Những điều tốt đẹp nhất trong cuộc đời chỉ có thể được theo đuổi 1 cách gián tiếp

Những điều tốt đẹp nhất trong cuộc đời chỉ có thể

được theo đuổi 1 cách gián tiếp

Nh ng i u t t ữ đ ề ố đẹ p nh t trong cu c ấ ộ đờ i ch có th ỉ ể đượ c theo u i 1 đ ổ cách gián ti p ế

Tham kh oả

Searching for happiness might lead us to misery

Published on May 14, 2013 by Adam Grant, Ph.D in Give and Take

Trong 1 lo t nghiên c u do nhà tâm lý Iris Mauss d n ạ ứ ẫ đầu, con ng ườ i càng

t nhi u giá tr lên h nh phúc thì h càng tr nên ít h nh phúc

i u ó ang x y ra v i Tom, 1 bác h c nói c 6 ngôn ng i h c,

Tom h c v khoa h c máy tính, nh ng th y không th a mãn Anh tr nên ám ọ ề ọ ư ấ ỏ ở

nh v i h nh phúc, khao khát 1 ngh nghi p và 1 n n v n hóa s mang l i s

phù h p hoàn h o cho nh ng s thích và giá tr c a anh Trong 2 n m sau ợ ả ữ ở ị ủ ă

khi t t nghi p ố ệ đạ ọi h c, anh ã nh y vi c t United Nations sang làm v l nh đ ả ệ ừ ề ĩ

v c m ng New York, ng tuy n làm qu n lý siêu th , chuyên gia t v n tài ự ạ ở ứ ể ả ị ư ấ

chính và đầ ưu t , anh ã di chuy n qua Puerto Rico, Trinidad, Colombia, đ ể

Canada

Nh ng ngh nghi p và nh ng qu c gia ó không làm anh th a mãn 1 n m ữ ề ệ ữ ố đ ỏ ă

sau, anh b t ắ đầu theo hài k ch, d tính ị ự đến London để ọ h c v giáo d c, tri t ề ụ ế

h c ho c tâm lý h c Nh ng không có con ọ ặ ọ ư đường nào trong s ó làm anh ố đ

h nh phúc B t mãn v i s thi u ti n b trên con ạ ấ ớ ự ế ế ộ đường h nh phúc c a mình,ạ ủ

anh l p 1 công c online ậ ụ để giúp m i ngọ ười phát tri n nh ng thói quen có ể ữ

hi u qu h n Và i u ó c ng không làm anh th a mãn, vì v y anh chuy n ệ ả ơ đ ề đ ũ ỏ ậ ể

n B c Kinh Anh ó 2 n m, nh ng không tìm c n n v n hóa phù h p,

r i anh chuy n ồ ể đế Đứn c và xem xét m 1 quán bar cho nh ng m t sách 2 ở ữ ọ

n m ti p, anh ă ế đến Montreal và Pittsburgh, sau ó quay l i đ ạ Đức làm vi c cho 1ệ

tranh web giúp nh ng c p v ch ng dành nhi u th i gian bên nhau ch t ữ ặ ợ ồ ề ờ ở ấ

lượng h n V n không h nh phúc, anh b l i k ho ch ó và quay v B c ơ ẫ ạ ỏ ạ ế ạ đ ề ắ

Kinh để bán đồ ộ n i th t Sau 2 n m và ã di chuy n qua 2 l c a, anh thú ấ ă đ ể ụ đị

nh n v i b n bè là không h nh phúc.ậ ớ ạ ạ

Tom ã m c 4 sai l m r t ph bi n trên con đ ắ ầ ấ ổ ế đườ ng đế n h nh phúc ạ

Sai l m ầ đầ u tiên là c g ng bi t ố ắ ế đượ c li u mình có h nh phúc hay ệ ạ

không Khi chúng ta theo u i h nh phúc, m c tiêu c a chúng ta là tr i đ ổ ạ ụ ủ ả

nghi m ệ được nhi u ni m vui và s th a mãn h n ề ề ự ỏ ơ Để ế ệ bi t li u chúng ta có ang ti n b hay không, chúng ta c n so sánh h nh phúc quá kh v i h nh

phúc hi n t i c a chúng ta i u này t o nên 1 v n ệ ạ ủ Đ ề ạ ấ đề: giây phút chúng ta

th c hi n vi c so sánh ó, chúng ta chuy n t 1 l i tr i nghi m sang 1 l i ự ệ ệ đ ể ừ ố ả ệ ố

ánh giá

đ

Xem xét nhi u th p k nghiên c u b i nhà tâm lý Mihaly Csikszentmihalyi ề ậ ỷ ứ ở

(đọc là Chíc xen mi hai) v s trôi ch y, 1 tr ng thái ề ự ả ạ đắm mình hoàn toàn vào trong 1 ho t ạ động Ngh v Harry Potter, ch i 1 môn th thao b n thích ho c ĩ ề ơ ể ạ ặ

b t g p 1 ngắ ặ ườ ạ ối b n t t mà b n không g p nhi u n m B n ang trong ạ ặ ề ă ạ đ ở

vùng: b n chìm ạ đắm trong công vi c ệ đến n i b n m t d u v t c a th i gian vàỗ ạ ấ ấ ế ủ ờ

th gi i bên ngoài.ế ớ

Csikszentmihalyi phát hi n th y khi con ngệ ấ ườ đi ang trong 1 tr ng thái trôi ở ạ

ch y thì h không thông báo là c m th y h nh phúc, vì h ang quá b n t p ả ọ ả ấ ạ ọ đ ậ ậ

trung vào ho t ạ động ho c cu c trò chuy n Nh ng sau ó, khi nhìn l i, h mô ặ ộ ệ ư đ ạ ọ

t v s trôi ch y nh là kinh nghi m c m xúc t t nh t.ả ề ự ả ư ệ ả ố ấ B ng cách tìm ki m ằ ế

h nh phúc kh p m i n i, Tom phá h ng kh n ng tìm th y tr i nghi m ạ ắ ọ ơ ỏ ả ă ấ ả ệ

th ưở ng th c ứ Anh quá b n r n ậ ộ để đ ánh giá m i công vi c m i và ỗ ệ ớ đấ ướt n c

m i ớ đến n i anh không bao gi d n thân tr n v n vào nh ng công vi c và ỗ ờ ấ ọ ẹ ữ ệ

m i quan h c a anh Thay vào ó, anh tr nên tr m c m và bố ệ ủ đ ở ầ ả ước vào 1 chu

kì x u ấ được ch ng minh b i các nhà tâm lý Katariina Salmela-Aro và Jari-ứ ở

Erik Nurmi: tr m c m d n con ng ầ ả ẫ ườ đế đ i n ánh giá v nh ng công vi c ề ữ ệ

h ng ngày c a h là ít thú v , và nghi n ng m t i sao h không vui, làm ằ ủ ọ ị ề ẫ ạ ọ cho tr m c m n ng thêm ầ ả ặ

Sai l m th 2 là ánh giá quá cao tác ầ ứ đ độ ng c a môi tr ủ ườ ng s ng lên ố

h nh phúc ạ Nhà tâm lý Dan Gilbert lý gi i trong Stumbling on Happiness, ả

chúng ta có xu hướng ánh giá quá cao tác đ động c m xúc c a nh ng s ki nả ủ ữ ự ệ

cu c s ng tích c c Chúng ta ngh r ng 1 ngộ ố ự ĩ ằ ườ ại b n cùng phòng tuy t v i ệ ờ

ho c ặ được lên ch c s làm chúng ta h nh phúc h n, xem nh th c t là ứ ẽ ạ ơ ẹ ự ế

chúng ta s thích nghi v i nh ng hoàn c nh m i Ví d , trong 1 nghiên c u ẽ ớ ữ ả ớ ụ ứ

c i n, trúng s dổ đ ể ố ường nh không em l i h nh phúc kéo dài M i l n Tom ư đ ạ ạ ỗ ầ

chuy n sang 1 công vi c m i và ể ệ ớ đấ ướt n c m i, ban ớ đầu anh ph n khích ấ

nh ng ch sau vài tháng, th c t nh y và anh c m th y b t mãn.ư ỉ ự ế ả ả ấ ấ

Sai l m th 3 là theo u i h nh phúc 1 mình ầ ứ đ ổ ạ H nh phúc là 1 tr ng thái cá ạ ạ

nhân, vì v y khi chúng ta tìm ki m nó, nó là i u t nhiên khi t p trung vào ậ ế đ ề ự ậ

b n thân chúng ta Nh ng nhi u b ng ch ng nh t quán cho th y t p trung ả ư ề ằ ứ ấ ấ ậ

chú ý vào b n thân làm suy y u h nh phúc và gây ra tr m c m Trong 1 ả ế ạ ầ ả

nghiên c u, Mauss và các c ng s cho th y con ngứ ộ ự ấ ười càng đặt giá tr cao ị

vào h nh phúc, h càng c m th y cô ạ ọ ả ấ đơn m i ngày trong 2 tu n ti p theo ỗ ầ ế

Trong th c nghi m khác, h phân ng u nhiên 1 s ngự ệ ọ ẫ ố ườ đi ánh giá cao h nh ạ

phúc, và phát hi n th y nó ph n tác d ng: nh ng ngệ ấ ả ụ ữ ườ đi ó thông báo là c m ả

th y cô ấ đơn h n và có 1 ph n ng hóc mon liên k t v i s cô ơ ả ứ ế ớ ự đơn Khi Tom 1 mình thay đổi công vi c và nh ng qu c gia, anh b l i ệ ữ ố ỏ ạ đằng sau nh ng ngữ ười

t ng làm anh h nh phúc.ừ ạ

Sai l m cu i cùng là tìm ki m h nh phúc mãnh li t ầ ố ế ạ ệ Khi chúng ta mu n trố ở

nên h nh phúc, chúng ta tìm ki m nh ng c m xúc tích c c mãnh m , d d i ạ ế ữ ả ự ẽ ữ ộ

nh vui m ng, ph n kh i, h ng hái và ph n khích Th t không may, nghiên ư ừ ấ ở ă ấ ậ

c u cho th y ây không ph i là con ứ ấ đ ả đường t t nh t i ố ấ đ đến h nh phúc Nghiênạ

c u do nhà tâm lý Ed Diener d n ứ ẫ đầu ti t l r ng h nh phúc b thúc ế ộ ằ ạ ị đẩy b i ở

t n s c a nh ng c m xúc tích c c ch không ph i nh ng c m xúc tích c c ầ ố ủ ữ ả ự ứ ả ữ ả ự

mãnh li t Khi chúng ta nh m ệ ắ đến nh ng c m xúc tích c c mãnh li t, chúng ữ ả ự ệ

ta ánh giá nh ng kinh nghi m c a chúng ta ch ng l i 1 tiêu chu n cao h n, đ ữ ệ ủ ố ạ ẩ ơ

làm chúng ta d dàng c m th y th t v ng h n.ễ ả ấ ấ ọ ơ

Mauss và c ng s c a bà phát hi n th y khi con ngộ ự ủ ệ ấ ười tìm ki m h nh phúc, ế ạ

h tr i nghi m ít ni m vui h n khi xem 1 ngọ ả ệ ề ơ ườ ượ ăi tr t b ng o t 1 huy chđ ạ ương vàng H th t v ng vì s ki n không t ng b ng h n Và ngay c n u h ọ ấ ọ ự ệ ư ừ ơ ả ế ọ đọat huy chương vàng thì nó có l s không giúp ẽ ẽ được h ọ Nghiên c u ch ra ứ ỉ

r ng 1 kinh nghi m tích c c mãnh li t d n chúng ta ằ ệ ự ệ ẫ đế n vi c i u ch nh ệ đ ề ỉ

nh ng kinh nghi m bình th ữ ệ ườ ng là ít tích c c h n ự ơ Khi b n o t ạ đ ạ được huy chương vàng ho c trúng s , th t khó mà có ặ ố ậ được ni m vui khi tìm th y 1 ề ấ

ch ỗ đỗ xe ho c chi n th ng 1 trò ch i game Tom quá n l c ặ ế ắ ơ ỗ ự để tìm công

vi c hoàn h o và qu c gia lý tệ ả ố ưởng đến n i anh không th t n hỗ ể ậ ưởng 1 công

vi c thú v và 1 nhà hàng tuy t v i.ệ ị ệ ờ

Hôm nay, l n ầ đầu tiên trong h n 10 n m, Tom thông báo là ang – và có v ơ ă đ ẻ

ang – h nh phúc Thay vì theo u i h nh phúc 1 mình, anh b t u yêu và

k t hôn Thay vì ánh giá h nh phúc c a anh h ng ngày và s n tìm công vi cế đ ạ ủ ằ ă ệ

m ơ ước c a anh, anh tìm th y tr i nghi m thủ ấ ả ệ ưởng th c và tr i nghi m s ứ ả ệ ự

th a mãn h ng ngày trong vi c giúp v thành l p 1 công ty Anh không còn ỏ ằ ệ ợ ậ

nh y t châu l c này sang châu l c khác, làm theo l i khuyên c a nhà tâm lý ả ừ ụ ụ ờ ủ

Ken Sheldon và Sonja Lyubomirsky: “Thay đổi hành động c a b n, ch ủ ạ ứ

không ph i hoàn c nh.”ả ả