Làm một ai đó trở nên ngu ngốc bằng cách khen họ thông minh

Làm một ai đó trở nên ngu ngốc bằng cách khen họ

thông minh

M t quan i m ph bi n trong v n hóa M ó là b ng cách khen trí tu và ộ đ ể ổ ế ă ĩ đ ằ ệ

n ng l c c a m t ngă ự ủ ộ ười, b n có th giúp nâng cao lòng t tin c a h , t ng ạ ể ự ủ ọ ă

ng c làm vi c và thành t u c a h

Dù i u này nghe có v h p lý, chúng tôi nh n th y nh ng ngđ ề ẻ ợ ậ ấ ữ ười quá t p ậ

trung vào trí thông minh c a h có th d làm kém h n Có l vi c khen ng i ủ ọ ể ễ ơ ẽ ệ ợ

trí tu khi con ngệ ười thành công, thay vì làm t ng s t tin và thành t u c a ă ự ự ự ủ

h , có th khi n h t p trung vào vi c o lọ ể ế ọ ậ ệ đ ường/ ánh giá trí tu c a h , tránh đ ệ ủ ọ

né m o hi m và hoài nghi v trí thông minh c a b n thân khi h th t b i.ạ ể ề ủ ả ọ ấ ạ

Trong m t lo t nghiên c u v i các sinh viên (Mueller & Dweck 1998) giao choộ ạ ứ ớ

sinh viên m t nhi m v thách th c T t c nh ng sinh viên thành công trong ộ ệ ụ ứ ấ ả ữ

nhi m v ệ ụ đầu tiên đề đượu c khen ng i v thành tích c a h Tuy nhiên, h ợ ề ủ ọ ọ

c khen theo nh ng cách khác nhau M t s c khen v trí thông minh

c a h trong nhi m v , m t s ủ ọ ệ ụ ộ ố được khen v s n l c c a h và m t s ề ự ỗ ự ủ ọ ộ ố

c khen v thành tích xu t s c c a h Nhóm cu i là “nhóm ki m soát” và

nó thường r i vào gi a hai nhóm kia.ơ ữ

Th t khó mà tin r ng cách khen ng i khác nhau cho cùng nhi m v l i có th ậ ằ ợ ệ ụ ạ ể

gây ra nhi u nh hề ả ưởng, nh ng nó ã có m t nh hư đ ộ ả ưởng l n ớ đến nh ng suy ữ

ngh , c m xúc và thành tích sau ó c a các sinh viên.ĩ ả đ ủ

Th nh t, sau thành công c a h , các sinh viên ứ ấ ủ ọ được trao m t s l a ch n ộ ự ự ọ

v h mu n làm nhi m v gì trong bu i sau H có mu n th c hi n m t nhi mề ọ ố ệ ụ ổ ọ ố ự ệ ộ ệ

v em l i c h i h c h i i u m i và quan tr ng, nh ng mang tính thách ụ đ ạ ơ ộ ọ ỏ đ ề ớ ọ ư

th c? Hay là h mu n m t nhi m v an toàn h n nh ng ứ ọ ố ộ ệ ụ ơ ư đảm b o thành ả

công? H u h t sinh viên ầ ế được khen v trí thông minh mu n nhi m v sau – ề ố ệ ụ

h mu n i u ch c ch n H s n sàng hy sinh m t c h i ọ ố đ ề ắ ắ ọ ẵ ộ ơ ộ đầy ý ngh a ĩ để ọ h c

h i ỏ để đảm b o r ng h s ti p t c trông thông minh Ngả ằ ọ ẽ ế ụ ượ ạc l i, 90% s sinh ố

viên được khen v s n l c ch n nhi m v h c h i có tính thách th c H ề ự ỗ ự ọ ệ ụ ọ ỏ ứ ọ

s n sàng ch p nh n m c sai sót, vì h ánh giá cao vi c h c h i h n là b o ẵ ấ ậ ắ ọ đ ệ ọ ỏ ơ ả

v b n thân.ệ ả

Ti p theo, các sinh viên ế được giao cho nhi m v th hai, khó h n nhi u H ệ ụ ứ ơ ề ọ

ã th c hi n kém h n r t nhi u so v i nhi m v u S khó kh n này nh

hưởng đến h nh th nào? Nó tác ọ ư ế động đến s thích thú v i nhi m v c a ự ớ ệ ụ ủ

h nh th nào? Bây gi h c m nh n v n ng l c c a h ra sao? Và h ã ọ ư ế ờ ọ ả ậ ề ă ự ủ ọ ọ đ

th c hi n t t m t nhi m v ti p theo (nhi m v này r t gi ng v i nhi m v ự ệ ố ộ ệ ụ ế ệ ụ ấ ố ớ ệ ụ

u tiên) nh th nào?

Nh ng sinh viên ữ được khen v trí tu cho th y m t s gi m sút khó tin trong ề ệ ấ ộ ự ả

s thích thú c a h v i nhi m v khi h ự ủ ọ ớ ệ ụ ọ đụng ph i khó kh n H c ng cho ả ă ọ ũ

th y m t s gi m sút trong khao khát mu n em v n ấ ộ ự ả ố đ ấ đề ề v nhà để luy n t p ệ ậ

Ngượ ạc l i, khi các sinh viên được khen v s n l c thì không có s gi m sútề ự ỗ ự ự ả

v lòng yêu thích v i nhi m v m c cho khó kh n Th m chí, nhi u ngề ớ ệ ụ ặ ă ậ ề ười còn thích nhi m v h n, h th y nó có nhi u thách th c h n Thêm n a, các ệ ụ ơ ọ ấ ề ứ ơ ữ

sinh viên ó h m h em v n đ ă ở đ ấ đề ề v nhà để luy n t p.ệ ậ

Thành tích kém h n có ý ngh a gì v i các sinh viên trong nghiên c u này? ơ ĩ ớ ứ

Nh ng sinh viên ữ được khen v trí tu nói v i chúng tôi r ng h ngh h khôngề ệ ớ ằ ọ ĩ ọ

thông minh và không gi i v nhi m v Nói cách khác, n u thành công cho hỏ ề ệ ụ ế ọ

bi t r ng h thông minh, thì th t b i bây gi cho h bi t r ng h ngu ng c Hế ằ ọ ấ ạ ờ ọ ế ằ ọ ố ọ

t ng h c cách ánh giá trí tu c a h t thành tích Ngừ ọ đ ệ ủ ọ ừ ượ ạc l i, nh ng sinh ữ

viên được khen v s n l c ngh r ng thành tích kém h n ề ự ỗ ự ĩ ằ ơ đơn gi n yêu c u ả ầ

h n l c nhi u h n trong tọ ỗ ự ề ơ ương lai H không nghi ng v b n thân ho c trí ọ ờ ề ả ặ

tu c a h ệ ủ ọ

Cu i cùng, chúng tôi giao cho t t c sinh viên nhi m v th ba, ó các v n ố ấ ả ệ ụ ứ ở đ ấ

khó ngang b ng v i nhi m v u tiên mà h t ng thành công Nh ng

sinh viên t ng ừ được khen v trí tu cho th y s suy gi m áng k trong thànhề ệ ấ ự ả đ ể

tích c a h t nhi m v ủ ọ ừ ệ ụ đầu sang nhi m v th ba này và bây gi h là nhómệ ụ ứ ờ ọ

có thành tích kém nh t trong ba nhóm.ấ

Nh ng sinh viên ữ được khen v n l c cho th y s ti n b l n v thành tích tề ỗ ự ấ ự ế ộ ớ ề ừ

nhi m v ệ ụ đầu sang nhi m v th ba này và bây gi h là nhóm có thành tích ệ ụ ứ ờ ọ

cao nh t trong ba nhóm.ấ

Chúng tôi ã l p l i nghiên c u b n l n và nh n đ ặ ạ ứ ố ầ ậ được nh ng k t qu tữ ế ả ương

t m i l n.ự ỗ ầ

M t vài phát hi n t nh ng nghiên c u ó c ng áng ộ ệ ừ ữ ứ đ ũ đ đượ đề ậc c p Trong

m t trong s các nghiên c u, chúng tôi ã yêu c u các sinh viên vi t m t ộ ố ứ đ ầ ế ộ

o n v n ng n cho m t sinh viên ch a bi t tr ng khác v nh ng kinh

nghi m c a h trong nghiên c u Chúng tôi c ng yêu c u h k v s i m ệ ủ ọ ứ ũ ầ ọ ể ề ố đ ể

c a h trong t ng nhi m v 40% s sinh viên t ng ủ ọ ừ ệ ụ ố ừ được khen v trí tu c a ề ệ ủ

h ã nói d i v s i m, i u ch nh nó cao h n trong báo cáo c a h so v i ọ đ ố ề ố đ ể đ ề ỉ ơ ủ ọ ớ

sinh viên khác R t ít sinh viên hai nhóm kia làm nh v y i u này có ấ ở ư ậ Đ ề

ngh a là ĩ đố ới v i nh ng sinh viên ữ được khen v trí tu , s i m c a h là m t ề ệ ố đ ể ủ ọ ộ

s ph n ánh quan tr ng v b n thân h mà h c m th y thôi thúc ph i nâng ự ả ọ ề ả ọ ọ ả ấ ả

i m H ánh ng thành tích c a h v i giá tr c a h H c ng tin r ng trí

đ ể ọ đ đồ ủ ọ ớ ị ủ ọ ọ ũ ằ

thông minh là m t ph m ch t c nh, không thay ộ ẩ ấ ố đị đổ ới l n h n nh ng sinh ơ ữ

viên được khen v n l c.ề ỗ ự

Dù ó là nh ng th c nghi m ng n h n, chúng cho th y nh ng nh hđ ữ ự ệ ắ ạ ấ ữ ả ưởng

l n mà nh ng ni m tin quan tr ng có th có lên ớ ữ ề ọ ể động c làm vi c và thành ơ ệ

tích Khen ng i trí thông minh d y cho các sinh viên r ng trí thông minh là ợ ạ ằ

m t ph m ch t c nh và do ó nó có th ộ ẩ ấ ố đị đ ể đượ đc ánh giá t thành tích c a ừ ủ

h H nhanh chóng tr nên s hãi thách th c, h hy sinh vi c h c h i và h ọ ọ ở ợ ứ ọ ệ ọ ỏ ọ

không còn thích n l c Không ng c nhiên, nh ng k n ng c a h b thi t h i.ỗ ự ạ ữ ỹ ă ủ ọ ị ệ ạ

Ngượ ạ ờc l i, l i khen t p trung vào s n l c dậ ự ỗ ự ường nh truy n ư ề đạ ằt r ng

nh ng k n ng v nhi m v có th ữ ỹ ă ề ệ ụ ể đạ đượt c thông qua n l c Nh ng sinh ỗ ự ữ

viên ó mu n h c h i nhi u h n và thích thú v i th thách.đ ố ọ ỏ ề ơ ớ ử

Tóm l i,trái ngạ ược v i ni m tin ph bi n, khen ng i trí thông minh c a con ớ ề ổ ế ợ ủ

người không làm h m nh thêm Nó có th làm h ph n ch n t m th i, ọ ạ ể ọ ấ ấ ạ ờ

nh ng nó truy n nh ng ni m tin làm h d b t n thư ề ữ ề ọ ễ ị ổ ương

M t s t p trung vào trí thông minh có th làm ngộ ự ậ ể ười thông minh tr nên ngu ở

ng c; m t s t p trung vào n l c có th làm con ngố ộ ự ậ ỗ ự ể ười thông minh h n.ơ