Khả năng kiểm soát bản thân có thể giúp gì cho bạn

Joosten et al.

Khả năng kiểm soát bản thân có thể giúp gì cho

bạn?

9 nghiên c u m i em ứ ớ đ đế n nh ng câu tr l i b t ng ữ ả ờ ấ ờ

Người có kh n ng ki m soát b n thân kém bi t nó là 1 b t l i vì có ý chí ả ă ể ả ế ấ ợ

kém Để bù đắp cho nó, h tìm nh ng ngọ ữ ườ ở ữi s h u tài s n th n k này, ó ả ầ ỳ đ

là nh ng ữ đối tác h n hò l n b n bè (Shea et al., 2013).ẹ ẫ ạ

Nh ng, theo nh ng nghiên c u ư ữ ứ được xu t b n 6 tháng trấ ả ước, 1 b c tranh ứ

tinh t h n v nh ng thu n l i và b t l i khi có, ho c thi u kh n ng ki m ế ơ ề ữ ậ ợ ấ ợ ặ ế ả ă ể

soát b n thân Chúng em l i nh ng câu tr l i m i v nh ng gì kh n ng ả đ ạ ữ ả ờ ớ ề ữ ả ă

ki m soát b n thân có th giúp và không giúp ể ả ể được b n.ạ

Nó có th làm b n h nh phúc h n? ể ạ ạ ơ

1 thành ki n v nh ng ngế ề ữ ười có kh n ng ki m soát b n thân cao ó là h là ả ă ể ả đ ọ

nh ng k nhàm chán Làm th nào b n có th vui v n u b n thữ ẻ ế ạ ể ẻ ế ạ ường xuyên

ki m soát b n thân?ể ả

Nh ng theo 1 nghiên c u m i b i Hofmann et al., (2013), thành ki n này ư ứ ớ ở ế

ang b phê phán Nghiên c u c a h cho th y nh ng ng i có kh n ng

ki m soát b n thân cao thì h nh phúc h n vì nó giúp h x lý v i s mâu ể ả ạ ơ ọ ử ớ ự

thu n v m c tiêu t t h n.ẫ ề ụ ố ơ

Thay vì v t vã v nh ng v n ậ ề ữ ấ đề nh li u có nên nuông chi u b n thân ư ệ ề ả để ă n

nh ng món giàu ch t béo, hay nh ng cu c tình ngoài hôn nhân, ngữ ấ ữ ộ ười có

kh n ng ki m soát b n thân cao th y d dàng h n ả ă ể ả ấ ễ ơ để đưa ra s l a ch n ự ự ọ

úng n ây là 1 ph n lí do t i sao h h nh phúc h n Th c t thì h t

c i m cao h n tr ng h c, ki m c nhi u ti n h n và có s c kh e

đượ đ ể ơ ở ườ ọ ế đượ ề ề ơ ứ ỏ

th ch t và tinh th n t t h n ể ấ ầ ố ơ

Nó có th ng n b n không nói d i? ể ă ạ ố

B n ã bao gi dùng 1 viên thu c ạ đ ờ ố được g i là ‘clorovisen’, hay còn ọ được g i ọ

là ‘zens’ ch a? Và b n ã u ng viên thu c ó bao nhiêu l n trong tháng ư ạ đ ố ố đ ầ

trước?

ó là câu h i mà Meldrum et al (2013) h i m t nhóm có 1600 thanh niên 1

trường h c M Và có 40 sinh viên thú nh n h t ng dùng viên thu c ó.ọ ở ĩ ậ ọ ừ ố đ

i u k l là viên thu c ó không t n t i Các nhà nghiên c u ã b a ra nó

xem th có ngử ười nào thú nh n là ang dùng 1 viên thu c hoàn toàn là tậ đ ố ưởng

tượng không

Rõ ràng 1 s ngố ười không th d ng nói d i và ó là nh ng ngể ừ ố đ ữ ười có kh ả

n ng ki m soát b n thân kém ã không ch ng n i s cám d , ngay c n u, ă ể ả đ ố ổ ự ỗ ả ế

nh trong tình hu ng này, h hoàn toàn không ư ố ọ đạ đượ đ ềt c i u gì t vi c nói ừ ệ

d i H ch ang nói d i vì thích nói d i.ố ọ ỉ đ ố ố

Nó có th khi n b n s n sàng hy sinh vì ng ể ế ạ ẵ ườ i khác?

Nh ng l i ích c a kh n ng ki m soát b n thân ã tr nên quá n i ti ng ữ ợ ủ ả ă ể ả đ ở ổ ế đến

n i ngỗ ười ta d dàng b qua nh ng b t l i c a kh n ng ki m soát b n thân, ễ ỏ ữ ấ ợ ủ ả ă ể ả

vì chúng ch có m t ít.ỉ ộ

Trong nghiên c u c a Righetti et al., (2013) phát hi n th y trong nh ng m i ứ ủ ệ ấ ữ ố

quan h cá nhân thân thi t, nh ng ngệ ế ữ ười có s ki m soát b n thân kém là ự ể ả

nh ng ngữ ườ ẵi s n sàng hy sinh cho đối tác c a h ủ ọ

i u này là do ôi lúc ph n ng b n n ng u tiên ó là hy sinh nh ng l i ích

c a riêng b n vì ngủ ạ ười khác i u này x y ra trĐ ề ả ước khi l i ích c a b n thân ợ ủ ả

nh y vào.ả

Nh ng nh ng ngư ữ ườ đi áng yêu v i kh n ng ki m soát b n thân kém ó ớ ả ă ể ả đ

không th t giúp b n thân h Trể ự ả ọ ước khi h bi t nh ng vi c h ã làm thì h ọ ế ữ ệ ọ đ ọ

ã làm 1 vi c gì ó t t

Nó có th làm b n công b ng h n? ể ạ ằ ơ

Thu n l i khác c a ngậ ợ ủ ười có kh n ng ki m soát b n thân kém ả ă ể ả đế ừn t 1 nghiên c u c a Halali et al (2013): h công b ng h n Ho c ít nh t thì h ã ứ ủ ọ ằ ơ ặ ấ ọ đ

hành động công b ng h n trong 1 trò ch i kinh t ằ ơ ơ ế được ch i trong phòng ơ

th c nghi m g i là 'the ultimatum game'.ự ệ ọ

gi i thích chúng, h ngh r ng nh ng ng i có kh n ng ki m soát b n

thân kém ã hành đ động công b ng h n vì s s ít công b ng gây ra s t ằ ơ ợ ự ằ ự ừ

ch i.ố

Có l , ph n ng b n n ng ẽ ả ứ ả ă đầu tiên là hành động công b ng và i u này ch bằ đ ề ỉ ị

ki m ch b i nh ng suy ngh ích k h n sau này.ề ế ở ữ ĩ ỷ ơ

Cho dù l i gi i thích là gì thì có v nh trong 1 s tình hu ng, ngờ ả ẻ ư ố ố ười có kh ả

n ng ki m soát b n thân kém hành ă ể ả động công b ng h n.ằ ơ

Nó có th giúp b n b hút thu c? ể ạ ỏ ố

Ch c ch n là kh n ng ki m soát b n thân là d dàng khi b n ang c g ng ắ ắ ả ă ể ả ễ ạ đ ố ắ

b hút thu c ho c b t kì thói quen x u kéo dài nào khác Nh ng làm th nào ỏ ố ặ ấ ấ ư ế

b n có th nâng cao kh n ng ki m soát b n thân c a b n khi nó b c n ki t ạ ể ả ă ể ả ủ ạ ị ạ ệ

sau 1 ngày dài, c ng th ng?ă ẳ

1 cách để ch ng l i kh n ng ki m soát b n thân kém là s d ng t duy tr u ố ạ ả ă ể ả ử ụ ư ừ

tượng Khi chúng ta suy ngh 1 cách tr u tĩ ừ ượng thì chúng ta k t n i v i ế ố ớ

nh ng m c tiêu t ng th c a chúng ta h n.ữ ụ ổ ể ủ ơ

i u này c ki m tra v i nh ng ng i ang c g ng b hút thu c lá (Chiou

et al., 2013) Nh ng ngữ ười tham gia t p trung vào lí do t i sao h ang b hútậ ạ ọ đ ỏ

thu c ã ki m ch ố đ ề ế để hút ít thu c h n Vì nó nâng cao kh n ng ki m soát ố ơ ả ă ể

b n thân b suy y u c a h ả ị ế ủ ọ

Nó có th c i thi n s t p trung tinh th n c a b n? ể ả ệ ự ậ ầ ủ ạ

1 trong nh ng l i ích chính c a kh n ng ki m soát b n thân ó là nó nâng ữ ợ ủ ả ă ể ả đ

cao s t p trung tinh th n và kh n ng ph t l nh ng ý ngh lo l ng.ự ậ ầ ả ă ớ ờ ữ ĩ ắ

Quá trình này được nhìn th y trong 1 nghiên c u b i Bertrams et al (2013) ấ ứ ở

ã yêu c u ng i tham gia c gi i toán trong u h trong khi ang b áp l c

Nh ng ngữ ười có kh n ng ki m soát b n thân kém trong lúc ó ã b sao ả ă ể ả đ đ ị

lãng nhi u h n b i nh ng ý ngh tiêu c c và th c hi n nhi m v t h n.ề ơ ở ữ ĩ ự ự ệ ệ ụ ệ ơ

Nó có th làm b n d ng rình mò ể ạ ừ đố i tác c a b n? ủ ạ

B n ã bao gi ạ đ ờ đọc tr m email ho c tin nh n c a b n ộ ặ ắ ủ ạ đờ ủi c a b n ch a, ạ ư

ho c l c ví c a h ho c dò h i vi c t i qua h âu? Nó khá ph bi n, 1 ặ ụ ủ ọ ặ ỏ ệ ố ọ ở đ ổ ế

kh o sát cho th y 2/3 ngả ấ ườ ẻ đi tr ã xâm ph m s riêng t c a ạ ự ư ủ đối tác c a h ủ ọ

1 th i i m nào ó

ở ờ đ ể đ

Nh ng m i quan h mà không có s tin tữ ố ệ ự ưởng thì khó mà t n t i Nh ng có lồ ạ ư ẽ

nó còn h n c s tin tơ ả ự ưởng, mà nó còn là kh n ng ki m soát b n thân Có lả ă ể ả ẽ

1 s ngố ười tin tưởng b n ạ đờ ủi c a h , nh ng không th ki m ch b n thân ọ ư ể ề ế ả để

không rình mò

Nghiên c u m i c a Buyukcan-Tetik et al., (2013) phát hi n th y i u ó, ứ ớ ủ ệ ấ đ ề đ

trong s nh ng c p v ch ng, hành vi rình mò ch th p h n khi 1 ngố ữ ặ ợ ồ ỉ ấ ơ ườ ừi v a tin tưởng đối tác và có kh n ng ki m soát b n thân cao.ả ă ể ả

Do ó, dđ ường nh vi c rình mò ư ệ đối tác c a b n không nh t thi t có ngh a là ủ ạ ấ ế ĩ

b n không tin h , mà có th b n không th kháng c i u ó (ngay c khi b nạ ọ ể ạ ể ự đ ề đ ả ạ

không mong đợi phát hi n th y i u gì).ệ ấ đ ề

Nó có th làm các nhà lãnh ể đạ o trái đạ đứ o c?

Các nhà lãnh đạo thường ch u nhi u áp l c khi làm vi c i u này có xu ị ề ự ệ Đ ề

hướng làm c n ki t s c m nh ý chí c a h , và i u ó có ngh a là dạ ệ ứ ạ ủ ọ đ ề đ ĩ ưới 1 s ố

tình hu ng, h khó mà ố ọ đưa ra nh ng quy t nh úng.ữ ế đị đ

i v i nh ng v lãnh o có nh n th c o c th p thì có l i u này làm

Đố ớ ữ ị đạ ậ ứ đạ đứ ấ ẽ đ ề

h có nhi u kh n ng ọ ề ả ă đưa ra nh ng quy t nh trái ữ ế đị đạ đứo c

Joosten et al (2013) phát hi n th y khi nh ng nhà lãnh ệ ấ ữ đạo có nh ng tiêu ữ

chu n ẩ đạ đứo c cao b áp l c thì h nhìn chung v n làm i u úng Nh ng ị ự ọ ẫ đ ề đ ư đối

v i nh ng nhà lãnh ớ ữ đạo mà có đạ đứ đo c áng ng thì kh n ng ki m soát b nờ ả ă ể ả

thân kém làm h có nhi u kh n ng trọ ề ả ă ượt kh i quy t c và có nh ng hành vi ỏ ắ ữ

trái đạ đứo c

Vì v y, kh n ng ki m soát b n thân kém có th làm các nhà lãnh ậ ả ă ể ả ể đạo vô đạo

c n u h có nh ng tiêu chu n o c th p

Nó có th làm b n d b thôi miên? ể ạ ễ ị

B n có th ngh r ng - b thôi miên t c là t b kh n ng ki m soát b n thân ạ ể ĩ ằ ị ứ ừ ỏ ả ă ể ả

c a b n cho 1 ngủ ạ ười khác Và người ta cho r ng th t d ằ ậ ễ để thôi miên 1 người

có kh n ng ki m soát b n thân th p.ả ă ể ả ấ

ó là lý thuy t c a Ludwig et al (2013) khi h thôi miên 154 ng i tham gia

và c ng o kh n ng ki m soát b n thân c a h ũ đ ả ă ể ả ủ ọ

Trái ngược v i mong ớ đợ ủi c a h , h phát hi n th y, có kh n ng ki m soát ọ ọ ệ ấ ả ă ể

b n thân cao h n làm con ngả ơ ườ ễ ịi d b thôi miên h n.ơ

H gi i thích r ng, ngọ ả ằ ười có kh n ng ki m soát b n thân cao thì n l c h n ả ă ể ả ỗ ự ơ

“làm t t” khi h ang b thôi miên Còn ng i có kh n ng ki m soát b n

thân th p h n thì b sao lãng và không chú ý nhi u ấ ơ ị ề đế ờn l i ch d n thôi miên, ỉ ẫ

do ó h ít d b thôi miên.đ ọ ễ ị