Bài giảng chuyên đề 2 khoa học nhận biết hành vi liên quan đến nhận thức của học sinh trong giờ học

KHOA HỌC NHẬN BIẾT HÀNH VI LIÊN QUAN ĐẾN NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH TRONG GIỜ HỌC... CƠ SỞ CẢM XÚC CỦA HÀNH VI HỌC SINH TRONG LỚP HỌC... Nhận biết hành vi cảm xúc Xúc cảm hóa ý nghĩ: Liên q

CHUYÊN ĐỀ II

I KHOA HỌC NHẬN BIẾT HÀNH VI LIÊN QUAN ĐẾN NHẬN THỨC CỦA

HỌC SINH TRONG GIỜ HỌC

Mở đầu:

HÀNH VI VÀ NHẬN THỨC

Nghiên cứu hành vi trong mối quan hệ với nhận thức được đặt ra từ khi La Pierre (1934) Campbell (1961) cho rằng để chuyển hóa nhận thức thành hành vi tương ứng thì con người luôn phải vượt qua các ngưỡng tình huống do bối cảnh tạo ra

NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ:

1 CƠ SỞ CẢM XÚC CỦA HÀNH VI HỌC SINH

2 CƠ SỞ THẦN KINH CỦA HÀNH VI HỌC SINH

3 KỸ THUẬT QUAN SÁT HÀNH VI

4 THẢO LUẬN VÀ VIẾT THU HOẠCH

Cảm xúc là một hiện tượng không phải là đơn giản cho nên có nhiều cách hiểu về cảm xúc

1 CƠ SỞ CẢM XÚC CỦA HÀNH VI HỌC SINH TRONG LỚP HỌC

Phân loại cảm xúc

Cảm xúc là một dạng hoạt động của con người vừa mang tính chất sinh lí lại vừa mang tính chất tâm lí, nó bao gồm hai khía cạnh là sinh lí và tâm thần

Hứng thú

Vui sướng

Ngạc nhiên Đau khổ

Căm giận Ghê tởm

Khinh bỉ

Khiếp sợ Xấu hổ

Tội lỗi

Cơ sở sinh lý của cảm xúc

cảm xúc là loại hoạt động phức tạp của động vật Nó có cơ sở sinh học là các quá trình thần kinh diễn ra ở các phần khác nhau của não

Cơ chế điều khiển cảm xúc

Mỗi hành vi thoả mãn nhu cầu nhất định nào đó đều xảy ra

đồng thời với những thay đổi nhất định về mặt cảm xúc cảm xúc là biểu hiện hoạt động của cơ chế thần kinh - thể dịch

Nhận biết hành vi cảm xúc

Xúc cảm hóa ý nghĩ: Liên quan đến các năng lực cảm xúc với những

cảm giác sở thích, mầu sắc và suy luận giải quyết vấn đề.

Hiểu biết xúc cảm: Liên quan đến việc giải quyết xử lý những vấn đề của

xúc cảm chẳng hạn như biết những loại xúc cảm nào là tương tự, là đối nghịch và quan hệ giữa chúng.

Điều khiển xúc cảm: Liên quan đến việc áp dụng các hành động xã hội

lên từng loại xúc cảm và ứng dụng các quy luật xúc cảm để hiểu

bản thân và hiểu người khác.

Nhận thức cảm xúc: Thành tố này liên quan đến các năng lực như

nhận biết cảm xúc qua các khuôn mặt, hình thể

Thang đo cảm xúc Bar-on

Sự hiểu biết chính mình: Gồm các năng lực tự nhận

biết mình, năng lực tự khẳng định, quyết toán và năng lực đánh giá mình một cách lạc quan.

Quan hệ với người khác: Gồm các năng lực như

đồng cảm, năng lực thực hiện các trách nhiệm xã hội.

Kiểm soát quản lý Stress: gồm các kĩ năng như kĩ

năng giải quyết vấn đề, kĩ năng đánh giá đúng thực tiễn.

Khả năng thích ứng: Gồm khả năng chịu đựng

Stress, năng lực kiểm soát xung tính.

Tâm trạng: Gồm khả năng giữ tâm trạng lạc quan,

hạnh phúc.

2 CƠ SỞ THẦN KINH CỦA HÀNH VI HỌC SINH TRONG LỚP HỌC

Trung khu điều khiển hành vi

“Chính từ não, và chỉ từ não mà thôi, đã sinh ra vui mừng, thoả mãn

và tiếng cười, cũng như đã sinh ra buồn tủi, đau đớn và nước mắt Nhờ não, ta suy nghĩ được, thấy được, nghe được, phân biệt được điều dở với điều hay, cái xấu với cái đẹp, việc không tốt với việc

tốt ” Hypocrat

Các qui luật hoạt động của vỏ não

Qui luật phản xạ

Phản xạ của học sinh trong môi trường lớp học

Qui luật phản xạ

Cơ chế thành lập phản xạ có điều kiện trong học tập (Mô hình Pavlov)

Qui luật phản xạ

Cơ chế tự điều chỉnh hành vi trong học tập (Mô hình Skinner)

Vì sao học sinh bị phân tâm trong lớp học?

Ức chế ngoại lai

là loại ức chế chỉ xuất hiện khi có một tác nhân mới lạ tác động cùng một lúc với tác nhân gây phản xạ có điều kiện, làm cho phản xạ yếu đi hoặc mất hẳn.

Qui luật phản xạ

Ức chế vượt hạn

là loại ức chế chỉ xuất hiện khi tác nhân kích thích vượt quá giới hạn về

cường độ, hoặc về thời gian tác động, hoặc về tần số tác động của tác nhân kích thích

Qui luật phản xạ

Vì sao học sinh bị ức chế khi học?

Tại sao học sinh có những hành vi khác nhau trong trong lớp học?

Qui luật phản xạ

Quy luật chuyển từ hưng phấn sang ức chế

Thầy giảng bài mà sao học sinh lại ngủ?

Quy luật lan toả và tập trung

Nhưng hành vi hưng phấn và ức chế tương tác với nhau như thế nào?

Quy luật về mối tương quan giữa cường độ kích thích với cường độ phản xạ

Những hành vi ”ướt rồi không sợ mưa nữa” là gì?

Quy luật về tính hệ thống trong hoạt động thần kinh cấp cao

Học sinh hình thành thói quen hành vi trong giờ học như thế nào?

Qui luật cảm ứng qua lại

Tại sao học sinh lại có hành vi mất tập trung trong giờ học?

Là hiện tượng khi có một trung khu hưng phấn mạnh và tập trung gây ra

quá trình ức chế ở các trung khu xung quanh nó

Ví dụ, khi học sinh đang say mê một loại kiến thức nào đó thì trung khu phụ trách kiến thức ấy hưng phấn mạnh gây ức chế các trung khu khác ở vỏ não nên chúng thường không nhận thấy các tác nhân kích thích khác ở xung quanh mình

- Cảm ứng âm tính đồng thời

Là hiện tượng khi có một trung

khu ở trạng thái ức chế mạnh gây

ra quá trình hưng phấn ở các

trung khu xung quanh nó

Ví dụ:

khi học sinh đang say mê chơi một

hoạt động nào đó mà bỗng nhiên

thầy giáo không cho các em chơi

nữa thì trung khu phụ trách hoạt

động ấy bị ức chế mạnh gây ra

hưng phấn các trung khu khác ở

vỏ não nên chúng thường hò hét

hoặc dậm chân, vung tay

- Cảm ứng dương tính đồng thời

Là hiện tượng khi có một

trung khu hưng phấn mạnh

và tập trung sau đó chuyển

sang trạng thái ức chế

Ví dụ:

Học sinh thường rất chóng

chán một họat động nào đó

Hiện tượng ấy là do trung khu

phụ trách hoạt động ấy đã

chuyển từ trạng thái hưng

phấn sang trạng thái ức chế

- Cảm ứng âm tính nối tiếp

Là hiện tượng khi có một

trung khu ức chế mạnh và

tập trung sau đó chuyển sang

trạng thái hưng phấn

Ví dụ: Học sinh thường phải

im lặng khi ngồi trong lớp

nghe thầy giảng bài, đến giờ

ra chơi, trẻ thường hò hét và

nói rất to Hiện tượng ấy là do

trung khu phụ trách vận động

3 KỸ THUẬT QUAN SÁT HÀNH VI

Quan sát hành vi học sinh của người Nhật

Quan sát hành vi học sinh của người Hàn

Quan sát hành vi học sinh của người Mỹ

Quan sát hành vi học sinh của người Canada

Quan sát hành vi học sinh của người Singapore

Dự giờ

Quan sát hành vi học sinh của chúng ta

Chấm thi giáo viên giỏi theo cách truyền thống

Quan sát hành vi học sinh của chúng ta

Quan sát từ xa hành vi học sinh

Vị trí quan sát lớp học

Quan sát trực tiếp hành vi học sinh trong lớp học

A

B

Quan sát bằng mắt

•Thính giác khoảng 20-30% thông tin quan sát được

•Xúc giác khoảng 20-25% thông tin quan sát được

•Giác quan khác khoảng 20-25% quan sát được

•Thị giác chiếm khoảng 31-40% thông tin quan sát được

Quan sát bằng tri giác

Học sinh nam

- Thích học bằng thị giác, xúc giác và hành động

- Không thể ngồi một chỗ quá lâu

- Thích một môi trường không chính thức

- Thường không thích gò bó

- Thích được bè bạn động viên.

•Xúc giác khoảng 20-25% thông tin quan sát được

•Giác quan khác khoảng 20-25% quan sát được

•Thị giác chiếm khoảng 31-40% thông tin quan sát được

Quan sát bằng tri giác

Quan sát bằng kinh nghiệm

Quan sát bằng kinh nghiệm

Dựa trên các cơ sở khoa học hành vi và trải nghiệm thực tiễn, mỗi giáo viên hãy vận dụng để quan sát, nhận biết và giải thích các hành vi của học sinh trong lớp học Dưới đây là một

số gợi ý:

- Dạy học được coi là một trong những nghề mà con người tiếp cận đầu tiên trong hoạt động nhận thức thế giới xung quanh.

- Trải nghiệm qua thực tế quan sát nhiều năm trong quá trình dạy học sẽ được thực hiện như những phản xạ có điều kiện.

- Đặt mình vào bản thân học sinh trong khoảng không gian

và thời gian cụ thể có mối tương tác với môi trường lớp học

THỰC HÀNH QUAN SÁT

THẢO LUẬN VÀ VIẾT THU HOẠCH

4.1 Phân tích các hành vi của học sinh trong lớp học

4.2 Giải thích cơ sở khoa học các biểu hiện hành vi của HS

4.3 Thảo luận các biện pháp nhằm tăng sự chú ý và mức độ nhận thức cho học sinh

4.4 Nêu các ý tưởng nhận biết cảm xúc của HS và quản lý cảm xúc của GV

KẾT LUẬN

-Phân tích các hành vi của học sinh trong lớp học có vai trò quan trọng trong việc xác định nhận thức của học sinh trong lớp học

-Nắm vững cơ sở khoa học các biểu hiện hành vi của

HS giúp giáo viên nhận biết chính mức độ nhận thức của học sinh khi học bài trên lớp

-Thông qua hành vi xác định mức độ nhận thức của học sinh giúp giáo viên áp dụng các phương pháp và hình thức dạy học hiệu quả đối với các đối tượng học sinh khác nhau