Quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt theo luật hình sự việt nam ( trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh đắk lắk)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TRẦN ANH TUẤN QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG TRƯỜNG HỢP CHUẨN BỊ PHẠM TỘI, PHẠM TỘI CHƯA ĐẠT THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM Trên cơ sở số liệu thực tiễn đị

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TRẦN ANH TUẤN

QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG TRƯỜNG HỢP

CHUẨN BỊ PHẠM TỘI, PHẠM TỘI CHƯA ĐẠT THEO LUẬT HÌNH SỰ

VIỆT NAM

(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Lắk)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015

Trang 2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TRẦN ANH TUẤN

QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG TRƯỜNG HỢP

CHUẨN BỊ PHẠM TỘI, PHẠM TỘI CHƯA ĐẠT THEO LUẬT HÌNH SỰ

VIỆT NAM

(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Lắk)

Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự

Mã số: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS TRỊNH TIẾN VIỆT

HÀ NỘI - 2015

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong luận văn bảo đảm độ tin cậy, chính xác và trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Trần Anh Tuấn

Trang 4

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các bảng

Danh mục các biểu đồ

MỞ ĐẦU 9

Chương 1: CÁC VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT

TRONG TRƯỜNG HỢP CHUẨN BỊ PHẠM TỘI, PHẠM

TỘI CHƯA ĐẠT THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAMError! Bookmark not defined

1.1 KHÁI NIỆM QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG TRƯỜNG

1.1.1 Khái niệm và các đặc điểm cơ bản của chuẩn bị phạm tội,

phạm tội chưa đạt Error! Bookmark not defined

1.1.2 Khái niệm quyết định hình phạt và quyết định hình phạt trong

trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạtError! Bookmark not defined

1.2 CÁC ĐẶC ĐIỂM VÀ Ý NGHĨA CỦA VIỆC QUYẾT ĐỊNH HÌNH

PHẠT TRONG TRƯỜNG HỢP CHUẨN BỊ PHẠM TỘI, PHẠM

1.2.1 Các đặc điểm của việc quyết định hình phạt trong trường hợp

chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt Error! Bookmark not defined

1.2.2 Ý nghĩa của việc quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn

bị phạm tội, phạm tội chưa đạt Error! Bookmark not defined

1.3 NHỮNG NGUYÊN TẮC VÀ CÁC CĂN CỨ QUYẾT ĐỊNH

HÌNH PHẠT TRONG TRƯỜNG HỢP CHUẨN BỊ PHẠM TỘI,

1.3.1 Những nguyên tắc quyết định hình phạt trong trường hợp

chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt Error! Bookmark not defined

Trang 5

1.3.2 Các căn cứ quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị

phạm tội, phạm tội chưa đạt Error! Bookmark not defined

Chương 2: QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG TRƯỜNG HỢP

CHUẨN BỊ PHẠM TỘI, PHẠM TỘI CHƯA ĐẠT TRONG

PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ PHÁP LUẬT

HÌNH SỰ MỘT SỐ NƯỚC Error! Bookmark not defined

2.1 QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG TRƯỜNG HỢP CHUẨN BỊ

PHẠM TỘI, PHẠM TỘI CHƯA ĐẠT THEO PHÁP LUẬT HÌNH

2.1.1 Giai đoạn từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến trước

pháp điển hóa lần thứ nhất - Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985Error! Bookmark not defined

2.1.2 Giai đoạn từ sau khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 đến

trước pháp điển hóa lần thứ hai - Bộ luật hình sự Việt Nam

năm 1999 Error! Bookmark not defined

2.1.3 Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999

đến nay Error! Bookmark not defined

2.2 QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG TRƯỜNG HỢP CHUẨN BỊ

PHẠM TỘI, PHẠM TỘI CHƯA ĐẠT TRONG PHÁP LUẬT HÌNH

2.2.1 Pháp luật hình sự Liên bang Nga Error! Bookmark not defined

2.2.2 Pháp luật hình sự Cộng hòa nhân dân Trung HoaError! Bookmark not defined

2.2.3 Pháp luật hình sự Thụy Điển Error! Bookmark not defined

2.2.4 Pháp luật hình sự Nhật Bản Error! Bookmark not defined

Chương 3: THỰC TIỄN QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG

TRƯỜNG HỢP CHUẨN BỊ PHẠM TỘI, PHẠM TỘI

CHƯA ĐẠT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK VÀ

NHỮNG KIẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

Trang 6

3.1 THỰC TIỄN QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG TRƯỜNG HỢP

CHUẨN BỊ PHẠM TỘI, PHẠM TỘI CHƯA ĐẠT TRÊN ĐỊA BÀN

3.1.1 Khái quát đặc điểm kinh tế, xã hội của địa bàn tỉnh Đắk LắkError! Bookmark not defined

3.1.2 Tình hình quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị

phạm tội, phạm tội chưa đạt trên địa bàn tỉnh Đắk LắkError! Bookmark not defined

3.1.3 Một số tồn tại, hạn chế của việc quyết định hình phạt trong

trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt trên địa bàn

tỉnh Đắk Lắk và các nguyên nhân cơ bảnError! Bookmark not defined

3.2 KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH

SỰ VIỆT NAM VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG

3.2.1 Yêu cầu của việc hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự Việt

Nam về quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm

tội, phạm tội chưa đạt Error! Bookmark not defined

3.2.2 Nội dung hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về

quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội

chưa đạt Error! Bookmark not defined

3.3 CÁC KIẾN NGHỊ KHÁC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CỦA

VIỆC QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG TRƯỜNG HỢP

3.3.1 Kiện toàn và nâng cao năng lực, trình độ đội ngũ cán bộ làm

công tác xét xử Error! Bookmark not defined

3.3.2 Một số giải pháp phối hợp khác Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

Trang 7

DANH MỤC CÁC BẢNG

Số hiệu

bảng

Tên bảng Trang

Bookmark not defined

Bảng 3.2: Tình hình công tác thụ lý, giải quyết án hình sự của Tòa án

nhân dân tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn 06 năm (2009 - 2014)

Error! Bookmark not defined

Bảng 3.3: Kết quả khảo sát 200 vụ án hình sự của Tòa án nhân dân

tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn 06 năm (2009 - 2014)

Trang 8

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Số hiệu biểu

đồ

Tên biểu đồ Trang

Biểu đồ 3.1: Tổng số vụ án và bị cáo bị đưa ra xét xử sơ thẩm,

phúc thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn 06 năm (2009 - 2014)

Biểu đồ 3.2: Kết quả khảo sát 200 vụ án hình sự của Tòa án nhân

dân tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn 06 năm (2009 - 2014)

Trang 9

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Tính nguy hiểm cho xã hội là lý do khiến cho tội phạm phải bị trừng

phạt Tội phạm luôn có tính nguy hiểm cho xã hội, bởi vì “tội phạm luôn

chứa đựng trong nó đặc tính chống đối lại Nhà nước, chống đối lại xã hội, đi ngược lại lợi ích chung của cộng đồng, trật tự xã hội, xâm phạm đến quyền,

tự do và các lợi ích hợp pháp của con người” [47, tr.63] Mặc dù tất cả tội

phạm đều có tính nguy hiểm cho xã hội nhưng mức độ nguy hiểm của các hành vi phạm tội là khác nhau Tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của tội phạm thể hiện qua nhiều dấu hiệu như: Tính chất, tầm quan trọng và giá trị của quan hệ xã hội bị tội phạm xâm hại hoặc bị đe dọa xâm hại; tính chất và mức độ hậu quả thiệt hại đã gây ra hoặc đe dọa gây ra; mức độ thực hiện tội phạm; phương thức thực hiện tội phạm (riêng lẻ hay là đồng phạm, đồng phạm giản đơn hay đồng phạm có tổ chức); công cụ, phương tiện phạm tội, thủ đoạn, thời gian, địa điểm, hoàn cảnh thực hiện tội phạm; hình thức lỗi, mức độ lỗi, mục đích phạm tội và động cơ phạm tội, cũng như các đặc điểm nhân thân của người phạm tội

Như vậy, mức độ thực hiện tội phạm cũng là một trong các yếu tố thể hiện mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội Về phương diện lý luận, mức

độ thực hiện tội phạm được phân chia bởi các giai đoạn phạm tội là: chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt và tội phạm hoàn thành Tương ứng với các giai đoạn này, hành vi phạm tội mang tính nguy hiểm cho xã hội ở các mức độ khác nhau Với mức độ nguy hiểm khác nhau thì logic đương nhiên là trách nhiệm hình sự và hình phạt áp dụng phải nặng, nhẹ khác nhau mới bảo đảm công bằng và được dư luận xã hội đồng tình, người phạm tội tâm phục, khẩu phục Chính vì lẽ đó, trong pháp luật hình sự phải đặt ra quy định riêng về

Trang 10

quyết định hình phạt trong các trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt và tội phạm hoàn thành

Quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt là những trường hợp quyết định hình phạt phức tạp bởi vì hành vi phạm tội ở các giai đoạn này thể hiện những mức độ thực hiện ý định phạm tội đa dạng và đa phần chưa gây ra hậu quả của tội phạm nên rất khó để đánh giá chính xác tính chất, mức độ nguy hiểm của chúng Xét một cách tổng thể, các phương diện đặt ra nghiên cứu về vấn đề này như sau:

* Về phương diện lý luận, quyết định hình phạt trong trường hợp

chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt vẫn chưa được quan tâm nghiên cứu nhiều Hiện nay, các nghiên cứu về vấn đề quyết định hình phạt nói chung có thể cũng đã đề cập đến quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt nhưng do không phải là đối tượng nghiên cứu chính nên vấn đề chưa được giải quyết thấu đáo Do đó, nhiều nội dung về quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt như: khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa, các nguyên tắc, căn cứ quyết định hình phạt trong những trường hợp này chưa được làm rõ về mặt khoa học; v.v

* Về phương diện lập pháp hình sự, Bộ luật hình sự năm 1999 tuy đã

có những bước tiến đáng kể so với Bộ luật hình sự năm 1985 khi quy định về quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập như: xác định chưa đầy đủ căn cứ quyết định hình phạt trong các trường hợp này, quy định phương thức lựa chọn loại hình phạt, mức hình phạt áp dụng một cách thiếu cụ thể dẫn đến khả năng áp dụng không chính xác, thống nhất Do đó, vấn đề hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự về quyết định hình phạt nói chung, quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt nói riêng đã được đặt

ra là một trong các nội dung của những định hướng cơ bản sửa đổi Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 hiện hành [1, Điểm 3.1, Tiểu mục 3, Phần IV]

Trang 11

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

* Tiếng Việt

1 Ban Soạn thảo Bộ luật hình sự sửa đổi (2012), Đề cương định hướng

sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự, số 7724/ĐC-BSTBLHS(SĐ) ngày

24/9/2012

2 Ban Soạn thảo Bộ luật hình sự (2014), Dự thảo Phần chung Bộ luật hình

sự Việt Nam, Hà Nội

3 Phạm Văn Beo (2009), Luật hình sự Việt Nam - Quyển 1 (Phần chung),

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

4 Lê Văn Cảm (1989), “Về bản chất pháp lý của quy phạm nguyên tắc quyết định hình phạt quy định tại Điều 37 Bộ luật hình sự Việt Nam”,

Tạp chí Tòa án nhân dân, (1), tr.24

5 Lê Văn Cảm (chủ biên) (2001), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần

chung), tr.317, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội

6 Lê Văn Cảm (2005), Sách chuyên khảo Sau đại học: Những vấn đề cơ

bản trong khoa học luật hình sự (Phần chung), tr.443, Nxb Đại học

Quốc gia Hà Nội

7 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ X, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội

8 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ XI, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội

9 Lê Văn Đệ (2010), Định tội danh và quyết định hình phạt trong Luật

hình sự Việt Nam, tr.208, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

10 Đinh Bích Hà (2007), Bộ luật của nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa,

tr.46, Nxb Tư pháp, Hà Nội

11 Trần Thị Hiển (2011), Bộ luật hình sự Nhật Bản, tr.103, Nxb Từ điển

Bách khoa, Hà Nội

Trang 12

12 Nguyễn Ngọc Hòa (chủ biên) (2000), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam,

tr.66, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

13 Nguyễn Ngọc Hòa (chủ biên) (2001), Trách nhiệm hình sự và hình phạt,

tr.65, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

14 Nguyễn Ngọc Hòa (chủ biên) (2001), Giáo trình luật hình sự Việt Nam, tr.201, Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

15 Nguyễn Ngọc Hòa, Lê Thị Sơn (2006), Từ điển pháp luật hình sự, tr.47¸

Nxb Tư pháp, Hà Nội

16 Nguyễn Ngọc Hòa (2008), Tội phạm và cấu thành tội phạm, Nxb Công

an nhân dân, Hà Nội

17 Học viện Cảnh sát nhân dân (1995), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam

(Phần chung), Hà Nội

18 Nguyễn Văn Huyên (chủ biên) (2006), Kỹ năng xét xử vụ án hình sự,

Nxb Thống Kê, Hà Nội

19 Josef Thesing (2002), Nhà nước pháp quyền, Nxb Chính trị Quốc gia,

Hà Nội

20 Nguyễn Duy Lãm (chủ biên) (1996), Sổ tay thuật ngữ pháp lý thông

dụng, tr.266, Nxb Giáo dục, Hà Nội

21 Dương Tuyết Miên (2007), Định tội danh và quyết định hình phạt, Nxb

Lao động - Xã hội, Hà Nội

22 Đinh Văn Quế (2000), Tìm hiểu về hình phạt và quyết định hình phạt

theo luật hình sự Việt Nam, tr.89, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

23 Quốc hội (2004), Bộ luật tố tụng hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam năm 2003, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

24 Quốc hội (2014), Bộ luật hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

Việt Nam năm 1999, được sửa đổi, bổ sung năm 2009, Nxb Chính trị

Quốc gia - Sự thật, Hà Nội

Trang 13

25 Kiều Đình Thụ (1996), Tìm hiểu Luật hình sự Việt Nam, tr.161, Nxb

Thành phố Hồ Chí Minh

26 Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk (2010), Báo cáo tổng kết công tác năm 2009

và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm công tác trong năm 2010, Đắk Lắk

27 Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk (2011), Báo cáo số 05/2011/BC-TA tổng

kết công tác năm 2010 và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm công tác trong năm 2011, Đắk Lắk

kết công tác năm 2013 và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm công tác,

tr.6, Đắk Lắk

32 Tòa án nhân dân tối cao (1975), Tập hệ thống hóa luật lệ về hình sự, Tập

I, tr.75, Hà Nội

33 Tòa án nhân dân tối cao (1979), Tập hệ thống hóa luật lệ về hình sự, Tập

II, tr.18, Hà Nội

34 Tòa án nhân dân tối cao (1998), Nghị quyết số 01/1998/NQ-HĐTP ngày

21/9 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật hình sự, Hà Nội

35 Tòa án nhân dân tối cao (2006), Nghị quyết số 01/2006/NQ-HĐTP ngày

12/5 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật hình sự, Hà Nội

Trang 14

36 Tòa án nhân dân tối cao (2013), Báo cáo số 39/BC-TA ngày 28/8 của

Chánh án Tòa án nhân dân tối cáo về công tác của các Tòa án tại kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa XIII, Hà Nội

37 Tòa án nhân dân tối cao (2015), Tài liệu Hội nghị triển khai công tác

năm 2015 của ngành Tòa án nhân dân, Hà Nội

38 Trịnh Quốc Toản (2008), “Hoàn thiện hình phạt tử hình, tù có thời hạn

và phạt tiền theo yêu cầu cải cách tư pháp”, Tạp chí Tòa án nhân dân,

(9), (5), tr.4

39 Trường Đại học Cảnh sát nhân dân (1995), Giáo trình Luật hình sự Việt

Nam (Phần chung), tr.176, Hà Nội

40 Trường Đại học Luật Hà Nội (2001), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam,

Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

41 Trường Đại học Luật Hà Nội (2010), Bộ luật hình sự Thụy Điển, tr.220,

Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

42 Trường Đại học Luật Hà Nội (2011), Bộ luật hình sự Liên bang Nga,

tr.40, 42, 88, 90, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

43 Đào Trí Úc (2000), Luật hình sự Việt Nam, Quyển 1 - Những vấn đề

chung, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội

44 Viện Khoa học pháp lý (1999), “Tư pháp hình sự so sánh”, Thông tin

khoa học pháp lý

45 Viện Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp (2006), Từ điển Luật học, tr.600,

Nxb Tư pháp, Hà Nội

46 Trịnh Tiến Việt (2009), “Về phạm tội chưa đạt và các hình thức phạm

tội khác trong quá trình thực hiện tội phạm”, Tạp chí Khoa học, Đại học Quốc gia Hà Nội, Chuyên san Luật học, (25) (2), tr.126

47 Trịnh Tiến Việt (2013), Tội phạm và trách nhiệm hình sự, tr.63, Nxb

Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội

Định dạng
Số trang	15
Dung lượng	315,54 KB