếu thầy/ cô chuẩn bị mua một ngôi nhà, hoặc một tài sản có giá trị, thầy/ cô, trước khi quyết định mua, sẽ phải làm những gì?

Trang 18

Để đạt được

mục tiêu

cần phối hợp

Kĩ năng

tự nhận thức

Kĩ năng

tư duy phê phán

Kĩ năng giao tiếp

Kĩ năng

tìm kiếm

sự hỗ trợ

…

Trang 19

1 Mục tiêu giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong nhà trường phổ thông

Mục tiêu giáo dục của Việt Nam đã chuyển từ mục tiêucung cấp kiến thức là chủ yếu sang hình thành và pháttriển những năng lực cần thiết ở người học, trong đó các

kĩ năng là một thành phần quan trọng (competencyperformance) HS không chỉ cần có kiến thức, mà cònphải biết làm, biết hành động phù hợp trong những tìnhhuống, hoàn cảnh của cuộc sống Giáo dục KNS cho HStrong nhà trường phổ thông nhằm các mục tiêu sau:

Trang 20

 Trang bị cho HS những kiến thức, giá trị, thái độ và

kĩ năng phù hợp Hình thành cho HS những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực Loại bỏ những hành

vi, thói quen tiêu cực trong các mối quan hệ, các tình huống và hoạt động hằng ngày.

 Tạo cơ hội thuận lợi để HS thực hiện tốt quyền, bổn phận của mình; phát triển hài hoà về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức.

Trang 21

2 Nguyên tắc và quy trình giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong nhà trường phổ thông

2.1 Việc giáo dục KNS cho HS trong nhà trường phổ thông cần đảm bảo những nguyên tắc sau:

Trang 22

Nguyên tắc Giáo dục KNS

Tương tác

Trải nghiệm

Tiến trình

Thay đổi hành vi

Thời gian môi trường giáo dục

Việc giáo dục KNS cho HS trong nhà trường phổ thông cần đảm bảo những nguyên tắc sau:

Trang 23

* Tương tác

Thông qua hoạt động học tập hoặc các hoạt động xã hội trong nhà trường, nhiều KNS sẽ được hình thành trong quá trình HS tương tác với bạn cùng học và những người xung quanh (kĩ năng thương lượng, kĩ năng giải quyết vấn đề ) Do đó, tổ chức các hoạt động giáo dục

có tính tương tác, HS sẽ có dịp thể hiện các ý tưởng của mình, xem xét ý tưởng của người khác, được đánh giá

và xem xét lại những kinh nghiệm sống của mình trước đây theo một cách nhìn nhận khác.

Trang 24

* Trải nghiệm

KNS chỉ được hình thành khi người học được trải nghiệmqua các tình huống thực tế HS chỉ có kĩ năng khi các em tựlàm việc đó, chứ không chỉ nói về việc đó Kinh nghiệm cóđược khi HS được hành động trong các tình huống đa dạnggiúp các em dễ dàng sử dụng và điều chỉnh các kĩ năng phùhợp với điều kiện thực tế

Vì vậy, việc tổ chức các hoạt động giáo dục có tính chất trảinghiệm trong nhà trường tạo cơ hội quan trọng để giáo dụcKNS hiệu quả

III GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC

SINH TRONG NHÀ TRƯỜNG PHỔ THÔNG

Trang 25

* Tiến trình

Giáo dục KNS đòi hỏi phải có cả quá trình:

Nhận thức - hình thành thái độ - thay đổi hành vi.

Đây là một quá trình mà mỗi yếu tố có thể là khởi đầu của một chu trình mới.

Do đó, nhà giáo dục có thể tác động lên bất kì khâu nào trong chu trình trên: thay đổi thái độ dẫn đến mong muốn thay đổi nhận thức và hành vi hoặc hành

vi thay đổi tạo nên sự thay đổi nhận thức và thái độ.

Trang 26

* Thay đổi hành vi

Giáo dục KNS thúc đẩy người học thay đổi hay định hướnglại các giá trị, thái độ và hành động của mình Thay đổihành vi, thái độ và giá trị ở từng con người là một quá trìnhkhó khăn Có thời điểm người học lại quay trở lại nhữngthái độ, hành vi hoặc giá trị trước

* Thời gian  môi trường giáo dục

Giáo dục KNS cần thực hiện càng sớm càng tốt đối với họcsinh Môi trường giáo dục cần được tổ chức nhằm tạo cơhội cho HS áp dụng kiến thức và kĩ năng vào các tìnhhuống "thực" trong cuộc sống

Trang 27

Giáo dục KNS được thực hiện mọi lúc, mọi nơi trong giađình, trong nhà trường và cộng đồng Người tổ chức giáodục KNS có thể là bố mẹ, là thầy cô giáo, là bạn cùng họchay các thành viên trong cộng đồng Trong nhà trường phổthông, giáo dục KNS được thực hiện trong các giờ học,trong các hoạt động lao động, hoạt động đoàn thể - xã hội,hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và các hoạt động giáodục khác.

Trang 28

BỐ MẸ BẠN BÈ

THẦY CÔ

Trang 29

Môi trường thích hợp

Trang 30

2.2 Các bước thực hiện một bài giáo dục kĩ năng sống

Một bài giáo dục KNS thường được thực hiện theo 4 bước/giai đoạn sau:

* Ghi chú: Các bước này tương ứng với các bước thể hiện

trong một bài giảng

Khám

phá

Kết nối

Thực hành/

luyện tập

Vận dụng

Trang 31

KHÁM PHÁ ( Phần này như phần giới thiệu bài mới)

- Cùng HS thiết kế hoạt động có tính trải nghiệm

- Đặc câu hỏi gợi lại những hiểu biết có liên quan đến bài học

- Giúp HS phân tích những hiểu biết hoặc trải nghiệm và phân loại chúng

Vai trò của GV và HS/ Gợi

Trang 32

KẾT NỐI ( Như phần nội dung bài học)

Mục đích

- Giới thiệu kiến thức và

kĩ năng thông qua việc

tạo cầu nối liên kết giữa

cái” đã biết” với cái “

chưa biết”

Mô tả quá trình thực hiện

-Giới thiệu mục tiêu bài học

Trang 33

THỰC HÀNH / LUYỆN TẬP ( Phần luyện tập cũng cố KT)

Mục đích

-Tạo cơ hội HS vận dụng

kiến thức và kĩ năng mới

vào bối cảnh, hoàn cảnh,

điều kiện có ý nghĩa

-Định hướng và điều

chỉnh hiểu biết và kĩ

năng còn sai

Mô tả quá trình thực hiện

-Thiết kế cho học sinh hoạt

động theo yêu cầu vận dụng kiến thức và kĩ năng mới

-Giáo viên giám sát

Khuyến khích thể hiện suy nghĩ mới lĩnh hội

Vai trò của GV và HS/ Gợi

ý một số KTDH -Hướng dẫn, hỗ trợ

Trang 34

VẬN DỤNG ( Dặn dò-giao nhiệm vụ)

-GV: Lập kế hoạch hoạt

động với nhiều môn học/

lĩnh vực đòi hỏi HS vận dụng KT-KN mới

- GV tham gia hỏi và trả lời

trong suốt quá trình hoạt

động

-Có thể đánh giá kết quả

học tập của HS tại bước này

Vai trò của GV và HS/ Gợi ý

một số KTDH

-Gv: hướng dẫn, đánh giá -Lập kế hoạch, sáng tạo, giải quyết vấn đề, trình bày và

đánh giá.

Trang 35

3 Nội dung giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong trường trung học cơ sở và trung học phổ thông

3.1 Kĩ năng tự nhận thức

3.2 Kĩ năng xác định giá trị

3.3 Kĩ năng kiểm soát cảm xúc

3.4 Kĩ năng ứng phó với căng thẳng

3.5 Kĩ năng tìm kiếm sự hỗ trợ

3.6 Kĩ năng thể hiện sự tự tin

3.7 Kĩ năng giao tiếp

3.8 Kĩ năng lắng nghe tích cực

3.9 Kĩ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng

3.10 Kĩ năng cảm thông chia sẻ

3.11 Kĩ năng thương lượng

Trang 36

3.12 Kĩ năng giải quyết mâu thuẫn

3.13 Kĩ năng hợp tác

3.14 Kĩ năng tư duy phê phán

3.15 Kĩ năng tư duy sáng tạo

3.21 Kĩ năng quản lí thời gian

3.22 Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin

3.23 Kĩ năng tìm kiếm việc làm

* Tất cả các kĩ năng này trong tài liệu đã giải thích rất rõ)

Trang 37

4.2 Một số phương pháp dạy học tích cực

Thực tế đã cho thấy có PPDH và KTDH có ưu thế trong việc phát huy tính tích cực học tập của HS (thường gọi tắt là PPDH, KTDH tích cực) có thể sử dụng để giáo dục KNS cho HS phổ thông trong quá trình dạy học các môn học và tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp như:

 Phương pháp dạy học nhóm;

 Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình;

 Phương pháp giải quyết vấn đề;

 Phương pháp đóng vai;

 Phương pháp trò chơi;

 Dạy học theo dự án (Phương pháp dự án).

Trang 38

4.4 Một số kĩ thuật dạy học tích cực

 Kĩ thuật chia nhóm

 Kĩ thuật giao nhiệm vụ

 Kĩ thuật đặt câu hỏi

 Kĩ thuật "Khăn trải bàn"

Trang 39

 Kĩ thuật "Hỏi và trả lời"

 Kĩ thuật "Hỏi chuyên gia“

 Kĩ thuật "Sơ đồ tư duy"

 Kĩ thuật "Hoàn tất một nhiệm vụ"

 GV đưa ra một câu chuyện/một vấn đề/một bức tranh/một thông

Trang 40

5 Định hướng đánh giá kết quả học tập, rèn luyện kĩ năng sống của học sinh

( (Phần này trong tài liệu tập huấn đã thể hiện rõ)

Trang 41

 Như vậy theo thống nhất chung, ta áp dụng vào giáo ánnhư sau:

có kiểm tra đánh giá)

Trang 42

 Trong giáo án ( bài soạn) thể hiện như sau:

 Mục giới thiệu bài ( Khám phá)

 Mục bài mới- nội dung ( kết nối)

 Mục bài tập-luyện tập ( Thực hành luyện tập)

 Mục cũng cố- giao nhiệm vụ ( Vận dụng)

Định dạng
Số trang	42
Dung lượng	5,52 MB