QUẢN lý HOẠT ĐỘNG NGHIÊN cứu KHOA học của GIÁO VIÊN ở TRƯỜNG TRUNG cấp NGHỀ GIAO THÔNG CÔNG CHÍNH hà nội đáp ỨNG yêu cầu đổi mới GIÁO dục

Nguyên nhân của những hạn chế...91 Kết luận chương 2...93 CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ GIAO THÔNG CÔNG CHÍNH HÀ NỘI ĐÁP

NGUYỄN NGỌC THÀNH

QUảN Lý HOạT động NGHIÊN CứU KHOA HọC CủA GIáO VIÊN ở TRờng trung cấp nghề giao thông công chính hà nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, NĂM 2016

NGUYỄN NGỌC THÀNH

QUảN Lý HOạT động NGHIÊN CứU KHOA HọC CủA GIáO VIÊN ở TRờng trung cấp nghề giao thông công chính hà nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Chuyờn ngành: Quản lý giỏo dục

Mó số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học PGS,TS NGUYỄN XUÂN THỨC

HÀ NỘI, NĂM 2016 LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến PGS.TS Nguyễn Xuân Thức đã dànhnhiều thời gian để xem xét và tận tình chỉ bảo, hướng dẫn tôi trong suốt quátrình thực hiện Đề tài này.

Chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp đã động viên và giúp tôi trongquá trình học tập và hoàn thành luận văn./

Hà Nội, Ngày 30 tháng 6 năm 2016

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Ngọc Thành

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực, xuất phát từ tình hìnhthực tế tại Trường Trung cấp nghề giao thông Công chính Hà Nội.

Hà Nội, Ngày 30 tháng 6 năm 2016

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Ngọc Thành

Lời cảm ơn

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt sử dụng trong luận văn

Danh mục bảng biểu

Danh mục sơ đồ, biểu đồ

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 6

3 Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu 6

4 Giả thuyết khoa học 6

5 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 7

6 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của đề tài 7

7 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 8

8 Cấu trúc của luận văn 10

CHƯƠNG 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 11

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 11

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về hoạt động nghiên cứu khoa học 11

1.1.2 Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học 12

1.2 Quản lý 19

1.2.1 Khái niệm 19

1.2.2 Các chức năng cơ bản của quản lý 21

1.3 Nghiên cứu khoa học ở trường trung cấp nghề 23

1.3.3 Các loại hình nghiên cứu khoa học ở trường trung cấp nghề 26

1.3.4 Đặc điểm nghiên cứu khoa học ở trường trung cấp nghề 27

1.4 Đổi mới giáo dục và yêu cầu đặt ra đối với hoạt động nghiên cứu khoa học và quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học 30

1.4.1 Đổi mới giáo dục hiện nay 30

1.4.2 Yêu cầu đặt ra đối với hoạt động nghiên cứu khoa học và quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học trong nhà trường 33

1.5 Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong trường trung cấp nghề 36

1.5.1 Lập kế hoạch nghiên cứu khoa học 37

1.5.2 Tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học 37

1.5.3 Chỉ đạo hoạt động nghiên cứu khoa học 39

1.5.4 Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch nghiên cứu khoa học 41

1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học trong nhà trường trung cấp nghề 43

1.6.1 Các yếu tố thuộc về nhà quản lý (lãnh đạo các cấp trong nhà trường) 43

1.6.2 Các yếu tố thuộc về giáo viên 44

1.6.3 Các yếu tố thuộc về môi trường tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học 45

Kết luận chương 1 46

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ GIAO THÔNG CÔNG CHÍNH HÀ NỘI 47

2.1 Tổ chức khảo sát thực trạng nghiên cứu khoa học và quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học 47

2.1.4 Tiêu chuẩn và thang đánh giá 48

2.1.5 Mẫu khảo sát và địa bàn khảo sát 49

2.2 Thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học ở trường Trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội 54

2.2.1 Nhận thức về tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học 54

2.2.2 Mức độ thực hiện các loại hình nghiên cứu khoa học 57

2.2.3 Đánh giá tiềm lực nghiên cứu khoa học 58

2.2.4 Đánh giá số lượng và chất lượng nghiên cứu khoa học của cán bộ giáo viên trường Trung cấp nghề giao thông Công chính Hà Nội 60

2.2.5 Đánh giá kỹ năng nghiên cứu khoa học của đội ngũ giáo viên 61

2.2.6 Đánh giá kĩ năng viết bài báo khoa học của giáo viên .63

2.2.7 Đánh giá kĩ năng tổ chức seminar của giáo viên 64

2.2.8 Đánh giá kỹ năng hướng dẫn bài tập khoá luận tốt nghiệp của giáo viên 65

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học tại trường Trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội 67

2.3.1 Tầm quan trọng của biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên 67

2.3.2 Biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học tại Trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội 69

2.3.3 Tổng hợp đánh giá mức độ thực hiện các biện pháp nghiên cứu khoa học của giáo viên 79

2.4 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên Trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội 80

2.4.3 Các yếu tố thuộc về môi trường tổ chức hoạt động nghiên cứu

khoa học 84

2.5 Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội 87

2.5.1 Thành công 87

2.5.2 Hạn chế trong công tác quản lý hoạt động NCKH của giáo viên 90 2.5.3 Nguyên nhân của những hạn chế 91

Kết luận chương 2 93

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ GIAO THÔNG CÔNG CHÍNH HÀ NỘI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 95

3.1 Các nguyên tắc xây dựng hệ thống biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học tại Trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội 95

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả và khả thi 95

3.1.2 Nguyên tắc kết hợp hài hoà các lợi ích 95

3.1.3 Nguyên tắc chuyên môn hóa 96

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và tính kế thừa 96

3.2 Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học tại Trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội 97

3.2.1 Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của hoạt động nghiên cứu khoa học đối với chất lượng đào tạo trong nhà trường 97

3.2.2 Tổ chức nâng cao năng lực về nghiên cứu khoa học của giáo viên, chú trọng và khuyến khích các đề tài mang tính ứng dụng cao vào thực tiễn .98

tổ chức trong Nhà nước về quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học 103

3.2.5 Chỉ đạo đa dạng hóa các hình thức nghiên cứu khoa học 105

3.2.6 Tăng cường công tác ứng dụng và phổ biến các kết quả công trình nghiên cứu khoa học vào thực tiễn 107

3.2.7 Chỉ đạo hỗ trợ tài liệu, kinh phí, chính sách, động viên, thời gian cho nghiên cứu khoa học của giáo viên 108

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 111

3.4 Khảo sát tính cần thiết và khả thi của biện pháp quản lý 111

3.4.1 Các bước khảo sát 111

3.4.2 Kết quả khảo sát tính cần thiết của các biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của cán bộ, giáo viên 112

3.4.3 Kết quả khảo nghiệm về nhận thức tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của cán bộ, giáo viên 114

3.4.4 Mối quan hệ giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của cán bộ, giáo viên 116

Kết luận chương 3 119

Kết luận và khuyến nghị 120

Tài liệu tham khảo 124 Danh mục bài viết của tác giả liên quan tới đề tài luận văn

Phụ lục

TT Chữ viết tắt Giải nghĩa

Bảng 2.2 Tầm quan trọng của NCKH trong hoạt động đào tạo của nhà trường

55

Bảng 2.3 Mức độ thực hiện các loại hình NCKH của cán bộ, giáo viên 57

Bảng 2.4.Đánh giá tiềm lực nghiên cứu khoa học của trường Trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội 58

Bảng 2.5.Đánh giá số lượng và chất lượng nghiên cứu khoa học của cán bộ giáo viên trường Trung cấp nghề Giao thông Công chính Hà Nội 60

Bảng 2.6 Đánh giá kĩ năng làm đề tài khoa học của giáo viên 61

Bảng 2.7 Đánh giá kĩ năng viết bài báo khoa học của giáo viên 63

Bảng 2.8 Đánh giá kĩ năng tổ chức seminar của giáo viên 64

Bảng 2.9 Đánh giá kĩ năng hướng dẫn bài tập khóa luận tốt nghiệp 66

của giáo viên 66

Bảng 2.10 Đánh giá tầm quan trọng của biện pháp quản lí hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên 67

Bảng 2.11 Đánh giá mức độ thực hiện việc lập kế hoạch nghiên cứu khoa học của giáo viên 70

Bảng 2.12 Đánh giá mức độ thực hiện việc tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên 72

Bảng 2.13 Đánh giá thực trạng chỉ đạo hoạt động nghiên cứu khoa học 74

của giáo viên 74

Bảng 2.14 Đánh giá về kiểm tra đánh giá hoạt động nghiên cứu khoa học 77

của giáo viên 77

Bảng 2.15.Bảng tổng hợp đánh giá mức độ thực hiện các biện pháp nghiên cứu khoa học của giáo viên 79

hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên 82Bảng 2.18 Đánh giá thực trạng các yếu tố thuộc về môi trường quản lí NCKHảnh hưởng đến hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên 84Bảng 2.19 Bảng tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động nghiên cứu khoahọc của giáo viên 86Bảng 2.20 Những hạn chế trong công tác quản lý hoạt động nghiên cứu khoa họccủa giáo viên 90Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm về nhận thức tính cần thiết của các biện phápquản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của cán bộ, giáo viên 112Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm về nhận thức tính khả thi của các biện phápquản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của cán bộ, giáo viên 114Bảng 3.3 Mối quan hệ giữa tính cần thiết và khả thi của các biện pháp quản

lý hoạt động nghiên cứu khoa học của cán bộ, giáo viên 116

Sơ đồ 2.1 Tổ chức của nhà trường 53Biểu đồ 2.1 Tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học trong 56hoạt động đào tạo của nhà trường 56Biểu đồ 2.2 Đánh giá tầm quan trọng của biện pháp quản lí hoạt động nghiêncứu khoa học của giáo viên 69Biểu đồ 2.3 Đánh giá mức độ thực hiện việc lập kế hoạch nghiên cứu khoahọc của giáo viên 72Biểu đồ 2.4 Đánh giá mức độ thực hiện việc tổ chức hoạt động nghiên cứukhoa học của giáo viên 74Biểu đồ 2.5 Đánh giá mức độ thực hiện các biện pháp nghiên cứu khoa họccủa giáo viên 80Biểu đồ 2.6 Các yếu tố thuộc về môi trường quản lí NCKH ảnh hưởng đếnhoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên 86Biểu đồ 2.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động nghiên cứu khoa học 87của giáo viên 87Biểu đồ 3.1 Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 119

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Hoạt động nghiên cứu khoa học và quản lý hoạt động nghiên cứukhoa học có vai trò to lớn đối với việc nâng cao chất lượng hoạt động nghiêncứu khoa học trong nhà trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp vàtrung cấp nghề, hoạt động nghiên cứu khoa học ở đại học rất quan trọng có ýnghĩa sống còn Giáo dục nước ta đặt ra mục tiêu đến năm 2020, sẽ có trườngthuộc tốp 200 đại học tốt nhất thế giới Một trong những chuẩn của đẳng cấpquốc tế là phải có thành tích nghiên cứu khoa học rất tốt, thế nhưng ở cáctrường hiện nay vẫn còn tình trạng quá ít giảng viên tâm huyết với công việcnghiên cứu khoa học, có một bộ phận giảng viên vẫn có hoạt động nghiên cứukhoa học hàng năm nhưng hầu như chỉ mang tính chất đối phó, không mangtính ứng dụng cao Dù đã được báo động rất nhiều nhưng đây vẫn là điểm yếutại các trường đại học, cao đẳng, trung cấp Theo quyết định 64 của Bộ Giáodục và Đào tạo, giảng viên mỗi năm phải đảm bảo 900 giờ giảng dạy, 500 giờNCKH; PGS và giảng viên chính là 900 giờ giảng dạy, 600 giờ NCKH; GS

và giảng viên cao cấp là 900 giờ giảng dạy, 700 giờ NCKH NCKH được xem

là nhiệm vụ bắt buộc và là một tiêu chí đánh giá lao động của giảng viên Tuynhiên, công việc này của giảng viên hiện đang rất ít được chú trọng, chưa thật

sự phát triển mạnh mẽ, chưa diễn ra đồng đều và gần như chỉ tập trung vàomột số ít giảng viên Có nhiều lý do để có thể giải thích cho việc này là: kinhphí NCKH được cấp không theo những tiêu chí rõ ràng minh bạch, năng lựcnghiên cứu của giảng viên và nghiên cứu viên còn nhiều hạn chế, lương bổngthấp cũng khiến giảng viên không chú tâm nghiên cứu Theo con số thống kêtrên báo cáo tổng quan – Bộ Giáo dục của hơn 300 trường đại học, cao đẳng

và trung cấp chuyên nghiệp trên cả nước, từ năm 2010-2015 cả nước có 648

đề tài cấp Nhà nước; 10.823 đề tài cấp bộ; 18.505 đề tài cấp trường, với tổng

kinh phí thực hiện là hơn 236 tỷ đồng Nghĩa là trong một năm, trung bìnhmột trường chỉ thực hiện được khoảng hai đề tài cấp Nhà nước, 8 đề tài cấp

bộ và 12 đề tài cấp trường Chúng ta đều biết rằng hoạt động nghiên cứu khoahọc là rất quan trọng, mang lại những ý nghĩa thiết thực trong công cuộc đổimới giáo dục của các trường Đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệptrên cả nước Ngoài số lượng đề tài nghiên cứu ở các trường đại học, cao đẳng

và trung cấp chuyên nghiệp tại Việt Nam còn rất thấp so với các nước trongkhu vực, thậm chí có lĩnh vực tổng số đề tài nghiên cứu của cả nước khôngbằng số lượng đề tài nghiên cứu trong cùng lĩnh vực của một trường đại họcnước ngoài thì việc khan hiếm bài báo khoa học quốc tế là điều khó tránh,trong khi đó bài báo được đăng tải trên tạp chí khoa học quốc tế có uy tín cóthể nói là kết quả cao nhất trong các hoạt động NCKH của giảng viên Tuynhiên, phần lớn các trường đại học Việt Nam lại không có vinh dự này

Bằng nhiều hình thức khác nhau như viết tiểu luận, báo cáo điều tra,các bài báo nghiên cứu, đề tài nghiên cứu khoa học sẽ rèn luyện cho đội ngũgiảng viên, giáo viên khả năng tư duy sáng tạo, khả năng phê phán, bác bỏhay chứng minh một cách khoa học những quan điểm, rèn luyện kỹ năngphân tích, tổng hợp kiến thức tư duy lôgic, xây dựng tinh thần hợp tác, giúp

đỡ nhau trong hoạt động nghiên cứu khoa học Trên cơ sở đó, nghiên cứukhoa học sẽ tạo ra những bước đi ban đầu để giảng viên, giáo viên tiếp cậnvới những vấn đề mà khoa học và cuộc sống đang đặt ra, gắn lý luận với thựctiễn, tạo điều kiện tiên phong cho công cuộc đổi mới giáo dục

1.2 Thực tiễn công tác quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ởtrường trung cấp nghề Giao thông công chính Hà Nội đứng trước yêu cầu đổimới giáo dục còn có những bất cập cần phải tháo gỡ để nâng cao chất lượnghoạt động nghiên cứu khoa học trong nhà trường với mục đích phục vụ chothực tiễn đào tạo nghề của nhà trường

Trong bối cảnh giao lưu và hội nhập của nước ta như hiện nay, để khoahọc công nghệ đáp ứng được nhu cầu phát triển của xã hội, các nhà nghiêncứu, những người làm công tác khoa học, nhất là giảng viên, giáo viên tại cáctrường đại họ,cao đẳng và trung cấp phải là lực lượng nòng cốt trong việcnghiên cứu và ứng dụng các kết quả nghiên cứu đó vào hoạt động giảng dạy

và mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Cùng với sự phát triển nhanh chóng củakhoa học, mỗi trường luôn muốn tự làm mới mình, muốn không bị lạc hậutrước xu thế phát triển ngày càng sâu và rộng của quá trình hội nhập, muốnluôn đổi mới, sáng tạo và đảm bảo chất lượng đào tạo cần phải coi trọng hoạtđộng nghiên cứu khoa học trong suốt quá trình đào tạo của mình Để làmđược điều đó thì mỗi nhà giáo phải thực hiện cùng lúc hai nhiệm vụ songhành là giảng dạy và nghiên cứu khoa học, thực hiện mục tiêu lâu dài “mỗitrường học là một viện nghiên cứu”

Nhận thức được vai trò của hoạt động nghiên cứu khoa học của đội ngũgiáo viên, trong những năm gần đây lãnh đạo trường Trung cấp nghề giaothông công chính Hà Nội luôn có sự quan tâm đúng mức cho hoạt độngnghiên cứu và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu khoa học củatrường Cả những đề tài cấp trường và có thêm những đề tài cấp thành phốchất lượng ngày càng cao Có nhiều kết quả nghiên cứu được áp dụng có hiệuquả vào công tác giảng dạy tại trường và các lĩnh vực khác của cuộc sống.Tuy nhiên, với sự phát triển nhanh chóng của đất nước như hiện nay, đánh giámột cách khách quan thì đội ngũ cán bộ khoa học nói chung, lực lượng giáoviên tại trường Trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội nói riêng chưađáp ứng được yêu cầu (cả về số lượng và chất lượng) để áp ứng đòi hỏi ngàycàng cao của đổi mới giáo dục hiện nay Để hoạt động nghiên cứu khoa họcchuyển biến sâu về mặt chất lượng thì cần phải có bước chuyển mình mạnh

mẽ hơn nữa không những chỉ trong nhận thức, mà phải được chuyển hóa bằnghành động từ mỗi cá nhân và đơn vị trong toàn trường.

Số lượng giáo viên tham gia (và được tham gia) nghiên cứu khôngnhiều, một tỷ lệ khá lớn trong số đó chưa thật nhiệt tình và say mê nghiêncứu; vì thế, nhiều công trình nghiên cứu, dù ở những cấp cao như đề tài cấpBộ… vẫn còn hạn chế về chất lượng nghiên cứu với hàm lượng khoa họcthấp

Sự gắn kết giữa nghiên cứu và giảng dạy còn thấp Nhiều giáo viêntheo đuổi hướng nghiên cứu khác xa với môn học do mình đảm nhiệm nênmục tiêu “bổ sung cho nội dung giảng dạy” sau khi nghiên cứu không đem lạikết quả Đa số các nghiên cứu chưa hướng tới phục vụ trực tiếp cho địaphương nơi trường đang tọa lạc: Những năm gần đây, tuy đã có những côngtrình của một số các trường trên địa bàn Thủ đô đã hướng đến giải quyếtnhững vấn đề “nổi cộm”, “cấp thiết” của thành phố và có những đóng gópnhất định, nhưng số lượng đề tài còn chưa tương xứng với tiềm năng của cácnhà khoa học Thực tế cho thấy, Thành phố vẫn còn nhiều vấn đề cấp thiếtchưa được giải quyết, trong khi đó, phần lớn các nghiên cứu đều có đối tượng,phạm vi nghiên cứu rộng hơn hoặc ở bên ngoài Hà Nội Điều đó không nhữngkhông mang lại lợi ích cho Thủ đô mà nhiều khi, do khoảng cách quá xa, điềukiện đi lại không thuận lợi và nguốn kinh phí có hạn, nên số liệu cũng nhưgiải pháp đưa ra thiếu tính thực tế, dẫn tới kém giá trị và tính khả thi khôngcao

1.3 Thực tiễn trong lĩnh vực quản lý giáo dục ở trường trung cấp nghề

đã có nhiều công trình nghiên cứu đi theo các hướng khác nhau như quản lýđào tạo nghề, quản lý dạy nghề, quản lý thực hành nghề, quản lý hoạt độnggiáo dục đạo đức cho học sinh nhưng nghiên cứu về quản lý hoạt động

nghiên cứu khoa học của giáo viên trong nhà trường trung cấp nghề giaothông công chính Hà Nội còn chưa được ai nghiên cứu.

Có khá nhiều bài viết được đăng trên báo và tạp chí về chủ đề nghiêncứu khoa học, các công trình nghiên cứu đi theo các hướng khác nhau như

quản lý đào tạo nghề, quản lý dạy nghề…Có thể kể đến đề tài “Hoạt động

nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên”, Nguyễn Sỹ Hưng Theo tác

giả, “công tác nghiên cứu khoa học của giảng viên là phương pháp có hiệuquả nhất trong việc đào tạo ra những chuyên gia có chất lượng cao” Tác giả

Nguyễn Cảnh Toàn trong đề tài “Tự giáo dục, tự học, tự nghiên cứu” cũng đã

nhấn mạnh vai trò, tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học đối với đội ngũ

giảng viên, giáo viên Tác giả Phan Huy Lê trong bài viết “Bồi dưỡng phương

pháp nghiên cứu khoa học cho đội ngũ giảng viên” đã đề xuất các phương

pháp nghiên cứu khoa học cho giảng viên đó là đi sâu vào thực tế, kết hợpthực tế với các đề tài mình đang nghiên cứu

Ngoài ra còn có một số đề tài khác như:“Công tác nghiên cứu khoa

học với việc nâng cao chất lượng đào tạo” của Hà Thế Ngữ - Giảng viên Đại

học sư phạm Hà Nội; “Đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn đơn vị

trường học” của giảng viên Huỳnh Văn Sơn – Đại học báo chí tuyên truyền.

Tác giả cho rằng việc đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn trườnghọc là một vấn đề quan trọng Giải quyết đúng đắn vấn đề này sẽ thúc đẩy sựphát triển của giáo dục, đem lại những tiến bộ vững chắc cho công tác giáodục và dạy học

Tuy nhiên, trong khuôn khổ giới hạn của một luận văn thạc sĩ hay mộtbài báo khoa học chưa có một công trình nghiên cứu nào nghiên cứu quản lýhoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên ở trường Trung cấp nghề giaothông công chính Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Xuất phát từ các lí do trên, đề tài “Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa

học của giáo viên ở trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” được lựa chọn nghiên cứu nhằm mục đích

nâng cao chất lượng hoạt động nghiên cứu khoa học trong nhà trường phục vụcho công tác đào tạo ở trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và phân tích thực trạng hoạt động nghiêncứu khoa học và quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên ởtrường trung cấp nghề, đề xuất biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượnghoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên ở trường trung cấp nghềGiaothông công chính Hà Nội

3 Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động nghiên cứu khoa họcở trường trung cấp nghề đáp ứng yêucầu đổi mới giáo dục

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên đáp ứng yêu cầuđổi mới giáo dục

4 Giả thuyết khoa học

Thực tế quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ở trường trung cấpnghề giao thông công chính Hà Nội trong thời gian qua đã đạt được kết quảnhất định Nhưng đứng trước yêu cầu đổi mới giáo dục giai đoạn hiện nay thìcòn những bất cập Đề xuất và áp dụng các biện pháp quản lý hoạt độngnghiên cứu khoa học phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục, với điều kiện vàhoàn cảnh cụ thể hiện nay của nhà trường thì sẽ nâng cao được chất lượng

hoạt động nghiên cứu khoa học và nâng cao được chất lượng đào tạo trongnhà trường.

5 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

5.1.Xác định cơ sở lý luận về quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học

đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

5.2 Khảo sát thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học và quản lý hoạt

động nghiên cứu khoa học ở trường trung cấp nghề giao thông công chínhHàNội

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ở

các trường trung cấp nghề giao thông công chínhHà Nội đáp ứng yêu cầu đổimới giáo dục

Khảo nghiệm về nhận thức tính cần thiết và mức độ khả thi của biệnpháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ở trường trung cấp nghề giaothông công chínhHà Nội

6 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của đề tài

6.1 Giới hạn về đối tượng nghiên cứu

- Một số biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của Hiệutrưởng trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội đáp ứng yêucầu đổi mới giáo dục

- Hoạt động nghiên cứu khoa học trong trường trung cấp nghề Giao thôngcông chính Hà Nội gồm có hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên và củahọc sinh nhưng đề tài chỉ nghiên cứu quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học củagiáo viên

- Đề tài tiếp cận nghiên cứu quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học theotiếp cận chức năng quản lý

6.2 Giới hạn về địa bàn nghiên cứu

Trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội

6.3 Giới hạn về khách thể khảo sát gồm 02 nhóm khách thể:

- Nhóm 1: Cán bộ quản lý trong nhà trường (Ban giám hiệu, các phòng

và các Khoa)

- Nhóm 2: Giáo viên của nhà trường.

7 Phương pháp luận và phương phápnghiên cứu

7.1 Cơ sở phương pháp luận

7.1.1 Tiếp cận hệ thống - cấu trúc

Hoạt động NCKH luôn vận động và phát triển trong mối quan hệ giữaNCKH và đào tạo, NCKH gắn với thực tiễn giáo dục… Nghiên cứu thựctrạng quản lý hoạt động NCKH cho giáo viên cũng cần đến các yếu tố như:các chức năng của quản lý, mục tiêu, nội dung, chương trình kế hoạch giáodục, phương pháp, phương tiện hình thức tổ chức, kiểm tra đánh giá kết quảhoạt động NCKH của giáo viên Tất cả các yếu tố trên nằm trong mối quan hệtác động qua lại theo những qui luật nhất định, chỉ có tác động tổng hợp đếntất cả các yếu tố tạo nên chất lượng và hiệu quả nhất

7.1.2 Tiếp cận thực tiễn

Khảo sát thực trạng hoạt động công tác quản lý NCKH của giáoviêntrường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội để phát hiện ranhững mâu thuẫn, khó khăn vướng mắc trong thực tiễn giáo dục Trên cơ sởthực tiễn so sánh với lý luận và đề xuất những biện pháp để nâng cao hiệu quảcủa công tác quản lý hoạt động này Như vậy xuất phát từ quan điểm thựctiễn, luận văn chú ý các mặt sau đây:

- Phân tích tình hình thực tế của công tác quản lý hoạt động NCKHcủa giáo viên trường Trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội

- Thực trạng quản lý công tác NCKH được khảo sát trên cơ sở các tiêuchí khoa học có thể đo lường được

- Đề xuất một số biện pháp trong hoạt động thực tiễn của nhà quản lý

7.1.3 Tiếp cận lịch sử - logic

Tìm hiểu quá trình hình thành, phát triển của các biện pháp quản lýhoạt động NCKH tại trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội

7.1.4 Tiếp cận chức năng quản lý

Nghiên cứu quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học thông qua lập kếhoạch, tổ chức bộ máy, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá việc thực hiện nghiên cứukhoa học

7.2 Phương pháp nghiên cứu

7.2.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu lý thuyết, các văn bản củaĐảng; chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ; thông tư, qui chế của Bộ GD&ĐT,BộLao động - Thương binh và Xã hội và các Bộ liên quan; văn bản qui địnhquản lý hoạt động NCKH nhằm tìm ra cơ sở lý luận để khảo sát và đề xuấtmột số biện pháp để nâng cao chất lượng hoạt động

7.2.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp phỏng vấn

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Các phương pháp này nhằm mục đích thu thập số xây dựng cơ sở thựctiễn của đề tài

7.2.3 Nhóm phương pháp xử lý số hiệu

Sử dụng các công thức toán thống kê như số trung bình cộng, tần xuất,

hệ số tương quan để định lượng kết quả nghiên cứu

8 Cấu trúc của luận văn

Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệutham khảo, phụ lục còn gồm có 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động nghiên cứu khoa họcở

trường trung cấp nghề đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Chương 2: Thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học và quản lý hoạt

động nghiên cứu khoa học của giáo viên ở trường trung cấp nghề giao thôngcông chính Hà Nội

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo

viên ở trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội đáp ứng yêu cầuđổi mới giáo dục

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI

MỚI GIÁO DỤC

1.1 Tổng quan nghiên cứuvấn đề

Vấn đề liên quan đến luận án đã được nghiên cứu, công bố tại các côngtrình trong nước và trên thế giới Các nghiên cứu này có thể tổng hợp theo cáchướng sau:

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về hoạt động nghiên cứu khoa học

Có khá nhiều bài viết được đăng trên báo và tạp chí về chủ đề nghiêncứu khoa học, các công trình nghiên cứu đi theo các hướng khác nhau như

quản lý đào tạo nghề, quản lý dạy nghề…Có thể kể đến đề tài “Hoạt động

nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên”, Nguyễn Sỹ Hưng Theo tác

giả, “công tác nghiên cứu khoa học của giảng viên là phương pháp có hiệuquả nhất trong việc đào tạo ra những chuyên gia có chất lượng cao” Tác giả

Nguyễn Cảnh Toàn trong đề tài “Tự giáo dục, tự học, tự nghiên cứu” cũng đã

nhấn mạnh vai trò, tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học đối với đội ngũ

giảng viên, giáo viên Tác giả Phan Huy Lê trong bài viết “Bồi dưỡng phương

pháp nghiên cứu khoa học cho đội ngũ giảng viên” đã đề xuất các phương

pháp nghiên cứu khoa học cho giảng viên đó là đi sâu vào thực tế, kết hợpthực tế với các đề tài mình đang nghiên cứu

Ngoài ra còn có một số đề tài khác như:“Công tác nghiên cứu khoa

học với việc nâng cao chất lượng đào tạo” của Hà Thế Ngữ - Giảng viên Đại

học sư phạm Hà Nội; “Đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn đơn vị

trường học” của giảng viên Huỳnh Văn Sơn – Đại học báo chí tuyên truyền.

Tác giả cho rằng việc đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn trườnghọc là một vấn đề quan trọng Giải quyết đúng đắn vấn đề này sẽ thúc đẩy sựphát triển của giáo dục, đem lại những tiến bộ vững chắc cho công tác giáodục và dạy học

Nguyễn Văn Lê trong tài liệu “Phương pháp nghiên cứu khoa học” đã

giúp giảng viên, giáo viên biết cách chọn đề tài, chuẩn bị nghiên cứu và cókiến thức về các phương pháp dùng để nghiên cứu khoa học

Tuy nhiên, trong khuôn khổ giới hạn của một luận văn thạc sĩ hay mộtbài báo khoa học, các tác giả chỉ mới dừng lại ở mức độ đề xuất vấn đề hoặcthử nghiệm ở phạm vi nhỏ; cũng chưa có một luận án nào nghiên cứu các biệnpháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên ở trường Trungcấp nghề giao thông công chính Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

1.1.2 Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học

Nghiên cứu khoa học (NCKH) và quản lý hoạt động nghiên cứu khoahọc được các nước trên thế giới đặt lên hàng đầu, là một trong những nộidung cơ bản trong các cuộc cách mạng cải cách giáo dục, phát triển đất nước.Đến nay, có khá nhiều công trình nghiên cứu về NCKH và quản lý hoạt độngNCKH trong khu vực và trên thế giới Có thể kể một số công trình của các tácgiả tiêu biểu như

Eleonora Vilegas-Reiers (2008); Glatthorn (2005); Ganser (2000);Felding và Schalock (2005); Cochran-Smith và Lytle (2004); Walling vàLevis (2006); Grosso de Leon (2010); Guzman (2005); Mc Ginn và Borden(2008);…

Ngoài ra, chúng ta còn gặp những kết quả nghiên cứu về hoạt độngNCKH của đội ngũ giảng viên tại các trường cụ thể trong các báo cáo của Uỷ

ban quốc gia về giáo dục và tương lai Hoa Kì các năm 2012, 2013 Tất cảcác công trình trên có thể phân chia theo 4 hướng nghiên cứu chính:

- Nghiên cứu các mô hình nghiên cứu khoa học và kinh nghiệm thựctiễn về phát triển hoạt động NCKH;

- Nghiên cứu các hoạt động hỗ trợ thực tiễn để phát triển hoạt độngnghiên cứu khoa học;

- Nghiên cứu cải tiến các kĩ năng và tăng cường hiểu biết về nghiêncứu khoa học cho đội ngũ giảng viên

Xu hướng này đang được các quốc gia trong khối APEC triển khai thựchiện đào tạo, bồi dưỡng giảng viên Theo xu hướng này, các quốc gia ở Châu

Á - Thái Bình Dương cũng coi NCKH và quản lý hoạt động NCKH là mộttrong những khâu then chốt để đổi mới giáo dục, phát triển kinh tế ở các nướcnày.Nghiên cứu và quản lý hoạt động NCKH như là một yêu cầu của tiếntrình cải cách giáo dục

Trong nghiên cứu của mình về đào tạo giảng viên, Michel Develay đãbắt đầu từ lí luận về NCKH đến lí luận về quản lý hoạt động NCKH để đào

tạo giảng viên Theo ông: “Đào tạo GV mà không làm cho họ có trình độ cao

về năng lực tương ứng không chỉ với các sự kiện, khái niệm, định luật, định

lí, hệ biến hóa của môn học đó, mà còn cả với khoa học luận của chúng là không thể được”.Ngoài ra, ông còn đề cập đến nội dung, cách thức nghiên

cứu, tính chất và bản sắc nghề nghiệp của hoạt động NCKH

Báo cáo tại Hội thảo ASD Armidele năm 2015 do UNESCO tổ chức,

đã đề cập đến vai trò của giảng viên trong thời đại mới, cụ thể là người thiết

kế, tổ chức, cổ vũ, canh tân Để giảng viên thực hiện tốt các vai trò này, đòihỏi phải nâng cao chất lượng giảng viên như: Chương trình đào tạo giảngviên cần triệt để sử dụng các thiết bị và phương pháp dạy học tốt nhất; giảng

viên phải được tham gia các hoạt động NCKH một cách đầy đủ và thườngxuyên; giảng viên phải được đào tạo để trở thành nhà giáo dục hơn là thợdạy; việc dạy học phải thích nghi với người học chứ không phải buộc ngườihọc tuân theo những quy định đặt sẵn từ trước theo thông lệ cổ truyền

Tại Hội thảo nghiên cứu khoa học và quản lý hoạt động nghiên cứukhoa học do Khoa Sư phạm - Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức tháng 4/2014,nhiều báo cáo tham luận của các tác giả như Trần Bá Hoành, Mai TrọngNhuận, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Bá Lãm, Đặng Xuân Hải… đã đề cập đếnviệc đào tạo, bồi dưỡng ĐNGV tham gia NCKH và quản lý hoạt động NCKH

của ban quản lý trước yêu cầu mới.Trong bài viết “Cải cách sư phạm và đổi

mới mô hình nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên tại các trường trung cấp nghề” (2011), tác giả Trần Khánh Đức đã nêu rõ những yêu cầu

mới của xã hội và nền giáo dục hiện đại đối với đội ngũ giảng viên, mô hìnhđào tạo – nghiên cứu và các đề xuất nội dung chuyển đổi mô hình đào tạoNCKH ở các trường trung cấp nghề

Tại Hội thảo do 5 Sở giáo dục và đào tạo của 5 thành phố trực thuộctrung ương tổ chức tại Hà Nội vào tháng 10/2015, các đại biểu là cán bộ quản

lý giáo dục đã rất quan tâm đề cập đến vấn đề nghiên cứu khoa học và quản lýhoạt động NCKH Hội thảo đã thảo luận sôi nổi, đưa ra nhiều giải pháp đểquản lý hoạt động nghiên cứu khoa học hiệu quả từ việc nâng cao tư tưởng,phẩm chất chính trị, đạo đức; quy hoạch, sắp xếp, … đến việc thực hiện cácchế độ chính sách, cơ chế quản lí, sử dụng Báo cáo kết quả nghiên cứu của

Đề tài: “Đánh giá thực trạng triển khai chương trình nghiên cứu khoa học

thường xuyên cho đội ngũ giảng viên các trường trung cấp nghề” do tác giả

Cao Đức Tiếnlàm Chủ nhiệm đề tài, đã đánh giá việc bồi dưỡng hoạt độngNCKH thường xuyên theo chu kì đã tạo ra được một thói quen tự học tập, tựbồi dưỡng trong toàn thể GV trên phạm vi cả nước Nhu cầu được bồi dưỡng

hoạt động NCKH thường xuyên (đào tạo tiếp sau đào tạo ban đầu) đã trởthành ý thức tự giác trong mỗi GV, nhằm cập nhật hoá kiến thức, từng bướcnâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ để đápứng nhu cầu ngày càng caocủa sự nghiệp giáo dục [38].

Báo cáo nghiên cứu đánh giá thực trạng đội ngũ nhà giáo Việt Nam doViện Chiến lược và chương trình giáo dục tiến hành đã đề cập số lượng, chấtlượng nghiên cứu khoa học của giảng viên, từ đó đưa ra giải pháp trong việc

đào tạo, quản lý và phát triển hoạt động NCKH Trong bài viết “Giảng viên

với hoạt động nghiên cứu khoa học”, tác giả Trần Bá Hoành đã đưa ra cách

tiếp cận hoạt động NCKH từ các khía cạnh như đặc điểm lao động của ngườigiảng viên, sự thay đổi chức năng của người giảng viên trước yêu cầu đổi mớigiáo dục, mục tiêu sử dụng giảng viên, chất lượng từng đề tài nghiên cứukhoa học của giảng viên Theo tác giả, có 3 yếu tố ảnh hưởng đến hoạt độngnghiên cứu khoa học của giảng viên, đó là: quá trình đào tạo - sử dụng - bồidưỡng GV, hoàn cảnh, điều kiện đầu tư cho hoạt động NCKH của GV, ý chíthói quen và năng lực tự học, tự nghiên cứu của đội ngũ giảng viên Đồngthời, tác giả cũng đưa ra 3 giải pháp cho vấn đề nghiên cứu khoa học của độingũ giảng viên: phải đổi mới công tác đào tạo, công tác bồi dưỡng và đổi mớiviệc nghiên cứu khoa học của giảng viên

Trong bài viết: “Đổi mới mô hình nghiên cứu khoa học trong các

trường trung cấp nghề theo yêu cầu đổi mới giáo dục” đăng trên Tạp chí

Giáo dục (tháng 01/2016), các tác giả Bùi Minh Đức, Đào Thị Việt Anh,Hoàng Thị Kim Huyền đã nêu ra mô hình NCKH ở các nước có nền giáo dụctiên tiến Cùng với việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông theo hướngtiếp cận năng lực, các chương trìnhđào tạo và quản lý hoạt động NCKH cũngđược cải tiến, điều chỉnh, thậm chí đổi mới toàn bộ theo chủ trương đổi mới

giáo dục Các tác giả cũng đã đề xuất giải pháp đổi mới việc quản lý hoạtđộng NCKH như sau:

(1) Các trường trung cấp nghề cần đổi mới chương trình NCKH theohướng tiếp cận năng lực;

(2) Chương trình nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên trước hếtcần xác định được hệ thống các năng lực chung - những năng lực mà giảngviên của các ngành cần phải có và những năng lực riêng (năng lực môn học)cho giảng viên các ngành cụ thể;

(3) Đội ngũ giảng viên phải có những năng lực cần thiết và nhất là phảigiỏi những năng lực môn học cụ thể, thay đổi nhận thức, kĩ năng, phươngpháp nghiên cứu, kiểm tra, đánh giá;

(4) Công tác quản lí, tổ chức đào tạo của các bộ phận chức năng trongtrường cũng phải thay đổi theo hướng tiếp cận đổi mới giáo dục Trongchương trìnhđào tạo sau đại học chuyên ngành quản lí giáo dục, vấn đềNCKH và quản lý hoạt động NCKH của giảng viên là một vấn đề quan trọng,

đã có nhiều luận văn nghiên cứu về xây dựng và phát triển hoạt động NCKH

ở các cấp, ngành học như tác giả Vũ Đình Chuẩn, Nguyễn Công Chánh,…

Ngoài ra, còn có một số bài viết khác như: “Công tác nghiên cứu khoa

học với việc nâng cao chất lượng”[30]của Nguyễn Tấn Phát; “Đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn trường học”[29] của Hà Thế Ngữ Tác giả

đã cho rằng việc đưa kết quả NCKH vào thực tiễn trường học là một vấn đềquan trọng của phương pháp luận giáo dục học Giải quyết đúng đắn vấn đềnày sẽ thúc đẩy dự phát triển khoa học giáo dục

Phạm Minh Hạc và nhiều tác giả khác đã biên soạn “Phương pháp

luận và phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục”[9] Nội dung tài liệu

trình bày có tính chất đặt vấn đề đối với NCKH trong thực tiễn ở nước ta,những vấn đề cơ bản của phạm trù và một số chuyên ngành nghiên cứu khác

Năm 2012, Đặng Vũ Hoạt và Hà Thị Đức có giáo trình “Phương pháp

luận và các phương pháp nghiên cứu khoa học” [14].Các tác giả đã trình bày

những khái niệm chung về phương pháp luận NCKH, những nguyên tắcphương pháp luận và một số vấn đề có tính chất phương pháp luận củaNCKH và các giai đoạn nghiên cứu một đề tài khoa học

Các luận văn thạc sỹ của Nguyễn Lệ Thuỷ, Nguyễn Thị Hảo (2014).Cao Thị Thu Hằng (2013), Nông Thị Hạnh (2015) đã tiến hành khảo sát thựctrạng quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên tại cáctrường Cao đẳng, để trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao chấtlượng hoạt động NCKH của giảng viên

Nguyễn Thị Hảo với đề tài “Tìm hiểu quá trình hình thành kỹ năng

nghiên cứu khoa học cho giảng viên các trường cao đằng nghề”[10]đã đề

xuất các biện pháp hình thành cho giảng viên khái niệm nghiên cứu khoa họcnhư:

-Dạy lý thuyết về phương pháp nghiên cứu khoa học

- Tổ chức các hoạt động NCKH là phương pháp cơ bản nhất để hìnhthành cho GV hệ thống khái niệm NCKH

Nguyễn Lệ Thuỷ với đề tài “Tìm hiểu quá trình tổ chức, hướng dẫn

thực hiện khoá luận cho sinh viên của GV trường Đại học Sư phạm Hà Nội”,

đã đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng NCKH của giảng viên:

- Tổ chức các hoạt động NCKH trong suốt quá trình giảng dạy

- Tiến hành các hình thức bồi dưỡng, rèn luyện NCKH có hệ thống

- Tạo điều kiện về kinh phí tối thiểu dành cho đội ngũ giảng viên Nông Thị Hạnh trên cơ sở khảo sát thực trạng NCKH của GV trườngCao đằng kinh tế kỹ thuật đã đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chấtlượng NCKH của đội ngũ giảng viên, đó là:

- Đưa hoạt động NCKH vào chương trình giảng dạy của giảng viên.

- Cần bồi dưỡng nhận thức đúng đắn về vai trò của việc NCKH choGV

- Bồi dưỡng lý luận NCKH cho giảng viên

- Tổ chức cho GV tham gia các đề tài nghiên cứu khoa học trong phạm

vi trường, Thành phố, Bộ Tổ chức các hoạt động đa dạng NCKH liên kếtgiữa các đơn vị cùng ngành

Cao Thị Hằng [11]cũng trên cơ sở khảo sát thực trạng NCKH của GVtrường Cao đẳng sư phạm Hải Dương đã đề xuất một số biện pháp nhằm nângcao chất lượng NCKH của GV:

- GV cần phải nâng cao ý thức thái độ đối với hoạt động NCKH

- Cần thực hiện có kế hoạch việc bồi dưỡng NCKH cho GV

- GV cần không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, kinh nghiệmNCKH

- Tăng cường khuyến khích GV tham gia các đề tài NCKH sáng tạo

- Nhà trường cần quan tâm, động viên khuyến khích GV NCKH, tạođiều kiện về cơ sở vật chất, nguồn tài liệu kinh phí tối thiểu cho hoạt độngNCKH của GV

Nhận xét:

- Các công trình nghiên cứu hướng vào nghiên cứu khoa học nhiều vàthường đi vào các vấn đề: Khái niệm, nội dung, các lực lượng nghiên cứukhoa học…

- Các công trình quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ít được nghiêncứu hơn và tập trung nhiều vào các trường Đại học, Học viện

- Vấn đề quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học tại các trường Trungcấp nghề hầu như chưa được nghiên cứu đầy đủ Vì vậy việc lựa chọn đề tài

“Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên ở trường trung cấp

nghề giao thông công chính Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” để

nghiên cứu đã đi vào “ điểm trống”, xác định được điểm mới trong nghiên

cứu nhằm nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học của giáo viên và chấtlượng đào tạo

1.2 Quản lý

1.2.1 Khái niệm

Quản lý là một hoạt động đặc biệt, là yếu tố không thể thiếu trong đời

sống xã hội, gắn liền với quá trình phát triển xã hội Theo C.Mác: "Quản lí là

lao động điều khiển lao động" Ông coi việc xuất hiện quản lí như là kết quả

tất nhiên của sự chuyển nhiều quá trình lao động cá biệt, tản mạn, độc lập vớinhau thành một quá trình xã hội được phối hợp lại Ông viết: "Bất cứ lao độnghay lao động chung nào mà tiến hành trên một quy mô khá lớn đều yêu cầuphải có một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân Một nhạc sĩđộc tấu thì điều khiển lấy mình, nhưng một dàn nhạc thì phải có nhạc trưởng"

Frederick Winslow Taylor (1856 - 1915) là nhà thực hành quản lí khoahọc về lao động đã nghiên cứu sâu các thao tác, các quá trình lao động nhằmkhai thác tối đa thời gian lao động, sử dụng công cụ, phương tiện lao động cóhiệu quả nhất với năng suất và chất lượng lao động cao nhất Ông đã đưa ra

định nghĩa: "Quản lí là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm, và

sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất" Theo ông, có bốn nguyên tắc quản lí khoa học (The Principles of

Scientific Management):

- Nghiên cứu một cách khoa học mỗi yếu tố của một công việc và xácđịnh phương pháp tốt nhất để hoàn thành.

- Tuyển chọn người và huấn luyện họ hoàn thành nhiệm vụ bằngphương pháp khoa học

- Người quản lí phải hợp tác đầy đủ, toàn diện với người bị quản lí đểđảm bảo chắc chắn rằng họ làm theo phương pháp đúng đắn

- Có sự phân công trách nhiệm rõ ràng giữa người quản lí và người bịquản lí

H.Koontz lại khẳng định: "Quản lí là một hoạt động thiết yếu, nó đảm

bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm (tổ chức) Mục tiêu của quản lí là hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất"

Tác giả Trần Kiểm định nghĩa: “Quản lý là tác động có mục đích đến

tập thể người để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong suốt quá trình lao động" [18].

Định nghĩa về quản lý, tác giả Phạm Viết Vượng cho biết: “Quản lý là

sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm chỉ huy, điều hành, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi của cá nhân hướng đến mục đích hoạt động chung phù hợp với quy luật khách quan” [45]

Từ quan niệm của các học giả đã nêu, có thể khái quát:

Quản lý là hoạt động có ý thức của con người nhằm định hướng, tổchức, sử dụng các nguồn lực và phối hợp hành động của một nhóm người haymột cộng đồng người để đạt được các mục tiêu đề ra một cách hiệu quả nhấttrong bối cảnh và các điều kiện nhất định

Quản lý là tác động có mục đích, có định hướng của nhà quản lý thôngqua lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra tác động đến đối tượng quản línhắm đạt được mục tiêu quản lí đặt ra.

Quán lý hoạt động NCKH ở trường trung cấp nghề là tác động có mục đích, có định hướng của nhà quản lí (Hiệu trưởng) thông qua lập kế hoạch,

tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra tác động đến hoạt động nghiên cứu khoa học nhằm đạt được mục đích nâng cao chất lượng hoạt động NCKH của giáo viên.

1.2.2 Các chức năng cơ bản của quản lý

Quá trình quản lý diễn ra các hoạt động cụ thể của chủ thể quản lí với

sự tham gia tích cực của các thành viên trong tổ chức với 4 chức năng: dự báo

và lập kế hoạch; tổ chức thực hiện; chỉ đạo, lãnh đạo; giám sát, kiểm tra, đánhgiá Trong đó, các hoạt động trên đan xen nhau, tác động, bổ sung lẫn nhau đểhoàn thiện cả quá trình quản lí (Sơ đồ 1.1)

Sơ đồ 1.1 Các chức năng quản lý

Dự báo và lập kế hoạch là một chức năng cơ bản của quản lí, trong đó

phải xác định những vấn đề như nhận dạng và phân tích tình hình, bối cảnh;

dự báo các khả năng; lựa chọn và xác định các mục tiêu, mục đích và hoạchđịnh con đường, cách thức, biện pháp để đạt được mục tiêu, mục đích của quá

trình Trong mỗi kế hoạch thường bao gồm các nội dung như xác định hìnhthành mục tiêu, xác định và đảm bảo về các điều kiện, nguồn lực của tổ chức

để đạt được mục tiêu và cuối cùng là quyết định xem hoạt động nào là cầnthiết để đạt được mục tiêu đặt ra

Tổ chức là quá trình tạo lập các thành phần, cấu trúc, các quan hệ giữa

các thành viên, giữa các bộ phận trong một tổ chức nhằm làm cho họ thựchiện thành công các kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể của tổ chức.Thành tựu của một tổ chức phụ thuộc rất nhiều vào năng lực của người quản

lí và sử dụng các nguồn lực của tổ chức Quá trình tổ chức sẽ lôi cuốn việchình thành, xây dựng các bộ phận, các phòng, ban cùng các công việc củachúng để thực hiện nhiệm vụ của tổ chức

Lãnh đạo/Chỉ đạo bao hàm việc định hướng và lôi cuốn mọi thành viên

của tổ chức thông qua việc liên kết, liên hệ với người khác và khuyến khích,động viên họ hoàn thành những nhiệm vụ nhất định để đạt được mục tiêu của

tổ chức Tuy nhiên, hiểu lãnh đạo không chỉ sau khi lập kế hoạch có tổ chứcthì mới có lãnh đạo, mà là quá trình đan xen Nó thấm vào và ảnh hưởngquyết định đến các chức năng kia, điều hoà, điều chỉnh các hoạt động của tổchức trong quá trình quản lí

Kiểm tra, đánh giá là chức năng của quản lí Thông qua đó, một cá

nhân, một nhóm hoặc một tổ chức theo dõi, giám sát các thành quả hoạt động

và tiến hành những hoạt động sửa chữa, uốn nắn cần thiết Đó là quá trình tựđiều chỉnh, diễn ra có tính chu kì từ người quản lí đặt ra những chuẩn mựcthành đạt của hoạt động, đối chiếu đo lường kết quả, sự thành đạt so với mụctiêu chuẩn mực đã đặt ra, điều chỉnh những vấn đề cần thiết và thậm chí phảihiệu chỉnh, sửa lại những chuẩn mực cần thiết

Tuy nhiên, việc xác định các chức năng trong quá trình quản lí khôngthể rạch ròi, riêng biệt từng chức năng mà là quá trình đan xen, kết hợp đểthực hiện mục tiêu cuối cùng của một quá trình quản lí

Những chức năng trên là phổ biến với mọi nhà quản lí, quản trị của một

tổ chức song có sự khác nhau ở mức độ tầng cấp quản lí

1.3 Nghiên cứu khoa học ở trường trung cấp nghề

1.3.1 Khái niệm về nghiên cứu khoa học ở trường trung cấp nghề

a Khoa học

Khoa học là những tri thức về các quy luật của tự nhiên, xã hội và tưduy Hay nói cách khác, khoa học là một hoạt động xã hội nhằm tìm tòi, pháthiện quy luật của sự vật và hiện tượng, vận dụng các quy luật ấy để sáng tạo

ra các nguyên lý các giải pháp tác động vào các sự vật hiện tượng nhằm biếnđổi trạng thái của chúng

b Nghiên cứu khoa học

Trong các tài liệu hiện nay, có khá nhiều định nghĩa về nghiên cứukhoa học (NCKH), sau đây tác giả xin được điểm tới những ví dụ tiêu biểunhất:

Theo tác giả Vũ Cao Đàm trong giáo trình “Phương pháp luận nghiên

cứu khoa học” cho rằng: “Nghiên cứu khoa học là hoạt động hướng xã hội vào tìm kiếm những điều mà khoa học chưa biết hoặc phát hiện ra bản chất

sự việc, phát triển nhận thực khoa học về thế giới quan và cách vận dụng chúng vào việc cải tạo thế giới”[6]

Theo tác giả Hà Thế Ngữ “Nghiên cứu khoa học là một quá trình

nghiên cứu hiện thực khách quan, phát hiện ra những hiểu biết mới có tính quy luật, có tính chân lý hoặc tìm ra được những quy luật mới, chân lý mới trong hiện thực đó”

Tác giả Phạm Viết Vương đã viết “Nghiên cứu khoa học là hoạt động

có mục đích, có kế hoạch được tổ chức chặt chẽ của các nhà khoa học nhằm khám phá ra bản chất và quy luật của thế giới khách quan và vận dụng chúng vào việc cải tạo thế giới” [44]

Theo Bùi Văn Quân “Nghiên cứu khoa học là nhằm tìm ra lời giải cho

một tình huống có vấn đề, lời giải đó có thể là một thông tin, một phương pháp … mà trước đó chưa có”[31]

Theo luật Khoa học và công nghệ “Nghiên cứu khoa học là một hoạt

động phát hiện, tìm hiểu các hiện tượng, sự vật, quy luật của tự nhiên, xã hội

và tư duy, sáng tạo các giải pháp nhằm ứng dụng vào thực tiễn.”

Từ các khái niệm trên có thể hiểu:

Nghiên cứu khoa học là hoạt động phát hiện, tìm hiểu các hiện tượng,

sự vật, quy luật của tự nhiên, xã hội và tư duy, sáng tạo các giải pháp nhằm ứng dụng vào thực tiễn.

c Nghiên cứu khoa học ở trường trung cấp nghề

Trong những năm gần đây, tại các trường trung cấp nghề đang khôngngừng phấn đấu đưa ra các giải pháp để nâng cao chất lượng dạy và học Vìthế mỗi năm tại các đơn vị này luôn đạt được nhiều kết quả cao trong công tácđào tạo Để đạt được những kết quả đó, có sự góp phần không nhỏ từ việc đẩymạnh công tác nghiên cứu khoa học, ứng dụng vào trong các hoạt động dạy

và học của nhà trường

Công tác nghiên cứu khoa học luôn được nhà trường xác định là nhiệm

vụ trọng tâm và giải pháp nhằm nâng cáo chất lượng dạy và học Qua NCKH

sẽ tạo điều kiện cho giáo viên trong trường trung cấp nghề được tiếp xúc vớinhiều tài liệu, tập trung nghiên cứu và lĩnh hội các kiến thức chuyên sâu, đồng

thời cập nhật những thông tin, giá trị tri thức mới phù hợp với tình hình thựctiễn nhằm không ngừng đổi mới để nâng cao chất lượng dạy và học

Hoạt động nghiên cứu khoa học (NCKH) tại các trường trung cấp nghề là việc tìm kiếm, xem xét, điều tra (kể cả làm thí nghiệm) để từ những dữ kiện có được (số liệu, tài liệu, kiến thức đã có ) tìm ra được một kết quả mới hơn, cao hơn, giá trị hơn ứng dụng vào thực tiễn.

1.3.2 Bản chất của hoạt động nghiên cứu khoa học ở trường trung cấp nghề

Hoạt động nghiên cứu khoa học có các đặc trưng cơ bản như sau:

Hoạt động NCKH luôn tìm đến cái mới: Tính mới mẻ thể hiện ở quanđiểm tiếp cận, cách đặt vấn đề, phương pháp triển khai, phương pháp thửnghiệm đến quá trình nhận thức để cải tạo thế giới Kết quả trong nghiên cứucòn là quá trình phát triển tư duy khoa học một cách mới mẻ, sản phẩm khoahọc còn chứa đựng yếu tố mới

Hoạt động NCKH mang tính đặc trưng thông tin, đó là lời đòi hỏi phải

có tính chất khái quát cao, thông tin mới, có giá trị phục vụ cho nghiên cứu,thông tin nghiên cứu đem lại phải khách quan và có độ tin cậy cao

Hoạt động NCKH đồi hỏi phải mạnh dạn, mạo hiểm chính là ở chủ thểnghiên cứu dám đi sâu vào nghiên cứu những lĩnh vực khó khăn, hoặc ítngười quan tâm, đó là các đề xuất các ý kiến mạnh dạn, thẳng thắn có khi cảvấn đề nhạy cảm…Các nhà khoa học phải dấn thân vào nghiên cứu với nhữnggiả thiết mới có luận cứ và sẵn sàng chấp nhận sự thất bại

Hoạt động NCKH còn mang tính “phi kinh tế” trong nghiên cứu Đặcđiểm này cho thấy thực tế trong NCKH không thể tính lời hay lãi, giá trị kinh

tế không thể đưa lên bàn cân để đong đếm, khó hạch toán về giá trị kinh tế,

chúng ta chỉ xem xét kết quả hay sản phẩm nghiên cứu đóng góp cho sựnghiệp khoa học

Tính độc đáo của cá nhân kết hợp với vai trò của tập thể khoa học trong

xu thế hội nhập hiện nay sự hợp tác trong NCKH là rất quan trọng Nếukhông có đặc trưng này trong NCKH thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn, không tạođược kết quả nghiên cứu, đặc biệt là thiếu sự hợp tác gắn kết giữa các nhàkhoa học, các chuyên ngành nghiên cứu với nhau là sự lãng phí rất lớn tronghoạt động nghiên cứu khoa học, thể hiện sự thiếu đồng nhất chưa tìm đượctiếng nói chung trong NCKH

Hoạt động NCKH bao gồm nghiên cứu khoa học, nghiên cứu và pháttriển công nghệ, dịch vụ khoa học công nghệ, hoạt động phát huy sáng kiến,cải tiến kỹ thuật, hợp lý hoá sản xuất và các hoạt động khác nhằm phát triểnkhoa học công nghệ

1.3.3 Các loại hình nghiên cứu khoa học ở trường trung cấp nghề

Căn cứ vào mục đích nghiên cứu có các loại hình:

+ Nghiên cứu cơ bản: Loại hình nghiên cứu nhằm tìm tòi, sáng tạo ranhững tri thức mới, những giá trị mới cho nhân loại Tri thức cơ bản là trithức nền tảng cho mọi quá trình nghiên cứu và ứng dụng tiếp theo

Nghiên cứu cơ bản thuần túy: Phát hiện ra tri thức mới, những lý thuyếtmới dù chưa có địa chỉ ứng dụng

Nghiên cứu cơ bản định hướng: Tìm ra tri thức mới, giải pháp mới đã

có địa chỉ ứng dụng

+ Nghiên cứu ứng dụng: Loại hình nghiên cứu có mục tiêu là vận dụngnhững tri thức cơ bản để tạo ra những quy trình công nghệ mới, nhữngnguyên lý mới trong quản lý kinh tế - xã hội

+ Nghiên cứu triển khai: Loại hình nghiên cứu có mục tiêu là tìm khảnăng áp dụng đại trà các nghiên cứu ứng dụng vào thực tế sản xuất và đờisống xã hội.

+ Nghiên cứu dự báo: Mục tiêu phát hiện những triển vọng, những khảnăng, xu hướng mới của sự phát triển của khoa học và thực tiễn

1.3.4 Đặc điểm nghiên cứu khoa học ở trường trung cấp nghề

Thứ nhất, hoạt động NCKH hướng vào mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo, nâng cao trình độ của đội ngũ giáo viên Nâng cao chất lượng đào

tạo, trình độ của đội ngũ giáo viên trường trung cấp nghề là chủ trương nhấtquán Đây là mục tiêu lớn, đồng thời là định hướng cơ bản, xuyên suốt đối vớimọi hoạt động của nhà trường, trọng tâm là hoạt động giáo dục, đào tạo,nghiên cứu khoa học, trong đó có hoạt động nghiên cứu khoa học của giáoviên Xét trên mọi phương diện, hoạt động NCKH của giáo viên luôn đứng ở

vị trí trung tâm, góp phần quan trọng quyết định chất lượng NCKH của nhàtrường Vì vậy, mục tiêu chủ yếu của hoạt động NCKH của giáo viên làhướng vào nâng cao chất lượng đào tạo nghề để học sinh ra trường có taynghề cao Hoạt động này không những là mục đích tự thân, là nhu cầu tự biểuhiện của mỗi giáo viên trong hoạt động NCKH, mà còn là nghĩa vụ và tráchnhiệm chính trị của tất cả giáo viên và các phòng, khoa đối với sứ mệnh vàtương lai phát triển của nhà trường Đặc điểm này phản ánh rõ nét định hướngchính trị trong hoạt động NCKH của giáo viên trường trung cấp nghề Đây lànội dung hết sức quan trọng và cần thiết cho công tác quản lí

Thứ hai, hoạt động NCKH của giáo viên trường Trung cấp nghề được

tổ chức thực hiện theo quy chế hoạt động khoa học của nhà trường, dưới sự quản lí, chỉ đạo trực tiếp của các khoa chuyên ngành Hoạt động NCKH của

giáo viên của trường trung cấp nghề là một trong những nội dung quan trọngcủa quản lý nhà trường Với tư cách là nội dung quản lý của một tổ chức (nhà