Xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại xí nghiệp thương mại mặt đất nội bài (NIAGS)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TRẦN HOÀI ANH XÂY DỰNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP TẠI XÍ NGHIỆP THƯƠNG MẠI MẶT ĐẤT NỘI BÀI NIAGS Chuyên ngành: Quản trị Kinh doanh Mã số: 60

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

TRẦN HOÀI ANH

XÂY DỰNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP TẠI

XÍ NGHIỆP THƯƠNG MẠI MẶT ĐẤT NỘI BÀI (NIAGS)

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội – 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

TRẦN HOÀI ANH

XÂY DỰNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP TẠI

XÍ NGHIỆP THƯƠNG MẠI MẶT ĐẤT NỘI BÀI (NIAGS)

Chuyên ngành: Quản trị Kinh doanh

Mã số: 60 34 05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN ANH THU

XÁC NHẬN CỦA GVHD

TS Nguyễn Anh Thu

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ

PSG TS Trần Anh Tài

Hà Nội – 2015

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA, VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 6

1.1 Cơ sở lý luận về văn hóa 6

1.1.1 Khái niệm văn hóa 6

1.1.2 Vai trò của văn hóa 6

1.1.3 Vai trò của văn hóa đối với sự phát triển của các quốc gia Error!

Bookmark not defined

1.1.4 Văn hóa là linh hồn và hệ điều tiết của phát triểnError! Bookmark not defined

1.2 Cơ sở lý luận về văn hóa doanh nghiệp Error! Bookmark not defined

1.2.1 Khái niệm Error! Bookmark not defined

1.3 Mối quan hệ giữa văn hóa doanh nghiệp với văn hóa dân tộc Error! Bookmark not defined

1.4 Chức năng của văn hóa doanh nghiệp Error! Bookmark not defined 1.5 Cấu trúc văn hóa doanh nghiệp Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP TẠI XÍ NGHIỆP THƯƠNG MẠI MẶT ĐẤT NỘI BÀI (NIAGS) Error! Bookmark not defined

2.1 Lịch sử hình thành và phát triển Error! Bookmark not defined Các chứng chỉ của NIAGS: Error! Bookmark not defined 2.2 Sản phẩm, dịch vụ NIAGS cung cấp Error! Bookmark not defined

2.2.1 Dịch vụ hành khách, hành lý Error! Bookmark not defined 2.2.2 Dịch vụ sân đỗ Error! Bookmark not defined 2.2.3 Dịch vụ tàu bay Error! Bookmark not defined

defined

2.2.5 Dịch vụ đào tạo Error! Bookmark not defined 2.2.6 Dịch vụ bảo dưỡng sửa chữa Error! Bookmark not defined

2.3 Văn hóa doanh nghiệp NIAGS đang xây dựng Error! Bookmark not defined

2.3.1 Triết lý phát triển của NIAGS[10] Error! Bookmark not defined 2.3.2 Tầm nhìn, sứ mệnh [10] Error! Bookmark not defined 2.3.5 Định hướng [10] Error! Bookmark not defined 2.3.6 Cam kết tương lai Error! Bookmark not defined

2.4 Đánh giá mô hình VHDN Xí nghiệp đang xây dựng Error! Bookmark not defined

defined

2.4.2 Thành công mà NIAGS đạt được trong Xây dựng văn hóa doanh

nghiệp Error! Bookmark not defined 2.4.3 Tồn tại trong Xây dựng văn hóa văn nghiệp tại NIAGS Error!

Bookmark not defined

2.5 Thuận lợi, khó khăn trong quá trình xây dựng văn hóa doanh nghiệp

Error! Bookmark not defined

2.5.1 Thuận lợi Error! Bookmark not defined 2.5.2 Khó khăn Error! Bookmark not defined

2.6 Bài học từ cách thức xây dựng văn hóa doanh nghiệp của NIAGS Error! Bookmark not defined

2.6.1 Giữ gìn các giá trị cốt lõi Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP TẠI XÍ NGHIỆP THƯƠNG MẠI MẶT ĐẤT NỘI BÀI (NIAGS) Error! Bookmark not defined 3.1 Duy trì và phát triển văn hóa doanh nghiệp: Error! Bookmark not defined

3.2 Xây dựng văn hóa tổ chức Error! Bookmark not defined 3.3 Xây dựng văn hóa kinh doanh Error! Bookmark not defined

NIAGS muốn xây dựng thành công văn hóa doanh nghiệp trong thời đại mới

phải hội tụ đầy đủ các điều kiện sau Error! Bookmark not defined 3.4 Quảng bá hình tượng, quan hệ công chúng của doanh nghiệp PR Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 7

1

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nền kinh tế đất nước từ sau đổi mới đã phát triển rất nhanh cùng với sự tăng mạnh mẽ của các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là các doanh nghiệp khu vực ngoài quốc doanh Tuy nhiên sự phát triển còn mang tính nhỏ lẻ, thiếu

ổn định và bền vững Các doanh nghiệp đa số chưa định hình được bản sắc kinh doanh riêng

Đất nước ta đang tiến bước mạnh mẽ vào hội nhập kinh tế quốc tế, mà mốc son quan trọng là việc chính thức được kết nạp là thành viên của tổ chức WTO vào ngày 07/11/2006 Hội nhập kinh tế đem lại nhiều cơ hội nhưng cũng lắm thách thức cam go trong môi trường cạnh tranh gay gắt, khốc liệt hơn Chúng ta phải làm gì, bắt đầu hành trình WTO như thế nào để hội nhập một cách bền vững và không bị hòa tan

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, bên cạnh sự giao thoa các nguồn lực còn có

sự giao lưu giữa các dòng vănn hóa đa dạng, ảnh hưởng đến thái độ, phong cách làm việc của các doanh nghiệp Nhu cầu của con người chuyển sang chú trọng tới mặt giá trị văn hóa Cạnh tranh bằng công nghệ kỹ thuật trong thời đại thế giới phẳng không còn chiếm địa vị lâu dài do tính chất khuếch tán nhanh của công nghệ kỹ thuật Thay vào đó là vai trò then chốt của văn hóa doanh nghiệp trong cạnh tranh bởi lẽ, khác với công nghệ kỹ thuật, văn hóa doanh nghiệp rất khó hoặc không thể bắt chước được toàn bộ, nó sẽ tạo nên những nét riêng, sức hấp dẫn cho doanh nghiệp

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam hiện nay, đặc biệt là những doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa thật sự chú trọng tới nhân tố gắn kết, phát triển con người, chính là yếu tố văn hóa doanh nghiệp Văn hoá doanh nghiệp là tài sản vô hình của mỗi doanh nghiệp, muốn phát triển bền vững trong nền kinh tế thị trường và

xu hướng toàn cầu hóa hiện nay, đòi hỏi các doanh nghiệp phải xây dựng được

2

nền văn hóa đặc trưng cho mình Chỉ khi đó, họ mới phát huy được tiềm năng của mọi cá nhân, góp phần thực hiện mục tiêu chung của doanh nghiệp

Nhận thức được tầm quan trọng của xây dựng văn hóa doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay tôi đã lựa chọn đề tài: “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại

Xí nghiệp thương mại Mặt đất Nội Bài” làm đề tài cho luận văn tốt nghiệp của mình Trong đề tài này tôi đã nghiên cứu thực trạng văn hoá doanh nghiệp và một

số biện pháp nhằm xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại Xí nghiệp Thương mại Mặt đất Nội Bài với hy vọng xí nghiệp sẽ vận dụng sức mạnh văn hóa doanh nghiệp mà

xí nghiệp đã, đang và sẽ tiếp tục xây dựng để đạt được những thành công hơn nữa trong quá trình kinh tế Việt Nam hội nhập với kinh tế Thế giới

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Tình hình nghiên cứu trên thế giới: Trên thế giới lâu nay việc tạo dựng

văn hóa doanh nghiệp luôn được coi là tiền đề phát triển bền vững cho mỗi doanh nghiệp Bàn về văn hóa doanh nghiệp đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu, hội thảo, các bài viết đăng tải trên trên nhiều tạp chí các cuốn sách của nhiều tác giả trong và ngoài nước như sau:

- Cuốn sách “Văn hóa doanh nghiệp và sự lãnh đạo” của Edgar Schein,

Dịch giả: Nguyễn Phúc Hoàng, NXB Thời Đại: Edgar Schein đã tập trung nhiều

vào các thực trạng phức tạp trong hoạt động kinh doanh ngày nay và thông qua việc nghiên cứu trong phạm vi rộng, mang tính thời đại để trình bày những vai trò then chốt của người lãnh đạo khi ứng dụng những nguyên tắc văn hóa để đạt được các mục tiêu về tổ chức Tác giả đã nghiên cứu tìm hiểu xem công tác lãnh đạo và văn hóa tổ chức về căn bản đã hòa quện gắn kết với nhau như thế nào, cho thấy một số kết quả quan trọng, bao gồm:

- Những nhà lãnh đạo là các doanh nhân và là nhà thiết kế chủ đạo của văn hóa tổ chức

- Một khi văn hóa đã được hình thành, nó sẽ ảnh hưởng đến việc xác định loại hình lãnh đạo nào là khả thi trong tổ chức

3

- Hai tác giả Fons Trompenaars và Charles Hampden – Tunrner (2006)

trong cuốn sách “Chinh phục các làn sóng văn hóa”, Nhà xuất bản tri thức:

Đưa ra những lý giải và trình bày cách thức để các doanh nghiệp đối phó với những vấn đề về văn hóa trong quá trình hội nhập và phát triển Đây là cuốn sách đầu tiên chỉ cho những nhà quản lý chuyên nghiệp cách xây dựng những kỹ năng giao thoa văn hóa cần thiết trong môi trường kinh doanh toàn cầu hiện nay Cuốn sách giúp người đọc hiểu rõ hơn về nền văn hóa của chính họ, những khác biệt văn hóa nói chung và các cách nhận biết cũng như đối phó với những điều này trong kinh doanh như: địa vị xã hội, quản lý thời gian, mối tương quan với thiên nhiên, văn hóa đất nước và văn hóa doanh nghiệp… Những yếu tố đó rất quan trọng với các doanh nghiệp Việt Nam khi muốn tìm hiểu về môi trường văn hóa doanh nghiệp nước ngoài cũng như tìm ra các bài học và hình mẫu cho mình

Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam: Tại Việt Nam việc xây dựng văn hóa

doanh nghiệp mới được quan tâm và chú trọng phát triển trong quá trình hội nhập Việc nghiên cứu về văn hóa doanh nghiệp Việt Nam còn khá mới mẻ, dẫn đến các định nghĩa về văn hóa doanh nghiệp của các học giả, các nhà kinh tế

cũng khác nhau Trong đó phải kể đến cuốn sách “Văn hóa kinh doanh và triết

lý kinh doanh” của tác giả Đỗ Minh Cương, NXB chính trị Quốc gia 2002:

Nghiên cứu văn hóa kinh doanh và triết lý kinh doanh là nghiên cứu vai trò, sự tác động, những biểu hiện của văn hóa trong kinh doanh và gợi mở những tiêu thức của triết lý kinh doanh Sách còn cung cấp nhiều thông tin, tư liệu phong phú về văn hóa kinh doanh và triết lý kinh doanh qua kinh nghiệm ở một số nước và trong hoạt động thực tiễn ở Việt Nam

Cuốn sách “Văn hóa doanh nghiệp: của tác giả Nguyễn Duy Chinh và Phạm Văn Quây, NXB: Lao động-xã hội, năm 2009 gồm rất nhiều nội dung như:

Biết nói, biết nghe, biết tiếp thị là những nghệ thuật đầu tiên khi giao tiếp với khách hàng Không chỉ cần lời mở đầu tốt đẹp, mà trong quá trình giao tiếp, bạn phải nói thế nào để khách hàng không thể từ chối bạn, hỏi thế nào để khách vui

4

vẻ mua hàng và đôi khi cần khéo léo khen ngợi để lấy lòng khách nữa Tuy nhiên, không chỉ biết nói, bạn còn phải biết lắng nghe ý kiến, nguyện vọng, nhu cầu của khách “Im lặng 3 phút được thêm 30 nghìn” hay “im lặng là tài nói chuyện không bằng lời”

Bí quyết lập nghiệp của những người thành đạt là gì? Ba kinh nghiệm được đưa ra có thể giúp bạn giảm bớt rủi ro trong kinh doanh Và những bí quyết khác như cách thu gom tiền vốn để lập nghiệp, làm thế nào để có được cái tên cửa hàng hay và đầy sức hấp dẫn, những bước chuẩn bị cần thiết để dẫn tới thành công trong kinh doanh…

3 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Mục đích nghiên cứu: Xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại Xí nghiệp

thương mại mặt đất Nội Bài (NIAGS)

Nhiệm vụ nghiên cứu:

Thứ nhất, hệ thống hóa lý luận về văn hóa doanh nghiệp để từ đó làm cơ

sở phân tích sự phát triển về văn hóa doanh nghiệp của Công ty

Thứ hai, phân tích thực trạng và đánh giá tình hình xây dựng văn hóa doanh nghiệp của Xí nghiệp từ khi hình thành đến nay để rút ra những tồn tại cần khắc phục

Thứ ba, nghiên cứu các chính sách, yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp; Từ những hạn chế của việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp của Xí nghiệp, đưa ra một số giải pháp hoàn thiện hơn nữa công tác xây dựng văn hóa doanh nghiệp của Xí nghiệp trong điều kiện hộp nhập kinh tế quốc tế

Câu hỏi nghiên cứu:

- Văn hóa và văn hóa doanh nghiệp là gì?

- Xí nghiệp Thương mại mặt đất Nội Bài đã xây dựng văn hóa doanh nghiệp như thế nào?

- Những giải pháp nào để hoàn thiện xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại Xí nghiệp để ngày càng phát triển hơn, phù hợp với thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế?

5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn tập trung vào tìm hiểu vấn đề xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại Xí nghiệp

Phạm vi nghiên cứu: Đề tài được thực hiện tại Xí nghiệp thương mại Mặt đất Nội Bài

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài đã vận dụng một số phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau: phân tích tài liệu, tổng hợp, duy vật biện chứng, phương pháp duy vật biện chứng và nguồn thông tin thứ cấp, nguồn thông tin sơ cấp

6 Những đóng góp của luận văn

Thứ nhất, trong khuôn khổ luận văn này, những cơ sở lý luận về văn hóa,

văn hóa doanh nghiệp được đề cập là một phần lý thuyết được cụ thể hóa từ các tài liệu về văn hóa kinh doanh, triết lý kinh doanh

Thứ hai, nghiên cứu cụ thể về văn hóa doanh nghiệp của doanh nghiệp

cung cấp dịch vụ có thể sẽ là những tham khảo hữu ích cho các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ vụ trong giai đoạn hiện nay

Thứ ba, phân tích thực trạng xây dựng văn hóa doanh nghiệp và một số

hàm ý có thể là tham khảo hữu ích cho Xí nghiệp thương mại mặt đất Nội Bài lựa chọn và triển khai xây dựng văn hóa doanh nghiệp trong chiến lược phát triển của Xí nghiệp

7 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, danh mục tài liệu tham khảo và phần kết luận, luận văn gồm 03 phần chính:

Chương 1: Cơ sở lý luận về văn hóa, văn hóa doanh nghiệp

Chương 2: Thực trạng xây dựng văn hóa doanh nghiệp tại Xí nghiệp thương mại Mặt đất Nội Bài (NIAGS)

Chương 3: Một số giải pháp nhằm phát triển văn hóa doanh nghiệp tại Xí nghiệp thương mại Mặt đất Nội Bài (NIAGS)

6

CHƯƠNG 1:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA, VĂN HÓA DOANH NGHIỆP

1.1 Cơ sở lý luận về văn hóa

1.1.1 Khái niệm văn hóa

Văn hóa là nguồn lực nội sinh của con người, là kiểu sống và bảng giá trị của các tổ chức, cộng đồng người, trung tâm là các giá trị chân - thiện - mỹ Văn hóa có một số thuộc tính và nội dung cơ bản sau:

Thứ nhất, văn hóa là cái thuộc bản chất của con người, chỉ có ở loài người

và do con người sinh ra Văn hóa dung để chỉ đặc điểm và nhân tố nhân tính, nhân văn chung của loài người, nó có trong tất cả các mối quan hệ, hoạt động và sản phẩm của con người

Thứ hai, đối với một cộng đồng, dân tộc, văn hóa luôn có tính đặc thù như một kiểu sống riêng biệt và ổn định trong lịch sử (lối sống, kiểu ứng xử và hành động…), nó có tính duy tồn qua nhiều thế hệ

Thứ ba, cốt lõi của văn hóa và nhân tố quy định tính đặc thù của kiểu sống khác nhau trong xã hội là bảng giá trị Đó là một hệ thống các giá trị, gồm ba loại giá trị chính là chân- thiện- mỹ

Tổng Giám đốc UNESCO Federico Mayor đưa ra một định nghĩa khác về văn hóa: "Văn hóa phản ánh và thể hiện một cách tổng quát và sống động mọi mặt của cuộc sống (của mỗi cá nhân và cả cộng đồng) đã diễn ra trong quá khứ cũng như đang diễn ra trong hiện tại, qua hàng bao thế kỷ, nó đã cấu thành một

hệ thống các giá trị, truyền thống thẩm mỹ và lối sống mà dựa trên đó từng dân tộc tự khẳng địinh bản sắc riêng của mình".[1,tr.29]

1.1.2 Vai trò của văn hóa

Vai trò của văn hóa đối với đời sống , sự phát triển của con người và xã

hội Văn hóa là điều kiện và là nhân tố quyết định tới sự hình thành và hoàn

thiện nhân cách của các cá nhân Văn hóa là thuộc tính đặc trưng của loài người,

nó chỉ có được khi có mối quan hệ giữa người với người, văn hóa có tính xã hội Bản chất xã hội của mỗi cá nhân không phải là sản phẩm của tự than con người , không có sẵn ở mỗi con người khi mới sinh ra Con người cá nhân chỉ trở thành