Chính sách tỷ giá của việt nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --- NGUYỄN THÚY NGA CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ Hà Nội – 2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN THÚY NGA

CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI

NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ

Hà Nội – 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN THÚY NGA

CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI

NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ

Chuyên ngành: KINH TẾ QUỐC TẾ

Mã số: 60 31 01 06

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN CẨM NHUNG

Hà Nội – 2015

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT i

DANH MỤC CÁC BẢNG ii

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Câu hỏi nghiên cứu 2

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨUError! Bookmark not defined

VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN Error! Bookmark not defined 1.1.Tồng quan tình hình nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.2 Cơ sở lý luận về tỷ giá hối đoái và chính sách tỷ giá hối đoái Error! Bookmark not defined

1.2.1 Tỷ giá hối đoái Error! Bookmark not defined 1.2.1.1 Khái niệm Error! Bookmark not defined 1.2.1.2 Các chế độ tỷ giá Error! Bookmark not defined 1.2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoáiError! Bookmark not defined

1.2.3 Chính sách tỷ giá hối đoái Error! Bookmark not defined 1.2.3.1 Khái niệm chính sách tỷ giá hối đoái Error! Bookmark not defined 1.2.3.2 Mục tiêu của chính sách tỷ giá hối đoáiError! Bookmark not defined

1.2.3.3 Các công cụ của chính sách tỷ giá hối đoáiError! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨUError! Bookmark not defined

2.1 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.1.1 Phương pháp tổng hợp dữ liệu thứ cấp Error! Bookmark not defined 2.1.2 Phương pháp xử lý số liệu Error! Bookmark not defined 2.1.3 Phương pháp phân tích tổng hợp và so sánhError! Bookmark not defined

2.2 Phân tích quá trình nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.2.1 Xác định vấn đề và mục tiêu nghiên cứuError! Bookmark not defined

2.2.2 Trình bày cơ sở lý luận Error! Bookmark not defined 2.2.3 Tìm kiếm thông tin Error! Bookmark not defined 2.2.4 Tổng hợp thông tin Error! Bookmark not defined 2.2.5 Phân tích kết quả Error! Bookmark not defined 2.2.6 Kết luận và khuyến nghị Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH

TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH

TẾ QUỐC TẾ Error! Bookmark not defined 3.1 Bối cảnh kinh tế Error! Bookmark not defined 3.2 Biến động tỷ giá hối đoái Error! Bookmark not defined 3.2.1 Biến động tỷ giá từ 2008-2010 Error! Bookmark not defined 3.2.2 Biến động tỷ giá từ 2011-2013 Error! Bookmark not defined 3.3 Tác động của chính sách tỷ giá đến nền kinh tếError! Bookmark not defined

3.3.1 Chính sách tỷ giá và cán cân vãng lai Error! Bookmark not defined 3.3.2 Chính sách tỷ giá và cán cân vốn Error! Bookmark not defined 3.4 Đánh giá thực trạng điều hành chính sách tỷ giá của Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.4.1.Hoạt động điều hành chinh sách tỷ giá của Việt NamError! Bookmark not defined

3.4.2 Những thành tựu và hạn chế Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 4: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ CHO HOẠT ĐỘNG ĐIỀU HÀNH

CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ CỦA VIỆT NAM Error! Bookmark not defined 4.1 Giải pháp điều hành chính sách tỷ giá trong ngắn hạnError! Bookmark not defined

4.1.1 Điều hành linh hoạt tỷ giá cơ bản do NHNN công bốError! Bookmark not defined

4.1.2 Cần có sự phối hợp hài hoà giữa chính sách tỷ giá với chính sách lãi

suất Error! Bookmark not defined 4.1.3 Phát triển thị trường ngọai tệ liên ngân hàng.Error! Bookmark not defined

4.1.4 Kiểm soát và tiến tới loại bỏ thị trường ngoại tệ“chợ đen” Error! Bookmark not defined

4.2 Giải pháp điều hành chính sách tỷ giá trong dài hạnError! Bookmark not defined

4.2.1 Điều chỉnh tỷ giá linh hoạt hơn tiến dần đến thả nổi tỷ giá Error! Bookmark not defined

4.2.2 Giám sát chặt chẽ nợ công Error! Bookmark not defined 4.2.3 Ổn định họat động kinh tế đối ngọai Error! Bookmark not defined

4.2.4 Tham gia tích cực vào các họat động tài chính tiền tệ trong khu vực

Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 3

i

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

1 BQLNH Bình quân liên ngân hàng

6 FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài

7 GDP Tổng sản phẩm quốc nội

10 NHTM Ngân hàng thương mại

11 NHTW Ngân hàng trung ương

12 ODA Nguồn vốn hộ trợ phát triển chính thức

ii

DANH MỤC CÁC BẢNG

1 Bảng 3.1 Tóm lƣợc chính sách tỷ giá của Việt Nam giai đoạn 2008 – 2013 53

2 Bảng 3.2 Cán cân thanh toán của Việt Nam giai đoạn 2006- 2009 56

3 Bảng 3.3 Cơ cấu nợ chính phủ theo loại ngoại tệ

iii

DANH MỤC CÁC HÌNH

1 Hình 1.1 Sơ đồ giới hạn mức độ mở cửa 10

2 Hình 1.2 Tác động của hàng rào bảo hộ lên tỷ

giá hối đoái cân bằng 12

3 Hình 1.3 Sơ đồ tác động của cán cân thương

4 Hình 1.4 Đường cầu ngoại tệ 18

5 Hình 1.5 Đường cung ngoại tệ 19

6 Hình 1.6 Sơ đồ quá trình vận động các loại chế

7 Hình 2.1 Sơ đồ quá trình nghiên cứu 34

8 Hình 3.1 Tốc độ tăng giá tiêu dùng 37

9 Hình 3.2 Vốn đầu tư của toàn xã hội từ

10 Hình 3.3 Sản xuất công nghiệp 2007-2013 38

11 Hình 3.4 Biểu đồ tổng mức hàng hóa bán lẻ và

12 Hình 3.5 Số doanh nghiệp mới thành lập và

13 Hình 3.6 Tình hình thu hút vốn đầu tư nước

14 Hình 3.7 Tốc độ tăng-giảm tỷ giá VND/USD

trong năm 2012 ( đơn vị %) 49

15 Hình 3.8 Tình hình xuất nhập khẩu của Việt

Nam từ 01/2007 đến 06/2010 51

16 Hình 3.9 Nợ nước ngoài và quỹ dự trữ ngoại

hối của Việt Nam từ 2006 – 2009 54

17 Hình 3.10 Cơ cấu nợ nước ngoài của Chính phủ

phân theo loại tiền 57

1

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Như chúng ta đã biết, tỷ giá hối đoái là một công cụ kinh tế vĩ mô chủ yếu để điều tiết cán cân thương mại quốc tế theo mục tiêu đã định trước của một quốc gia Tỷ giá hối đoái có lịch sử phát triển gắn liền với sự ra đời, tồn tại và phát triển của thương mại quốc tế và quan hệ kinh tế quốc tế Tỷ giá hối đoái cũng có thể làm thay đổi vị thế và lợi ích của các nước trong quan hệ kinh tế quốc tế

Khi Việt Nam đã gia nhập tổ chức thương mại thế giới WTO cũng là lúc thị trường tiền tệ còn khá non trẻ của Việt Nam phải chịu rất nhiều áp lực về chính sách ổn định tỷ giá và chiến lược phát triển thị trường này Quá trình quản lý tỷ giá trong thời gian qua có thể nói là khá thành công đối với các nhà hoạch định chính sách, đã giúp cho thị trường tiền tệ tránh được những cú sốc

do khủng hoảng tài chính trong khu vực và thế giới

Sau khi gia nhập Tổ chức Thương Mại Thế Giới (WTO) năm 2007, nền kinh tế Việt Nam nói chung và hoạt động kinh tế đối ngoại nói riêng đón nhận nhiều cơ hội nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức Đó là tình trạng thâm hụt cán cân thương mại ngày càng gia tăng, cán cân vốn đặc biệt là nguồn vốn ngắn hạn bị biến động mạnh Thực trạng cán cân thanh toán tổng thể cộng với tác động tiêu cực của khủng hoảng tài chính 2008 đã ảnh hưởng đến tài chính tiền tệ ở Việt Nam

Trong lĩnh vực tiền tệ, Ngân hàng Nhà Nước (NHNN) đã liên tục điều chỉnh chính sách tiền tệ, vừa thắt chặt tiền tệ nhằm kiềm chế lạm phát vào đầu năm 2008 thì đến cuối năm 2008 lại nới lỏng để chống suy thoái kinh tế Các công cụ lãi suất, dự trữ bắt buộc, tín dụng, quản lý ngoại hối được điều chỉnh một các linh hoạt Chính sách tiền tệ đã góp phần đáng kể trong thực

2

hiện mục tiêu kinh tế vĩ mô trong những năm vừa qua Trong điều kiện nước

ta hiện nay, việc đúc kết những kinh nghiệm quý giá từ những thành công và

cả những thất bại của các nước và lựa chọn một chính sách tỷ giá hối đoái phù hợp, thực sự có hiệu quả, cùng với một số chính sách vĩ mô khác thúc đẩy nền kinh tế phát triển bền vững là một vấn đề hết sức quan trọng

Hơn nữa trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng xích lại gần nhau hơn

do xu hướng khu vực hóa, toàn cầu hóa thì các hàng rào bảo hộ mậu dịch trong nước như quota, thuế quan cũng phải dần được nới rộng và bãi bỏ

Do đó, việc tìm tòi nghiên cứu những công cụ thay thế, hỗ trợ cho chính sách ngoại thương và bảo hộ nền sản xuất trong nước của các quốc gia mang một ý nghĩa hết sức quan trọng, mà một trong những công cụ hữu hiệu mang tính

chất quyết định là chính sách điều hành tỷ giá hối đoái của quốc gia đó

Xuất phát từ nhu cầu đó, đề tài “Chính sách tỷ giá của Viêt Nam trong

bối cảnh hội nhâp kinh tế quốc tế” đã được lựa chọn cho nghiên cứu trong

Luận văn này

2 Câu hỏi nghiên cứu

Các câu hỏi sẽ được làm rõ trong luận văn:

- Điều hành chính sách tỷ giá của Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đã đạt được những kết quả gì?

- Điều hành chính sách tỷ giá của Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế phải đối mặt với những khó khăn – hạn chế nào?

- Việt Nam nên có những chính sách gì để tăng cường hiệu quả của hoạt động điều hành chính sách tỷ giá của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh

tế quốc tế?

3

TÀI LIỆU THAM KHẢO Tài liệu Tiếng Việt

1 Phạm Thị Hoàng Anh, “Nhận định về điều hành chính sách tỷ giá của Ngân hàng nhà nước Việt Nam năm 2010” năm 2011, Tp Hồ Chí Minh

2 Phạm Thị Hoàng Anh, “Nhận định về điều hành chính sách tỷ giá của Ngân hàng nhà nước Việt Nam năm 2011” năm 2012, Tp Hồ Chí Minh

3 Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng, Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội

2001 – 2010

4 Báo cáo Kinh Tế Vĩ Mô Việt Nam năm 2012, 2013, 2014, 2015 - Trung tâm nghiên cứu Kinh tế và chính sách VEPR, Đại học Kinh tế, ĐHQG

Hà Nội

5 Tỷ giá hối đoái giai đoạn 2000-2011 : Mức độ sai lệch và tác động đối với xuất khẩu, Nhà xuất bản Tri Thức, 2013

6 Dự thảo Báo cáo của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng, Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 – 2020

7 Nguyễn Thanh Hà - Vì sao đồng đô la sụt giá ?- www.econet.com

(15/10/2003),

8 Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm 2011 -2015, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng (Theo Website Chính phủ)

9 Võ Đại Lược - Kinh tế Việt Nam 10 tháng đầu năm - Viện nghiên cứu

Quản lý kinh tế trung ương, 10/2003

10 Mc Grawhill - Quản trị tài chính quốc tế- Nhà xuất bản quốc tế , 2002

11 Niên giám thống kê 2002; Nhà xuất bản thống kê

12 Paul A.Samuelson & William D Norhaus - Kinh tế học vĩ mô - Nhà

xuất bản chính trị quốc gia, 2001

4

13 PGS.TS Nguyễn Công Nghiệp, Lê Hải Mơ -Tỷ giá hối đoái và nghệ thuật điều chỉnh- Nhà xuất bản tài chính, 1998

14 Lan Phương -USD giảm giá, lợi hay hại ?– www.vcb.com.vn, 12/2003

15 TS Nguyễn Đình Tài -Cán cân thanh toán quốc tế, tỷ giá hối đoái và vấn đề kinh tế đối ngoại - Nhà xuất bản giáo dục, 1995

16 PGS.Đinh Xuân Trình - Giáo trình thanh toán quốc tế trong ngoại thương- Nhà xuất bản giáo dục, 2001.Lê Phan Thị Diệu Thảo, “Bộ ba bất khả

thi trong điều hành chính sách tiền tệ” Tạp chí Công Nghệ Ngân Hàng, số 46-

47 tháng 1- 2/2010

17 Lê Phan Thị Diệu Thảo, “Cải thiện cán cân thương mại bằng cách điều chỉnh tỷ giá- Kỳ vọng và kết quả”, Tạp chí Thị trường Tài chính tiền tệ, số 17-

2010

18 Lê Phan Thị Diệu Thảo, “Chính sách tỷ giá của Việt Nam trong thời gian qua”, Tạp chí Công Nghệ Ngân Hàng, tháng 6/2006

19 Lê Phan Thị Diệu Thảo, “Điều hành tỷ giá trong tiến trình hội nhập dịch vụ tài chính ngân hàng”, Tạp chí Công Nghệ Ngân Hàng, số 22, tháng

02/2008

20 Lê Phan Thị Diệu Thảo, luận án Tiến Sỹ “Biện pháp góp phần nâng cao hiệu quả quản lý ngoại hối ở Việt Nam” năm 2002, Tp Hồ Chí Minh

Tài liệu Tiếng Anh

21 Bob Stallman –Exchange rate regimes and management tactics- Ngân

hàng thế giới, 2000

22 Dragi Tasevski – Exchange rate influence over inflation and development – Ministry of Finance, Russia 2003

5

23 Eduardo Fernández-Arias, Ugo Panizza, Ernesto Stein –Trade Agreements and Exchange rate disagreements- Fortaleza_Brazil, 3/2002

24 Eduardo Fernández-Arias, Ugo Panizza, Ernesto Stein –Trade Agreements and Exchange rate disagreements- Fortaleza_Brazil, 3/2002

25 Emil-Maria Claassen – Exchange rate policies in developing and post-socialist countries –An International Center for Economic Growth Publication

ICS Press, San Francisco- California, 12/2002

26 Foreign Exchange Policy and Intervention in Thailand, BIS Paper, 24, pp.276-282, May

27 Global Financial Data, Ngân hàng Nhà nước và tổng hợp của Trường Fulbright

28 Johnathan Mc.Carthy –Monetary inflation, real danger for economies-

Center for economic development, Berlin, 1998

29 Le Thanh Ha, Measuring the Stance of Monetary Policy in Vietnam: A Structural VAR Analysis, 2015

30 Nguyen Ngoc Thanh, Pham Van Chien - Some issues on the exchange rate in Vietnam from 1996 up to now

31 Nguyen Tran Phuc and Nguyen Duc Tho, Exchange Rate Policy in Vietnam 1985-2008, 2009

32 Phung Duc Quyen, Luu Thi Quynh Giang - Measuring the interest rate pass-through process in Vietnam from 2005 to 2011 – 2012

33 Tran Mai Anh, Nguyen Dinh Minh Anh - Estimating the exchange rate pass-through into inflation in Vietnam – 2011

34 Vu Thi Dau, Tran Quang Tuyen, Le Van Anh, Le Thi Nhu Quynh - Policy on interest rate in the innovation period in Vietnam – 2011

35 Vietnam: Preparing for Take-off ? – WB 2003

6

36 Yen Vu -Banking system in Vietnam- www.thebanker.com, 22/12/2001

37 Yokiko Ama –Japan 20 years before- University of Tokyo, 8/1998