Bạn có vô tình làm hại động cơ làm việc của bạn

Bạn có vô tình làm hại động cơ làm việc của bạn?

“Làm th nào tôi có th thúc ế ể đẩy b n thân làm vi c?” Tôi t ng h i b n thân ả ệ ừ ỏ ả câu ó nhi u l n trong cu c đ ề ầ ộ đời tôi

Nó th t bu n cậ ồ ười Còn ây là m t s câu mà tôi ch a bao gi h i mình:đ ộ ố ư ờ ỏ Làm th nào tôi có th thúc ế ể đẩy b n thân n pizza?ả ă

Làm th nào tôi có th thúc ế ể đẩy b n thân nói chuy n v i m t ph n quy n ả ệ ớ ộ ụ ữ ế

r ?ũ

Làm th nào tôi có th thúc ế ể đẩy b n thân c i b ả ở ộ đồ ạ l nh, m ẩ ướt và trèo vào

b n t m nồ ắ ước nóng?

Làm th nào tôi có th thúc ế ể đẩy b n thân ch i game a thích c a tôi?ả ơ ư ủ

T i sao có quá nhi u ho t ạ ề ạ động h p d n h n nhi u so v i làm vi c?ấ ẫ ơ ề ớ ệ

Tôi th y nh ng ho t ấ ữ ạ động trên thúc đẩy tôi t bên trong Còn công vi c c a ừ ệ ủ tôi thì thường là không? T i sao?ạ

M t s ho t ộ ố ạ động trên được thi t k ế ế để giúp th a mãn nh ng nhu c u th lý ỏ ữ ầ ể

c a tôi ngay l p t c (v th c n, tình d c, s m áp) Nh ng ho t ủ ậ ứ ề ứ ă ụ ự ấ ữ ạ động ó là đ

c n thi t cho s t n t i c a tôi.ầ ế ự ồ ạ ủ

Nh ng, khi chúng ta so sánh nh ng ho t ư ữ ạ động gi i trí lúc r nh r i v i làm ả ả ỗ ớ

vi c, thì s vi c tr nên h i khó hi u Làm vi c dệ ự ệ ở ơ ể ệ ường nh có m t m i quan ư ộ ố

h m nh m h n nhi u cho s kh e m nh v m t ti n hóa c a chúng ta h n ệ ạ ẽ ơ ề ự ỏ ạ ề ặ ế ủ ơ

là ch i game.ơ

T i sao con ng ạ ườ i tìm đế n các c a hàng ử đồ ă n nhanh?

Món th t bò h m v i cà r t, b p c i và khoai tây t ng là món n ngon nh t ị ầ ớ ố ắ ả ừ ă ấ

Nh ng bây gi chúng ta có pizza và bánh ng t Và khoai tây c n ư ờ ọ ầ đượ ẩc t m gia v và chiên n u chúng mu n nh n ị ế ố ậ được s chú ý c a chúng ta.ự ủ

Nhi u ngề ườ đi ang b t ắ đầu ngh r ng th c n nhanh là m t kích thích siêu-ĩ ằ ứ ă ộ bình thường đố ới v i con người

Nh ng th c ph m toàn ph n, v i lữ ự ẩ ầ ớ ượng nước nhi u h n, hàm lề ơ ượng ch t x ấ ơ cao h n, ít mu i và gia v h n, là nh ng ph n thơ ố ị ơ ữ ầ ưởng bình thường c a hành ủ

vi tìm ki m th c n Chúng ta nên thích nh ng lo i th c n ó Nh ng chúng ế ứ ă ữ ạ ứ ă đ ư

ta không còn thích chúng nhi u nh trề ư ước Chúng ta ã n m pizza, và s đ ế ự

vi c có th không bao gi v n nh th n a.ệ ể ờ ẫ ư ế ữ

Trong trường h p c a ợ ủ đồ ă n nhanh, Pizza em l i nhi u đ ạ ề đường, mu i, ch t ố ấ béo và gia v theo m t cách tị ộ ương đối m nh khi so sánh v i nh ng th c ạ ớ ữ ự

ph m toàn ph n Vì v y, hành vi theo u i và n pizza ẩ ầ ậ đ ổ ă được c ng c m nh ủ ố ạ

m h n hành vi theo u i và n nh ng ẽ ơ đ ổ ă ữ đồ ă n có ít gia v h n, ít calo và nhi u ị ơ ề

ch t x h n.ấ ơ ơ

Và i u ó có ngh a là, khi chúng ta ói, và b t đ ề đ ĩ đ ắ đầu ngh ĩ đế ăn n món gì, thì pizza và nh ng ữ đồ ă n ti n l i khác nhi u kh n ng xu t hi n trong tâm trí ệ ợ ề ả ă ấ ệ chúng ta h n là món bò h m ơ ầ đơn gi n ả Để làm món bò h m ngon có th t n ầ ể ố nhi u gi chu n b , nh ng b n ch t n vài phút ề ờ ẩ ị ư ạ ỉ ố để ố t ng th c n nhanh vào ứ ă

b ng, và ta không ng c nhiên khi con ngụ ạ ườ ăi n nhi u th c n siêu-bình ề ứ ă

thường, và ít th c n bình thứ ă ường

N u th c n nhanh óng m t vai trò nhân qu trong nh ng v n ế ứ ă đ ộ ả ữ ấ đề ề ể v ti u

ng và béo phì, thì khi ó ây là tr ng h p khác c a kích thích siêu-bình

thường gây ra hành vi kém thích nghi

Bây gi , v i quan i m v “kích thích siêu-bình thờ ớ đ ể ề ường”, hãy quay l i v i ạ ớ công vi c.ệ

Làm vi c nh m t cách ệ ư ộ để đ áp ng nh ng nhu c u tâm lý c b n ứ ữ ầ ơ ả

Theo lý thuy t t nh o t (Self Determination Theory), loài ngế ự đị đ ạ ười chúng ta

có 3 nhu c u tâm lý chính Chúng ta có m t nhu c u v tính t ch ầ ộ ầ ề ự ủ

(autonomy), m t nhu c u v n ng l c (competence) và m t nhu c u v quan ộ ầ ề ă ự ộ ầ ề

h (k t n i v i m t c ng ệ ế ố ớ ộ ộ đồng)

Và, làm vi c là m t cách tuy t v i ệ ộ ệ ờ để ỏ th a mãn nh ng nhu c u ó.ữ ầ đ

N u b n là m t th rèn trong m t th tr n th i Trung c , thì công vi c c a b nế ạ ộ ợ ộ ị ấ ờ ổ ệ ủ ạ không ph i là hoàn h o Nó có th t nh t, và nhu c u c a m i ngả ả ể ẻ ạ ầ ủ ọ ườ đố ới i v i

d ch v c a b n s có nh ng th ng tr m Nh ng b n c ng có th trau d i ị ụ ủ ạ ẽ ữ ă ầ ư ạ ũ ể ồ ngh c a b n theo th i gian, và tr thành m t b c th y v kim lo i S không ề ủ ạ ờ ở ộ ậ ầ ề ạ ẽ

có ai ch b o b n ph i làm công vi c c a b n nh th nào, b i vì không có ai ỉ ả ạ ả ệ ủ ạ ư ế ở

gi i ngh ó nh b n Và n u có b t kì ai c n ỏ ề đ ư ạ ế ấ ầ đến d ch v rèn, thì b n là ị ụ ạ chuyên gia cung c p d ch v ó cho c ng ấ ị ụ đ ộ đồng

Nói ng n g n là, ngh c a b n em ắ ọ ề ủ ạ đ đến cho b n tính t ch và c m giác có ạ ự ủ ả

n ng l c Và, vì nh ng ngă ự ữ ười khác ph thu c vào b n ụ ộ ạ để có nh ng k n ng ữ ỹ ă

c a b n c ng nh b n ph thu c vào h ủ ạ ũ ư ạ ụ ộ ọ để có nh ng k n ng c a h , nên ữ ỹ ă ủ ọ công vi c c a b n góp ph n vào c m giác k t n i v i c ng ệ ủ ạ ầ ả ế ố ớ ộ đồng c a b n.ủ ạ Chúng ta b thu hút trị ước nh ng ho t ữ ạ động h a h n em l i tính t ch , n ngứ ẹ đ ạ ự ủ ă

l c và s k t n i Và i u ó có ngh a là chúng ta ít nh t có th b thu hút ự ự ế ố đ ề đ ĩ ấ ể ị

trước m t s lo i công vi c.ộ ố ạ ệ

Tuy nhiên, có m t lý do cho th y ví d này ộ ấ ụ đế ừ ộn t m t th i ờ đạ đi ã qua r i Vì ồ

m t s ộ ố đặ đ ểc i m c a th gi i công vi c th i hi n ủ ế ớ ệ ờ ệ đại có th gây th t v ng cho ể ấ ọ

nh ng nhu c u tâm lý c a chúng ta.ữ ầ ủ

Trong th gi i hi n ế ớ ệ đại, tính t ch thự ủ ường b làm m t hi u l c b i nhu c u ị ấ ệ ự ở ầ

c a các công ty là ph i h p nh ng ho t ủ ố ợ ữ ạ động c a m t nhân viên này v i ủ ộ ớ nhân viên khác

Và c m giác có n ng l c c ng b làm m t hi u l c b i th c t là chúng ta ả ă ự ũ ị ấ ệ ự ở ự ế ang s ng trong m t ngôi làng có 7 t ng i thay vì vài tr m ng i Trong

m t ngôi làng th i x a, chúng ta có th t n 500 gi ộ ờ ư ể ố ờ để đạ đượt c v trí “chuyênị gia” cho m t k n ng Nh ng trong th gi i hi n ộ ỹ ă ư ế ớ ệ đại, chúng ta có th ph i làm ể ả

vi c c cu c ệ ả ộ đời mà v n c m th y mình t m thẫ ả ấ ầ ường

ó là ch a nói n vi c nhi u ng i không yêu thích công vi c c a h ngày

nay Th c t là ch có m t s ngự ế ỉ ộ ố ười có động c tích c c mu n th ng ti n ơ ự ố ẳ ế trong s nghi p Còn ph n l n ch “làm vi c ự ệ ầ ớ ỉ ệ để mong đến ngày cu i tu n.”ố ầ

Nh ng ho t ữ ạ độ ng gi i trí lúc r nh r i ang ngày càng lôi cu n ả ả ỗ đ ố

Con người chúng ta ã phát minh ra nhi u ho t đ ề ạ động gi i trí lúc r nh r i, và ả ả ỗ

nh ng ho t ữ ạ động áng làm nh t đ ấ đượ ực l a ch n và thay ọ đổi, còn nh ng ho t ữ ạ

ng kém thú v thì b quên lãng

Khi th gi i tr nên nh bé h n qua vài th k v a qua, chúng ta không ch cóế ớ ở ỏ ơ ế ỷ ừ ỉ

th ch n nh ng trò ch i gi i trí ể ọ ữ ơ ả được phát tri n trong c ng ể ộ đồng c a chúng ta ủ

mà còn nh ng trò ữ được phát tri n nh ng c ng ể ở ữ ộ đồng khác trên th gi i.ế ớ

Môn ném a là m t ho t đĩ ộ ạ động r t h p d n ấ ấ ẫ đố ới v i nhi u ngề ười Ch i ném aơ đĩ

òi h i nhi u k n ng khác nhau, em l i cho con ng i nhi u c h i phát

tri n n ng l c M i cú ném em l i s c ng c ôi lúc s c ng c là tích c c,ể ă ự ỗ đ ạ ự ủ ố Đ ự ủ ố ự

và ôi lúc là tiêu c c Vì có nhi u ki u ném, và nh ng ngđ ự ề ể ữ ười ch i có nh ng ơ ữ

kh n ng th ch t khác nhau nên h có m t s quy n t do ả ă ể ấ ọ ộ ố ề ự để phát tri n m t ể ộ

ki u ch i mang tính cá nhân phù h p v i nh ng kh n ng t nhiên c a h ể ơ ợ ớ ữ ả ă ự ủ ọ

Và nh ng ki u ch i khác nhau có th tr nên quan tr ng khi ch i m t ôi 2 ữ ể ơ ể ở ọ ơ ộ đ

người ch i trung bình v i nh ng k n ng b sung cho nhau có th th y b n ơ ớ ữ ỹ ă ổ ể ấ ả thân h ghép c p trong m t nhóm Và ó là m t công th c ch c ch n thành ọ ặ ộ đ ộ ứ ắ ắ công cho c m giác k t n i.ả ế ố

Nói ng n g n, trò ném a em ắ ọ đĩ đ đến cho người ch i c m giác có n ng l c, t ơ ả ă ự ự

ch và k t n i Và nó em ủ ế ố đ đến c m giác ó nhanh h n và thu n khi t h n b tả đ ơ ầ ế ơ ấ

kì công vi c nào h có.ệ ọ

Và i u ó m i ch là s b t đ ề đ ớ ỉ ự ắ đầu.

Trong quá kh , nh ng ho t ứ ữ ạ động gi i trí c a chúng ta phát tri n h n và lôi ả ủ ể ơ

cu n h n thông qua m t quá trình mày mò và ch n l c tố ơ ộ ọ ọ ương đối ch m.ậ

Nh ng hi n nay, các nhà phát tri n video game r t có ý th c trong vi c thi t ư ệ ể ấ ứ ệ ế

k nh ng game ế ữ để ỏ th a mãn nhu c u v tính t ch , n ng l c và k t n i c a ầ ề ự ủ ă ự ế ố ủ chúng ta Và nh ng game ó ang phát tri n ngày càng lôi cu n h n.ữ đ đ ể ố ơ

Ví d , Skyrim cho phép ngụ ười ch i i ơ đ đến b t kì n i nào trong th gi i game ấ ơ ế ớ

g n nh b t kì lúc nào, và cho phép ngầ ư ấ ười ch i có m t s quy n t do ơ ộ ố ề ự để nhào n n nhân v t c a cô y theo hình nh c a riêng cô y Trò ch i em l i ặ ậ ủ ấ ả ủ ấ ơ đ ạ cho người ch i nh ng ngơ ữ ườ ạ ả để ậi b n o l p thành m t nhóm, và m i thành ộ ỗ viên c a nhóm óng góp m t k n ng ủ đ ộ ỹ ă độ đc áo cho s thành công c a nhóm.ự ủ

R t ít công vi c có th th a mãn nhu c u v tính t ch , n ng l c và s k t ấ ệ ể ỏ ầ ề ự ủ ă ự ự ế

n i c a m t ngố ủ ộ ười m t cách nhanh chóng và thu n khi t.ộ ầ ế

Nh ng game nh Skyrim, Call of Duty, và World of Warcraft có th em ữ ư ể đ đến

s t ch , n ng l c và s k t n i cho ngự ự ủ ă ự ự ế ố ười ch i, t t h n b t kì th gì trơ ố ơ ấ ứ ước

ây trong l ch s Và nh ng game ó ang ngày càng tr nên h p d n h n

Con người dành hàng tr m gi vào nh ng game ó.ă ờ ữ đ

Nh ng không ph i t t c m i ngư ả ấ ả ọ ườ đềi u thích video game Nh ng các nhà ư phát tri n game ang nhanh chóng tìm ra cách ể đ để cung c p nhi u ki u kinh ấ ề ể nghi m lôi cu n nhi u ki u ngệ ố ề ể ười khác nhau

Và nh ng ho t ữ ạ động khác, nh m ng xã h i và video gi i trí c ng nhanh ư ạ ộ ả ũ chóng phát tri n i u ó làm d y lên m t câu h i khác.ể Đ ề đ ấ ộ ỏ

Li u nh ng ho t ệ ữ ạ động gi i trí c a chúng ta có làm h i lòng ham mu n làm ả ủ ạ ố

vi c c a chúng ta?ệ ủ

N u chúng ta ang ói, và có m t ai ó mang m t c khoai tây nế đ đ ộ đ ộ ủ ướng, thì chúng ta có th không thích nó, m c cho th c t là m t c khoai tây có ch a ể ặ ự ế ộ ủ ứ dinh dưỡng t t Và m t ph n c a lí do chúng ta th y khoai tây không ngon ó ố ộ ầ ủ ấ đ

là vì nh ng th c n th i hi n ữ ứ ă ờ ệ đại ngon h n ã làm t ng m c ph n thơ đ ă ứ ầ ưởng

c a chúng ta Nh ng ph n thủ ữ ầ ưởng c , bình thũ ường không th bì ể được

Khi chúng ta h i b n thân “Làm sao tôi có th khi n b n thân làm công vi c ỏ ả ể ế ả ệ

c a tôi?”, có l chúng ta th y công vi c c a mình kém h p d n vì nh ng ho t ủ ẽ ấ ệ ủ ấ ẫ ữ ạ

ng gi i trí c a chúng ta ã nâng m c ph n th ng c a chúng ta, và chúng

ta c n m t ph n thầ ộ ầ ưởng m nh m h n ạ ẽ ơ để ỏ th a mãn nh ng nhu c u tâm lý ữ ầ

c a mình.ủ

Làm sao chúng ta có th t ng ể ă độ ng c làm vi c c a chúng ta? ơ ệ ủ

Có nhi u lý do gi i thích t i sao chúng ta m t ề ả ạ ấ động c làm vi c Th y công ơ ệ ấ

vi c tệ ương đố ẻi t nh t ho c không gây thích thú ch là m t lý do.ạ ặ ỉ ộ

N u chúng ta không rõ ràng v m c ích c a công vi c c a chúng ta thì ế ề ụ đ ủ ệ ủ chúng ta nên xác nh m c ích công vi c c a chúng ta.đị ụ đ ệ ủ

N u chúng ta không bi t làm th nào ế ế ế để làm m t vi c gì ó thì chúng ta nên ộ ệ đ

l p k ho ch k lậ ế ạ ỹ ưỡng h n ho c h c m t k n ng m i.ơ ặ ọ ộ ỹ ă ớ

Nh ng n u chúng ta thi u ư ế ế động l c vì chúng ta th y công vi c c a mình là ự ấ ệ ủ

bu n t , và chúng ta hay ngh v nh ng trò gi i trí h n là ngh v công vi c, ồ ẻ ĩ ề ữ ả ơ ĩ ề ệ thì khi ó chúng ta có th :đ ể

Làm cho công vi c c a chúng ta tr nên thú v h n.ệ ủ ở ị ơ

Gi m ti p xúc v i nh ng ‘th c n nhanh tâm lý’ ả ế ớ ữ ứ ă

D ng vui ch i quá nhi u bên ngoài công vi c ừ ơ ề ệ

ây không ph i là l i khuyên ph bi n Có l m t ngày nào ó, khi nh ng

robot và các ph n m m làm ầ ề được m i công vi c c a con ngọ ệ ủ ười, thì chúng ta

s ẽ đượ ực t do theo u i b t kì ho t đ ổ ấ ạ động lôi cu n nào.ố

Nh ng, n u b n nghiêm túc trong vi c th ng ti n s nghi p thì có l b n c n ư ế ạ ệ ă ế ự ệ ẽ ạ ầ

gi cho lòng ham mu n làm vi c c a b n m nh m Và i u ó có ngh a là ữ ố ệ ủ ạ ạ ẽ đ ề đ ĩ

b n nên xem xét c t gi m nh ng ho t ạ ắ ả ữ ạ động mà b n th y lôi cu n h n công ạ ấ ố ơ

vi c c a b n.ệ ủ ạ

N u b n mu n thành công trong công vi c, có l b n nên t b game a ế ạ ố ệ ẽ ạ ừ ỏ ư thích c a b n Ho c b n nên gi i h n th i gian trên Facebook Ho c b n nên ủ ạ ặ ạ ớ ạ ờ ặ ạ

d ng xem TV.ừ

Lý do là vì nh ng ho t ữ ạ động ó c nh tranh đ ạ để có được th i gian c a b n.ờ ủ ạ Khi

m chìm trong chúng, b n có th làm cho công vi c c a b n tr nên

bu n t và không h ng thú khi so sánh v i nh ng ho t ồ ẻ ứ ớ ữ ạ độ ng ó B n có đ ạ

th làm h i lòng ham mu n làm vi c c a b n ể ạ ố ệ ủ ạ