Tại sao chúng ta rất tệ trong việc phát hiện nói dối

Tại sao chúng ta rất tệ trong việc phát hiện nói dốiTham kh oả Why Are We So Bad at Detecting Lies?. Surprise!. We’re not using the wrong cues Published on May 27, 2013 by Bella DePaulo,

Tại sao chúng ta rất tệ trong việc phát hiện nói dối

Tham kh oả

Why Are We So Bad at Detecting Lies?

Surprise! We’re not using the wrong cues

Published on May 27, 2013 by Bella DePaulo, Ph.D in Living Single

Trong nh ng tữ ương tác xã h i bình thộ ường, nh ng ánh giá c a chúng ta v ữ đ ủ ề

li u 1 ai ó ang nói d i ho c nói th t ch úng nhi u h n 50% m t chút ệ đ đ ố ặ ậ ỉ đ ề ơ ộ Charlie Bond và tôi ã khám phá ra khi chúng tôi tóm t t nh ng k t qu c a đ ắ ữ ế ả ủ

t t c các nghiên c u t ng ấ ả ứ ừ được th c hi n v ch ự ệ ề ủ đề này, v i h n 24,000 ớ ơ

ngườ đi ã tham gia 1 cách ng u nhiên, ẫ độ chính xác là 50%; độ chính xác trung bình qua t t c các nghiên c u là 54%.ấ ả ứ

Thường thì, khi người khác h a nói cho b n bi t v nh ng manh m i nói d i, ứ ạ ế ề ữ ố ố

i u h ang ám ch là b n không gi i trong vi c phát hi n nói d i vì b n

không bi t nhìn vào i u gì B n không bi t con ngế đ ề ạ ế ười th c s hành x khác ự ự ử

i khi h ang nói d i so v i khi h ang nói s th t

Nh ng i u ó có úng?ư đ ề đ đ

N u b n h i tr c ti p ngế ạ ỏ ự ế ười khác làm th nào h bi t khi nào ngế ọ ế ười khác ang nói d i, h s cho b n nh ng câu tr l i hoàn toàn sai Ví d , h d ng

nh ch c ch n r ng nh ng ngư ắ ắ ằ ữ ười nói d i s không nhìn vào m t b n, ho c ố ẽ ắ ạ ặ

h b n ch n.ọ ồ ồ Nghiên c u cho th y nh ng hành vi ó không ph i là ứ ấ ữ đ ả

nh ng ch báo h u ích ữ ỉ ữ để bi t li u 1 ng ế ệ ườ i có ang nói d i đ ố

Có 1 cách t t h n ố ơ để ế bi t m i ngọ ười xem nh ng hành vi nào có liên quan ữ đến

l a d i, và nhìn vào nh ng manh m i h d a vào khi h ừ ố ữ ố ọ ự ọ đưa ra nh ng ánh ữ đ giá v li u 1 ngề ệ ườ đi ang nói d i hay nói th t Trong nghiên c u i n hình, conố ậ ứ đ ể

người xem 1 video v nh ng ngề ữ ườ đi ang nói d i ho c nói th t, và h ghi ra ố ặ ậ ọ

nh ng ánh giá c a h v tính áng tin c a m i ngữ đ ủ ọ ề đ ủ ỗ ười trong video Các nhà nghiên c u sau ó có th liên h nh ng hành vi c a nh ng ngứ đ ể ệ ữ ủ ữ ười trong video

v i nh ng l i ánh giá c a ngớ ữ ờ đ ủ ười xem Ví d , khi ngụ ười trong video cười nhi u, li u h có nhi u kh n ng hay ít kh n ng b ánh giá là ang nói d i?ề ệ ọ ề ả ă ả ă ị đ đ ố

Nh ng nghiên c u nh v y nói v i chúng ta nh ng hành vi nào b ánh giá ữ ứ ư ậ ớ ữ ị đ

nh là d u ch c a s l a d i, ch không ph i nh ng hành vi ó th c s là ư ấ ỉ ủ ự ừ ố ứ ả ữ đ ự ự

nh ng d u hi u c a l a d i Trong 1 bài ánh giá toàn di n, Hartwig và Bond ữ ấ ệ ủ ừ ố đ ệ phát hi n th y 1 s manh m i quan tr ng trong nh ng ánh giá c a con ệ ấ ố ố ọ ữ đ ủ

ngườ ề ự ừi v s l a d i.ố

M i ng ọ ườ ẽ i s ngh b n ang nói d i n u b n ĩ ạ đ ố ế ạ

1 k nh ng câu chuy n không thuy t ph c, h p d n ể ữ ệ ế ụ ấ ẫ N u b n k nh ngế ạ ể ữ câu chuy n nghe có v không h p lí ho c logic, m i ngệ ẻ ợ ặ ọ ười có th s ngh b nể ẽ ĩ ạ

ang nói d i N u b n d ng nh không b thu hút vào nh ng i u b n ang

nói, n u b n không th ng th n, rõ ràng – b n có th b ánh giá là nói d i T ế ạ ẳ ắ ạ ể ị đ ố ỏ

ra mâu thu n ho c vô c m, th ho c không ch c ch n c ng là 1 k gi t ẫ ặ ả ờ ơ ặ ắ ắ ũ ẻ ế

ch t tính áng tin.ế đ

2 d ườ ng nh ít s n sàng ư ẵ N u b n ít k nh ng chi ti t, ho c n u b n t ế ạ ể ữ ế ặ ế ạ ừ

ch i th o lu n nh ng ch ố ả ậ ữ ủ đề nào ó, thì đ đừng ng c nhiên n u ngạ ế ười khác ngh b n có th ang che gi u i u gì ó.ĩ ạ ể đ ấ đ ề đ

3 có v c ng th ng ẻ ă ẳ Người có v ang c ng th ng nhìn chung ít ẻ đ ă ẳ được tin

tưởng h n ngơ ười có v không c ng th ng.ẻ ă ẳ

4 không r t tích c c ho c vui v ấ ự ặ ẻ N u b n không thân thi n ho c không ế ạ ệ ặ

h p tác ho c n u b n có 1 bi u l khó ch u trên khuôn m t, thì m i ngợ ặ ế ạ ể ộ ị ặ ọ ười ít

có kh n ng tin tả ă ưởng b n Ngạ ượ ạc l i, n u b n có 1 khuôn m t nh em bé ế ạ ặ ư

ho c n u b n dặ ế ạ ường nh có trình ư độ, m i ngọ ười có nhi u kh n ng tin r ng ề ả ă ằ

b n ang nói th t.ạ đ ậ

Li u nh ng manh m i mà con ng ệ ữ ố ườ đ i ang dùng có ph i là nh ng manh ả ữ

m i h nên dùng? ố ọ

Nh ng manh m i mà con ngữ ố ười nên dùng để đ ánh giá s l a d i là nh ng ự ừ ố ữ manh m i th c s phân bi t ố ự ự ệ được gi a nh ng k nói d i v i nh ng ngữ ữ ẻ ố ớ ữ ười nói

s th t Hartwig và Bond (2011) xem xét nh ng k t qu ự ậ ữ ế ả đố ớ ơi v i h n 50 manh

m i và phát hi n th y kho ng 2/3 trong s chúng, con ngố ệ ấ ả ố ườ đi ã dùng nh ng ữ manh m i mà h nên dùng Khi có nh ng s không nh t quán thì con ngố ọ ữ ự ấ ười

ã d a vào nh ng manh m i c bi t nào ó nhi u h n h nên dùng Ví d ,

khuôn m t con ngặ ười th c s trông h i ít tho i mái khi h ang nói d i so v i ự ự ơ ả ọ đ ố ớ khi h ang nói th t, nh ng nh ng ngọ đ ậ ư ữ ườ đi ang đưa ra nh ng ánh giá v s ữ đ ề ự

l a d i ngh r ng s vui v , tho i mái trên khuôn m t quan tr ng h n so v i ừ ố ĩ ằ ự ẻ ả ặ ọ ơ ớ

th c t ự ế

N u con ng ế ườ đ i ang s d ng nh ng manh m i úng thì t i sao h ử ụ ữ ố đ ạ ọ

không tr thành nh ng ng ở ữ ườ i phát hi n nói d i gi i h n? ệ ố ỏ ơ

Nh ng manh m i phát hi n nói d i không h u ích nh v y Có nh ng lúc mà ữ ố ệ ố ữ ư ậ ữ con người hành động khác khi h ang nói d i so v i khi h ang nói th t, ọ đ ố ớ ọ đ ậ

nh ng nh ng khác bi t không l n nh v y ho c áng tin Ví d , v trung ư ữ ệ ớ ư ậ ặ đ ụ ề bình, nh ng ngữ ười nói d i dố ường nh c ng th ng h n nh ng ngư ă ẳ ơ ữ ười nói th t ậ

Nh ng s khác bi t là không gây n tư ự ệ ấ ượng sâu s c Và có r t nhi u ngo i l ắ ấ ề ạ ệ

ôi lúc nh ng ng i nói d i d ng nh không c ng th ng Và con ng i có

th c ng th ng vì nh ng lí do không liên quan gì ể ă ẳ ữ đến vi c li u h ang nói d iệ ệ ọ đ ố hay nói th t C ng có th h ang lo l ng v vi c không ậ ũ ể ọ đ ắ ề ệ được tin tưởng Ho cặ

có th h ang b stress v i u gì hoàn toàn khác.ể ọ đ ị ề đ ề

N u b n mu n bi t li u ai ó ang nói d i, b n không th ch ng i và quan sátế ạ ố ế ệ đ đ ố ạ ể ỉ ồ

l i nói và nh ng hành vi không l i c a h N u b n là 1 thám t , b n có th ờ ữ ờ ủ ọ ế ạ ử ạ ể

c n h c cách h i nh ng ki u câu h i ầ ọ ỏ ữ ể ỏ để tóm được nh ng k nói d i, bu c h ữ ẻ ố ộ ọ

ti t l nhi u h n Ho c b n ch c n ra ngoài và tìm ki m nhi u b ng ch ng ế ộ ề ơ ặ ạ ỉ ầ ế ề ằ ứ áng tin h n