thực trạng thực hiện hợp đồng chuyển giao nhãn hiệu theo pháp luật việt nam

thực trạng thực hiện hợp đồng chuyển giao nhãn hiệu theo pháp luật việt nam thực trạng thực hiện hợp đồng chuyển giao nhãn hiệu theo pháp luật việt nam thực trạng thực hiện hợp đồng chuyển giao nhãn hiệu theo pháp luật việt nam thực trạng thực hiện hợp đồng chuyển giao nhãn hiệu theo pháp luật việt nam

1

Trong quá trình h i nh p kinh t qu c t , các doanh nghi p không nh ng ph i quan tâm đ n công tác t ch c s n xu t, kinh doanh mà còn ph i quan tâm đ n vi c xây d ng, b o v , qu ng bá đ nâng cao uy tín th ng hi u c a mình

Th ng hi u là y u t quan tr ng làm nên giá tr c a m t doanh nghi p Có nhi u đ nh ngh a khác nhau v th ng hi u, nh ng có th nói th ng hi u c a m t doanh nghi p đ c hình thành b i nhi u thành t thu c tài s n vô hình, nh nhãn

hi u, ki u dáng công nghi p, sáng ch , gi i pháp h u ích, uy tín c a doanh nghi p, hình nh c a doanh nghi p… Trong các thành t v a nêu thì nhãn hi u là thành t quan tr ng nh t, nó là các d u hi u tác đ ng tr c ti p đ n giác quan c a ng i tiêu dùng, nh nhìn th y (c u trúc t ng , màu s c, hình kh i… c a nhãn hi u), nghe th y (cách phát âm nhãn hi u), liên t ng đ n (ý ngh a c a nhãn hi u, ví d : hoa h ng

Nhãn hi u đ i v i doanh nghi p quan tr ng nh v y, th nh ng v n còn có r t

nhi u tr ng h p các doanh nghi p m c ph i sai sót trong vi c gi i quy t các v n đ liên quan đ n nhãn hi u Trong công trình ghiên c u d i đây, chúng tôi s đi sâu

phân tích và gi i quy t các v n đ liên quan đ n “ nhãn hi u”,đ c bi t là vi c chuy n giao và chuy n quy n s d ng nhãn hi u

1 Nh ng v n đ c b n v quy n s h u công nghi p đ i v i nhãn hi u

Nh chúng ta đã bi t, lao đ ng sang t o là m t trong nh ng đ c tính c a loài

ng i , con ng i mu n t n t i vào phát tri n thì ph i g n li n v i lao đ ng và trong quá trình lao đ ng đó ho t đ ng sáng t o là đi u không th thi u B i l con ng i luôn mu n tìm m i cách đ t i thi u hóa s c lao đ ng và chi phí t o

ra thành ph m đ ng th i c ng mu n t o ra nh ng s n ph m ngày càng hoàn thi n h n N u nh các n n kinh t truy n th ng ch y u d a vào s c lao đ ng

và m t ngu n s n có là tài nguyên thiên nhiên thì trong n n kinh t tri th c

hi n nay, khoa h c công ngh l i là y u t quy t đ nh đ i v i đà t ng tr ng kinh t c a m t qu c gia trong dài h n , hay nói cách khác khoa h c công ngh

là y u t quan tr ng t o ra s th nh v ng và cung c p ngu n n ng l ng cho

s phát tri n c a m t đ t n c M t khác, nh ng s n ph m khoa h c công ngh

mà con ng i sáng t o ra l i không gi ng v i nh ng v t ph m khác ó là

nh ng v t ph m vô hình mà b n thân ng i sang t o ra nó không th chi m

h u riêng cho b n thân mình , chúng r t d b chi m đo t s d ng ó c ng là

m t trong nh ng nguyên nhân cho lu t s h u trí tu ra đ i nh m b o v thành

qu c a các ho t đ ng sang t o con ng i và quy n s h u công nghi p là m t

b ph n c a lu t s h u trí tu nh m b o v quy n l i c a nh ng ng i ho t

đ ng trong l nh v c đ c bi t có ý ngh a xã hôi và kinh t quan tr ng này

3

Các đ i t ng c a quy n s h u công nghi p bao g m: sáng ch , ki u dáng

c ng nghi p, thi t k b trí m ch tích h p bán d n, nhãn hi u, tên th ng m i,

ch d n đ a lý và bí m t kinh doanh

Sáng ch , ki u dáng công nghi p, thi t k b trí , nhãn hi u và ch d n đ a lý

đ c pháp lu t b o h b ng v n b ng b o h

Trong s các đ i t ng c a quy n s h u công nghi p thì nhãn hi u là đ i

t ng đ c quan tâm nhi u nh t Vi c s n ph m c a m t doanh nghi p có bán

ch y đ c không, có đ c s a chu ng c a ng i tiêu dùng hay không ph thu c r t nhi u vào đ tin c y c a nhãn hi u đó Khác v i các tài s n h u hình, khi ch s h u khai thác và s d ng chúng thì m t h qu t t y u kéo theo là

s tiêu hao và c n ki t thì tài s n sang t o trí tu khi đ c khai thác và s d ng thì không nh ng không b gi m sút v s l ng và ch t l ng mà giá tr c a tài

s n đó còn đ c nâng cao

c bi t, v i nhãn hi u thì m t nhãn hi u s càng tr nên n i ti ng và có giá tr khi ph m vi s d ng c a nó đ c m r ng

Tr c h t, chúng ta c n tìm hi u v nhãn hi u trong n i dung quy n s h u công nghi p theo quy đ nh c a pháp lu t Vi t Nam

1.1 Khái ni m nhãn hi u

Nhãn hi u đóng vai trò quan tr ng trong s phát tri n c a n n kinh t th

tr ng và th ng mai qu c t Nhãn hi u ngoài ch c n ng chính là phân bi t hàng hóa d ch v c a các nhà s n xu t khác nhau trên th tr ng, cung c p

nh ng thông tin v s n ph m cho ng i tiêu dung trong vi c l a ch n còn là

bi u t ng cho hình nh và danh ti ng c a doanh nghi p, là y u t quy t đ nh tính c nh tranh c a hàng hóa , d ch v trên th tr ng và là m t tài s n kinh doanh có giá tr đ c bi t

Theo kho n 16 i u 4 Lu t s h u trí tu , “Nhãn hi u là d u hi u dùng đ hân

bi t hàng hóa d ch v c a các t ch c, cá nhân khác nhau”

Nhãn hi u th ng là các d u hi u nh m t t , ng (m t c m t ), hình nh,

bi u t ng, lô gô, ho c s k t h p các y u t này đ c s d ng trên hàng hóa

1.2 i u ki n b o h nhãn hi u

Theo i u 72 Lu t s h u trí tu , “nhãn hi u đ c b o h n u đáp ng đ c các đi u ki n sau đây: 1 Là d u hi u nhìn th y đ c d i d ng ch cái, t

ng i có th nh n bi t đ c qua thính giác ho c nhãn hi u là mùi h ng mà con ng i có th nh n bi t thông qua kh u giác hay nhãn hi u hàng hóa ch

đ n thu n đ c th hi n thông qua m t màu s c nh t đ nh Y u t màu s c là không th thi u đ i v i nhãn hi u hàng hóa b i u đi m gây n t ng v i th giác con ng i, qua đó nó giúp cho nhãn hi u th c hi n đ c ch c n ng phân

bi t c a mình

5

Các d u hi u b lo i tr khi xem xét đ c p v n b ng b o h đ c quy đ nh t i

i u 73, Lu t s h u trí tu , các d u hi u sau không đ c b o h d i danh ngh a nhãn hi u:

 D u hi u trùng ho c t ng t đ n m c gây nh m l n v i hình qu c kì, qu c huy c a các n c, t ch c chính tr xã h i ngh nghi p, t ch c xã h i, t ch c

xã hôi – ngh nghi p c a Vi t Nam và t ch c qu c t n u không đ c c quan t ch c đó cho phép Ví d nh tên vi t t t c a t ch c th ng m i th

gi i WTO s không đ c dùng đ làm nhãn hi u , tên th t, bi t hi u, bi t danh, hình nh c a lãnh t , anh hung dân t c, danh nhân c a Vi t Nam và c a n c ngoài; d u ch ng nh n, d u ki m tra, d u b o hành c a t ch c qu c t mà t

ch c đó có yêu c u không đ c s d ng, tr tr ng h p chính t ch c này

đ ng kí các d u hi u đó làm nhãn hi u ch ng nh n

V tiêu chí b o h th hai, nhãn hi u có kh n ng phân bi t là nhãn hi u bao

g m các y u t đ đ tác đ ng vào nh n th c, t o nên n t ng có kh n ng

l u gi trong trí nh hay ti m th c con ng i, b t kì ai khi ti p xúc v i chúng

đ u d dàng nh n th c và d ghi nh v chúng khi đ t bên c nh các nhãn hi u khác Có th có nhi u y u t đ c đáo không gi ng nh ng cái đã có nh ng l i quá nhi u chi ti t ph c t p ho c quá nhi u hình v r c r i khi n cho ng i ti p

c n khó n m b t và không th ghi nh đ c n i dung c u trúc cu nó

 Nhãn hi u không có kh n ng phân bi t n u nhãn hi u đó là d u hi u là các hình h c đ n gi n không có kh n ng phân bi t và gây n t ng cho th giác

ho c quá ph c t p g m nhi u đ ng nét r c r i; hay là các ch s , ch cái, ch thu c các ngôn ng thông d ng đ c hi u là b t kì ngôn ng không thông

d ng Hi n nay, m t s d u hi u s có kh n ng đ c đ ng kí t i C c s h u trí tuê n u d u hi u này thu c ngôn ng ti ng Vi t, ti ng Anh, ti ng Trung

Qu c, ti ng Pháp và ti ng Nga

Tuy nhiên c ng có ngo i l đ i v i nh ng tr ng h p nêu trên, đó là tr ng

h p các d u hi u này đã đ c s d ng và đã đ c th a nh n m t cách r ng rãi

v i danh ngh a là m t nhãn hi u

hi u trùng ho c t ng t v i các đ i t ng s h u công nghi p nh : tên

th ng m i đang đ c s d ng c a ng i khác mà vi c s d ng có th gây

nh m l n, ch d n đ a lý đang đ c b o h , ki u dáng công nghi p đ c b o h trên c s đ n đ ng kí ki u dáng công nghi p có ngày n p đ n ho c ngày u tiên s m h n

1.3 Phân lo i nhãn hi u: có r t nhi u cácể đ phân lo i nhãn hi u , c n c

7

 Nhãn hi u hình: bao g m hình v , nh ch p, bi u t ng, hình kh i (hình không gian ba chi u)

 Nhãn hi u k t h p: k t h p c t ng và hình nh

Nh ng nhãn hi u này có th đ c th hi n đen tr ng ho c k t h p c màu s c

 C n c nh ng quy đ nh v nhãn hi u thì nhãn hi u là d u hi u đ phân bi t hàng hóa và d ch v c a các cá nhân và t ch c kinh doanh khác nhau Nh

v y có th nói nhãn hi u g m 2 lo i c b n là nhãn hi u dung cho hàng hóa và nhãn hi u dung cho d ch v

 Nhãn hi u dùng cho hàng hóa là nh ng d u hi u đ phân bi t hàng hóa c a các ch th khác nhau, nó ch y u tr l i cho câu h i ai là ng i s n xu t ra

nh ng lo i hàng hóa , ch không ph i tr l i hàng hóa đó là cái gì Nhãn hi u dung cho hàng hóa có th đ c g n ngay trên chính hàng hóa hay trên bao bì

c a hàng hóa đó Hàng hóa đ c hi u là nh ng v t ph m có ngu n g c t nhiên hay đ c s n xu t, ch t o đ bán

 Nhãn hi u dung cho d ch v là nh ng d u hi u đ phân bi t d ch v c a

nh ng ch th khác nhau D ch v đ c hi u là các ho t đ ng th c t , đ c

th c hi n theo yêu c u hay vì l i ích c a bên thuê d ch v Khái ni m d ch v

đ c hi u là nh ng d ch v đ c l p, bao g m m t hành vi c th đ th c hi n

m t yêu c u nh t đ nh qua đó mang l i l i ích cho ch th phía bên kia Trong

tr ng h p công ty th c hi n ho t đ ng b o hành sau khi hoàn thành khâu mua bán cho khách hàng thì đó không đ c g i là ho t đ ng d ch v Nhãn hi u

d ch v th ng đ c g n trên các b ng hi u d ch v đ ng i có nhu c u

h ng th d ch v có th d dàng nh n bi t

Trên c s c a hai lo i nhãn hi u chính và c b n là nhãn hi u dung cho hàng hóa và nhãn hi u dùng cho d ch v thì có th chia ra các lo i nhãn hi u c th khác v i các đ c đi m riêng bi t nh : nhãn hi u t p th , nhãn hi u ch ng nh n, nhãn hi u liên k t, nhãn hi u n i ti ng Các nhãn hi u này đ u thu c v nhãn

hi u hàng hóa c ng nh thu c v nhãn hi u d ch v

8

 Nhãn hi u t p th (collective marks) là nhãn hi u dùng đ ph n bi t hàng hóa, d ch v c a các thành viên c a t ch c là ch s h u nhãn hi u đó vói hàng hóa d ch v c a các cá nhân, t ch c kinh doanh khác không ph i là thành viên c a t ch c đó Nhãn hi u t p th là nãh hi u c a t p th các nhà

s n xu t (th ng là m t hi p h i, h p tác xã, t ng công ty ) trong đó t ch c

t p th xây d ng quy ch chung v vi c s d ng nhãn hi u t p th (nh các ch tiêu chung v ch t l ng, ngu n g c, ph ng pháp s n xu t ) và các thành viên có quy n s d ng nhãn hi u n u hàng hóa, d ch v c a h đáp ng đ c các tiêu chu n đó Nhãn hi u t p th có th xem là m t hình th c liên k t hi u

qu trong vi c ti p th s n ph m, d ch v c a m t nhóm doanh nghi p c

tr ng c a nhãn hi u t p th là nhi u ch th đ u có quy n s d ng nó nh ng

c ng c n l u ý là khi m t t p th s d ng nhãn hi u nhân danh t p th thì nhãn

hi u này không đ c coi là nhãn hi u t p th mà s ch là nhãn hi u bình

th ng vì nhãn hi u ch do m t ch th s d ng

Ví d cho nhãn hi u t p th là: R u Bàu á c a Bình nh do ch s h u là

Hi p hôi s n xu t và kinh doanh r u Bàu á Bình nh; nhãn hi u “n c

m m Phú Yên” hi n nay có 33 c s s n xu t n c m m t nh Phú Yên đ c

t ng t nhau dùng cho s n ph m ho c d ch v cùng lo i ho c t ng t nhau

ho c có lien quan đ n nhau Vi c đ ng ký nhãn hi u lien k t mang l i nhi u l i ích cho ch s h u nhãn hi u Ch s h u các nhãn hi u lien k t đ c đ c quy n s d ng d u hi u có kh n ng phân bi t cho nhi u lo i hàng hóa, d ch

v Nhãn hi u liên k t t o s yên tâm cho ng i tiêu dùng khi l a ch n s n

ph m hay d ch v m i b i h bi t đ c v ngu n g c, xu t x hay m i liên k t

v i các s n ph m hay d ch v mà h đã dung tr c đây

 Nhãn hi u n i ti ng là lo i nhãn hi u luôn thu hút đ c s quan tâm c a h u

h t m i ng i t các ch th kinh doanh t i ng i tiêu dung Thu t ng “nhãn

hi u n i ti ng” đã t ng đ c đ c p trong Công c Paris v b o h s h u công nghi p và ti p t c đ c ghi nh n s a đ i nh m hoàn thi n h n trong Hi p

đ nh TRIPs Theo Lu t S h u trí tu Vi t Nam “Nhãn hi u n i ti ng là nhãn

hi u đ c ng i tiêu dùng bi t đ n r ng rãi trên toàn lãnh th Vi t Nam”, ví d

nh nhãn hi u Trung Nguyên cho s n ph m và d ch v bán cà phê, Biti’s cho

gi y dép, Vietnam Airline cho d ch v v n chuy n hàng không…

Quy đ nh nhãn hi u n i ti ng đ c xác l p thông qua th t c công nh n c a c quan nhà n c th m quy n ch không ph i thông qua vi c n p đ n đ ng ký nhãn hi u nh các lo i nhãn hi u thông th ng khác

 Quy n s h u đ i v i nhãn hi u n i ti ng đ c xác l p trên c s th c ti n

s d ng, không ph thu c vào th t c đ ng ký

 Giá tr c a nhãn hi u d i hình th c d i hình th c chuy n nh ng quy n s

h u, chuy n giao quy n s d ng, góp v n đ u t

Nhãn hi u n i ti ng khác v i các nhãn hi u thông th ng danh ti ng c a nhãn hi u đó trong b ph n công chúng có liên quan, vì v y nó c ng có c ch

b o h ch ng l i vi c đ ng ký và s d ng b t h p pháp b i các ch th khác

 Ch nhãn hi u n i ti ng có quy n yêu c u h y b hi u l c các gi y ch ng

nh n đ ng ký nhãn hi u ho c đ ng ký qu c t đ i v i các nhãn hi u trùng ho c

t ng t gây nh m l n v i nhãn hi u c a mình k c trong tr ng h p nhãn

hi u đ ng ký cho hàng hóa, d ch v không trùng ho c không t ng t n u vi c

s d ng d u hi u đó có kh n ng gây nh m l n cho ng i tiêu dung v ngu n gôc hàng hóa, d ch v , có kh n ng nh h ng đ n s phân bi t c a nhãn hi u

11

d ng đó có kh n ng nh m l n v nguôn g c hàng hóa, d ch v , ho c gây n

t ng sai l ch v m i quan h gi a ng i s d ng d u hi u v i ch th có nhãn

hi u đ c công nh n là n i ti ng

vi c chuy n giao quy n s h u các đ i t ng này là r t ph bi n và quan tr ng,

đ c bi t trong s các đ i t ng c a quy n s h u công nghi p thì chuy n giao nhãn hi u là di n ra nhi u nh t và c ng chính l nh v c này x y ra nhi u tranh

ch p nh t trong quá trình chuy n giao

h p pháp hóa vi c chuy n giao nhãn hi u thì vi c giao k t và th c hi n h p

đ ng chuy n giao quy n s h u công nghi p đ i v i nhãn hi u là đi u t t yêú Theo i u 753, B lu t Dân s quy đ nh: “ Quy n s h u công nghi p đ i v i sang ch , ki u dáng công nghi p, thi t k b trí m ch tích h p bán d n, bí m t kinh doanh, nhãn hi u, quy n đ i gi ng cây tr ng có th đ c chuy n giao toàn b ho c m t ph n theo h p đ ng ho c đ th a k , k th a”

Nh ng quy đ nh v chuy n giao quy n s h u nhãn hi u c ng d a trên nh ng quy đ nh v chuy n giao quy n s h u công nghi p trong pháp lu t Vi t Nam

Lu t s h u trí tu quy đ nh hai ph ng th c chuy n giao quy n s h u công nghi p c b n là chuy n nh ng quy n s h u công nghi p và chuy n quy n

s d ng đ i t ng s h u công nghi p T ng t nh v y đ i v i vi c chuy n giao quy n s h u công nghi p đ i v i nhãn hi u c ng có hai ph ng th c là chuy n nh ng nhãn hi u và chuy n quy n s d ng nhãn hi u(li-x ng nhãn

hi u) Vi c chuy n nh ng nhãn hi u hay chuy n quy n s d ng nhãn hi u

13

quy n s d ng c a mình N u chuy n giao quy n s h u nhãn hi u thông qua

h p đ ng chuy n nh ng thì ch s h u s thu đ c m t kho n v t ch t nh t

đ nh nh ng đ ng th i quy n s h u đ i v i nhãn hi u đó s ch m d t Còn đ i

v i h p đ ng chuy n quy n s d ng nhãn hi u thì ch s h u c ng v n thu

đ c m t kho n l i ích v t ch t nh t đ nh và đ ng th i b o l u đ c quy n s

h u công nghi p đ i v i nhãn hi u

Chuy n nh ng nhãn hi u ch phù h p khi ch s h u không có nhu c u s

d ng và khai thác, ho c do thi u v n, ho c không đ đi u ki n đ ti p t c kinh doanh s n xu t hàng hóa hay d ch v mang nhãn hi u ho c các lý do khác Thay vì chuy n giao h t quy n s h u công nghi p ch s h u có th l a ch n cách chuy n quy n , và trên th c t , vi c chuy n quy n s d ng nhãn hi u di n

th đ c th a mãn l i ích v t ch t c a mình d i hình th c th c hi n quy n

đ nh đo t các đ i t ng s h u công nghi p nh thông qua h p đ ng chuy n

nh ng hay đ n gi n là tuyên b t b đ c quy n c u mình

H p đ ng chuy n nh ng quy n s h u công nghi p là s th a thu n gi a hai bên, theo đó m t bên (g i là bên chuy n nh ng) chuy n quy n s h u đ c quy n s h u công nghi p sang cho bên kia (g i l bên đ c chuy n giao), còn bên đ c chuy n giao ph i thanh toán ti n cho bên chuy n giao theo th a thu n

T ng t nh v y, h p đ ng chuy n nh ng nhãn hi u là v n b n ghi nh n s

th a thu n c a ch s h u nhãn hi u trong vi c chuy n giao toàn b quy n s

h u c a mình đ i v i nhãn hi u cho t ch c, cá nhân khác Bên đ c chuy n

14

nh ng tr thành ch s h u nhãn hi u k t th i đi m h p đ ng đ c đ ng ký

t i c quan nhà n c có th m quy n và có ngh a v tr phí chuy n nh ng Nhãn hi u là tài s n phi v t ch t mà ít ai nh n bi t đ c giá tr c a chúng n u không có s hi u bi t sâu r ng v s h u trí tu , s h u công nghi p đ nh giá đúng và chính xác giá tr c a nhãn hi u không nh ng ph i xem xét h th ng

s sách rõ ràng mà còn ph i th c hi n các nghiên c u và đánh giá th tr ng

m t cách nghiêm túc, bài b n Vì v y khi th c hi n ký k t h p đ ng các bên chuy n nh ng c n ph i nghiên c u k các đi u kho n đ vi c chuy n nh ng nhãn hi u di n ra m t cách công b ng, chính xác; đ m b o vi c chuy n nh ng

 H u qu pháp lý c a h p đ ng: ch m d t hoàn toàn quyên c a ch v n b ng

b o h đ i v i bên chuy n giao, bên nh n chuy n nh ng s tr thành ch s

h u nhãn hi u k t ngày h p đ ng chuy n nh ng đ c đ ng ký t i C c s

h u trí tu M i quy n và ngh a v đang t n t i đ i v i ng i th ba c ng s

đ c chuy n cho bên đ c chuy n giao, sang cho bên nh n chuy n nh ng v i

đi u ki n đi u đó ph i đ c ghi trong h p đ ng chuy n nh ng

 Ch đ c chuy n nh ng trong th i h n hi u l c c a v n b ng b o h

15

2.1.3 Ch th c a h p đ ng

H p đ ng chuy n nh ng nhãn hi u đ c giao k t gi a hai bên là bên chuy n

nh ng và bên đ c chuy n nh ng (hay bên nh n chuy n nh ng)

 Bên chuy n nh ng là ch s h u nhãn hi u Bên chuy n nh ng ch đ c chuy n nh ng quy n c a mình trong ph m vi đ c pháp lu t b o h đang còn trong th i h n b o h và ph i đ m b o vi c chuy n giao không gây tranh ch p

v i bên th ba N u x y ra tranh ch p do vi c chuy n giao gây ra thì bên chuy n nh ng ph i ch u trách nhi m gi i quy t c bi t trong tr ng h p quy n s h u công nghi p thu c s h u c a nhi u ng i thì vi c chuy n

nh ng ph i đ c s đ ng ý c a t t c đ ng s h u (s h u chung theo ph n hay s h u chung h p nh t)

 Bên đ c chuy n nh ng là t ch c ho c cá nhân có nhu c u s d ng, khai thác nhãn hi u Thông qua h p đ ng chuy n nh ng thì bên đ c chuy n

nh ng tr thành ch s h u nhãn hi u, và có các quy n c a ch s h u theo quy đ nh c a pháp lu t i v i vi c chuy n nh ng nhãn hi u, bên đ c chuy n nh ng ph i đáp ng các yêu c u n p đ n mà pháp lu t quy đ nh đ i

v i t ng lo i nhãn hi u t ng ng

2.1.4 i t ng c a h p đ ng

V đ i t ng c a h p đ ng là nhãn hi u, vi c chuy n nh ng quy n s h u công nghi p đ i v i nhãn hi u không đ c gây nên s nh m l n v ngu n g c,

đ c tính c a hàng hóa, d ch v mang nhãn hi u i v i vi c doanh nghi p có nhãn hi u trùng v i tên th ng m i c a mình thì vi c chuy n nh ng riêng nhãn hi u có th bi t ch i đ ng ký b i l vi c chuy n nh ng riêng đó có th khi n cho ng i tiêu dùng nh m l n v ngu n g c, xu t x c a s n ph m mang nhãn hi u Vi c chuy n nh ng quy n s h u nhãn hi u liên k t ch đ c th c hiên đ ng th i v i t t c nhãn hi u lien k t Vi c chuy n nh ng quy n s h u nhãn hi u n i ti ng ph i đ m b o duy trì uy tín c a hàng hóa, d ch v mang

16

nhãn hi u n i ti ng đó Lu t pháp m t s qu c gia ch cho phép vi c chuy n

nh ng nhãn hi u cùng v i vi c chuy n nh ng c danh ti ng và c s s n

xu t, kinh doanh g n v i nhãn hi u đó v i l p lu n r ng vi c ch chuy n

nh ng nhãn hi u s gây nh m l n ho c l a d i ng i tiêu dung Tuy nhiên xu

h ng ph bi n là cho phép t do chuy n nh ng nhãn hi u mi n là bên đ c chuy n nh ng v n b o đ m ch t l ng n đ nh c a s n ph m ho c d ch v s

d ng nhãn hi u

2.1.5 N i dung c a h p đ ng

H p đ ng chuy n nh ng nhãn hi u ph i có các n i dung ch y u sau:

 Tên (h tên) và đ a ch đ y đ c a bên chuy n nh ng và bên đ c chuy n

nh ng

 C n c chuy n nh ng: v n b ng b o h mà bên chuy n nh ng là ch v n

b ng, đây v n b ng b o h là gi y ch ng nh n đ ng ký nhãn hi u

 i t ng chuy n nh ng: nhãn hi u Các bên có th th a thu n đ i t ng

c a h p đ ng chuy n nh ng là toàn b quy n s h u đ i v i toàn b kh i

l ng b o h d i t ng s h u công nghi p ho c m t ph n kh i l ng b o h Các bên có th th a thu n đ ng th i nhi u đ i t ng có lien quan đ n nhau, ví

d nh chuy n đ i ki u dáng công nghi p cùng v i nhãn hi u hàng hóa g n trên s n ph m đ c s n xu t trên nhãn hi u t ng ng

 Giá chuy n nh ng: giá c chuy n nh ng đ c các bên th a thu n Trong

tr ng h p bên chuy n nh ng là t ch c nhà n c ho c có v n do nhà n c góp lien doanh thì giá chuy n nh ng không th p h n m c t i thi u Trong

tr ng h p bên nh n chuy n nh ng là t ch c nhà n c ho c có v n do nhà

n c góp liên doanh thì giá c chuy n nh ng không đ c cao h n m c t i đa Các m c t i đa và t i thi u này do B Tài chính cùng v i B Khoa h c và Công ngh n đ nh

17

 Quy n và ngh a v c a m i bên:

 Ngh a v c a bên chuy n nh ng: ng ký h p đ ng, tr tr ng h p các bên th a thu n r ng vi c đ ng ký do bên nh n chuy n nh ng đ m nhi m, n p thu chuy n nh ng theo đúng quy đ nh c a pháp lu t v thu , gi i quy t các tranh ch p v i ng i th ba n u vi c chuy n nh ng gây nên tranh ch p đó

 Ngh a v c a bên nh n chuy n nh ng: ng ký h p đ ng n u có th a thu n, tr ti n chuy n nh ng c a bên chuy n nh ng theo m c và theo cách

th c do các bên th a thu n, tr tr ng h p chuy n nh ng không đ n bù (t ng cho quy n s h u công nghi p) V i h p đ ng chuy n nh ng nhãn hi u: bên

nh n chuy n nh ng ph i ch u s ki m tra v ch t l ng hàng hóa mang nhãn

hi u đ c chuy n nh ng n u đi u đó là c n thi t và ph i đ m b o ch t l ng hàng hóa nh hàng hóa do bên chuy n nh ng s n xu t H n n a, bên nh n chuy n nh ng ph i cam k t b o đ m hàng s n xu t ra có g n nhãn hi u s có

ch t l ng không kém v i ch t l ng c a hàng hóa g n nhãn hi u tr c đó Cam k t này nh m m c đích b o v quy n l i cho nh ng ng i tiêu dung đang

đ t ni m tin vào nhãn hi u đó

 Ng i th ba trong h p đ ng chuy n nh ng có th là các ch th đã đ c

c p li-x ng đ i v i nhãn hi u đó Khi đó hai bên có th th a thu n r ng các quy n và ngh a v c a h p đ ng li-x ng đang t n t i s đ c chuy n giao cho sang cho bên nh n chuy n nh ng Khi đó h p đ ng li-x ng v n ti p t c có

hi u l c cho đ n h t h n

Ngoài ra h p đ ng chuy n nh ng nhãn hi u còn bao g m đi u ki n s a đ i,

ch m d t, vô hi u h p đ ng; cách th c gi i quy t khi u n i tranh ch p; ngày và

n i ký k t h p đ ng; ch ký c a các bên ho c đ i di n có th m quy n c a các bên kèm theo h tên, ch c v c a ng i ký và xác nh n ch ký

2.1.6 Hình th c c a h p đ ng

18

H p đ ng chuy n nh ng nhãn hi u ph i đ c l p d i hình th c b ng v n

b n M i th a thu n mi ng, công v n, th t , đi n báo đ u không đ c coi là

h p đ ng chuy n nh ng và không có giá tr pháp lý

2.1.7 ng ký h p đ ng chuy n nh ng nhãn hi u

hoàn t t vi c chuy n nh ng nhãn hi u các bên ph i ti n hành th t c đ ng

ký h p đ ng chuy n nh ng nhãn hi u theo quy đ nh c a pháp lu t t i C c s

Th i gian ghi nh n chuy n nh ng: 02 tháng

2.2 H p đ ng chuy n quy n s d ng nhãn hi u

2.2.1 Khái ni m

H p đ ng chuy n quy n s d ng nhãn hi u là th a thu n v vi c chuy n quy n

s d ng nhãn hi u ph i đ c xác l p thông qua hình th c h p đ ng v n b n,

th ng đ c g i là h p đ ng li-x ng nhãn hi u Theo ngh a ti ng Anh, li-x ng

đ c d ch ra b i t “licence” có ngh a là s cho phép Vì v y t ch c, cá nhân

mu n s d ng nhãn hi u đang đ c b o h ph i đ c ch s h u cho phép s

d ng d i hình th c h p đ ng s d ng nhãn hi u Thông qua h p đ ng này,

19

nh ng ch s h u khác không ph i là ch s h u c a nhãn hi u c ng có th s

d ng, khai thác m t cách h p pháp nhãn hi u đó trong ph m vi và th i h n các bên th a thu n H p đ ng có hi u l c k t th i đi m đ ng ký t i c quan nhà

n c có th m quy n Vi c chuy n quy n s d ng nhãn hi u không nh ng đem

l i l i nhu n cho doanh nghi p, m t khác có th giúp h nhanh chóng thâm

nh p th tr ng trong n c ho c n c ngoài thông qua bên s d ng nhãn hi u

n u doanh nghi p đó không th thâm nh p vào th tr ng này do các đi u ki n

v th tr ng, thu , chi phí v n chuy n ho c do quy đ nh c a pháp luât Vi c cho phép ch th khác s d ng nhãn hi u giúp làm t ng s có m t c a doanh nghi p trên th tr ng d ng th i làm t ng danh ti ng thông qua s công nh n nhãn hi u s n ph m Bên nh n quy n s d ng có th thu đ c nh ng l i ích

v t ch t l n t vi c chuy n quy n s d ng, không c n chi phí cho vi c đ u t , nghiên c u và phát tri n sang t o trí tu đó, tránh đ c các r i ro và d dàng có

đ c m t v trí trên th ng tr ng ây c ng là cách th c c b n đ các doanh nghi p n i đ a đ c s d ng nhãn hi u c a các công ty n c ngoài, đ c bi t là các n c đang phát tri n đ c nh n li-x ng t các n c phát tri n

2.2.2 c đi m c a h p đ ng chuy n quy n s d ng nhãn hi u

 Là h p đ ng chuy n quy n s d ng, nh ng có tính ch t khác v i h p đ ng chuy n quy n s d ng tài s n thông th ng nh h p đ ng thuê tài s n Trong

h p đ ng thuê tài s n, bên cho thuê đ c chuy n giao tài s n cho bên thuê đ

s d ng trong m t th i h n và bên thuê đ c s d ng m t cách tuy t đ i, bên cho thuê không có kh n ng s d ng, khai thác tài s n này.Còn đ i v i h p

đ ng chuy n quy n s d ng đ i t ng s h u công nghi p,bên chuy n quy n

có th v a khai thác đ i t ng này đ ng th i cho ng i khác cùng s d ng

 Quy n s d ng đ c chuy n giao b gi i h n v không gian và th i gian

Th i h n c a h p đ ng có th do các bên th a thu n nh ng luôn b gi i h n b i

th i h n b o h nhãn hi u Trong h p đ ng s d ng đ i t ng s h u công nghi p nói chung luôn có đi u kho n v lãnh th , nh m xác đ nh gi i h n v

20

m t không gian b o h trong đó bên đ c chuy n quy n đ c phép ti n hành

vi c s d ng nhãn hi u

2.2.3 Ch th c a h p đ ng

 Bên chuy n quy n: là ch s h u nhãn hi u – ng i đ c c quan nhà n c

c p v n b ng b o h nhãn hi u ho c đ c chuy n giao quy n s h u h p pháp nhãn hi u đó Bên chuy n quy n c ng có th là ng i đ c ch s h u nhãn

hi u chuy n quy n s d ng đ c quy n nhãn hi u và đ c phép chuy n giao quy n s d ng cho bên th ba

 Bên đ c chuy n quy n là t ch c, cá nhân có nhu c u s d ng nhãn hi u thông qua h p đ ng, bên đ c chuy n quy n đ c phép s d ng nhãn hi u trong ph m vi, th i h n mà các bên th a thu n, đ ng th i có ngh a v tr phí

n u th a thu n

Các bên trong h p đ ng có th y quy n cho cá t ch c d ch v đ i di n thay

m t mình tham gia giao k t và th c hi n các th t c liên quan đ n vi c đ ng ký

h p đ ng s d ng nhãn hi u

Bên đ c chuy n quy n s d ng nhãn hi u có ngh a v ghi ch d n trên hàng hóa, bao bì hàng hóa v vi c hàng hóa đó đ c s n xu t theo h p đ ng s d ng nhãn hi u

2.2.4 i t ng c a h p đ ng

i t ng c a h p đ ng là quy n s d ng nhãn hi u tuy nhiên ngo i tr nhãn

hi u t p th không th chuy n giao cho t ch c, cá nhân không ph i là thành viên c a t ch c t p th đó

2.2.5 N i dung c a h p đ ng

H p đ ng li-x ng nhãn hi u hay chuy n quy n s d ng nhãn hi u ph i có các

n i dung ch y u sau: tên và đ a ch đ y đ c a các bên, c n c chuy n giao quy n s d ng, d ng h p đ ng, ph m v chuy n giao (gi h n quy n s d ng,

đ c phép th c hi n: đ c th c thiên m t s hành vi s d ng thu c đ c quy n

c a bên giao hay đ c đ c th c hi n t t c các hành vi s d ng

i u kho n v ph m vi chuy n giao ch rõ: đi u ki n gi i h n quy n s d ng

c a bên đ c chuy n quy n (d ng s d ng đ c quy n hay không đ c quy n);

ph m vi đ i t ng mà bên đ c chuy n quy n đ c s d ng (toàn b hay m t

có th th a thu n bên đ c chuy n quy n đ c phép s d ng nhãn hi u trong

m t ph n hay toàn b lãnh th Vi t Nam ho c gi i h n trong m t không gian

nh t đ nh

 Ngh a v c a bên chuy n quy n:

Ch đ c chuy n quy n s d ng nhãn hi u thu c đ c quy n trong ph m vi

xu t kh u s n ph m mang nhãn hi u sang các vùng lãnh th không ph i là n i

mà bên chuy n quy n n m gi quy n s h u nhãn hi u t ng ng, ho c có đ c quy n nh p kh u hàng hóa đó; bu c bên đ c chuy n quy n ph i mua toàn b

ho c m t t l nh t đ nh các linh ki n, nguyên li u ho c thi t b c a bên chuy n quy n ho c bên th ba do bên chuy n quy n ch đ nh mà không nh m

m c đích b o đ m ch t l ng s n ph m do bên đ c chuy n quy n s n xu t

ho c cung c p; c m bên đ c chuy n quy n khi u ki n v hi u l c c a v b ng

b o h nhãn hi u ho c quy n chuy n giao c a bên chuy n quy n Các đi u kho n nh v y n u t n t i thì h p đ ng m c nhiên b coi là vô hi u

ng ký h p đ ng n u bên đ c chuy n quy n không có ngh a v này

N p thu chuy n quy n s d ng thep pháp lu t v thu

 Quy n c a bên chuy n quy n:

Nh n phí chuy n giao theo m c và cách do các bên th a thu n.’

 Ngh a v c a bên đ c chuy n quy n

ng ký h p đ ng (n u bên chuy n quy n không có ngh a v này); tr phí

li-x ng theo m c và ph ng tiên thanh toán đã th a thu n; ghi ch d n trên b o bì

s n ph m v vi c đ c s n xu t theo li-x ng do bên chuy n quy n c p

 Quy n c a bên đ c chuy n quy n:

S d ng nhãn hi u trong ph m vi, th i h n và đi u ki n ghi trong h p đ ng

 Giá chuy n giao quy n s d ng và ph ng th c thanh toán

 S a đ i, đình ch , vô hi u h p đ ng

H p đ ng chuy n quy n m c nhiên b đình ch n u quy n s h u công nghi p

c a bên chuy n quy n b đình ch ho c x y ra s ki n b t kh kháng làm cho

h p đ ng không th đ c th c hi n H p đ ng m c nhiên b vô hi u n u quy n

s h u công nghi p c a bên chuy n quy n b huy b

Gi i quy t tranh ch p h p đ ng

Các bên th a thu n l a ch n gi i quy t tranh ch p h p đ ng theo ph ng th c

t th ng l ng, thông qua tr ng tài ho c gi i quy t tòa án ho c k t h p các

ph ng th c trên

 tên đây đ và đ a ch c a bên giao li-x ng và bên nh n li-x ng

 thông tin chi ti t v nhãn hi u đ c chuy n giao

 ph m vi li-x ng trong đó ghi rõ d ng h p đ ng là đ c quy n hay không đ c quy n

 đ i t ng c a h p đ ng

ph m vi lãnh th c a h p đ ng

25

 th i h n c a h p đ ng

M i thay đ i nh s a đ i, b sung , ch m d t, gia h n hi u l c đ i v i h p

đ ng chuy n quy n s d ng nhãn hi u đã đ c đ ng ký ph i đ c các bên ký

k t b ng v n b n d i hình th c h p đ ng s d ng đ i t ng s h u công nghi p s a đ i, b sung và ph i đ ng ký nh đ i v i h p đ ng chính m i có giá tr pháp lý đ i v i bên th ba; vi c d ch chuy n c a m i bên theo h p đ ng

vi c xác l p, thay đ i ho c ch m d t quy n, ngh a v dân s

H p đ ng dân s chính là m t giao d ch dân s mà trong đó các bên t trao đ i

ý chí v i nhau nh m đi đ n s th a thu n cùng nhau làm phát sinh các quy n

và ngh a v nh t đ nh

Theo ngh a khách quan (r ng): h p đ ng là 1 ch đ nh pháp lu t bao g m h

th ng quy ph m pháp lu t do c quan nhà n c có th m quy n ban hành đ

đi u ch nh các quan h xã h i phát sinh gi a các ch th trên th a thu n, làm phát sinh m t h u qu pháp lý

t n t i và phát tri n, m i cá nhân c ng nh m i t ch c ph i tham gia nhi u

m i quan h xã h i khác nhau Trong đó, vi c các bên thi t l p v i nhau nh ng

26

quan h đ qua đó chuy n giao cho nhau các l i ích v t ch t nh m đáp ng nhu

c u sinh ho t, tiêu dùng, đóng m t vai trò quan tr ng, là m t t t y u đ i v i

m i đ i s ng xã h i Tuy nhiên, vi c chuy n giao các l i ích v t ch t đó không

ph i t nhiên hình thành b i tài s n (v n là hi n thân c a các l i ích v t ch t) không th t tìm đ n v i nhau đ thi t l p các quan h Các quan h tài s n ch

đ c hình thành t nh ng hành vi có ý chí c a các ch th C.Mác nói r ng:

"T chúng, hàng hóa không th đi đ n th tr ng và trao đ i v i nhau đ c

Mu n cho nh ng v t đó trao đ i v i nhau thì nh ng ng i gi chúng ph i đ i

x v i nhau nh nh ng ng i mà ý chí n m trong các v t đó"

M t khác, n u ch có m t bên th hi n ý chí c a mình mà không đ c bên kia

ch p nh n c ng không th hình thành m t quan h đ qua đó th c hi n vi c chuy n giao tài s n ho c làm m t công vi c đ i v i nhau đ c Do đó, ch khi nào có s th hi n và th ng nh t ý chí gi a các bên thì quan h trao đ i l i ích

v t ch t m i đ c hình thành Quan h đó đ c g i là h p đ ng dân s Nh

v y, c s đ u tiên đ hình thành m t h p đ ng dân s là vi c tho thu n b ng

ý chí t nguy n c a các bên Tuy nhiên, h p đ ng đó ch có hi u l c pháp lu t (ch đ c pháp lu t công nh n và b o v ) khi ý chí c a các bên phù h p v i ý chí c a Nhà n c Các bên đ c t do tho thu n đ thi t l p h p đ ng nh ng

s "t do" y ph i đ c đ t trong gi i h n b i l i ích c a ng i khác, l i ích chung c a xã h i và tr t t công c ng N u đ các bên t do vô h n thì h p

đ ng dân s s tr thành ph ng ti n đ k giàu bóc l t ng i nghèo và s là nguy c đ i v i l i ích chung c a xã h i Vì v y, ph i đi xa h n n a trong v n

đ t ng c ng s can thi p c a nhà n c vào các "quan h pháp lu t t ", các

vi c dân s không đ c b qua m t kh n ng t i thi u nào đ m r ng s can thi p c a nhà n c vào nh ng quan h dân lu t"

Khi ý chí c a các bên trong h p đ ng phù h p v i ý chí c a Nhà n c thì h p

đ ng dân s có hi u l c nh pháp lu t đ i v i các bên giao k t Ngh a là, t lúc

đó, các bên đã t nh n v mình nh ng ngh a v pháp lí nh t đ nh S "can

Theo ph ng di n ch quan, h p đ ng dân s là m t giao d ch dân s mà trong

đó các bên t trao đ i ý chí v i nhau nh m đi đ n s tho thu n đ cùng nhau làm phát sinh các quy n và ngh a v dân s nh t đ nh Theo ph ng di n này,

h p đ ng dân s v a đ c xem xét d ng c th v a đ c xem xét d ng khái quát N u đ nh ngh a d i d ng c th thì "h p đ ng dân s là s tho thu n gi a các bên v vi c xác l p, thay đ i hay ch m d t các quy n và ngh a

v c a các bên trong mua bán, thuê, vay, m n, t ng, cho tài s n, làm m t vi c

ho c không làm m t vi c, d ch v ho c các tho thu n khác mà trong đó m t

ho c các bên nh m đáp ng nhu c u sinh ho t, tiêu dùng" ( i u 1 Pháp l nh

h p đ ng dân s n m 1991) S li t kê c th bao gi c ng r i vào tình tr ng không đ y đ và đ quy đ nh c a pháp lu t có th bao trùm đ c toàn b các

h p đ ng dân s x y ra trong th c t , BLDS đã đ nh ngh a nó d ng khái quát

h n: “H p đ ng dân s là s tho thu n gi a các bên v vi c xác l p, thay đ i

và ch m d t các quy n và ngh a v dân s " ( i u 388 B Lu t Dân S 2005)

Nh v y, h p đ ng dân s không ch là s tho thu n đ m t bên chuy n giao tài s n, th c hi n m t công vi c cho bên kia mà có th còn là s tho thu n đ thay đ i hay ch m d t các ngh a v đó H p đ ng dân s (ngh a ch quan) và pháp lu t v h p đ ng dân s (ngh a khách quan) là hai khái ni m không đ ng

nh t v i nhau H p đ ng dân s theo ngh a ch quan là m t quan h xã h i

28

đ c hình thành t s tho thu n c a các bên đ tho mãn nhu c u trao đ i trong giao l u dân s Còn pháp lu t v h p đ ng dân s là s th a nh n, là yêu c u c a nhà n c đ i v i các giao l u dân s đó Các b c lu t đã t ng

t n t i Vi t Nam (nh B lu t H ng c, B lu t Gia Long) không có quy

đ nh riêng v h p đ ng Ngh a là, trong các th i kì đó, Vi t Nam ch a có

“lu t riêng” v h p đ ng dân s , m c dù trong th c t hình thành r t nhi u quan h h p đ ng gi a các ch th v i nhau Các quy đ nh c a h p đ ng không nhi u, ch y u quy đ nh v mua bán cho vay, ngoài ra, các nguyên t c chung v giao k t th c hi n h p đ ng đ c quy đ nh xen k trong các quy đ nh hình s Hành vi ph m h p đ ng là hành vi vi ph m pháp lu t, cho nên ng i

Ngoài ra, c n ph i nói thêm r ng xét v n i dung kinh t s khó phân bi t gi a

m t h p đ ng dân s v i m t h p đ ng kinh t n u n i dung c a chúng đ u là

s mua bán và trao đ i các l i ích v t ch t

n c ta hi n nay, cùng v i s phát tri n chung c a xã h i, các thành ph n kinh t ngày m t đa d ng và phong phú làm cho các quan h kinh t c ng thay

đ i theo H p đ ng th ng m i tr thành ph ng ti n ph c v cho m c đích kinh doanh trên nguyên t c các ch th t nguy n, bình đ ng v i nhau càng làm m nh t ranh gi i gi a nó v i h p đ ng dân s Có nh ng quy đ nh c a pháp lu t là c s pháp lí đ áp d ng chung cho c hai lo i h p đ ng này m c,

dù chúng thu c đ i t ng đi u ch nh c a hai ngành lu t khác nhau

Tuy nhiên, yêu c u c a quá trình ti n hành t t ng trong vi c gi i quy t các tranh ch p t h p đ ng, đòi h i c n ph i có s phân bi t r ch ròi gi a m t h p

29

đ c c th m c đích c a t ng lo i h p đ ng N u các bên ch th (ho c ít

nh t có m t bên) tham gia h p đ ng v i m c đích tho mãn nhu c u sinh ho t tiêu dùng thì h p đ ng đó đ c xác đ nh là h p đ ng dân s Vì v y, ch đ c coi là h p đ ng th ng m i khi các bên ch th tham gia đ u nh m m c đích kinh doanh Tuy nhiên, m c đích tham gia c ng ch là m t c s mang tính

t ng đ i trong vi c phân bi t gi a hai lo i h p đ ng vì r ng có nh ng h p

đ ng c hai bên đ u mang m c đích kinh doanh nh ng không th coi đó là h p

đ ng th ng m i đ c n u có m t bên ch th là cá nhân không có đ ng kí kinh doanh

 c đi m Theo i u 388 B lu t dân s 2005 đ nh ngh a v h p đ ng dân s thì h p đ ng dân

s có hai nét c b n đó là : S th a thu n gi a các bên và làm phát sinh quy n và

ngh a v pháp lý

H p đ ng dân s tr c h t ph i là m t th a thu n có ngh a là h p đ ng ph i ch a

đ ng y u t t nguy n khi giao k t nó ph i có s trùng h p ý chí c a các bên Vi c giao k t h p đ ng dân s ph i tuân theo các nguyên t c t nguy n, bình đ ng, thi n chí, h p tác, trung th c và ngay th ng, t do giao k t h p đ ng, nh ng không đ c trái v i pháp lu t và đ o đ c xã h i

V ch th tham gia h p đ ng dân s : Ch th giao k t, th c hi n h p đ ng dân s

ph i có ít nh t t hai bên tr lên, vì h p đ ng dân s là m t giao d ch pháp lý đ n

ph ng, song ph ng hay đa ph ng Các ch th khi giao k t, th c hi n h p đ ng

đ u ph i có t cách ch th t c là ph i đáp ng các đi u ki n theo quy đ nh c a pháp

lu t đ i v i m t ch th c a quan h dân s (ví d : n u ch th là cá nhân thì ph i đáp ng đ c các yêu c u v n ng l c pháp lu t, n ng l c hành vi dân s …)

M c đích h ng t i c a các bên khi tham gia h p đ ng là đ xác l p thay đ i ho c

ch m d t quy n, ngh a v dân s

1 H p đ ng dân s có th đ c giao k t b ng l i nói, b ng v n b n ho c b ng hành vi c th , khi pháp lu t không quy đ nh đ i v i lo i h p đ ng đó ph i

đ c giao k t b ng m t hình th c nh t đ nh

2 Trong tr ng h p pháp lu t có quy đ nh h p đ ng ph i đ c th hi n b ng

v n b n có công ch ng ho c ch ng th c, ph i đ ng kí ho c ph i xin phép thì

ph i tuân theo các quy đ nh đó

H p đ ng không b vô hi u trong tr ng h p có vi ph m v hình th c, tr

31

Trong t t c các đi u kho n nói trên, có nh ng đi u kho n mà h p đ ng này các bên không c n tho thu n nh ng m t h p đ ng khác, các bên l i bu c

ph i tho thu n thì h p đ ng m i đ c coi là giao k t M t khác, ngoài nh ng

n i dung c th này, các bên còn có th tho thu n đ xác đ nh v i nhau thêm

m t s n i dung khác Vì v y, có th phân chia các đi u kho n trong n i dung

c a h p đ ng thành ba lo i sau:

a i u kho n c b n

Các đi u kho n c b n xác đ nh n i dung ch y u c a h p đ ng ó là nh ng

đi u kho n không th thi u đ c đ i v i t ng lo i h p đ ng N u không tho thu n đ c nh ng đi u kho n đó thì h p đ ng không th giao k t đ c i u kho n c b n có th do tính ch t c a t ng h p đ ng quy t đ nh ho c do pháp

lu t quy đ nh Tùy theo t ng lo i h p đ ng mà đi u kho n c b n có th là đ i

t ng, giá c , đ a đi m Có nh ng đi u kho n đ ng nhiên là đi u kho n c

b n, vì không tho thu n t i nó s không th hình thành h p đ ng Ch ng h n,

đi u kho n v đ i t ng luôn là đi u kho n c b n trong h p đ ng mua bán tài

s n Ngoài ra, có nh ng đi u kho n mà v n d không ph i là đi u kho n c b n

nh ng các bên th y c n ph i tho thu n đ c đi u kho n đó m i giao k t h p

đ ng thì nh ng đi u kho n này c ng là đi u kho n c b n c a h p đ ng s giao k t

b i u kho n thông th ng

Là nh ng đi u kho n đ c pháp lu t quy đ nh tr c N u khi giao k t h p

đ ng, các bên không tho thu n nh ng đi u kho n này thì v n coi nh hai bên

đã m c nhiên tho thu n và đ c th c hi n nh pháp lu t đã quy đ nh Khác

v i đi u kho n c b n, các đi u kho n thông th ng không làm nh h ng t i quá trình giao k t h p đ ng gi m b t nh ng công vi c không c n thi t trong giao k t h p đ ng, các bên có th không c n tho thu n và không c n ghi

32

vào v n b n h p đ ng nh ng đi u kho n mà pháp lu t đã quy đ nh nh ng các bên v n ph i th c hi n nh ng đi u kho n đó Vì v y, n u có tranh ch p v

nh ng n i dung này thì quy đ nh c a pháp lu t s là c n c đ xác đ nh quy n

và ngh a v c a các bên trong h p đ ng Ví d : a đi m giao tài s n đ ng s n (đ i t ng c a h p đ ng mua bán) là t i n i c trú c a ng i mua n u ng i mua đã tr ti n và trong h p đ ng các bên không tho thu n v đ a đi m giao tài s n

c i u kho n tùy nghi

Ngoài nh ng đi u kho n ph i tho thu n vì tính ch t c a h p đ ng và nh ng

đi u kho n mà pháp lu t đã quy đ nh tr c, khi giao k t h p đ ng các bên còn

có th tho thu n đ xác đ nh thêm m t s đi u kho n khác nh m làm cho n i dung c a h p đ ng đ c c th ho c t o đi u ki n thu n l i cho các bên trong quá trình th c hi n h p đ ng Các đi u kho n này đ c g i là đi u kho n tùy nghi

i u kho n tùy nghi là nh ng đi u kho n mà các bên tham gia giao k t h p

đ ng t ý l a ch n và tho thu n v i nhau đ xác đ nh quy n và ngh a v dân

s c a các bên Thông qua đi u kho n tùy nghi, bên có ngh a v đ c phép l a

ch n m t trong nh ng cách th c nh t đ nh đ th c hi n h p đ ng, sao cho thu n l i mà v n b o đ m đ c quy n yêu c u c a bên kia

Nh v y, m t đi u kho n trong n i dung c a h p đ ng có th là đi u kho n c

b n, có th là đi u kho n thông th ng nh ng c ng có th là đi u kho n tùy nghi Ch ng h n, đ a đi m giao v t trong h p đ ng mua bán tài s n s là đi u kho n c b n, n u khi giao k t, các bên đã tho thu n c th v n i giao v t

Ng c l i, nó s là đi u kho n thông th ng n u các bên không tho thu n mà

m c nhiên th a nh n và th c hi n theo quy đ nh c a pháp lu t M t khác, đ a

đi m trong h p đ ng mua bán s là đi u kho n tùy nghi n u các bên đã tho

a Nguyên t c giao k t h p đ ng dân s

Theo quy đ nh t i i u 390 BLDS, khi giao k t h p đ ng các ch th ph i tuân theo các nguyên t c sau đây:

- T do giao k t h p đ ng nh ng không đ c trái pháp lu t, đ o đ c xã h i

Nh m t o đi u ki n cho các ch th tho mãn đ c các nhu c u v đ i s ng v t

ch t c ng nh tinh th n, BLDS cho phép m i ch th đ c quy n "t do giao

k t h p đ ng" Theo nguyên t c này, m i cá nhân, t ch c khi có đ t cách

ch th đ u có quy n tham gia giao k t b t kì m t h p đ ng dân s nào, n u h

mu n mà không ai có quy n ng n c n B ng ý chí t do c a mình, các ch th

có quy n giao k t nh ng h p đ ng dân s đã đ c pháp lu t quy đ nh c th

c ng nh nh ng h p đ ng dân s khác dù r ng pháp lu t ch a quy đ nh Tuy nhiên, s t do ý chí đó ph i n m trong m t khuôn kh nh t đ nh Bên c nh

vi c chú ý đ n quy n l i c a mình, các ch th ph i h ng t i vi c b o đ m quy n l i c a nh ng ng i khác c ng nh l i ích c a toàn xã h i Vì v y, t do

c a m i ch th ph i không trái pháp lu t, đ o đ c xã h i N m trong m i liên

h t ng ng gi a quy n và ngh a v , m i m t ch th v a có quy n "t do giao k t h p đ ng" v a có ngh a v tôn tr ng pháp lu t và đ o đ c xã h i L i ích c a c ng đ ng (đ c quy đ nh b ng pháp lu t) và đ o đ c xã h i đ c coi

là “s gi i h n” ý chí t do c a m i m t ch th trong vi c giao k t h p đ ng

34

dân s nói riêng, c ng nh đ i v i m i hành vi nói chung c a h

Trong xã h i xã h i ch ngh a, tính c ng đ ng và đ o đ c xã h i không cho phép các cá nhân đ c t do ý chí tuy t đ i đ bi n các h p đ ng dân s thành

ph ng ti n bóc l t

- Các bên t nguy n và bình đ ng trong giao k t h p đ ng

Nguyên t c này th hi n b n ch t c a quan h dân s Quy lu t giá tr đòi h i các bên khi thi t l p các quan h trao đ i ph i bình đ ng v i nhau Không m t

ai đ c l y lí do khác bi t v thành ph n xã h i, dân t c, gi i tính, tôn giáo, hoàn c nh kinh t v.v đ làm bi n d ng các quan h dân s M t khác, ch khi nào các bên bình đ ng v i nhau v m i ph ng di n trong giao k t h p đ ng thì ý chí t nguy n c a các bên m i th t s đ c b o đ m Vì v y, theo nguyên

t c trên, nh ng h p đ ng đ c giao k t thi u bình đ ng và không có s t nguy n c a các bên s không đ c pháp lu t th a nh n Tuy nhiên, đánh giá

m t h p đ ng có ph i là ý chí t nguy n c a các bên hay không là m t công

vi c t ng đ i ph c t p và khó kh n trong th c t

H p đ ng dân s là s tho thu n th ng nh t ý chí c a các ch th tham gia Vì

th , mu n xem xét các ch th có t nguy n trong giao k t h p đ ng hay

không, c n ph i d a vào s th ng nh t bi n ch ng gi a hai ph m trù: Ý chí và

s b y t ý chí Nh chúng ta đã bi t, ý chí là mong mu n ch quan bên trong

c a m i m t ch th Nó ph i đ c bày t ra bên ngoài thông qua m t hình

th c nh t đ nh Ý chí và s bày t ý chí là hai m t c a m t v n đ , chúng luôn

có quan h m t thi t, g n bó kh ng khít v i nhau

Ý chí t nguy n chính là s th ng nh t gi a ý mu n ch quan bên trong và s bày t ý chí đó ra bên ngoài Vì v y, đ xác đ nh m t h p đ ng dân s có tuân theo nguyên t c t nguy n hay không c n ph i d a vào s th ng nh t ý chí c a

35

ng i giao k t h p đ ng và s th hi n (bày t ) ý chí đó trong n i dung c a

h p đ ng mà ng i đó đã giao k t Ch khi nào h p đ ng là hình th c ph n ánh

m t cách khách quan, trung th c nh ng mong mu n bên trong c a các bên giao

k t thì vi c giao k t đó m i đ c coi là t nguy n

là quá trình mà hai bên "m c c " v nh ng đi u kho n trong n i dung c a h p

đ ng Quá trình này di n ra thông qua hai giai đo n:

* ngh giao k t h p đ ng

Khi m t ng i mu n thi t l p m t h p đ ng dân s thì ý mu n đó ph i th hi n

ra bên ngoài thông qua m t hành vi nh t đ nh Ch có nh v y, phía đ i tác m i

36

hi n b ng nhi u cách khác nhau Ng i đ ngh có th tr c ti p (đ i m t) v i

ng i đ c đ ngh đ trao đ i, tho thu n ho c có th thông qua đi n tho i v.v Trong nh ng tr ng h p này, th i h n tr l i là m t kho ng th i gian do hai bên tho thu n n đ nh Ngoài ra, đ ngh giao k t còn có th đ c th c

hi n b ng vi c chuy n công v n, gi y t qua đ ng b u đi n Trong nh ng

tr ng h p này, th i h n tr l i là kho ng th i gian do bên đ ngh n đ nh

b o đ m quy n l i cho ng i đ c đ ngh , i u 390 BLDS đã quy đ nh:

"Trong tr ng h p đ ngh giao k t h p đ ng có nêu ró th i h n tr l i, n u bên đ ngh l i giao k t h p đ ng v i ng i th ba trong th i h n ch bên đ c

đ ngh tr l i thì ph i b i th ng thi t h i cho bên đ c đ ngh mà không

đ c giao k t h p đ ng n u có thi t h i phát sinh"

Nh v y, l i đ ngh m c dù ch a ph i là m t h p đ ng nh ng ít nhi u đã có tính ch t ràng bu c đ i v i ng i đ ngh Tuy nhiên, bên đ ngh v n có th thay đ i ho c rút l i đ ngh trong các tr ng h p sau:

N u vi c tr l i đ c chuy n qua b u đi n thì ngày g i đi theo d u c a b u

đi n đ c coi là th i đi m tr l i C n c vào th i đi m đó đ bên đã đ ngh xác đ nh vi c tr l i có ch m hay không so v i th i h n đã n đ nh

Ng i đ c đ ngh có th ch p nh n toàn b n i dung đ ngh , c ng có th ch

ch p nh n m t ph n trong n i dung đó ho c có th ch ch p nh n vi c giao k t

h p đ ng nh ng không đ ng ý v i n i dung mà bên đ ngh đã đ a ra Ngh a

là trong nh ng tr ng h p này, ng i đ c đ ngh mu n s a đ i ho c thay

đ i n i dung mà ng i đ ngh đã đ a ra Vì v y, h s tr thành ng i đ ngh

m i và ng i đã đ ngh tr c đó l i tr thành ng i đ c đ ngh Ng i đ ngh m i c ng ch u s ràng bu c c a mình v nh ng n i dung đã đ ngh S hoán v này có th x y ra nhi u l n cho đ n khi nào các bên th ng nh t tho thu n đ c v i nhau toàn b n i dung c a h p đ ng thì s đi đ n chính th c giao k t h p đ ng

1.1.3 Th c hi n

Th c hi n h p đ ng dân s là vi c các bên ti n hành các hành vi mà m i bên tham gia h p đ ng ph i th c hi n nh m đáp ng nh ng quy n dân s t ng ng c a bên kia Nguyên t c th c hi n h p đ ng dân s , các bên ph i tuân theo các nguyên t c

nh th c hi n đúng h p đ ng, đúng đ i t ng, ch t l ng, s l ng, ch ng lo i, th i

h n, ph ng th c và các tho thu n khác Th c hi n m t cách trung th c, theo tinh

th n h p tác và có l i nh t cho các bên, b o đ m tin c y l n nhau Không đ c xâm

ph m đ n công c ng, l i ích h p pháp c a ng i khác

38

o N i dung th c hi n h p đ ng dân s

Khi th c hi n h p đ ng dân s ngoài vi c tuân th các quy t c đã đ c quy đ nh thì

vi c th c hi n h p đ ng còn ph i tuân th theo nh ng quy t c nh t đ nh đ i v i t ng

lo i h p đ ng c th nh sau:

i v i h p đ ng đ n v , bên có ngh a v ph i th c hi n ngh a v đúng nh đã tho thu n; ch đ c th c hi n tr c ho c sau th i h n n u đ c bên có quy n đ ng ý

i v i h p đ ng song v : Trong h p đ ng song v , khi các bên đã tho thu n th i

h n th c hi n ngh a v thì m i bên ph i th c hi n ngh a v c a mình khi đ n h n; không đ c hoãn th c hi n v i lý do bên kia ch a th c hi n ngh a v đ i v i mình, Trong tr ng h p các bên không tho thu n bên nào th c hi n ngh a v tr c thì các bên ph i đ ng th i th c hi n ngh a v đ i v i nhau; n u ngh a v không th th c hi n

đ ng th i thì ngh a v nào khi th c hi n m t nhi u th i gian h n thì ngh a v đó ph i

đ c th c hi n tr c

Trong h p đ ng song v , khi m t bên không th c hi n đ c ngh a v c a mình do l i

c a bên kia thì có quy n yêu c u bên kia v n ph i th c hi n ngh a v đ i v i mình

ho c hu b h p đ ng và yêu c u b i th ng thi t h i

o S a đ i h p đ ng

S a đ i h p đ ng dân s là vi c các bên đã tham gia giao k t h p đ ng b ng ý chí t nguy n c a mình th a thu n v i nhau đ ph nh n (làm thay đ i) m t s đi u kho n trong n i dung c a h p đ ng đã giao k t

Sau khi h p đ ng đã đ c s a đ i, các bên th c hi n h p đ ng theo nh ng ph n không b s a đ i trong n i dung c a h p đ ng tr c đó cùng v i nh ng n i dung m i

đ c s a đ i đ ng th i cùng nhau gi i quy t nh ng h u qu khác c a vi c s a đ i

h p đ ng

i u 423 B lu t dân s 2005 quy đ nh v vi c s a đ i h p đ ng dân s nh sau:

o Ch m d t h p đ ng

H p đ ng ch m d t khi các bên đã hoàn thành h p đ ng Khi các bên tham gia h p

đ ng đã th c hi n toàn b n i dung c a ngh a v ph n mình và do v y m i bên đ u

đã đáp ng đ c quy n dân s c a mình (m c đích khi giao k t h p đ ng dân s đã

đ t đ c) thì h p đ ng coi nh đã hoàn thành

Ch m d t theo tho thu n c a các bên Trong nh ng tr ng h p bên có ngh a v không có kh n ng th c hi n h p đ ng ho c n u h p đ ng đ c th c hi n s gây ra

t n th t l n v v t ch t c a m t ho c hai bên thì các bên có th th a thu n ch m d t

h p đ ng H p đ ng đã giao k t đ c coi là ch m d t t i th i đi m các bên đ t đ c

s th a thu n nói trên

Và ch th giao k t h p đ ng không t n t i t i th i đi m đó Tr ng h p này h p

đ ng không có m t bên ho c nhi u bên đ th c hi n Ví d : Ng i giao k t h p đ ng

Vi c chuy n nh ng quy n này ph i th c hi n b i hình th c h p đ ng b ng

v n b n g i là h p đ ng chuy n nh ng quy n s h u công nghi p

40

Có m t s h n ch trong vi c chuy n nh ng quy n s h u công nghi p nh :

Ch đ c chuy n nh ng quy n s h u công nghi p trong ph m vi đ c b o

h

Quy n s d ng ch d n đi lý không đ c chuy n nh ng

Quy n s h u tên th ng m i ch đ c chuy n nh ng kèm theo toàn b c s kinh doanh và ho t đ ng kinh doanh v i tên th ng m i đó

Quy n s h u nhãn hi u ch đ c chuy n nh ng n u không gây s nh m l n

v đ c tính, ngu n g c c a hàng hoá, d ch v mang nhãn hi u đó Quy n đ i

v i nhãn hi u ch đ c chuy n giao cho t ch c cá nhân đáp ng đi u ki n đ i vói ng i có quy n đ ng ký nhãn hi u đó ( i u 138, i u139 Lu t SHTT)

H p đ ng chuy n nh ng nhãn hi u hàng hóa là v n b n ghi nh n s th a thu n c a ch s h u nhãn hi u trong vi c chuy n giao hoàn toàn quy n s h u

c a mình đ i v i nhãn hi u hàng hóa đó cho t ch c, cá nhân khác

Nhãn hi u hàng hóa là tài s n phi v t ch t mà ít ai nh n bi t đ c giá tr c a chúng n u không có s hi u bi t sâu r ng v s h u trí tu , s h u công nghi p đ nh giá đúng và chính xác giá tr nhãn hi u, không nh ng ph i xem xét h th ng s sách rõ ràng và minh b ch, mà còn ph i th c hi n các nghiên c u và đánh giá th tr ng m t cách nghiêm túc và bài b n Chính vì

v y, khi th c hi n ký k t h p đ ng các bên chuy n nh ng c n nghiên c u k các đi u kho n Chuy n nh ng nhãn hi u đ c di n ra m t cách công b ng, chính xác giá tr th c có c a nhãn hi u; đ m b o vi c chuy n nh ng di n ra đúng trình t , th t c do pháp lu t quy đ nh qua đó th a mãn m c đích c a các bên tham gia

hoàn t t vi c chuy n nh ng th ng hi u, nhãn hi u, các bên ph i ti n hành th t c đ ng ký h p đ ng chuy n nh ng quy n s h u công nghi p

 Hình th c h p đ ng