kinh nghiệm quản trị kết quả (earnings management) ở một số doanh nghiệp tại mỹ và khả năng áp dụng tại việt nam

YRC Kinh nghiệm quản trị kết quả (earnings management) ở một số doanh nghiệp tại Mỹ và khả năng áp dụng tại Việt NamYRC Kinh nghiệm quản trị kết quả (earnings management) ở một số doanh nghiệp tại Mỹ và khả năng áp dụng tại Việt NamYRC Kinh nghiệm quản trị kết quả (earnings management) ở một số doanh nghiệp tại Mỹ và khả năng áp dụng tại Việt Nam

M C L C

DANH M C B NG BI U 4

DANH M C T VI T T T 5

PH N M U 1

CH NGăI T NG QUAN V QU N TR K T QU (EARNINGS MANAGEMENT) 7

1.1 Khái ni m qu n tr k t qu kinh doanh 7

1.2 căđi m c a ho tăđ ng qu n tr k t qu 9

1.3 Cácăph ngăphápăqu n tr k t qu kinhădoanhăđ c áp d ng t i M 11

1.3.1 Cácăph ngăphápăd aătrênăc ăs d n tích 11

1.3.2 Cácăph ngăphápăd a trên giao d ch th c 16

1.4 Cácătácăđ ng c a Qu n tr k t qu đ i v i doanh nghi p 21

1.4.1 Cácătácăđ ng tích c c 21

1.4.2 Cácătácăđ ng tiêu c c 24

1.5 Các nhân t tácăđ ng t i quy tăđ nh qu n tr k t qu c a nhà qu n lý 27

1.5.1 Ti năth ng và quy n l i cho nhà qu n lý t ho tăđ ng qu n lý hi u qu 28 1.5.2 Quy mô c a doanh nghi p 29

1.5.3 Quy n l i và h th ng b o v quy n l iăchoăcácănhƠăđ uăt ăbênăngoƠi 30

1.5.4 Ch tăl ng c a ho tăđ ng ki m toán 31

CH NGăII KINH NGHI M QU N TR K T QU C A M T S DOANH NGHI P T I M 33

2.1 T ng quan tình hình qu n tr k t qu t i M 33

2.2 Kinh nghi m qu n tr k t qu c a t păđoƠnăMicrosoftă(M ) 35

2.2.1 M t vài nét v t păđoƠnăMicrosoft 36

2.2.2 Bi n pháp qu n tr k t qu hi u qu đ c áp d ng t i Microsoft 36

2.2.3 Tácăđ ng c a qu n tr k t qu đ i v i Microsoft 38

2.2.4 nhăh ng c a ho tăđ ng ki m toán t i quy tăđ nh QTKQ t i Microsoft 40 2.3 Kinh nghi m qu n tr k t qu c a t păđoƠnăIBMă(M ) 41

2.3.1 M t vài nét v t păđoƠnăIBM 41

2.3.2 Bi n pháp qu n tr k t qu hi u qu đ c áp d ng t i IBM 41

2.3.2 Tácăđ ng c a qu n tr k t qu đ i v i IBM 43

2.3.4 nhăh ng c a quy n l i cho nhà qu n tr t i ho tăđ ng QTKQ t i IBM 44 2.4 Kinh nghi m t ho tăđ ng qu n tr k t qu t i Microsoft và IBM 47

CH NGăIII KH N NGăÁPăD NG QU N TR K T QU CHO CÁC DOANH NGHI P VI T NAM 50

3.1 T ng quan tình hình áp d ng qu n tr k t qu t i Vi t Nam 50

3.2 Cácăquyăđ nh Pháp lu t v QTKQ t i Vi t Nam 51

3.2.1 Ph ngăphápăl a ch n cách trích kh u hao tài s n c đ nh 52

3.2.2 Ph ngăphápăthayăđ i th i gian s d ng h u ích c a tài s n c đ nh 53

3.2.3 Ph ngăphápăthayăđ i chi phí qua giá tr d phòng 54

3.2.4 Ph ngăphápătácăđ ng lên qu l ngăh u 59

3.2.5 Ph ngăphápăchuy n giá 60

3.3 Phân tích m t s tr ng h p áp d ng qu n tr k t qu t i Vi t Nam 63

3.3.1 Nh ng sai ph m trong QTKQ t i Công ty c ph n Bông B ch Tuy t 64

3.3.2 Nh ng sai ph m trong QTKQ c a T pă đoƠnă Côngă nghi p tàu th y Vinashin 66

3.3.3 Nh ng sai ph m trong QTKQ c a Công ty c ph n Nh a Tân Hóa 68

3.4 Gi i pháp cho các doanh nghi p Vi tăNamăđ th c hi n qu n tr k t qu hi u qu 71

3.4.1 C ăs đ aăraăgi i pháp 71

3.4.2 Gi i pháp cho các doanh nghi p Vi t Nam th c hi n QTKQ hi u qu 72

3.5 Ki n ngh choăNhƠăn căđ qu n lý ho tăđ ng qu n tr k t qu hi u qu 77

3.5.1 C ăs đ aăraăki n ngh 77

3.5.2 Ki n ngh choăNhƠăn căđ qu n lý ho tăđ ng QTKQ hi u qu 77

K T LU N 80

DANH M C TÀI LI U THAM KH O 81

DANH M C B NG BI U

B ng 1.1: B ng tính CPKH theo PP s d gi m d n có đi u ch nh 12

B ng 1.2: B ng s l ng s n ph m d ki n s n xu t 12

B ng 1.3: B ng tính CPKH theo PP s n l ng 12

B ng 1.4: B ng tính CPKH theo PP s d gi m d n có đi u ch nh 13

B ng 1.5: nh h ng c a vi c thay đ i m c công su t s n xu t lên chi phí 19

B ng 1.6: So sánh gi a QTKQ trên c s d n tích và QTKQ qua giao d ch th c 21

B ng 1.7: Ví d v l i nhu n c a 2 doanh nghi p A và B 22

B ng 1.8: nh h ng c a QTKQ đ n ho t đ ng đ u t 26

B ng 2.1: Doanh thu c a Microsoft t n m 1996 đ n n m 2008 (t USD) 39

B ng 2.2: nh h ng c a vi c thay đ i t l ERR đ i v i giá ch ng khoán c a IBM 42 B ng 2.3: Doanh thu c a IBM t n m 1993 đ n 2003 (đ n v : tri u đô) 44

B ng 2.4: u đãi v quy n ch n mua c phi u mà IBM dành cho CEO Gerstner 45

B ng 2.5: Tình hình kinh doanh, các quy t đ nh v t l ERR và vi c th c hi n 46

B ng 3.1: Kh n ng áp d ng các bi n pháp QTKQ theo quy đ nh pháp lu t Vi t Nam 62

Bi u đ 2.1: M c đ ph bi n c a ho t đ ng qu n tr k t qu các ngành chính 34

Bi u đ 2.2: Các kho n m c đ c s d ng ph bi n trong qu n tr k t qu 34

DANH M C T VI T T T

T ăti ngăVi tăvi tăt t Tênăđ yăđ

vi tăt t T ăti ngăAnhăvi tăđ yăđ Ngh aăti ngăVi t

AAA American Accounting Association Hi păh iăK ătoánăM ă

AICPA American Institute of CPAs' Vi năk ătoánăcôngăch ngăM ă CEO Chief Executive Officer Giámăđ căđi uăhƠnh

CFO Chief Financial Officer Giámăđ cătƠiăchính

COSO The Committee of Sponsoring

Organizations yăbanăcácăt ăch căb oătr ERR The expected rate of return on

pension plan assets

T ăl ăthuăh iămongăđ iăc aăqu ă

l ngăh u FEI Financial Executives International yăbanăđi uăhƠnhătƠiăchínhăqu că

t ă GAAP Generally Accepted Accounting

PH N M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Trongămôiătr ng kinh doanh bi năđ ng không ng ng và c nh tranh gay g tănh ă

hi n nay, b tăkìăcôngătyănƠoăc ngămu năthuăhútănhƠăđ uăt ăv phía mình Tuy nhiên, không ph i trong t t c các kì kinh doanh, doanh nghi p (DN) đ u có m c t ngătr ng

l i nhu n nh mong mu n,ălƠmăhƠiălòngăcácănhƠăđ uăt ă lƠmăđ căđi u này, nhà

qu n tr doanh nghi p c n ph i có nh ngăđi u ch nh linh ho t nh m cung c p thông tin xác th c v tìnhăhìnhăkinhădoanhăchoăcácănhƠăđ uăt ăCácăcôngăc đ đi u ch nh l i nhu n c a DN và cung c păthôngătinăđƣăđi u ch nhăchoăđ iăt ng bên trong và bên ngoƠiăDNăđ c hi u là ho tăđ ng qu n tr k t qu (QTKQ) c a DN

Trên th gi i, QTKQ đƣăđ c áp d ng r ng rãi và s d ng thành công trong công tác qu n tr doanh nghi p c a nhi u t pă đoƠnă l n nh ă IBM, Microsoft, General Electrics, Toyota,ầăH u h t các t păđoƠn nƠyăđ u s d ng QTKQ nh ăm t công c

h u ích trong vi căđ m b o s phát tri n năđ nh c a DN vƠăthuăhútăđ uăt ăVìăkhi DN duyătrìăđ c m t m c l i nhu n năđ nh trên báo cáo k t qu kinh doanh, thì c ngăđ ng ngh aăv i vi cănhƠăđ uăt ăs đ t kì v ngăcaoăh năvƠoăkh n ngăsinhăl i c a DN và ti p

t căđ uăt Tuy nhiên, QTKQ c ngăcóăm t h n ch N u quá l m d ng nh ng công c QTKQ b t h păphápăđ ắth i ph ng”ăl i nhu n, bóp méo các k t qu ,ăthìăđi u đóăl i là

m t m i nguy hi m ti mătƠngăđ i v i chính DNăvƠăcácănhƠăđ uăt N n kinh t th gi i đƣăch ng ki n nh ng v đ b tai ti ng c a các công ty, t păđoƠnăl n do vi c quá l m

d ng các công c nƠy,ănh :ăt păđoƠnăEnron,ăWorldCom,ăTyco,ăGlobalăCrossing.ă

Cu c kh ng ho ng tài chính th gi i n mă2007ăv năcònăđ l i r t nhi uătácăđ ng

to l n và trong th i gian t i, ch c ch n ngày càng nhi u công ty s ph iăđ i m t v i

vi c suy gi m l i nhu n.ăDoăđó, vi c s d ngăcácăph ngăphápăQTKQ là m tăđi u d đoánătr c Tuy nhiên, không ph i t t c các nhà qu n tr đ u hi uărõăđ c tính hai m t

c a ho tăđ ng QTKQ và có kh n ngăr iăvƠoătìnhătr ng l m d ng.ăDoăđó,ăc n ph i tìm

hi u xem làm th nƠoăđ th c hi n QTKQ m t cách h p pháp, h p lý đ đ tăđ c m c

tiêu c a doanh nghi păđ ng th i h n ch nh ng tácăđ ng tiêu c c có th nhăh ngăđ n

l i ích lâu dài c a doanh nghi p và ch s h u

Vi t Nam, m c dù thu t ng ắqu n tr k t qu ”ăcóăth còn khá m i m ,ănh ngăcác công c ,ăph ngăphápăc a QTKQ l i t ngăđ i quen thu c v i nh ngăng i làm công tác k toán, tài chính trong DN H u h t các doanh nghi p Vi tăNamăc ngăđƣăs

d ng m t s công c trong QTKQ vào công tác qu n tr doanh nghi p c a mình Tuy nhiên, đi uăđángănóiă đơyălƠ nh ng nghiên c u c a Vi t Nam v QTKQ ch đi theo

h ng phân tích m t tiêu c c c aăQTKQănh ănh ngăph ngăphápălƠmăđ p báo cáo tài chínhăd i tên g iălƠăắcácăth thu tăphùăphépăbáoăcáoătƠiăchính”.ăS nghiên c u có

ph n còn phi n di năvƠăch aăt ngăquátăđóăcóăth gây ra nh m l n, khi n nhi u ng i bên ngoài DN, th m chí c m t s ng i làm công tác k toán, tài chính tin r ng vi c

s d ng QTKQ là vi c làm hoàn toàn b t h p pháp và c n tránh áp d ng

Nh n th căđ c v năđ đó,ănhóm sinh viên nghiên c u khoa h c đƣăquy tăđ nh

ti n hành nghiên c u v nh ng kinh nghi m s d ng QTKQ thành công t i m t s doanh nghi p t i M - n iăcácănghiênăc u và vi c áp d ngăcácăph ngăphápăQTKQ trên th c t đ c quan tâm, xem xét và phân tích c th nh t, t đóărútăraănh ng bài

h c, nh ng cái nhìn t ngă quană h n,ă sơuă s că h n v QTKQ, giúp ch ng minh r ng QTKQ không hoàn toàn ch là vi c làm b t h p pháp.ă ng th i,ănhómăc ngămu n

ki m tra kh n ngăápăd ng cácăph ngăphápăQTKQ thƠnhăcôngăđóăt i Vi t Nam, đ aă

ra gi i pháp nh m giúp các doanh nghi p Vi t Nam áp d ng QTKQ hi u qu h n Xu t phát t nh ngălỦădoăđó, nhóm nghiên c uăđƣăch năđ tài “Kinh nghi m qu n tr k t

qu m t s doanh nghi p t i M và kh n ng áp d ng t i Vi t Nam” đ th c hi n

công trình nghiên c u khoa h c c a mình

2 T ng quan tình hình nghiên c u

Trên th gi i,ăđƣăcóăr t nhi u công trình ti p c n qu n tr k t qu d iăcácăgócăđ khácănhau,ătrongăđóăm t s l ng l n các công trình do h c gi M ti n hành

Công trình nghiên c uăắCáchăhòaăh p gi a các góc nhìn khác nhau v QTKQ

c a nh ngăng i nghiên c u v k toán, nh ngăng i th căhƠnhăvƠăng i ban hành

đi u l ”ă (Earnings Management: Reconciling the Views of Accounting Academics, Practioners and Regulators) c a Giáoăs Patricia M Dechow và Doughlas J Skinner t

đ i h c Michiganăn mă2000 đƣălỦăgi i khái ni m v ho tăđ ng QTKQ d iăgócăđ c a cácăđ iăt ng khác nhau Nghiên c u v ắNh ng h u qu c aăcácăph ngăphápăQTKQ trênă c ă s các giao d ch th c”ă (Whată Areă theă Consequencesă ofă Reală EarningsăManagement) c a Ti năs ăKatherineăGunny t đ i h căCalifornia,ăBerkerleyăn mă2005ăđƣăch ra nh ngătácăđ ng tiêu c c c a ho tăđ ng QTKQ t i tình hình ho tăđ ng c a công ty trong các k k toán ti p theo Nghiên c u c a nhà nghiên c u Sun Wensheng

(đ i h c Hebei, Trung Qu c) và Ti năs ăSunăJieă(đ i h c California, Irvine) v “Các

v i t aăđ ắN i ni mămùaăbáoăcáoătƠiăchính”ăđƣăđ aăraăcácăph ngăphápă(PP)ăk toán

mà ch s h u hay nhà qu n lý s d ngăđ làm sai l ch v tình hình tài chính và k t

qu kinh doanh c aăDNănh ngăcácăPPănƠyăl i là các PP gian l n,ănh :ădùngănghi p v

o, che gi u giao d ch, phù phép v th i gian ghi nh n giao d ch Bài vi t c a Ti năs ă

Tr n Th Kim Anh và c uăsinhăviênă Th Nhung, khoa Qu n tr kinhădoanh,ătr ng

đ i h c Ngo iă th ng,ă đ ngă trongă T pă sană ắIssuesă of economic development and accountingăinăAsia”,ăthángă11ăn mă2011ăv iătiêuăđ ắHo tăđ ng qu n tr k t qu kinh doanh trên Th gi i và khuy n ngh cho các doanh nghi p Vi tăNam”, n i dung chính

là khái ni m v QTKQ, cách phân lo i ho tăđ ngăQTKQ,ăcácăph ng pháp QTKQ và

ki n ngh cho DN Vi tăNamăđ QTKQ thành công Tuy nhiên, trong bài nghiên c u này, Ti năs ăch aăđ c p t i nh ngătácăđ ng c aăcácăph ngăphápăQTKQ,ăcácănhơnăt

nhăh ng t i quy tăđ nh c a các nhà qu n tr ,ăch aăphơnătíchăc th kh n ngă ng

d ng cácăph ngăphápăQTKQ trên th gi i Vi t Nam

Tóm l i, các bài nghiên c u trên th gi i v ho tăđ ng QTKQ ch y u t p trung làm rõ m t khía c nh c th c a ho tăđ ngăQTKQănh ăkháiăni m hay s tácăđ ng c a QTKQ t i tình hình kinh doanh c a DN Các bài nghiên c u Vi t Nam m i ch d ng

l i cácăph ngăphápăQTKQăb t h p pháp ho c gi i thi u khái quát v QTKQ Thông qua bài nghiên c u c a mình, nhóm nghiên c u mu n cung c p thông tin t ng h p v

ho tăđ ng QTKQ, làm n i b tăcácăph ngăphápăQTKQăh p pháp, nh ngătácăđ ng tích

c c và tiêu c c c a các PP này, và trên h t là kh n ngăápăd ng th c ti n c a các PP theoăquyăđ nh c a Pháp lu t Vi t Nam

3 M c tiêu nghiên c u

M t là,ăkháiăquátăhóaăc ăs lý lu n v qu n tr k t qu (QTKQ) bao g m khái

ni m QTKQ, nh ng ph ngăphápăQTKQ ph bi n,ătácăđ ng c a QTKQ c ngănh ăcácănhân t tácăđ ngăđ n quy tăđ nh QTKQ c a nhà qu n lý

Hai là, phân tích các kinh nghi m qu n tr k t qu t i m t s doanh nghi p t i

M đ t đóărútăraănh ng kinh nghi m cho các doanh nghi p Vi t Nam

Ba là, đánhăgiáăkh n ngăápăd ng cácăph ngăphápăQTKQ t i Vi t Nam, phân tíchăcácătr ng h p áp d ng QTKQ th t b i Vi tăNamăvƠăđ aăraăcácăgi i pháp giúp các doanh nghi p Vi t Nam th c hi n QTKQ hi u qu h n c ngănh ăki n ngh cho NhƠăn c nh m nâng cao hi u qu qu n lý tình hình QTKQ t i các doanh nghi p Trên h t, nghiên c u này mong mu năđemăl i nh ng hi u bi t toàn di n v ho t

đ ng qu n tr k t qu , giúp ích cho ho tăđ ng k toán doanh nghi p và vi c ra quy t

đ nh c a nhà qu n tr

4 Ph ng pháp nghiên c u

Haiăph ngăphápăđ c s d ng ch y u là đ i chi u – so sánh và phân tích –

t ng h p D a trên các tài li u nghiên c u v ho tăđ ng qu n tr k t qu c aăcácătr ng

i h c M và k t qu c a các mô hình h i quy kinh t , nhóm s phân tích và t ng h p cácăph ngăphápăQTKQ, nh ng vai trò c a vi c s d ng QTKQ c ngănh ăcácătácănhơnă

bênătrongăvƠăbênăngoƠiătácăđ ngăđ n quy tăđ nh c a nhà qu n lý trong vi c s d ng các

ph ngăphápănƠy.ă

Liênăquanăđ n phân tích kinh nghi m c a các DN M vƠăđánhăgiáătìnhătr ng ho t

đ ng QTKQ t i Vi t Nam, nhóm nghiên c u s d ng ph ng pháp nghiên c u tình

hu ng m t s tr ng h păđi năhìnhăđ rút ra kinh nghi m c a các DN M vƠăđánhăgiáă

V ph m vi nghiên c u : Là các doanh nghi p M trong 27 n m tr l iăđơy (t

n mă1985) V i th i gian nghiên c u r ngănh ăv y, nhóm nghiên c u mu n làm sáng

t s tácăđ ng c a các ho tăđ ng QTKQ và các tác nhân nhăh ngăđ n ho tăđ ng này doanh nghi p

C th , nhóm nghiên c u t p trung phân tích tình hu ng hai t păđoƠn M là Microsoft và IBM b i s t ngătr ng năđ nh trong su t l ch s ho tăđ ng lâu dài c a hai t păđoƠnănƠy V t păđoƠnăMicrosoft,ătrongănh ngăn măqua,ăt păđoƠnănƠyăđƣăthi tă

l pă đ că m tă n nă t ngă v ngă ch că choă s ă phátă tri nă b nă v ng, tínhă đ n hi nă nay,ăMicrosoftăcóăkho ngă57.000ănhơnăviênă ătrênăh nă90ăqu căgiaătrênăth ăgi i (thông tin trên website c a Microsoft: www.microsoft.com) V t păđoƠnăIBM,ăsauă100ăn măho t

đ ng, IBM th c s đƣăcóănh ngăđóngăgópătoăl năđ i v i s phát tri n c a toàn th gi i Nhi u nh năđ nh cho r ng "n u không có IBM, nhân lo i s không bi tăđ n th gi i công ngh " có l c ngăkhông quáăvìătrongă100ăn măqua, IBMăđƣăcóăvaiătròăquanătr ng trong vi c d n d tăconăng i làm quen t nh ng chi cămáyăviătínhăcáănhơnăc ăb n cho

đ n các h th ng siêu máy tính hi năđ i ngày nay

M c dù cùng ho tăđ ngătrongăl nhăv c công ngh máyătínhănh ngăcácăbi n pháp QTKQ mà Microsoft và IBM s d ng l i hoàn toàn không gi ng nhau và kh n ngăápă

d ng các bi năphápănƠyăc ngăkhôngăch d ng l i các doanh nghi p cùng trong ngành công ngh máy tính mà còn m r ng ra nhi u ngành khác n a

6 K t qu nghiên c u d ki n

D a trên vi c nghiên c u và phân tích, nhóm mong mu năđ tăđ c các k t qu sau:

- Tìm hi u ho tăđ ng qu n tr k t qu là gì, tácăđ ng tích c c và tiêu c c c a ho t

đ ngănƠyăđ i v i doanh nghi p và các nhân t nhăh ng t i quy tăđ nh th c hi n c a nhà qu n tr

- Nghiên c uăcácăph ngăphápăqu n tr k t qu đ c áp d ngăvƠăđánhăgiáăs tuân

th Pháp lu t Vi t Nam c aăcácăph ngăphápănƠy

- Thông qua vi c tìm hi uă vƠă đánhă giáă kinhă nghi m qu n tr k t qu m t s doanh nghi p t i M , nhóm s đ aăraăđ c các gi i pháp và ki n ngh nh măt ngăhi u

qu áp d ng ho tăđ ng QTKQ t i Vi t Nam

7 K t c u đ tài

tài nghiên c u v ắKinhănghi m qu n tr k t qu (earnings management) c a

m t s doanh nghi p t i M và kh n ngăápăd ng Vi tăNam”ăbaoăg măbaăch ngălƠ:

- Ch ngă1:ăT ng quan v qu n tr k t qu

- Ch ngă2:ăKinhănghi m qu n tr k t qu m t s doanh nghi p t i M

- Ch ngă3:ăKh n ngăápăd ng qu n tr k t qu cho các doanh nghi p Vi t Nam

CH NG I T NG QUAN V QU N TR K T QU

(EARNINGS MANAGEMENT) 1.1 Khái ni m qu n tr k t qu kinh doanh

Sau m i m t th i k ho tăđ ng s n xu t kinh doanh (SXKD), nhu c u t ng k t, đánhăgiáătìnhătr ng ho tăđ ng c a doanh nghi p (DN) là m t nhu c u h t s c t t y u, không ch đ i v i nh ngăng i bên trong DN mà còn xu t phát t nh ng b ph n bên ngoài DN V yăc ăs nƠoăđ các b ph n này có th đ aăraăđánhăgiáăc aămình?ă óăchính là k t qu kinh doanh (hay còn g i là l i nhu n),ăđ căxácăđ nh b ng ph n chênh

l ch gi a doanh thu, thu nh p và chi phí trong m t th i k i v i nhà qu n tr (NQT) doanh nghi p, tình hình lãi (l ) trong k có s c nhăh ng quan tr ng t i vi căđ aăraăquy tăđ nh li u có nên duyătrìăhayăthayăđ i b máy ho tăđ ng.ă i v i nhân viên, tình hình kinh doanh kh quanălƠăc ăs hƠngăđ uăđ h t quy tăđ nh có nên ti p t căđóngăgóp cho DN hay chuy n sang m t DN khác.ăT ngăt nh ăv y,ăcácăđ i tác bên ngoài

nh ănhƠăcungăc p,ănhƠăđ uăt ,ăbênăchoăvay ăc ngăd a r t nhi u trên m c lãi (l ) đ xem xét duy trì ho tăđ ngăđ uăt ăhayăchoăvayăc aă mình.ăCònăđ i v iăNhƠăn c thì kho n l i nhu n (LN) tr c thu lƠăc năc c ăb năđ xácăđ nh m c thu DN ph i n p choăngơnăsáchănhƠăn c Nói tóm l i, k t qu kinh doanh (hay l i nhu n) là m t ch tiêu có ý ngh a r t l n đ i v i ho t đ ng liên t c c a DN Khi k t qu kinh doanh t t,

DN th ngăxuyênălƠmă năcóălƣiăvƠăt ngătr ng năđ nh theo th iăgianăthìănhƠăđ uăt ,ănhà cung c p,ăng i cho vay và nhân viên trong DN s tinăt ng và ti p t c h p tác Trái l i, khi k t qu này suy gi m, th m chí m c âm thì kh n ngăhuyăđ ng v năc ngă

nh ăho tăđ ng bên trong t ch c ch c ch n s b xáo tr n ít nhi u

K t qu kinhădoanhăcóăỦăngh aăquanătr ngănh ăv y nên vi c s d ng các bi n pháp k toán nh mălƠmăthayăđ i k t qu kinh doanh c a DN, t o ra KQKD t t,ăt ngă

tr ng năđ nh mà v năđ m b o tính h păphápălƠăđi u mà t t c các doanh nghi păđ u mong mu n th c hi n

Theoăquyăđ nh c a Pháp lu t Vi t Nam, c th là Chu n m c k toán s 21, các

ho tăđ ng, giao d ch kinh t phát sinh trong k s đ c b ph n k toán c a DN ghi

nh n và theo dõi trên h th ng s k toán T i cu i k k toán,ăGiámăđ c (ho căng i

đ ngăđ u) DN ch u trách nhi m l p và trình bày thông tin v k t qu ho tăđ ng kinh doanh (hay l i nhu n) c a doanh nghi p trên Báo cáo k t qu ho tăđ ng kinh doanh

V đ iăt ng th c hi n nghi p v l p và trình bày báoăcáoătƠiăchínhă(BCTC),ăđó

là K toánătr ng và b ph n k toán Hay nói cách khác, b ph n k toán v a ch u trách nhi m ghi chép các s ki n kinh t trong k , v a ch u trách nhi m t ng h p và trình bày Báo cáo cu i k Chính vì v y, kh n ngăb ph n K toán, thông qua vi c tác

đ ng vào cácăc ăs ghi chép (nh ăph ngăphápătríchăkh uăhao,ăthayăđ i th i gian s

d ng h u ích c a tài s n c đ nh,ăthayăđ i m c trích l p d phòng, ) đ t đóăthayăđ i KQKD v i m căđíchăcu i cùng là giúp cho KQKD đ c công b ra bên ngoài tr nên

h p d năh n,ăth aămƣnăđ c k v ng c aăcácăđ i tác Ví d nh ăchuy n các kho n l

nh thành hòa v n ho c lãi; duy trì m c lãi con s t ngătr ng năđ nh,ăkhôngăt ngă

v t hay s t gi m trong th i gian ng n; t oătơmălỦăyênătơmăchoăcácănhƠăđ uăt ăc ngănh ă

gi m thi u áp l c khi doanh nghi p ph i duy trì m căt ngătr ngăcaoănh ăv y Ngoài

ra, b n thân các NQT c p cao khác trong DN (bên c nh b ph n k toán)ăc ngăcóăkh

n ngăthayăđ i KQKD thông qua các quy tăđ nh v th iăđi m thanh lý tài s n, th iăđi m

gi m giá hàng bán, m c công su t ho tăđ ng, Ho tăđ ng thayăđ i KQKD này đ c

bi tă đ n v i tên g i qu n tr k t qu kinh doanh hay g i t t là qu n tr k t qu

(earnings management)

Trong th c t nghiên c u trên th gi i,ăđƣăcóăr t nhi u nh năđ nhăđ căđ aăraăđ

đ nhăngh aăho tăđ ng qu n tr k t qu (QTKQ);ătuyănhiên,ăchoăđ n hi n nay thìăch aăcóă

m t khái ni m chung duy nh t nào v ho tăđ ng này Nhóm nghiên c u xin trình bày

ba quanăđi măđ c s d ng ph bi n nh tăkhiăđ nhăngh aăv ho tăđ ng QTKQ nh ăsau:

Quan đi m th nh t: Qu n tr k t qu là s can thi p có ch ý c a nhà qu n tr

t i báo cáo tài chính phát hành ra bên ngoài doanh nghi p nh m m căđíchăđ tăđ c s

t ngătr ng trong k t qu kinh doanh (Schipper, 1989)

Quan đi m th hai: Qu n tr k t qu x y ra khi nhà qu n tr s d ngăcácăđánhăgiáă

c a mình v c u trúc c a các giao d ch phát sinh trong k nh măthayăđ i k t qu ho t

đ ng kinh doanh th c s (Healy, P và Wahlen, J., 1999)

Quan đi m th ba: Qu n tr k t qu là k t qu c a vi c s d ng các thao tác k

toán nh m m că đíchă thayă th và t o ra k t qu kinh doanh nă t ng (Mulford và Comiskey, 1996)

Nh ăv y, ta có th nh n th y nétăt ngăđ ng c ba quanăđi m trên óălƠăc u trúc g m 2 ph n chính: m t ph n nói v ho tăđ ng QTKQ đ c th c hi nănh ăth nào (can thi p có ch ý c a NQT t i BCTC/ s d ngăcácăđánhăgiáăv c u trúc c a giao

d ch/ s d ng các thao tác k toán) và ph n th hai nói v m căđíchăc a các ho tăđ ng đóălƠăgì (đ t s t ngătr ngătrongăKQKD/ăthayăđ i k t qu ho tăđ ng kinh doanh th c

s / t o ra k t qu kinh doanh năt ng)

Tuy nhiên, n u ch d aătrênăbaăquanăđi m trên thì nhi uăng i v n còn tranh cãi

r ng li u vi c can thi p có ch ý t i BCTC nh m t o ra k t qu kinh doanh năt ngăđóă

có h p pháp hay không Th c v y, trên th gi i, có nh ng DN s d ng thành công các

bi n pháp qu n tr h p pháp, tuân th theo các chu n m c k toán nh ngăc ngăt n t i khôngăítătr ng h p s d ng nh ngăph ngăphápăb t h p pháp Trong bài nghiên c u này, nhóm chúng tôi s t pătrungăvƠoăcácăph ngăphápăQTKQ h p pháp vƠăđ c păđ n QTKQ d iăquanăđi m sau:

Qu n tr k t qu kinh doanh là vi c s d ng các ph ng pháp k toán h p

pháp nh m tác đ ng tích c c đ n k t qu kinh doanh trong k c a doanh nghi p

1.2 c đi m c a ho t đ ng qu n tr k t qu

Theoănh ăquanăđi m v QTKQ: ắQTKQ là vi c s d ngă cácăph ngăphápă k toán h p pháp nh mă tácă đ ng tích c că đ n k t qu kinh doanh trong k c a doanh nghi p”ăthìăho tăđ ng QTKQ có nh ngăđ căđi m chính sau:

V ch th th c hi n: là nhà qu n tr doanh nghi p (v i s tr giúp c a K toán) Cùng v i nh ng ki n th c chuyên môn v ng ch c c a mình v các ch đ k toán hi n hƠnhăc ngănh ăcácăquyăđ nh c a pháp lu t v các v năđ liên quan t i k toán, NQT

doanh nghi p, đ c bi tă lƠă cácă Giámă đ că tƠiă chính,ă Giámă đ că đi u hành và k toán

tr ng s lƠăng iăđ ng ra th c hi n các bi n pháp qu n tr k t qu ,ăđi u ch nh các báo cáo tài chính doanh nghiêp công b choăcácăđ iăt ng bên ngoài theo yêu c u c a ban giámăđ c công ty, nh măđ tăđ c m căđíchănh tăđ nh

V đ i t ng tác đ ng: là k t qu kinh doanh trong k c a doanh nghi p Các

bi n pháp qu n tr k t qu s gây tácăđ ng tr c ti p t i doanh thu và chi phí, t đóătácă

đ ng t i k t qu kinh doanh (l i nhu n) trong k c a DN Ti pătheoăđó,ăvi c làm thay

đ i LN c a DN s lƠmăthayăđ i t i kho n m c V n ch s h u trong b ngăcơnăđ i k toán,ăđ ng th iălƠmăthayăđ i dòng ti nă(đ c bi t là dòng ti n t ho tăđ ng kinh doanh

và ho tăđ ngăđ uăt )ătrongăbáoăcáoăl uăchuy n ti n t c aăDN.ă i v i các BCTC c a

DN trong nh ng k tr căđó,ăcácăbi n pháp QTKQ không có kh n ngăgơyătácăđ ng

V công c : là cácăph ngăphápăk toán h p pháp Vi c s d ng các bi n pháp

k toán h p pháp, tuân th chu n m c k toánăvƠăquyăđ nh k toán hi n hành giúp cho

DN v aăđ tăđ c các m c tiêu mong mu n, v aătránhăđ c tình tr ng b cácăc ăquanăpháp lu t t giác Trên th c t , nhi u công ty s d ng các bi n pháp gian l n trong k toánăđ th c hi n QTKQ, gây ra nh ng tácăđ ng x u t i tình hình kinh doanh c a DN,

th m chí d n t i phá s n Trong ph m vi bài nghiên c u này, nhóm ch đ c p t i các

bi n pháp QTKQ h p pháp, đ th yăđ c m t tích c c c a các bi n pháp này

V c n c th c hi n: là các nguyên t c và ch đ k toán hi n hành V i công c

QTKQ là d aătrênăcácăph ngăphápăk toán h păphápăđòiăh i các DN ph iăc năc vào chu n m c k toánăc ngănh ăch đ k toán hi năhƠnhăđ th c hi n vi c QTKQ

V m c đích: là tácăđ ng tích c căđ n k t qu kinh doanh trong k c a doanh

nghi p.ă iăt ng c aăQTKQălƠăcácăbáoăcáoătƠiăchính,ădoăđóăQTKQăkhôngănh m m c đíchănƠoăkhácăngoƠiătácăđ ng m t cách tích c c t i BCTC c ngănh ăk t qu hoatăđ ng kinh doanh trong k c a DN Thông qua các bi năphápăQTKQăđ c s d ng, các nhà

qu n tr mong mu năđ tăđ c l i ích t các c đông,ănhƠăđ uăt ăm i,ăc ăquanăthu ,ầăhay b t k đ iăt ng nào s d ng BCTC c a DN, nh m giúp h đ tăđ c các m c tiêu

cá nhân hay giúp cho vi c kinh doanh c a DN tr nên thu n l iăh nă các k sau

1.3 Các ph ng pháp qu n tr k t qu kinh doanh đ c áp d ng t i M

h u h t tài li u nghiên c u c a các tác gi M ti năhƠnhăđoăl ng ho tăđ ng QTKQ c a các doanh nghi p t i M (ví d Gunny (2005), Dechow, P.M và Skinner D.J (2000), Healy, P và Wahlen, J (1999), Chapman (2008), Cohen, D và Zarowin,

P (2008)) thì nh ngăph ngăphápăth c hi năQTKQăđ c chia thành hai nhóm chính: cácă ph ngă phápă d aă trênă c ă s d n tích (accruals earnings management) và các

ph ngăphápăd a trên giao d ch th c (real earnings management)

1.3.1 Các ph ng pháp d a trên c s d n tích

Trong ph n này, nhóm nghiên c u s gi i thi u v cácăph ngăphápăQTKQăd a trênăc ăs d n tích (accruals earnings management) K toán d aătrênăc ăs d n tích

đ c hi u là vi c ghi chép các giao d chăliênăquanăđ n v n b ng ti nănh ngăkhôngăđòiă

h i ph i có s thanh toán b ng ti n m i ghi nh n giao d ch, hay nói cách khác, doanh thuăđ c ghi nh năkhiăắth c hi n”,ăcònăchiăphíăđ c ghi nh năkhiăắphátăsinh”.ă

1.3.1.1 Ph ng pháp thay đ i cách tính kh u hao tài s n

Thôngăth ng, các DN áp d ng m tătrongăcácăph ngăphápă(PP) tính kh u hao chính là: PP tính kh uăhaoăđ u, PP kh u hao theo s d ăgi m d năcóăđi u ch nh và PP

kh u hao theo s năl ng.ă hi u rõ v tácăđ ng c th c a vi c l a ch n PP tính kh u hao, nhóm nghiên c u s đ aăraăvíăd sau: Công ty A mua máy ch bi n hóa ch t giá

550.000$ có vòng đ i h u d ng là 5 n m, giá tr còn l i là 50.000$ Công ty th tính

chi phí kh u hao (CPKH) theo c ba PP và l a ch n PP có CPKH th p nh t

- N u tính kh u hao theo PP đ ng th ng thì s kh u hao m iăn mălƠ:

ví d trên, v i cùng s li uănh ngăvi c l a ch n PP kh u hao khác nhau khi n cho CPKH hoàn toàn khác nhau Vi c l a ch n PP kh u hao nhanh cho chi phí cao

nh tătrongăn măđ u tiên và th p d nătrongăcácăn măsau,ăcònăvi c l a ch n PP kh u hao

đ ng th ng cho CPKH th p nh tătrongăn măđ u tiên và năđ nhătrongăcácăn măsau.ă

Nh v y, có th k t lu n vi c l a ch n PP kh uăhaoăgiúpăDNătácăđ ng và làm

thayăđ i chi phí, t đóălƠmăthayăđ i LN, k t qu kinh doanh c a DN

1.3.1.2 Ph ng pháp thay đ i th i gian s d ng h u ích c a tài s n

Ngoài ra, DN có th thayăđ iăCPKHăthôngăquaăđi u ch nh th i gian s d ng h u ích c a tài s n Th i gian s d ng h u ích c a tài s n là th i gian mà tài s n c đ nh (TSC )ăh u hình phát huy tác d ng cho SXKD Th iăgianănƠyăth ngăđ c tính b ng:

Th i gian mà DN d tính s d ngăTSC ăh u hình Vì v y,ăgiámăđ c DN có th đi u

ch nh th i gian s d ng h uă íchă đ tácă đ ngă đ n CPKH Xét l i ví d 1 trên, gi nguyên gi thi tăc ănh ngăthayăđ i th i gian s d ng h u ích c a s n ph m Công ty A mua máy ch bi n hóa ch t giá 550.000$ có vòng đ i h u d ng là 4 n m, giá tr còn

l i là 50.000$

- Theo PP kh uăhaoăđ ng th ng, s kh u hao m iăn mălƠă:

- Theo PP kh u hao s d ăgi m d năcóăđi u ch nh:

T l kh u hao = 1/4 x 2 = 0.5 B ng trích kh uăhaoănh ăsau:

- Theo PP kh u hao theo s năl ng: không b nhăh ngăkhiăthayăđ i th i gian s

d ng h u ích

Nh v y, vi căthayăđ i th i gian s d ng h u ích c a tài s n giúp DN thayăđ i

CPKH khi s d ng PP trích kh uăhaoăđ ng th ng ho c theo s d ăgi m d năcóăđi u

ch nh, t đóălƠmăthayăđ i LN, k t qu kinh doanh c a DN

1.3.1.3 Ph ng pháp thay đ i chi phí qua giá tr d phòng

Trong ho tăđ ng kinh doanh c a DN, hàng lo t r i ro có th x y ra Chính vì v y, theo nguyên t c th n tr ng c a k toán d n tích, DN c n l p các kho n d phòng, ghi

nh n s gi m sút giá tr c a tài s n ngay khi nó có d u hi u x y ra Vi că c tính m c

d phòng chính là m tăc ăh i l năchoăNQTătácăđ ng lên kho n chi phí trên BCTC

l i nhu n g păbánăhƠngăđiă2000$.ăTuyănhiên,ăvi căxácăđ nh NRV hoàn toàn d a trên s

phán đoán c a k toán.ăDoăđó,ăch c năthayăđ i s d đoánănƠyăthìăm c d phòng

gi m giá hàng t năkhoăc ngăs thayăđ i và theoăđó,ăchiăphíăs thayăđ i C th trong ví

d này, n u k toán d tính giá tr thu n có th th c hi n đ c là 95$/ s n ph m thì

m c trích l p d phòng là : (100- 95) x 100 = 500 Giá v n hàng bán ch t ngăl n 500 $

và LN g p ch gi m 500$, nh h nănhi u so v i 2000 $ gi mătrongătr ng h p trên

D phòng b o hành s n ph m, hàng hoá, công trình xây l p

Công ty A s n xu t các lo i m ph m N m 2010, công ty b m t khách hàng ki n

vì lo i m ph m gây d ng Lu t s c a công ty d đoán 90% công ty thua ki n và

ph i b i th ng m t kho n ti n là 5000$

Theo nguyên t c th n tr ng, k toán ph i coi kho n 5000$ là d phòng ph i tr

và trích l pălƠmăt ngăchiăphíăbánăhƠngălênă5000$,ălƠmăchoăLNăho tăđ ngăn mă2010ă

gi m 5000$ Tuy nhiên, kho n trích l p d phòng này ph thu căxétăđoánăch quan c a

k toán N u k toán cho r ng v n còn có m t s b ng ch ngăkhácăch aăđ c s d ng

và kh n ngăthuaăki n ch là 75% thì chi phí bán hàng s ch t ngă4200$ăvƠăLNăn mă

2010 không gi m t i 5000$

D phòng ph iăthuăkhóăđòi:

Ngày 1/1/2010, DN A bán ch u cho DN B m tăl ng hàng hóa có tr giá là 300 tri uăđ ng, doanh nghi p B h n tr ti n vào ngày 31/5/2010 Tuy nhiên, vào gi a tháng 3,ăGiámăđ c doanh nghi p B b kh i t vì có hành vi gian l n, l aăđ o

Theo nguyên t c th n tr ng, kho n n ph iăthuăkhiăch aăđ n h nănh ngăcóăd u

hi u b m t thì k toán ph i t căl ng m c trích l p d phòng Gi s DNăAă c tính 100% kho n ti n cho vay s khôngă đ c tr , m c trích l p d phòng là : 300*100% = 300 (tri uăđ ng), làm cho chi phí qu n lý DNăt ngă300ătri uăđ ng và LN

gi m 300 tri uăđ ng Tuy nhiên, n u DN A ch c tính là 80% kho n cho vay b m t thì m c trích l p d phòng ch là 300*80% = 249 tri uăđ ng thì kho n CP s ch t ngălên 249 tri uăđ ng và LN s không gi m t i 300 tri uăđ ng nh ăcáchă căl ngătr c

D phòng gi măgiáăđ uăt ătƠiăchính

CôngătyăXăđangăcóăm t kho năđ uăt ătƠiăchínhădƠiăh n vào công ty con Y v i s

v n n m gi lƠă60%.ă uăn m,ăcôngătyăXăk v ng công ty con c a mình s lƠmă năcóălãi, tuy nhiên, trong vòng 3 tháng cu iăn mă2010,ăcôngătyăYăliênăt c b tr l iăđ năhƠngă

do ch tăl ngăhƠngăkém,ăđ n ngày 31/12/2010, công ty X s ph i ghi nh n m t kho n

d phòng gi măgiáăđ uăt ătƠiăchính,ălƠmăt ngăchiăphíătƠiăchính.ăN u công ty X d đoánă

r ng công ty Y s b l lên t i 25 t thìăkhiăđó,ăXăc ngăs b m t m t kho n doanh thu

ho tăđ ngătƠiăchínhăt ngă ng v i t l n m gi ăNh ngăn u công ty X ch căđoánă

r ng kho n l c a Y ch là 20 t thì con s l i nhu n b m t s gi m

Nh v y, thông qua vi căđ c t c tính các kho n d phòng, các doanh nghi p

đƣătácăđ ngăđ c lên các kho n chi phí qu n lý, chi phí bán hàng, chi phí tài chính, giá

v n hàng bán, t đóălƠmăthayăđ i l i nhu n

1.3.1.4 Ph ng pháp tác đ ng lên qu l ng h u

Qu l ngăh uăhayăcònăg i là qu h uătrí là m t ph n ti n l ngăc aăng i lao

đ ng (NL )ăđ c công ty trích t ti năl ngăhàng tháng vƠăl ngăh uăs đ c tr cho

NL khi h ngh h u.ăKho năl ngăh uăđ c tr d aăvƠoăđ tu i, m căl ngăkhiăNL ălàm vi c t i công ty và s n mălƠmăvi c c a h

Trong k toánăl ngăh u,ăcácăcôngătyăcóătráchănhi m ph i tính m t kho n CP

l ngăh uăđ nh k , m t ph n do chính các DN ch u (h ch toán vào chi phí), m t ph n doă NL ă ch u (tr vào ti nă l ng).ă Theoă chu n m c k toán M (GAAP), ph n CP

l ngăh uăđ nh k ph n ánhătrênăbáoăcáoăKQKDăđ c tính b ng t ng CP l ngăh uă

ph i tr hƠngăn mătr điăt l thu h i mong đ i c a qu l ng h u (ERR - the expected

rate of return on pension plan assets) Các công ty ph i tr t l ERR b i vì s ti năh uă

th c ph i tr (khiăNL ăngh h u)ăvƠăs ti năcôngătyăđƣătríchătr căđóă(khiăNL ăđangăđiălàm) là khác nhau Ví d nh ăm t nhân viên làm vi că20ăn m,ăv a ngh h uănh ngăđ t nhiên l iăquaăđ i ch 1ăn măsauăđóădoă măđau,ăb nh t t ho c m t s lý do khách quan khác thì ch c ch n s ti n côngătyăđƣătríchătrongăsu tă20ăn măs nhi uăh năr t nhi u so

v i s ti nămƠăng i nhân viên th căđ căh ngătrongăvòngă1ăn măt khi ngh h u.ă ThêmăvƠoăđó,ăt l ERR này l i do chính các công ty, thông qua s t đánhăgiáă

c aămìnhăđ c tính, và s ti n thu h i này s đ căcoiănh ălƠăm t ph n l i nhu n b t

th ng c a công ty

Nh v y, thông qua vi căthayăđ i t l ERRă c tính mà các công ty có th tác

đ ng tr c ti p vào chi phí l ngăh u,ăt đóălƠmăthayăđ i l i nhu n trong k ăPh ngăphápănƠyăđƣăđ c áp d ng khá thành công t i công ty General Electrics và IBM

1.3.2 Các ph ng pháp d a trên giao d ch th c

Bên c nh vi c d aă trênă c ă s k toán d n tích, các DN còn th c hi n QTKQ thông qua các giao d ch th c (real earnings management) Trên th c t ,ăcácăph ngăpháp QTKQ thông qua các giao d ch th căvôăcùngăđaăd ng

1.3.2.1 Ph ng pháp đi u ch nh th i gian thanh lý tài s n c đ nh

i u ch nh th i gian thanh lý c a tài s n là m tăph ngăphápăh u ích giúp NQT

có th thayăđ i LN trong k N u giá tr còn l i c a tài s năđ c thanh lý l năh năgiáătr

th tr ng c a tài s n thì vi c thanh lý s gây nên m t kho n âm trong thu nh p c a DN.ăNg c l i, khi giá tr còn l i c a tài s năđ c thanh lý nh h năgiáătr th tr ng

c a tài s n thì vi c thanh lý s mang l i kho n doanh thu t ho tăđ ng tài chính

Xét ví d sau: Công ty A mua máy ch bi n hóa ch t giá 550.000$ có vòng đ i

h u d ng là 5 n m, giá tr còn l i là 50.000$ Công ty A s d ng PP trích kh u hao theo đ ng th ng

Gi s khi s d ng h t 5 n m,ăcôngătyăAăquy tăđ nh mua máy m i thay th máy

ch bi n hóa ch tăđƣămuaă4ăn mătr c nh m c i ti n ch tăl ng s n ph m Hao mòn

l yăk b ng 500.000$ (CPKH m iăn mă=ă(550.000ăậ 50.000)/5ă=ă100.000$/n m).ăGiáă

tr còn l i là 50.000$

Giámăđ c công ty A nh n th y t i th iăđi m hi n t i (tháng 7), máy này có th bán v i giá 200.000$ do vi c ng ng s n xu t máy cùng lo i trên th tr ng t đ uăn mă

nh ngăn u t i cu iăn măthìămáyănƠyăch có th bán v i giá 40.000$ do vi c cung tr

l i.ă ng th iăgiámăđ c l i th y trongăn măt i, có m t DN nh m i thành l păc ngăho t

đ ngătrongăl nhăv căhóaăd c và ch c ch n s có nhu c u mua l i máy ch bi n c a côngătyăA.ăKhiăđó,ămáyăch bi n có th bánăđ c v iăgiáălƠă150.000$.ăNh ăv y:

- N u bán th iăđi m hi n t i, DN s thuăđ c doanh thu ho tăđ ng tài chính là 150.000$ (giá thanh lý > giá tr còn l i)

- N u bán vào cu iăn m,ăDNăs b l 10.000$ (giá thanh lý < giá tr còn l i)

- N uăbánăvƠoăn măsauăthìădoanhăthuăthuăv là 100.000$

Theoăđó,ăgiámăđ c ch c ch n s không thanh lý vào cu iăn m.ăGiámăđ c ti p t c xem xét tình hình kinh doanh hi n t i và phân tích kh n ngăkinhădoanhătrongăn măt i, ông nh n th y: Trongăn mănay,ătìnhăhìnhăkinhădoanhăc aăcôngătyăđangăđiătheoăđúngă

nh ăd tínhăbanăđ uănh ngăsangăn măsau,ăm t dòng s n ph m c a côngătyăđangătrongăgiaiăđo năsuyăthoáiămƠăcôngătyăch aăs n xu t thành công m t s n ph m m iănƠoăc ngă

nh ăch aăti p c năđ c m t th tr ng m iănƠoăđ tiêu th s n ph m hi n t i Vì v y,

kh n ngăgi mădoanhăthuătrongăn măsauălƠăr t cao

K t h p phân tích trên,ăgiámăđ căcôngătyăAăđƣăquy tăđ nhăch aăthanhălỦămáyăch

bi nătrongăn mănayămƠăs hoãn vi căthanhălỦăsangăn măsauăđ góp ph n làm gi m m c

t t gi m v l i nhu n m c dù kho n doanh thu thu v có th păh năsoăv i thanh lý vào

th iăđi m hi n t i

Nh v y, thông qua phân tích và d đoánăc a mình, các NQT tính toán th i gian

thanh lý các tài s n c a DN đ tácăđ ng t iăDT,ălƠmăthayăđ i LN cu i k

1.3.2.2 Ph ng pháp tác đ ng tr c ti p vào l i nhu n g p

tácăđ ng tr c ti p nh mălƠmăt ngăLNăg p, các DN s ho tăđ ng theoă2ăh ng:

t ngădoanhăthuăbánăhƠngăvƠăgi m giá v n hàng bán

V i m c đích làm t ng doanh thu vào cu i k ,ăcácăDNăth ng áp d ng bi n pháp

gi m giá bán ho c n i l ngăđi u ki n tín d ngă(thôngăth ngălƠăgiaăt ngăth i h n mua hàng tr ch m, t oăđi u ki n m r ng s l ng khách hàng)

V i m c đích gi m giá v n hàng bán,ăcáchăthôngăth ngăđ c áp d ng là c t

gi m chi phí s n xu t thông qua vi căgiaăt ngăn ngăsu tălaoăđ ng, s n xu tăv t m c công su tăđ nh m c vào cu i k B ng cách này, CPSX chung c đ nh s đ c tính cho

m t s l ng s n ph m l năh n,ălƠmăchoăgiáăthƠnhăđ năv c a s n ph m gi m và giá

(nh h năm c công su tăbìnhăth ng)

Khiăđó,ăCPSXăchungăc đ nhăđ c phân b cho m i s n ph m là:

M că 50.000ă đ ng s đ c c ng vào giá thành, tính lên giá bán M c CPSX chungăch aăđ c phân b : 50.000.000 ậ 50.000ăxă800ă=ă10.000.000ăđ ng s đ c tính vào chi phí s n xu t, kinh doanh trong k

Tr ng h p 2: S năl ng s n xu t th c t trong tháng c a doanh nghi p A là

1250 s n ph m (l năh năm c công su tăbìnhăth ng)

Khiăđó,ăCPSXăchungăc đ nhăđ c phân b cho m i s n ph m là:

= 40.000ăđ ng/s n ph m

M că40.000ăđ ng s đ c c ng vào giá thành, tính lên giá bán CPSX chung c

đ nhăđƣăđ c phân b h t và không còn kho n c ng thêm vào chi phí s n xu t, kinh doanh trong k n a

B ng 1.5: nh h ng c a vi c thay đ i m c công su t s n xu t lên chi phí

Nh v y, khi s n xu tăv t m c công su tăbìnhăth ng, không nh ng làm giá

v n hàng bán gi m mà còn làm chi phí trong k gi m,ăgiúpăt ngăLNăcu i k c a DN

1.3.2.3 Ph ng pháp chuy n giá

Chuy n giá (transfer pricing) là m t bi năphápăQTKQăđ c cácăcôngătyăđaăqu c gia áp d ng r t khéo léo và tinh vi Bi năphápănƠyăđ c s d ngătheoăhaiăh ng chính:

 H ng th nh t là:

B c 1: M t công ty m n c ngoài s thành l p m t công ty con n c khác

B c 2: Công ty con s mua nguyên v t li u (NVL) v i giá cao ng tăng ng và các nhà cung c p NVL t iăn c công ty con s s n sàng bán v iăgiáăcaoănh ăv y

B c 3: Các công ty con s n xu t s n ph m và bán l i v i giá th p ra th tr ng

đ c nh tranh, m t ph n s n ph m thì bán v cho công ty m v i giá th p này

 K t qu là công ty con s b l d năđ năkhôngăđóngăthu thu nh p doanh nghi păchoănhƠăn c Còn công ty m thìămuaăđ c hàng giá r và bán v i giá b ng giá

th tr ngăn c ngoài

 H ng th haiălƠăn c công ty m ch u thu caoăcònăn c công ty con ch u thu th p Khi bán hàng n c c a công ty con và chuy n LN cho công ty m , công ty

m s khôngăđóngăthu doăđƣăn p thu n c c a công ty con

 Công ty m đƣătìmăđ c m t kho n l i nhu n l n

Nh v y, bi n pháp chuy năgiáăchoăphépăcácăcôngătyăthayăđ iăđ c chi phí ti n

thu ph i n p, t đóăthayăđ i LN c a DN Microsoft, Google, Facebook và General Electrics c a M là nh ng ví d đi n hình trong vi c s d ng thành công PP này

1.3.2.4 Ph ng pháp tác đ ng vào chi phí tái c u trúc

Khi công ty thanh lý m t tài s n ho c m t kho năđ uăt ăthìăcácăNQTăluônăc

g ng tính toán th i gian phù h p nh tă đ đ m b o kho nă thanhă lỦă đóă đemă l i LN Kho năLNănƠyăcóăđ căđi m là ch thuăđ c m t l n, hay nói cách khác là LN không

th ng xuyên, d làm cho BCTC c a DN có k t qu t ngăv t trong k đó.ăChínhăs

t ngăv t trong k thanh lý và gi m tr l i vào k t o nên s không năđ nh, nhăh ng

m nh t i tâm lý c a nh ngănhƠăđ uăt ăbênăngoƠi

Do v y,ăcácăNQTăth ng tìm cách s d ng chính ngu n LN b tăth ng nƠyăđ

đ uăt ăng c tr l i công ty, thông qua ho tăđ ng mua s m m i tài s n,ăđ uăt ăm i, nâng c p thi t b , Các kho n chi này t o nên s thayăđ i trong c u trúc c a công ty, hayăcònăđ c g iălƠăắchiăphíătáiăc uătrúc”ă(restructuringăcharges)

Ví d nh DN A s n xu t s n ph m may m c v a thanh lý thành công dây chuy n nhu m v i,ăđemăl i kho năLNălƠă10.000$.ă t o nên s năđ nh trong thu nh p báoăcáo,ălƣnhăđ o DN quy tăđ nh dùng kho n ti nănƠyăđ uăt ămuaăph n m măđ h a tr giá 1800$ cho b ph n thi t k và trang trí l i h th ng c a hàng bán l và gi i thi u

s n ph m v i chi phí 6800$ K t qu là m căt ngălênăch là 1400$, v a gi m áp l c duy trì LN cao k sau, v a có dòng ti năđ uăt ăchoăthi t b và ho tăđ ng bán hàng

Nh v y, thông qua vi c v a ghi nh n doanh thu b tăth ng t ho tăđ ng thanh

lý tài s n, thanh lý các kho năđ uăt ,ăv a ghi nh năchiăphíătáiăc ăc u các b ph n khác, nhà qu n tr có th thayăđ i DT và CP cho ho tăđ ngăđ uăt ,ăthayăđ i LN cu i k

Nh n xét chung v hai nhóm ph ng pháp qu n tr k t qu

C ph ngăphápăQTKQăd a trên c s d n tích và d a trên các giao d ch th c

đ u nh m m t m căđíchăchungălƠăt o nên s thayăđ i v KQKD theo mong mu n c a NQTă vƠă đ u là s d ch chuy n LN gi a các k kinh doanh Tuy nhiên, hai nhóm

ph ngăpháp nƠyăc ngăcóăm t s đi măkhácănhauăc ăb n sau:

B ng1.6: So sánh gi a QTKQ trên c s d n tích và QTKQ qua giao d ch th c (Ngu n: Tr n Th Kim Anh và Th Nhung (2011), Gunny (2005))

QTKQ d aătrênăc ăs d n tích QTKQ thông qua các giao d ch th c

Ph i th c hi n vào m t th iă đi m nh t

đ nhă (đ u k - khiă thayă đ i PP k toán

ho c cu i k - khi l pă c tính d phòng)

Có th th c hi n trong c k ho c vào th i gian cu i k

Không làm nhă h ng kh n ngă sinhă l i

th c t c a DN

Có th s nhă h ng tiêu c uă đ n kh

n ngăsinhăl i c a công ty trong dài h n

Th c t là các doanh nghi păcóăxuăh ngă aădùngăcácăbi n pháp QTKQ d a trên các giao d ch th căh nălƠăs d ngăc ăs d n tích (Cohen và Zarowin, 2008) Nguyên nhơnăchínhăđ căđ aăraălƠădoăvi c l a ch n các PP k toán,ăđ aăraă c tính khi quy t

đ nh th c hi n QTKQ d aătrênăc ăs d n tích s thu hút s chú ý c a ki m toán và s nghiên c u, xem xét v tính h p pháp, khi n cho vi c t do l a ch n c n ph iăđ c cân

nh c k l ng và c n th n Trái ng c v iă đó,ă vi c các DN quy tă đ nh gi m giá, chuy năgiá,ăt ngăm c s n xu t, quy tăđ nh th i gian thanh lý l i hoàn toàn không v p

ph i ho c r t ít s chú ý c a ki m toán và các xem xét pháp lý khác

1.4 Các tác đ ng c a Qu n tr k t qu đ i v i doanh nghi p

1.4.1 Các tác đ ng tích c c

1.4.1.1 Duy trì s t ng tr ng n đ nh

M t trong nh ng tác d ng c a QTKQ là duy trì s t ngătr ng năđ nh T ng

tr ng n đ nh là t căđ t ngătr ngăđ u, không có s bi năđ ng lên xu ng quá nhi u

trong KQKD (bi u hi n rõ nh t b ng ch tiêu LN) gi aăcácăn m.ăXét ví d v hai doanh nghi păAăvƠăBănh ăsau:

B ng 1.7: Ví d v l i nhu n c a 2 doanh nghi p A và B (đ n v : tri u đ ng)

Thông qua nghiên c u ho tă đ ng c a 125 công ty trên th tr ng M , Burgstahler (1997) đƣăch ra r ng BCTC c a các công ty v i m c l i nhu n cao ngày càng ph bi n, trong khi BCTC có l i nhu n âm ngày càng hi m g p ThêmăvƠoăđó, sauăquáătrìnhăđoăl ng,ăđánhăgiá, Burgstahler (1997) đƣăđ aăraăk t lu năsau:ăắ8ăậ 12% công ty v i nh ng kho n s t gi m nh trong thu nh păđangătácăđ ng lên k t qu c a mìnhăđ chuy n kho n gi măđóăthƠnhăkho năt ng,ă30ăậ 40% công ty v i nh ng kho n

l nh đangăs d ng QTKQ đ có BCTC v i k t qu t t h n.” (T p chí K toán và Kinh t , tháng 12 n m 1997, trang 99-126)

Nh v y, theo k t lu n trên thì t l các công ty s d ng QTKQ nh m duy trì s

t ngătr ng năđ nh là m t con s không nh hay nói cách khác, duy trì s t ngătr ng năđ nh là m t trong nh ng vai trò quan tr ng c a ho tăđ ng QTKQ

tr ng c a DN v dài h n cao thì m iăthuăhútăcácăN Tămuaăc phi u (CP) c a mình

Nh ăv y,ăđ t iăđaăhóaăgiáătr DN, tr c h t DN ph i t iăđaăgiáăth tr ng c a CP

đ tăđ c m c LN k v ngănh ăv y, m t trong nh ng bi n pháp mà các NQT

th c hi n chính là các quy tăđ nh QTKQ Sau khi thu th p các s li u trong vòng 10

n mă t n mă 1985ă đ nă n mă 1995ă c a 200 công ty niêm y t trên th tr ng CP M , Brown (1998) đã đ aăraăk t lu n: “Kho ng cách gi a LN th c t đ c công b và m c

l i nhu n nhà đ u t k v ng c a doanh nghi p ngày càng thu h p l i” Nói m t cách

khác, ph n l n DN đ uăđ t sát nút ho c th m chí chính xác s LN mà th tr ng k

v ng Ti păđó, Shu Lin,ăRadhakrishnan,ăvƠăLixinăSuă(2006)ăđƣ nghiên c u m u g m

2995 công ty trong kho ng th i gian t n mă1993ăđ năn mă2004ăvƠăđiăđ n k t lu n: 80% các công ty s d ng các bi n pháp QTKQ đ đ t đ c m c LN phù h p v i k

v ng c a th tr ng

Nh v y, đ t m c LN phù h p k v ng c a th tr ng là m t trong nh ng m i

quanătơmăhƠngăđ u c a các DN, và h th ngăđ tăđ c m c tiêu này thông qua QTKQ

1.4.1.3 Các l i ích khác cho doanh nghi p trên th tr ng v n

Bên c nh nh ng l iăíchăđƣăđ c phân tích trên thì QTKQ cònăđemăl i cho DN

l i ích trong th tr ng v nănh ăl i t c, giá c phi u, h s n

V giá c phi u, m t trong nh ng nhân t có nhăh ng tr c ti p nh tăđ n giá CP

c a DN chính là tình hình ho tăđ ng c a DN đó.ăThôngăth ng, n u DN lƠmă năcóălƣiăthì giá CP t ng,ăvƠăng c l i, n uălƠmă năkhôngăhi u qu , g p thua l thì c u v CP c a

DN gi m, và vì th giá CP gi m Tuy nhiên, tình hình ho tăđ ng c a DN l iăđ c ph n ánh c th thông qua BCTC b ng nh ng con s k toán.ăTrongăđó,ăLN lƠătiêuăchíăđánhăgiáăhƠngăđ u V y vì sao LN l i có s c nhăh ng l năđ n giá CP?

Nguyên nhân b i vì giá c phi u chính là giá tr hi n t i c a t t c l i t c c ph n trongăt ngălai.ăVƠăl i t c c ph n ch có th đ n t l i nhu n doanh nghi p.ăDoăđó,ăkhi l i nhu n doanh nghi păthayăđ i, giá c phi u s thayăđ i

V h s n , khi giá CP t ng s giúp m tăl ng l n v n dài h năđ căhuyăđ ng, lƠmăgiaăt ngăv n ch s h u và gi m h s n c a doanh nghi p (vì T ng s n /T ng tài s n = T ng s n /(V n ch s h u + T ng s n ))

V kh n ng thanh toán, khi DN có m tăl ng l n v n dài h năđ căhuyăđ ng thì

kh n ngăthanhătoán t t y u s t ng Ví d các DN l n có uy tín có th vay ti n v i th i

h năbáoătr c ng n, d dàng phát hành trái phi uăhayăbánăth ngăphi u, g p thu n l i khi ti p c n v i các ngu n v n bênă ngoƠi.ă T ngăt v y, các DN có th i gian ho t

đ ng kinh doanh lâu dƠi,ăcóăuyătínătrênăth ngătr ng, có s năđ nh v l i nhu n khá

t tầăs đ căcácăđ iătácăchoăvayăđánhăgiáălƠăcóăm căđ r i ro th p Do v y, kh n ngă

ti p c n th tr ng v n c a h s cao,ăluônăđ m b oăđ c kh n ngăthanhătoán

Nh v y, b ng vi c v n d ng QTKQ m t cách h p lý và h p pháp, các NQT đƣă

mang l i cho DN nh ng l iăíchăđ c bi t quan tr ng trên th tr ng v n,ăđ ng th iăc ngălƠmăgiaăt ngăgiáătr DN, t o thu n l i cho s phát tri n c a DN

1.4.2 Các tác đ ng tiêu c c

1.4.2.1 Nguy c gi m l i nhu n, ROA k kinh doanh ti p theo

Không ai có th ph nh n nh ng l i ích to l n mà QTKQ mang l i cho DN Tuy nhiên,ăcáiăgìăc ngăcóăm t l i và h i M t trong nh ng h u qu không mong mu n mà QTKQ đemăt i cho DN lƠănguyăc ăgi m LN và ch s ROA (t su t sinh l i c a tài

s n) kì ti pătheo,ăđ c bi t khi s d ng các PP thông qua giao d ch th c

i v i bi n pháp QTKQ thông qua giao d ch th c: tính toán th i gian thanh lý tài s năvƠăt ngădoanhăthuăcu i k thông qua vi c n i l ngăđi u ki n thanh toán cu i k (nhóm đƣ trình bày ph n 1.3.2), v th c ch t, khôngălƠmăt ngăthêmăLN c a DN mà

ch đ năthu n là chuy n LN t các kì sau v kì hi n t i, nh m t o ra oăt ng r ng côngătyăđangăr t phát tri n Và h u qu t t y u là LN c aăcácăn măsauăs b gi m sút Khi LN gi măc ngăs kéo theo ch s ROA gi m ROA đ căđoăl ng b ng LN ròng/ T ng tài s n, là ch s đoăl ng kh n ngăsinhăl i trên m iăđ ng tài s n c a công

ty ROA là c ăs quan tr ngăđ nh ngănhƠăđ uăt ăcơnănh c xem doanh nghi p có th

t o ra m c sinh l iăcaoăh năm c s d ng n hayăkhông.ăNhƠăđ uăt ăc ngăs d a vào

ch tiêuănƠyăđ xácăđ nh tri n v ng, nhu c u vay v năc ngănh ăkh n ngătr n g c và lãi vay c a doanh nghi p

Nh v y, ROA gi m s gây b t l i r t l n cho doanh nghi p, không thu hút đ c

v n đ u t , th m chí còn gây tâm lý hoang mang cho các c đông hi n t i

1.4.2.2 nh h ng tiêu c c t i ho t đ ng đ u t

M tătrongăcácătácăđ ng khác mà NQT c năl uătơmăkhiăquy tăđ nh s d ng các

bi n pháp QTKQ là s nhăh ng tiêu c c t i ho tăđ ngăđ uăt ăVào th i k ti n hành QTKQ, các công ty đ u t v t m c t i u, và sau th i k này, các công ty l i đ u t

th p h n m c t i u (Cohen và Zarowin, 2008)

Ho tăđ ngăđ uăt ăg m vi c mua m i/thanh lý tài s n c đ nh dùng trong SXKD,

đ uăt ăvƠoăcácăcôngătyăkhácănh măh ng c t c, cho các công ty khác vay v n nh m

h ng lãi su t, ăThôngăth ng,ăđ đ aăraăquy tăđ nhăđ uăt ,ăNQT tài chính s s d ng các công c h tr đ th măđ nh tài chính c a d án, trongăđóăcóăch tiêu giá tr hi n t i ròng (NPV), NQT th ng s ch p thu n d án v iăđi u ki n NPV không âm

Ho t đ ng đ u t v t m c t i u ngh aălƠăNQT đƣăl m d ng quy n ra quy t

đ nh c a mình khi ch p nh n các d án không mang l i LN ho c v t quá m c LN

m o hi m cho phép (m c t iă u),ă ch p thu n các d án có NPV âm (Cohen và Zarowin, 2008).ăKhiăđó,ăti n s đ c s d ng cho vi căđ uăt ăvƠoăcácăd án m o hi m thay vì chi tr c t c, hay nói cách khác, vi c làm này s gây nhăh ng tiêu c c t i l i ích c a c đông.ăHo t đ ng đ u t d i m c t i u ngh aălà NQT ch ch p nh n các d

án có m c m o hi m th păh năsoăv i m c LN cho phép (m c t iă u),ălo i b các d án

đ c phân tích có giá tr NPVăd ngă(Cohen và Zarowin, 2008) Khi đó, m c dù s đemăl i s b oăđ m v ng ch căh năđ i v i ng i cho vay, tuy nhiên, khi DN ch ch p

nh n các d án có m căđ m o hi m th păthìăđ ngăngh aăv i vi c ch p nh n m c LN

k v ng th p (theo nguyên t căđánhăđ i r i ro và LN k v ng: D ánăđ uăt ăcóăr i ro càng cao thì LN k v ng càng cao) Theoăđó,ăs ti năđ uăt ăc a các c đôngăch aăđ c

s d ng hi u qu vƠăkhôngăđemăl i ho căđemăl i m t m c c t c th p Nh v y, c

ho t đ ng đ u t v t m c t i u và đ u t d i m c t i u đ u có nh ng nh h ng

tiêu c c t i l i ích c a các c đông

Cohen và Zarowin (2008) đƣăti n hành so sánh các doanh nghi p có cùng quy

mô, ho tăđ ng trong cùng m t ngành công nghi p và làm sáng t m i quan h gi a

ho tăđ ng QTKQ v i ho tăđ ngăđ uăt ăc a DN K t qu đ c t ng h p trong b ng sau:

đ nhăđ uăt ăch u s chi ph i c a nhi uănguyênănhơn,ătrongăđóăcóăs k v ng m c

t ngătr ng c a DN trongăt ngălai Theo McNichols và Stubben (2008), thông tin v

DT và LN là nhân t chi ph iăhƠngăđ u t i s k v ng m căt ngătr ngătrongăt ngălai.ăTrongăkhiăđó,ătrênăth c t , ngoài K toánătr ng,ăGiámăđ c doanh nghi p và các NQT tham gia tr c ti p vào vi c l p BCTC, các NQT khác trong DN h uănh ăkhôngăhoàn toàn hi u rõ v tình hình tài chính th c c a công ty, h đ c trao quy năvƠăđƣăđ aă

ra quy tăđ nhăđ uăt ăch y u d aătrênăthôngătinăđƣăđ c công b ra bên ngoài, hay nói cách khác là thông tin tài chính đã đ c đi u ch nh nh các bi n pháp QTKQ Do v y,

trong th i gian th c hi n QTKQ, khi thông tin v LN r t kh quan thì quy tăđ nhăđ u

t ăđ căđ aăraănhi uăh n.ăTráiăng c l i, sau th i gian th c hi n QTKQ, khi các k

v ng v m căt ngătr ngătrongăt ngălaiăkhôngăđ c th a mãn thì t t y u các nhà qu n

tr này s gi m thi u các quy tăđ nhăđ uăt ăc a mình

Nh v y, t n t i m i quan h gi a ho tăđ ng QTKQ v i ho tăđ ngăđ uăt ăc a

DN C th là: Trong th i k ti n hành QTKQ, các DN đ u t v t m c t i u, th i k

sau khi ti n hành QTKQ, các DN đ u t th p h n m c t i u; mà c hai ho t đ ng này

đ u nh h ng tiêu c c t i l i ích c a ch s h u

1.4.2.3 Gi m kh n ng c nh tranh c a doanh nghi p

Các NQT c ngăc năl uătơmăt i m t v năđ n a,ăđóălƠăcácăđ ng thái c aăđ i th

c nh tranh khi công ty c a h áp d ng QTKQ Trong ph n này, nhóm nghiên c u

mu n t p trung vào s thayăđ i v chính sách giá c aăcácăđ i th c nh tranh ( TCT) khi DN áp d ng bi n pháp QTKQ là gi m giá hàng bán vào cu i k

Th t v y, gi m giá hàng bán là m tăph ngăphápăt ngăđ i ph bi n, đ c các

DN áp d ng không ch nh mălƠmăđ p k t qu mà còn nh m c nh tranh, thu hút khách hàng, b o v v trí trên th tr ng và ti n t i m r ng th ph n nên các TCT c ngădành m t s quanătơmăđ c bi t t i vi c gi m giá c a DN đ k p th iăđ aăraăcácăbi n pháp c nh tranh phù h pămƠăthôngăth ngălƠăc ngăápăd ng bi n pháp gi m giá m c

t ngăt ho căcaoăh n Chínhătácăđ ng lan truy n này khi n cho chính sách gi m giá

c a DN không còn gi đ c m c h p d nănh ăbanăđ u n a

1.5.1 Ti n th ng và quy n l i cho nhà qu n lý t ho t đ ng qu n lý hi u qu

Câu h iăđ căđ t ra đơyălƠ t i sao ph i c n các khuy n khích tài chính cho các NQT đ h th c hi n vi c QTKQ?

Thù lao mà NQT nh nă đ c khi làm vi c cho DN đ c chia làm 3 lo i: ti n

l ng,ăch đ l ngăh uăvƠăch măsócăs c kh e, ti năth ng khuy n khích cho NQT Trong 3 y u t này, ti năth ng khuy năkhíchăđ i v i NQT có m i quan h ch t ch

đ i v i vi c QTKQ Trong nh ngăn mă1980,ăcácăchínhăsáchăth ng cho NQT c a công

ty M th ngăquyăđ nh m t t l trên t ng l i nhu n c a công ty, m c khá ít, trung bình là 3% t ng LN công ty (Jensen, Michael C., 1993)

Thêmă vƠoă đó,ă trong khi các NQT cóă xuă h ng t p trung vào nh ng báo cáo KQKD t t trong ng n h n,ă nh ă t iă đaă hóaă doanhă thu,ă l i nhu nầă thì ch s h u (CSH) công ty l i t p trung vào các m c tiêu dài h n,ăđóălƠăt iăđaăhóaăgiáătr doanh nghi p Chính vì l đó, các NQT ít có đ ng l c đ t i đa hóa giá tr c a CSH, do v y,

các công ty c ph n đã th c hi n “chia s ” l i ích c a CSH cho NQT đ làm gia t ng

m i quan tâm c a h t i vi c t i đa hóa giá tr c a CSH, ví d nh ăchoăNQT mua c

phi u v iăgiáă uăđƣi,ăhayăth c hi n quy n ch n mua c phi u

Quy n mua c phi u là m t quy n ch n mua mà m t công ty dành cho thành viênăcôngătyăđ i v i CP c aăchínhăcôngătyăđóănh ălƠăm t hình th c tr thù lao phi ti n

m t Quy n ch n này nh m m c đíchăg n ch t quy n l i c a nh ngăng i n m quy n

ch n v i các c đôngăkhácăc a công ty, kích thích h làm vi c t tăh n,ăc ng hi n nhi u

h năchoăcôngăty.ăQuy n ch n mua CP khi n NQT không ch quan tâm t i m căđíchă

c a riêng mình mà còn ph i quan tâm t i m căđíchăc a CSH b i h c ngăđ c l i t

1.5.2 Quy mô c a doanh nghi p

Quyămôăcôngătyăc ngălƠăm t nhân t quan tr ng nhăh ngăđ n ho tăđ ng QTKQ Sau khi nghiên c u ho tăđ ng c a 125 công ty M v i quy mô t nh , trung bình

đ n l n, Burgstahler (1997) đƣăđ aăraăk t lu n: Ho t đ ng QTKQ các công ty trung

bình và l n di n ra ph bi n h n các công ty nh Nguyên nhân là k v ng c a th

tr ng vào các công ty trung bình và l năth ngăcaoăh năk v ng các công ty nh ,

th hi n m c LN đ c d báo các công ty trung bình và l năcaoăh nă các công ty

nh M c LN d báo cao này chính là áp l c bu c các DN ti n hành ho tăđ ng QTKQ

ThêmăvƠoăđó,ăm t nghiên c u khoa h c khác c a Yangseon Kim, Caixing Liu,

và S Ghon Rhee (2006) đƣăđ aăthêm m t k t lu n là: các công ty quy mô nh tham gia vào QTKQ ch y u nh m m c đích tránh báo cáo các kho n l , còn các công ty có quy

mô trung bình và l n tham gia vào ho tăđ ng QTKQ nh m tránh ph i báo cáo s gi m sút trong thu nh p và đ t đ c m c LN k v ng c a th tr ng

Th t v y,ăđ i v i các công ty nh , ngu n v n ch s h u ít, KQKD c ngănh ă

m căt ngătr ng DT có nhi u kh n ngăơm.ăVìăv y, h theoăđu i m c tiêu ng n h n là

có lãi, tránh báo cáo các kho n l ăNg c l i, các công ty trung bình và l năth ng có

s v n l n, KQKD k tr căth ng là s d ng.ă đ tăđ c m c tiêu dài h n là t iăđaăhóa giá tr DN, h c n có m căt ngătr ng DT d ngăvƠăđ tăđ c m c LN mƠănhƠăđ u

t ăk v ng.ăDoăđó,ăh quanătơmăđ n QTKQ nh ăm t công c che gi u s gi m sút trong thu nh păvƠăđ tăđ c m c LN k v ng

Nh v y, có th kh ngăđ nh r ng quy mô DN là m t nhân t quan tr ngătácăđ ng

thu n chi uăđ n ho tăđ ng QTKQ Nhìn chung, các công ty có quy mô l n có xu h ng

QTKQ nhi u h n các công ty quy mô nh nh ng m c đích c a các công ty là không

gi ng nhau Các công ty quy mô nh tham gia vào QTKQ đ tránh báo cáo các kho n

l , còn các công ty có kích c trung bình và l n tham gia vào ho tăđ ng QTKQ nh m tránh ph i báo cáo s gi m sút trong thu nh păvƠăđ tăđ c m c LN k v ng

1.5.3 Quy n l i và h th ng b o v quy n l i cho các nhà đ u t bên ngoài

Trong ph n này, nhóm nghiên c u s phân tích m t nhân t ngo i lai, không h

n m trong DN nh ngăl iăcóătácăđ ng quy tăđ nhăđ n ho tăđ ng QTKQ trong DN.ă óălƠăquy n l i và h th ng b o v quy n l iăchoănhƠăđ uăt ăbênăngoƠi

Quy n l i c a nhà đ u t là nh ngăgìănhƠăđ uăt ăđ căh ng khi quy tăđ nh

góp v n cho DN, có th c th hóa thông qua c t c, quy n ch n c phi u, hay quy n

bi u quy t c a c đông.ă Tuyă nhiên,ă quy n l i c aă nhƠă đ uă t ă bênă ngoƠiă th ng b

nh ngăng i n m gi công ty bên trong (CSH hay nhà qu n lý) tìm m iăcáchăđ h n

ch thông qua các bi n pháp QTKQ Hi n t ngă nƠyă đ c La Porta, Silances, Vishny và Shleifer (1997) đ nhăngh a lƠăắS xungăđ t trong m i quan tâm

Lopez-de-gi aă ng i bên trong vƠă bênă ngoƠiă côngă ty” Chính vì có s xung đ t này nênă ắh

th ng b o v quy n l i cho nhà đ u t bên ngoài”ăđƣăraăđ i

Healy và Wahlen (1999)ăđƣ đ aăraăkháiăni măắh th ng b o v quy n l i c a nhà

đ u t (N T) bên ngoài”ănh ăsau:ăM căđ m nh y u c a h th ng b o v quy n l i

c a N T đ c c th hóa b ng ba nhân t là: m căđ hi u qu c a th tr ng, m căđ quyăđ nh quy n l i N T và h th ng pháp lu tăc ng ch th c hi năcácăquyăđ nhăđó.ă

Th tr ng hi u qu là các th tr ng mà thông tin th tr ngăđ c ph n ánh chính xác

và ngay l p t c qua giá c phi u.ăDoăđó,ătrênăth tr ng hi u qu , s không có hi n

t ng N T b doanh nghi p l a g t, ki m l i Các quy đ nh v quy n l i c a N T có

th hi uălƠăcácăv năb n pháp lý, h păđ ngăquyăđ nh v nh ng gì N T đ căh ng sau khi góp v n vào công ty H th ng bi n pháp c ng ch doănhƠăn c ban hành là ch

tài x ph t đ i v i DN vi ph măquyăđ nh quy n l i c a N T Theoăđó,ă các th tr ng

hi u qu ,ăquyăđ nh quy n l i c a N T đ c xây d ngăđ yăđ và chi ti t, h th ng bi n phápăc ng ch ch t ch , khiăđó,ăh th ng b o v quy n l i c a N T s ho tăđ ng hi u

qu

tìm hi u m i quan h gi a QTKQ và h th ng b o v quy n l i c a N T trên

th c t , Leuz, Nanda và Wysocki (2003) đƣăthuăth p d ki n t i 31 qu c gia trên th

gi i, phân tích d a trên ba y u t k trên và chia các qu c gia thành 4 nhóm

- Nhóm 1: Ba y u t m căđ t iă u.ă

- Nhóm 2: Ba y u t m căđ khá

- Nhóm 3: Ba y u t có t n t iănh ngăch tăl ngăkhôngăđ ngăđ u

- Nhóm 4: Ba y u t không cùng t n t i ho c thi u m t trong ba y u t

K t lu n đ căđ aăra là: Ho tăđ ng QTKQ di n ra ph bi n nh t nhómăn c s

4, ti pătheoălƠănhómăn c th 3,ăsauăđóăđ nănhómăn c th 2, và h n ch nh t nhóm

n c s 1 T đó, có th kh ngăđ nh r ng cácăn c có th tr ng hi u qu ,ăquyăđ nh quy n l i c a N T đ c xây d ngăđ yăđ và chi ti t, h th ng bi năphápăc ng ch

ch t ch , ho tăđ ng QTKQ s đ c h n ch

Nh v y, t n t i m i quan h m t thi t gi a QTKQ v i nhân t : quy n l i và h

th ng b o v quy n l i c a N TăbênăngoƠi:ăH th ng b o v quy n l i c a N T càng

hi u qu thì các bi n pháp QTKQ đ c s d ng càng h n ch

1.5.4 Ch t l ng c a ho t đ ng ki m toán

Bên c nh nh ng y u t nh đƣ phân tích trên, m t nhân t mà các NQT không

th b qua trong quá trình QTKQ c a mình là ho tăđ ng ki m toán

Theo Ebrahim (2001), các N T luôn yêu c u nh ng b n BCTC đƣăđ c ki mătoán,ăvìăh ătinăt ngăvƠoăỦăki năchuyênămônăc aăcácăki mătoánăviên.ăCácăN Tăc ngăchoăr ngăkhiăm tăBCTCăđ căki mătoánăđ aăraăỦăki nălƠăắph năánhătrungăth căvƠăh pălỦătrênăm iăkhíaăc nhătr ngăy u,ăphùăh păv iăcácăChu năm căk ătoánăvƠăcácănguyênăt că

k ătoán”ăthìănh ngăthôngătinăđ căph năánhătrênăBCTCăđóăs ăcóăđ ătinăc yăcao.ă i u nƠyăc ngăhƠmăỦăr ng ho tăđ ng ki m toán s làm cho các thông tin k toán tr nên có giá tr h n,ăđ ng th i c ng c thêm ch tăl ng c a các thông tin tài chính

Nh ănhómănghiênăc uăđƣăphơnătíchă ph năcácăph ngăphápă1.3,ăvi c s d ng các bi n pháp QTKQ d aătrênăc ăs d nătíchălƠăđ iăt ng quan tâm c a ho tăđ ng

ki m toán và ki m tra pháp lý Do đó, n u ch tăl ng ho tăđ ng ki mătoánăcƠngăt t,ăchínhăxácăvƠăch tăch ăthìăcácănhƠăqu nătr ăs ăcƠngăph iăcơnănh cănhi uăh năvi căápă

d ngăvƠăm căđ ăs ăd ngăcácăbi năphápăQTKQătrongăquáătrìnhăqu nătr ăc aămình

Nh v y, t n t i m i quan h ngh ch chi u gi a ch tăl ng ho tăđ ng ki m toán

và qu n tr k t qu : Ch t l ng c a ho t đ ng ki m toán càng t t thì càng h n ch

đ c nh ng ho t đ ng qu n tr k t qu c a các nhà qu n tr

Tóm l i, thông qua ch ng 1, nhóm nghiên c u đã cung c p nh ng thông tin

c b n và t ng đ i toàn di n v ho t đ ng QTKQ B ng vi c l a ch n các PP k

toán, tính toán m c d phòng, th i gian thanh lý TSC , gi m giá hàng bán cu i k ,

t ng công su t s n xu t, tác đ ng vào chi phí tái c u trúc, , các NQT có th đ t

đ c m c LN mong mu n, duy trì s t ng tr ng n đ nh và h p d n các N T h n

Tuy nhiên, NQT c ng c n cân nh c k vì ho t đ ng QTKQ c ng ti m n nguy c

gi m LN, gi m ch s ROA k ti p theo, nh h ng tiêu c c t i l i ích c đông

qua s tác đ ng đ n ho t đ ng đ u t và kh n ng v p ph i s c nh tranh khi đ i

th c ng áp d ng các bi n pháp t ng t Nói v các y u t tác đ ng t i quy t đ nh

QTKQ c a các nhà qu n tr , xét v bên trong, quy mô doanh nghi p và ti n th ng – quy n l i cho các NQT s gây nên nh ng nh h ng thu n chi u – nh ng y u t này càng t ng thì m c đ s d ng QTKQ càng t ng Xét v bên ngoài, y u t h

th ng b o v quy n l i N T và ch t l ng ho t đ ng ki m toán s gây nên nh ng

nh h ng ngh ch chi u đ n ho t đ ng QTKQ – nh ng y u t này càng t ng thì

m c đ s d ng QTKQ càng gi m

Sauăđơy,ănhómănghiênăc uăxinăđ c trình bày tình hình áp d ng qu n tr k t qu

t i M và kinh nghi m áp d ng qu n tr k t qu t i 2 t păđoƠnăM là Microsoft và IBM

đ cung c p cái nhìn th c t h năv ho tăđ ng qu n tr k t qu này

CH NG II KINH NGHI M QU N TR K T QU C A

M T S DOANH NGHI P T I M 2.1 T ng quan tình hình qu n tr k t qu t i M

Nh ng hành vi QTKQ đ u tiên xu t hi n trên BCTC c a các công ty d t và các côngătyăđ ng s t AnhăvƠoăđ u th k 20 và m t th i gian ng năsauăđƣălanăsangăcácă

DN t i M Sau cu c kh ng ho ng kinh t th gi i 1930 ậ 1931, nhu c u thu hút v n

đ tái thi t công ty ngày càng tr nên c păbách.ă i u này bu c các NQT vƠăđ iăng ăk toán tài chính ph i dùng nh ng th thu t k toánăđ x lý s li u trên BCTC, v i m c đíchăcu i cùng là thuy t ph cănhƠăđ uăt ămuaăch ng khoán c a công ty Tuy nhiên, vào

th i gian này, các th thu t này ch di n ra m căđ cácăắti uăxƠo”ăvƠăkhôngăthuăhútă

s chú ý c a các nhà phân tích tài chính

Th tr ng ch ng khoán càng phát tri n và m r ng thì các bi n pháp QTKQ càng tinh vi, hi u qu và thu hút s quan tâm c a các NQT doanh nghi păc ngănh ăcácănhà phân tích tài chính N mă1985,ăt ch căđ u tiên nghiên c u v QTKQăraăđ i t i

M , tên là The Committee of Sponsoring Organizations (COSO ậ y ban các t ch c

b o tr ), g m 5 t ch c b o tr là Hi p h i K toán M (AAA), Vi n k toán công

ch ng M (AICPA), yăbanăđi u hành tài chính qu c t (FEI), Vi n ki m toán viên n i

b (IIA), và Hi p h i k toán vƠăchuyênăgiaătƠiăchínhătrongăl nhăv c kinh doanh (IMA)

Thángă5ăn mă2011,ăCOSOăđƣăti n hành cu căđi u tra có quy mô l n trên toàn

n c M , s d ngăph ngăphápăkh o sát tr c ti p k t h p v i vi c nghiên c u d li u

c a t ch c SEC ( y ban ch ngăkhoánăvƠătraoăđ i Hoa K ),ăđ đ aăraănh ng s li u v tình hình QTKQ t n mă1997ăđ năn mă2010.ăK t qu đi u tra ch ra r ng: ho tăđ ng QTKQ di n ra ph bi n nh t các ngành công ngh máy tính

ch măsócăs căkh e bánăbuôn/ăbánăl

L iănhu nătr căthu

L iănhu năròng

Ngoài ra, nghiên c u c aăCOSOăc ngăđ c păđ n m t trái c a QTKQ:ă óălƠăgiană

l n trong BCTC Theo s li uăđ c công b vƠoăthángă5ăn mă2011,ăt n mă1997ăđ n

n mă2010,ăcóă397ăcôngătyăb cáo bu c QTKQ quá m c d năđ n gian l n, so v i 294

tr ng h p t n mă1987ăđ năn mă1997 Trong s đó,ăcóănh ng v gian l n m căđ nghiêm tr ngănh ăv phá s n c a t păđoƠnă Enronă(2002),ă WorldCom(2003),ầT ng

m c gian l n c a 397 công ty này lênăđ n 120 t USD (g n 40 tri u USD cho m i

tr ng h p) N u so sánh con s này v i con s trung bình 25 tri u USD cho m i v gian l n t n mă1987ăđ năn mă1997ăthìăcóăth th y r ng: Ho tăđ ng QTKQ đangăb bóp méo b n ch tăvƠăđangătr thành nh ng hành vi gian l n ngày m t nghiêm tr ng

Nh v y, s raăđ i và phát tri n c a QTKQ t i M là h qu t t y u c a s phát

tri n n n kinh t nói chung và th tr ng ch ng khoán nói riêng Ho tăđ ng QTKQ

di n ra trong nhi u ngành, trên nhi u kho n m c c a BCTC v i s tham gia c a NQT

c p cao trong công ty Tuy nhiên, tình hình QTKQ t i M hi nănayăđangădi n ra khá

ph c t p v i s chuy n bi n c a m t s hình th c QTKQ sang gian l n, gây nhăh ng

đ n tính minh b ch c a th tr ng tài chính

2.2 Kinh nghi m qu n tr k t qu c a t p đoƠn Microsoft (M )

Theo k t qu nghiên c u c a COSO ph n 2.1, ho tăđ ng QTKQ di n ra ph

bi n nh t các ngành công ngh máy tính, chi mă20%.ă i uăđóăm t ph năđ c lý gi i

b i nh ngăđ căđi m riêng bi t ch có ngành này, giúp cho vi c s d ng các bi n pháp QTKQăđ c thu n l iăh n,ăvíăd : s n ph m là các ph n m m,ăđ iăt ngăkháchăhƠngăđaă

d ng, c nh tranh gi a các hãng trong m t khu v căđ aălỦălƠăt ngăđ i gay g t bu c NQT ph i tích c c s d ngăQTKQăđ duy trì s c h p d năđ i v iăN T,ă

Trong s các công ty ho tăđ ng trong ngành công ngh máy tính t i M , nhóm nghiên c u t p trung phân tích tình hu ng hai t păđoƠnălƠăMicrosoftăvƠăIBMăb i s

t ngătr ng năđ nh trong su t l ch s ho tăđ ng lâu dài c a hai t păđoƠnănƠy.ăM c dù cùng ho tăđ ngătrongăl nhăv c công ngh máyătínhănh ngăcácăbi n pháp QTKQ mà Microsoft và IBM s d ng l i hoàn toàn không gi ng nhau và kh n ngăápăd ng các