ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT NGÔ THÚY HẰNG THỰC TRẠNG THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN ĐỐNG ĐA , THÀNH PHỐ HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
NGÔ THÚY HẰNG
THỰC TRẠNG THI HÀNH PHÁP LUẬT
VỀ CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT
TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN ĐỐNG ĐA , THÀNH PHỐ HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Hà Nội – 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
NGÔ THÚY HẰNG
THỰC TRẠNG THI HÀNH PHÁP LUẬT
VỀ CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT
TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN ĐỐNG ĐA , THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành : Luật Kinh tế
Mã số : 60 38 01 07
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS DOÃN HỒNG NHUNG
Hà Nội – 2015
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các
số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội
Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo
vệ Luận văn
Tôi xin chân thành cảm ơn!
NGƯỜI CAM ĐOAN
Ngô Thúy Hằng
Trang 4MỤC LỤC
Trang phụ bìa Trang
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt
Danh mục các bảng
MỞ ĐẦU 1 Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THI HÀNH PHÁP LUẬT CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT Ở VIỆT NAM Error! Bookmark not defined
1.1 Tổng quan thi hành pháp luật về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Error! Bookmark not defined
1.1.1 Khái niệm Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Error! Bookmark not
defined
1.1.2 Khái niệm pháp luật về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Error!
Bookmark not defined
1.1.3 Khái niệm thi hành pháp luật về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng
đất Error! Bookmark not defined
1.1.4 Mục đích, ý nghĩa của thi hành pháp luật về cấp giấy chứng nhận quyền
sử dụng đất Error! Bookmark not defined
1.2 Sơ lược quá trình phát triển của pháp luật về cấp giấy chứng nhận quyền
sử dụng đất ở Việt Nam Error! Bookmark not defined 1.3 Quy định của pháp luật hiện hành về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Error! Bookmark not defined
1.3.1 Nguyên tắc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Error! Bookmark
not defined
Trang 51.3.2 Đối tượng và điều kiện được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Error! Bookmark not defined
1.3.3 Thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Error! Bookmark
not defined
1.3.4 Trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Error!
Bookmark not defined
1.3.5 Đính chính giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Error! Bookmark not
defined
1.3.6 Nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất khi được cấp giấy chứng nhận
quyền sử dụng đất Error! Bookmark not defined
1.4 Các yếu tố chi phối, ảnh hưởng tới thi hành pháp luật về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở Việt Nam Error! Bookmark not defined 1.5 Bài học kinh nghiệm từ một số nước phát triển trên thế giới về thi hành pháp luật về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đấtError! Bookmark not defined
KẾT LUẬN CHƯƠNG I Error! Bookmark not defined Chương 2
THỰC TIỄN THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ
HÀ NỘI Error! Bookmark not defined 2.1 Tổng quan về quận Đống Đa của thành phố Hà NộiError! Bookmark not defined
2.1.1 Điều kiện tự nhiên của quận Đống Đa Error! Bookmark not defined 2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội của quận Đống Đa Error! Bookmark not
defined
Trang 62.1.3 Ảnh hưởng của các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đến thực tiễn thi hành pháp luật về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn quận
Đống Đa Error! Bookmark not defined
2.2 Thực trạng công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn quận Đống Đa Error! Bookmark not defined 2.3 Những thuận lợi, khó khăn và nguyên nhân của những khó khăn, tồn tại trong quá trình thực thi pháp luật về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn quận Đống Đa Error! Bookmark not defined
2.3.1 Những thuận lợi Error! Bookmark not defined
2.3.2 Những khó khăn, tồn tại và nguyên nhân của những khó khăn, tồn tại
Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined Chương 3
GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT QUA THỰC TIỄN THI HÀNH CỦA QUẬN ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ HÀ NỘIError! Bookmark not defined
3.1 Giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất qua việc hoàn thiện chính sách, những bất cập trong quy định của pháp luật hiện hành Error! Bookmark not defined
3.1.1 Sự cần thiết phải hoàn thiện chính sách, pháp luật về cấp giấy chứng nhận
quyền sử dụng đất Error! Bookmark not defined
3.1.2 Định hướng hoàn thiện pháp luật về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng
đất Error! Bookmark not defined
3.1.3 Hoàn thiện những bất cập trong một số quy định của pháp luật hiện hành
về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Error! Bookmark not defined
Trang 73.2 Một số giải pháp nâng cụ thể nhằm cao hiệu quả thực thi pháp luật về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho quận Đống Đa nói riêng và các địa phương khác trên toàn quốc nói chung Error! Bookmark not defined
3.2.1 Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp có thẩm quyền Error!
Bookmark not defined
3.2.2 Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính Error! Bookmark not defined
3.2.3 Giải pháp về kiện toàn bộ máy nhân sự, nâng cao năng lực, trình độ
chuyên môn và đạo đức của đội ngũ cán bộ, công chức Error! Bookmark not
defined
3.2.4 Giải pháp nâng cao ý thức pháp luật của người dân Error! Bookmark
not defined
3.2.5 Giải pháp tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm Error!
Bookmark not defined
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 3 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined
Trang 8DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
1 GCN Giấy chứng nhận
2 QSDĐ Quyền sử dụng đất
3 TN&MT Tài nguyên và Môi trường
4 UBND Ủy ban nhân dân
5 XHCN Xã hội chủ nghĩa
6 TBCN Tư bản chủ nghĩa
Trang 9DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Diện tích và cơ cấu các loại đất chính của quận Đống
Bảng 2.2 Biến động diện tích các loại đất của quận Đống Đa
Bẳng 2.3 Tỷ lệ hồ sơ phường chuyển quận của quận Đống Đa
từ năm 2003 đến năm 2013 61
Bảng 2.4
Hồ sơ xét duyệt cấp GCN QSDĐ tồn đọng, vướng mắc tại các phường chưa chuyển được lên quận Đống Đa năm 2013
62
Bảng 2.5 Hồ sơ vướng mắc sau khi đã xét duyệt tại quận tính
từ năm 2003 đến năm 2013 64 Bảng 2.6 Số lượng GCN QSDĐ được UBND quận Đống Đa
Trang 101
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, là tài sản quan trọng của mỗi quốc gia Ở Việt Nam, đất đai thuộc sở hữu toàn dân, Nhà nước là đại diện chủ sở hữu duy nhất và thống nhất quản lý song lại không trực tiếp chiếm hữu, sử dụng mà giao đất, cho thuê đất cho các cá nhân, tổ chức và công nhận quyền sử dụng đất thông qua việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là chứng thư pháp lý xác lập mối quan hệ hợp pháp giữa nhà nước và người sử dụng đất, là cơ sở pháp lý để nhà nước công nhận và bảo hộ quyền sử dụng đất của họ, là cơ sở để người sử dụng đất được phép thực hiện đầy đủ và trọn vẹn quyền năng sử dụng đất của mình Vì thế, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có ý nghĩa rất lớn đối với người sử dụng đất, là mong mỏi, là nguyện vọng chính đáng của mỗi người dân
Về phía cơ quan quản lý nhà nước, công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũng giữ một vai trò hết sức quan trọng Bởi, trên cơ sở cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân, Nhà nước có thể dễ dàng nắm được tình hình khai thác, sử dụng, biến động của đất đai, từ đó giúp việc đề ra các chính sách
về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đạt hiệu quả, thúc đẩy nền kinh tế nước nhà phát triển Bên cạnh đó, việc thực hiện tốt công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn giúp thực hiện tốt các công tác quản lý, giám sát việc thực hiện quyền
và nghĩa vụ của người sử dụng đất; thanh tra, kiểm tra, giám sát, theo dõi, đánh giá việc chấp hành quy định của pháp luật về đất đai và xử lý vi phạm pháp luật về đất đai Đồng thời, nó cũng là cơ sở để giải quyết tranh chấp về đất đai; giải quyết khiếu nại, tố cáo trong quản lý và sử dụng đất đai Mặt khác, thông qua việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhà nước có thể quản lý đất đai trên toàn lãnh thổ, kiểm soát được việc mua bán, giao dịch trên thị trường và thu được nguồn tài chính lớn Do đó, tiến độ và mức độ hoàn thành việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân là thước đo trình độ quản lý đất đai của Nhà nước, giúp Nhà nước kiểm soát tình hình đất đai một cách hiệu quả Vì vậy, vấn đề về cấp giấy
Trang 11chứng nhận quyền sử dụng đất luôn được nhà nước và chính quyền địa phương các cấp đặc biệt chú trọng, quan tâm
Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là vấn đề mang tính kinh tế, xã hội
và cũng là vấn đề phức tạp về mặt pháp lý Luật đất đai năm 1993, Luật đất đai năm
2003 và hàng loạt các văn bản hướng dẫn đi kèm đã không ngừng được sửa đổi, bổ sung, thay thế cho phù hợp với nhu cầu, đòi hỏi của thực tiễn Với hi vọng tạo một môi trường pháp lý thông thoáng trong lĩnh vực đất đai, phù hợp với điều kiện kinh
tế - xã hội của đất nước trong hiện tại và tương lai, ngày 29/11/2013, Quốc hội đã thông qua Luật Đất đai năm 2013 và có hiệu lực kể từ 01/7/2014 Có thể nói, Luật đất đai năm 2013 đã thổi một sức sống mới trong thực hiện pháp luật liên quan đến bất động sản Những bất cập của Luật đất đai năm 2003 đã được sửa đổi, thay thế bằng quy định mới, tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ quan chức năng cũng như người dân thuận lợi hơn khi thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất Tuy nhiên, trong quá trình thực thi pháp luật trên thực tiễn, cũng bước đầu phát sinh một số những vấn đề vướng mắc nhất định Bên cạnh đó, do nhiều nguyên nhân chủ quan, khách quan khác nhau, các tranh chấp, sai phạm phát sinh trong quá trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vẫn diễn biến phức tạp
Đống Đa là một trong bốn quận nội thành cũ được thành lập đầu tiên của Thủ đô Hà Nội, hiện gồm 21 đơn vị hành chính phường trực thuộc với dân số lên tới 352.000 người trong phạm vi 9,96 km2, mật độ dân số lên tới 35.341 người/km² (cao bậc nhất của thành phố Hà Nội) Với cộng đồng dân cư đông đúc, di nhập từ nhiều nơi khác nhau và lịch sử quản lý đất đai, nhà ở để lại nhiều phức tạp do đất đai chủ yếu nằm xen kẹt trong các khu tập thể, gần ao, hồ, mương, rạch, nhiều thửa đất nằm trong vành đai bảo vệ các di tích lịch sử, khó xác định chính xác được nguồn gốc Do vậy, Đống Đa được coi là một trong những quận phát sinh nhiều vướng mắc và tranh chấp liên quan đến việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhất tại Hà Nội Việc nghiên cứu thực tiễn áp dụng và vận dụng Luật đất đai
Trang 123
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2012), Nghị quyết 19-NQ/TW Hội nghị lần thứ 6
Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI ngày 31/10/2012 về tiếp tục đổi mới chính sách, pháp luật về đất đai trong thời kỳ đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại, Hà Nội
2 Bộ Tài chính (2011), Thông tư số 124/2011/TT-BTC của Bộ Tài chính ban hành
ngày 21/08/2011 hướng dẫn về lệ phí trước bạ, Hà Nội
3 Bộ Tài chính (2014), Thông tư số 02/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính ban hành
ngày 02/01/2014 hướng dẫn về phí và lệ phí thuộc thẩm quyển quyết định của Hội đồng nhân dân tinh, thành phố trực thuộc Trung ương, Hà Nội
4 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2012), Báo cáo tổng kết tình hình thi hành Luật Đất
đai 2003 và định hướng sửa đổi Luật Đất đai, ngày 06/09/2012, Hà Nội
5 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2013), Báo cáo tình hình cấp giấy chứng nhận
quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo Nghị quyết số 30/2012/QH13, ngày 30/12/2013, Hà Nội
6 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2012), Kinh nghiệm nước ngoài về quản lý và pháp
luật đất đai, tháng 09/2012, Hà Nội
7 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2014), Quyết định số 1839/QĐ-BTNMT của Bộ Tài
nguyên và Môi trường ban hành ngày 27/08/2014 về việc công bố thủ tục hành chính mới về lĩnh vực đất đai thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước, Hà Nội
8 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2014), Thông tư số 23/2014/TT-BTNBT của Bộ Tài
nguyên và Môi trường ban hành ngày 19/05/2014 quy định về Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, Hà Nội
9 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2014), Thông tư số 24/2014/TT-BTNMT cùa Bộ Tài
nguyên và Môi trường ban hành ngày 19/05/2014 quy định về hồ sơ địa chính, Hà
Nội
Trang 1310 Chính phủ (2011), Nghị định số 45/2011/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày
17/06/2011 về lệ phí trước bạ, Hà Nội
11 Chính phủ (2013), Nghị định số 23/2013/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày
25/05/2013 sửa đồi, bổ sung một số điều của Nghị định số 45/2011/NĐ-CP về lệ phí trước bạ, Hà Nội
12 Chính phủ (2013), Nghị quyết số 132/NQ-CP của Chính phủ ban hành ngày
27/12/2013 về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Từ Liêm để thành lập 02 quận và 23 phường thuộc thành phố Hà Nội, Hà Nội
13 Chính phủ (2014), Nghị định số 43/2013/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày
15/05/2014 quy định chi tiết thi hành một sổ điều của Luật Đất đai, Hà Nội
14 Chính phủ (2014), Nghị định số 45/2014/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày
15/05/2014 của Chính phù về thu tiền sử dụng đất, Hà Nội
15 Ngọc Cương (2014), “Thành phố Hà Nội chỉ đạo xử lý vi phạm của cán bộ phường Nam Đồng”, website: www.dantri.com.vn ngày 25/04/2014
16 Trân Thị Hồng (2009), “Quan hệ vợ chồng trong đứng tên giấy chứng nhận quyên
sử dụng nhà và đất ở - Thực trạng và các yếu tố tác động”, Tạp chí Nghiên cứu Gia
đình và Giới, (2), tr 14-25
17 Lê Ngọc Khoa (2008), Những khó khăn vướng mắc khi thực hiện chủ trương của
Chính phủ về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất, các giải pháp tháo gỡ khó khăn, Tài liệu chuyên
khảo, Cục Quản lý Cộng sản - Bộ Tài chính
18 Trần Luyện (2004), “Một số ý kiến về đẩy mạnh tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền
sử dụng đất”, Tạp chí Ngân hàng, (10), tr.64-65
19 Phạm Hữu Nghị (2009), “Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ghi cả tên họ, tên vợ
và họ tên chồng: Một số vấn đề đặt ra”, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, 2(203),
tr.50-53
20 Bích Ngọc (2013), “Sách nhiễu dân, công chức Hà Nội đầu tiên bị chuyển công tác”, website: www.laodong.com.vn ngày 25/04/2013
