Giải pháp huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới ở việt nam hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ ---o0o--- NGUYỄN VĂN TIẾN GIẢI PHÁP HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

NGUYỄN VĂN TIẾN

GIẢI PHÁP HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC

XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - Năm 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

NGUYỄN VĂN TIẾN

GIẢI PHÁP HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ

Mã số : 60 34 01

TS Đinh Thị Thuỷ

Trường Đại học Thương Mại

Hà Nội - Năm 2015

MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU 1

LỰC XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Error! Bookmark not defined 1.1 Cơ sở khoa học 7

1.1.1 Nông thôn: Error! Bookmark not defined 1.1.2 Nông thôn mới Error! Bookmark not defined 1.1.2 Xây dựng nông thôn mới Error! Bookmark not defined 1.1.3 Huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mớiError! Bookmark not

defined

1.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới: Error! Bookmark not defined

1.2 Cơ sở pháp lý Error! Bookmark not defined

1.2.1 Chủ trương, định hướng của Đảng Error! Bookmark not defined 1.2.2 Cơ chế, chính sách của Nhà nước Error! Bookmark not defined

1.3 Cơ sở thực tiễn của huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới ở Viêt Nam Error! Bookmark not defined

1.3.1.Kinh nghiêm trong nước Error! Bookmark not defined 1.3.2 Kinh nghiệm huy động nguồn lực xây dựng nông thôn ở nước ngoài Error! Bookmark not defined

Chương 2 THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở VIỆT NAM HIỆN NAYError! Bookmark not defined

2.1 Cơ chế, chính sách huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam hiện nay Error! Bookmark not defined

2.1.1 Cơ chế huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới Error!

Bookmark not defined

2.1.2 Về cơ chế đầu tư Error! Bookmark not defined 2.1.3 Về phân bổ nguồn vốn đầu tư Error! Bookmark not defined

2.1.4 Cơ cấu vốn đầu tư thực hiện Chương trìnhError! Bookmark not

defined

2.2 Kết quả Huy động nguồn vốn xây dựng nông thôn mới ở nước ta hiện nay Error! Bookmark not defined

2.2.1 Huy động vốn Chương trình xây dựng nông thôn mới Error!

Bookmark not defined

2.2.2 Kết quả huy động vốn tại 11 xã thí điểm xây dựng mô hình nông thôn mới Error! Bookmark not defined

2.3 Huy động các nguồn lực khác xây dựng nông thôn mới Error! Bookmark not defined

2.3.1 Huy động nguồn lực đất đai xây dựng nông thôn mới Error!

Bookmark not defined

2.3.2 Huy động nhân lực xây dựng nông thôn mớiError! Bookmark not

defined

2.4 Đánh giá chung Error! Bookmark not defined

2.4.1 Kết quả đạt được Error! Bookmark not defined 2.4.2 Những khó khăn, hạn chế của huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới Error! Bookmark not defined 2.4.3 Nguyên nhân của những hạn chế Error! Bookmark not defined

Chương 3 ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Error! Bookmark not defined

3.1 Chủ trương xây dựng nông thôn mới của Đảng và Nhà nước ta trong thời gian tới Error! Bookmark not defined

not defined

3.2.1 Mục tiêu tổng quát: Error! Bookmark not defined 3.2.2 Mục tiêu cụ thể: Error! Bookmark not defined 3.3.1 Tổng nhu cầu vốn đến 2020 Error! Bookmark not defined

3.3.2 Cơ cấu huy động vốn xây dựng nông thôn mớiError! Bookmark not

defined

3.3.3 Định hướng các nội dung huy động các nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới Error! Bookmark not defined

3.4 Giải pháp huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới Error! Bookmark not defined

3.4.1 Hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan đến huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới Error! Bookmark not defined 3.4.2 Nhà nước tiếp tục tăng đầu tư, thực hiện vai trò định hướng, hỗ trợ, dẫn dắt, khuyến khích người dân, các tổ chức và cộng đồng tự giác, tích cực tham gia đóng góp xây dựng nông thôn mới.Error! Bookmark not

defined

3.4.3 Động viên, phát huy nguồn lực tại chỗ trong xây dựng nông thôn mới

Error! Bookmark not defined

3.4.4 Phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập, đời sống của người dân nông thôn là giải pháp quan trọng hàng đầu nhằm tăng cường nguồn lực bền vững xây dựng nông thôn mới Error! Bookmark not defined 3.4.5 Tuyên truyền, vận động tạo sự đồng thuận của người dân và xã hội tham gia xây dựng nông thôn mới; phát huy tính tự chủ, chủ động, tích cực tham gia của người dân Error! Bookmark not defined

3.5 Các điều kiện chủ yếu để thực hiện giải phápError! Bookmark not defined

3.5.1 Nâng cao nhận thức về huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới Error! Bookmark not defined 3.5.2 Thực hiện tốt phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, trong đó người dân nông thôn là chủ thể Error! Bookmark not defined 3.5.3 Bổ sung, hoàn thiện chính sách đất đai, tín dụng, ưu đãi đầu tư vào khu vực nông nghiệp, nông thôn Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BTC Bộ Tài Chính

CP Chính phủ

FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment)

GDP Tổng sản phẩm nội địa (Gross Domestic Product)

NĐ Nghị định

ODA Viện trợ không hoàn lại

QĐ Quyết định

TT Thông tư

TTg Thủ tướng Chính phủ

USD Đồng đô la Mỹ hay Mỹ kim (United States dollar)

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ

TÊN BẢNG, BIỂU ĐỒ Trang Bảng 1.2 - Vốn đầu tư tại 11 xã điểm, tính đến tháng 7/2011 35 Biểu đồ 1.2 - Cơ cấu vốn huy động tại 11 xã điểm 35 Biểu đồ 2.2 - Cơ cấu vốn huy động tại chỗ ở 11 xã điểm 36 Biểu đồ 1.3 - Cơ cấu huy động vốn xây dựng nông thôn mới 61

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của đề tài

Nông thôn nước ta có quá trình lịch sử lâu đời, gắn liền với nghề trồng lúa Lịch sử quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước gắn với sản xuất nông nghiệp nên phần lớn dân cư nước ta sống quần tụ theo từng dòng họ và theo phạm vi làng, xã Cùng với văn minh lúa nước, làng (bản, thôn, xóm…) đã trở thành nét văn hóa riêng của người Việt Nam từ ngàn năm Nông thôn nước ta luôn chiếm một vị trí quan trọng trong quá trình dựng nước và giữ nước Trong các cuộc chiến tranh chống lại các cuộc xâm lược, nông thôn là nơi cung cấp người và của để đánh thắng giặc ngoại xâm Qua hàng ngàn năm phát triển, nông thôn là nơi hình thành và lưu giữ nhiều nét bản sắc văn hóa của dân tộc Ngày nay, nông thôn vừa là nơi cung cấp lương thực thực phẩm cho tiêu dùng xã hội, nguyên liệu cho công nghiệp chế biến, nông sản hàng hóa cho xuất khẩu, nhân lực cho các hoạt ñộng kinh tế và ñời sống của ñô thị, vừa là nơi tiêu thụ hàng hóa do các nhà máy ở thành phố sản xuất ra

Nông thôn nước ta hiện nay chiếm trên 80% diện tích tự nhiên của cả nước, nơi sinh sống của gần 70% dân số cả nước; có tổng số 9.071 xã với 15,35 triệu hộ gia đình, số lao động đang làm việc trong khu vực nông lâm thuỷ sản chiếm 48,2% lao động cả nước; nơi bảo tồn và phát triển các truyền thống, bản sắc văn hoá dân tộc Xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nông dân, giảm dần khoảng cách giàu nghèo giữa người dân nông thôn với thành thị, bảo vệ môi trường là nhiệm vụ chiến lược lâu dài, là cơ sở để đảm bảo an ninh, trật tự, ổn định tình hình chính trị, phát triển kinh tế - xã hội hài hoà và bền vững [2]

Phát triển nông nghiệp, nông thôn là chủ trương xuyên suốt của Đảng, Nhà nước ta qua nhiều giai đoạn cách mạng, và nông nghiệp, nông thôn đã có nhiều that đổi, đạt được những thành tựu quan trọng, nhất là từ sau khi thực hiện đường lối đổi mới (1986) đến nay Thời gian qua, các bộ, ban ngành Trung ương và địa phương đã tổ chức thực hiện một số mô hình xây dựng

2

nông thôn mới cấp huyện, xã và cấp thôn ở một số địa phương như: “xây dựng phát triển nông thôn” cấp thôn, bản trước đây và “Chương trình xây dựng nông thôn mới” cấp xã trong những năm gần đây Những mô hình đó đã đạt được những kết quả bước đầu, nhưng việc triển khai ra diện rộng còn nhiều khó khăn, vướng mắc, có mô hình chưa thành công do nhiều nguyên nhân; trong đó, nguyên nhân chủ yếu vẫn là thiếu nguồn lực xây dựng, đầu tư phát triển

Thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, Chương trình xây dựng nông thôn mới ở nước ta hiện nay đang triển khai thực hiện nhằm xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế

- xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao Đến năm 2015, cả nước có 20% số

xã đạt tiêu chuẩn Nông thôn mới; đến năm 2020, có 50% số xã đạt tiêu chuẩn Nông thôn mới [12]

Để thực hiện được mục tiêu xây dựng nông thôn mới nêu trên cần nguồn lực rất lớn Trong khi nước ta còn nghèo, nguồn thu ngân sách nhà nước còn hạn chế, thu nhập, tích lũy người dân nông thôn thấp Huy động nguồn lực đảm bảo cân đối với yêu cầu đầu tư phát triển nông thôn là một trong những yếu tố có tính quyết định đến thành công của Chương trình xây

dựng nông thôn mới Việc lựa chọn nghiên cứu đề tài “Giải pháp huy động

nguồn lực xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam hiện nay” là nhằm góp phần

bổ sung cơ sở lý luận và thực tiễn về huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới và đưa ra một số giải pháp có thể huy động cao nhất nguồn lực hiện có vào xây dựng nông thôn nước ta hiện nay

3

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Xây dựng và phát triển nông thôn là một chủ đề lớn, thu hút sự quan

tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học, các học giả Tiêu biểu là “Phát triển

nông thôn" của Phạm Xuân Nam (1997), tác giả đã phân tích khá sâu sắc một

số nội dung về phát triển kinh tế - xã hội nông thôn nước ta; “Nông nghiệp,

nông thôn Việt Nam thời kỳ đổi mới” của Nguyễn Sinh Cúc (2000), là công

trình nghiên cứu về quá trình đổi mới nông nghiệp Việt Nam sau gần 20 năm, đồng thời là một công trình nghiên cứu công phu về mô hình phát triển của

nông thôn Việt Nam; “Tổng kết và xây dựng mô hình phát triển kinh tế- xã

hội nông thôn mới, kết hợp truyền thống làng xã với văn minh thời đại” của

Vũ Trọng Khải (2004); Đề tài “Nghiên cứu hệ thống giải pháp phát triển mô hình nông thôn mới” của Hoàng Trung Lập (2007); Đề tài “Nghiên cứu cơ sở khoa học xây dựng cơ chế, chính sách phát triển nông thôn giai đoạn 2006-2010” của Vũ Trọng Bình đã đề cập đến những vấn đề vướng mắc và đề xuất chính sách trong triển khai thực hiện xây dựng nông thôn mới

Những công trình đó đã cung cấp những luận cứ, luận chứng, những dữ liệu rất quan trọng cho việc hoạch định chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn và giải quyết vấn đề nông dân; trong đó có tính đến vấn đề huy động nguồn lực xây dựng nông thôn trong thời kỳ mới ở nước ta, nhằm thống nhất chỉ đạo, huy động nguồn lực xây dựng nông thôn thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 khóa X về “Nông nghiệp, nông dân và nông thôn”, và “Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới” tại Quyết định số 800/QĐ- TTg ngày 06/4/2010

3 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu

Làm rõ cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn trong huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới ; phân tích một cách khoa học , đánh giá khách quan thực tra ̣ng , phát hiện những vấn đề cần giải q uyết trong tổ chức thực

hiện huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới trong thời gian vừa qua để

4

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

-

1 Ban chấp hành Trung ương Đảng (2008), Nghị quyết số 26/NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

2 Ban chỉ đạo Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp và thuỷ sản Trung ương (2011), Báo cáo sơ bộ kết quả Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp và thuỷ sản năm 2011, Hà Nội

3 Ban chỉ đạo Chương trình xây dựng thí điểm mô hình nông thôn mới Trung ương (2011), Báo cáo tổng kết Chương trình xây dựng thí điểm

mô hình nông thôn mới giai đoạn 2009-2011, Hà Nội

4 Ban chỉ đạo Chương trình xây dựng thí điểm mô hình nông thôn mới Trung ương (2009), Đề án xây dựng thí điểm mô hình nông thôn mới,

Hà Nội

5 Bộ Nông nghiệp và PTNT (2009), Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn giai đoạn 2011 – 2020, Hà Nội

6 Bộ nông nghiệp và PTNT (2011), Báo cáo sơ kết 3 năm thực hiện Nghị quyết số 26/NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn của Ban chấp hành Trung ương Đảng, Hà Nội

7 Chính phủ (2010), Nghị định số 61/2010/NĐ-CP về Chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, Hà Nội

8 Đảng cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội

9 Mai Thanh Cúc, Quyền Đình Hà (2005), Giáo trình phát triển nông thôn, Nxb Nông nghiệp, Hà Nội

10 Nguyễn Ngọc Nông (2004), Giáo trình Quy hoạch phát triển nông thôn, Nxb Nông nghiệp, Hà Nội

11 Tổng Cục Thống kê (2013), Niên giám thống kê 2013, Nxb Thống kê,

Hà Nội

12 Thủ tướng Chính phủ (2009), Quyết định số 491/QĐ-TTg ban hành Bộ tiêu chí quốc gia xây dựng nông thôn mới, Hà Nội

13 Thủ tướng Chính phủ (2010), Quyết định 800/QĐ-TTg phê duyệt

5

Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010- 2020, Hà Nội

14 Thủ tướng Chính phủ (2010), Quyết định số 498/QĐ-TTg ngày 21/3/2013 về bổ sung cơ chế đầu tư Chương trình nông thôn mới

15 Thủ tướng Chính phủ (2010), Quyết định số 62/2013/QĐ-TTg ngày 25/10/2013 về chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản, xây dựng cánh đồng lớn