Phát triển du lịch cộng đồng tại làng nghề gốm phù lãng, huyện quế võ, tỉnh bắc ninh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN --- TRẦN THỊ ĐỊNH PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TẠI LÀNG NGHỀ GỐM PHÙ LÃNG, HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

TRẦN THỊ ĐỊNH

PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TẠI LÀNG NGHỀ GỐM

PHÙ LÃNG, HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội, 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

TRẦN THỊ ĐỊNH

PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TẠI LÀNG NGHỀ GỐM PHÙ LÃNG, HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

MÃ SỐ: 60850101

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN THỊ HẢI

Hà Nội, 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chƣa đƣợc sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã đƣợc cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã đƣợc chỉ rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày … tháng … năm 2014

Tác giả luận văn

Trần Thị Định

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này tôi đã nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện, giúp đỡ tận tình của nhiều cá nhân và tập thể Trước hết tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học, Khoa Địa lý, các thầy giáo, cô giáo trường Đại học Khoa học Tự nhiên đã hết lòng chỉ dẫn, dạy dỗ cho tôi những kiến thức vô cùng quý giá

Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy giáo, cô giáo trong Khoa Địa lý, đặc biệt là PGS.TS Nguyễn Thị Hải là người trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu đề tài này

Tôi xin chân thành cảm ơn Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh; Huyện uỷ, UBND huyện, phòng Tài nguyên - Môi truờng và các ban, ngành chức năng của huyện Quế Võ; Đảng ủy, UBND cùng toàn thể bà con nhân dân xã Phù Lãng đã tạo điều kiện cho tôi tiếp cận và thu thập những thông tin cần thiết để làm sáng tỏ mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn tất cả bạn bè, đồng nghiệp và người thân đã chia sẻ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập cũng như trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày … tháng … năm 2014

Tác giả luận văn

Trần Thị Định

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

BẢNG KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT i

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU ii

DANH MỤC HÌNH iii

MỞ ĐẦU 4

CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN

CỨU Error! Bookmark not defined.

1.1 Cơ sở lý luận Error! Bookmark not defined.

1.1.1 Cơ sở lý luận về du lịch cộng đồng Error! Bookmark not defined.

1.1.2 Cơ sở lý luận về du lịch làng nghề truyền thốngError! Bookmark not defined.

1.2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề Error! Bookmark not defined.

1.2.1 Trên thế giới Error! Bookmark not defined.

1.2.2 Ở Việt Nam Error! Bookmark not defined.

1.2.3 Làng nghề gốm Phù Lãng Error! Bookmark not defined.

1.3 Quan điểm và phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

1.3.1 Quan điểm nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

1.3.2 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 2:CÁC ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TẠI

LÀNG GỐM PHÙ LÃNG Error! Bookmark not defined.

2.1 Giới thiệu khái quát về làng gốm Phù Lãng Error! Bookmark not defined.

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển Error! Bookmark not defined.

2.1.2 Điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined.

2.1.3 Điều kiện xã hội Error! Bookmark not defined.

2.2 Các điều kiện phát triển du lịch cộng đồng tại làng gốm Phù LãngError! Bookmark not defined.

2.2.1 Tài nguyên du lịch Error! Bookmark not defined.

2.2.2 Khả năng cung ứng các dịch vụ du lịch Error! Bookmark not defined.

2.2.3 Khả năng tiếp cận điểm du lịch Error! Bookmark not defined.

2.2.4 Công tác quảng bá du lịch Error! Bookmark not defined.

2.2.5 Chính sách phát triển du lịch của địa phương Error! Bookmark not defined.

2.2.6 Thái độ và khả năng tham gia của cộng đồng địa phươngError! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH TẠI LÀNG GỐM PHÙ

LÃNG Error! Bookmark not defined.

3.1 Thực trạng hoạt động du lịch của tỉnh Bắc NinhError! Bookmark not defined.

3.1.1 Khách du lịch Error! Bookmark not defined.

3.1.2 Các tuyến, điểm du lịch của tỉnh Bắc Ninh Error! Bookmark not defined.

3.1.3 Doanh thu du lịch Error! Bookmark not defined.

3.2 Thực trạng hoạt động du lịch của làng gốm Phù LãngError! Bookmark not defined.

3.2.1 Khách du lịch Error! Bookmark not defined.

3.2.2 Các tuyến, điểm du lịch tại làng gốm Phù LãngError! Bookmark not defined.

3.2.3 Doanh thu du lịch Error! Bookmark not defined.

3.3 Đánh giá tác động của hoạt động du lịch Error! Bookmark not defined.

3.3.1 Tác động đối với cộng đồng Error! Bookmark not defined.

3.3.2 Tác động đối với việc bảo tồn giá trị của làng nghềError! Bookmark not defined.

3.3.3 Tác động đối với môi trường Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 4 :ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG

ĐỒNG TẠI LÀNG GỐM PHÙ LÃNG Error! Bookmark not defined.

4.1 Định hướng Error! Bookmark not defined.

4.1.1 Cơ sở xây dựng định hướng Error! Bookmark not defined.

4.1.2 Các định hướng phát triển Error! Bookmark not defined.

4.2 Một số giải pháp phát triển du lịch cộng đồngError! Bookmark not defined.

4.2.1 Giải pháp về vốn, đầu tư và quảng bá sản phẩmError! Bookmark not defined.

4.2.2 Giải pháp về đầu ra – tiêu thụ sản phẩm Error! Bookmark not defined.

4.2.3 Giải pháp về nguồn nhân lực Error! Bookmark not defined.

4.2.4 Giải pháp về liên kết và hợp tác Error! Bookmark not defined.

4.2.5 Giải pháp về bảo vệ môi trường Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.

TÀI LIỆU THAM KHẢO 6 PHỤ LỤC

i

BẢNG KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Tên cụm từ

LNTCTT: Làng nghề thủ công truyền thống

ii

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2.1 Đặc trưng về hình thái, tính chất một số sản phẩm gốm Phù Lãng Error!

Bookmark not defined.

Bảng 2.2 Đối sánh gốm Phù Lãng với gốm Bát TràngError! Bookmark not defined.

Bảng 2.3 Số lượng cơ sở lưu trú du lịch tỉnh Bắc Ninh (2004-2013) Error!

Bookmark not defined.

Bảng 2.4 Sự phân bố các cơ sở lưu trú ở Bắc Ninh (đến 31/12/2013) Error!

Bookmark not defined.

Bảng 2.5 Phân loại cơ sở lưu trú du lịch tỉnh Bắc NinhError! Bookmark not defined.

Bảng 2.6 Bảng tổng hợp kinh phí quảng bá du lịch (2001 – 2010) Error!

Bookmark not defined.

Bảng 2.7 Thái độ của CĐĐP đối với khách du lịch Error! Bookmark not defined Bảng 2.8 Khả năng tham gia của Cộng đồng địa phươngError! Bookmark not

defined.

Bảng 3.1 Lượng khách du lịch đến du lịch Bắc Ninh giai đoạn 2001 – 2013 Error!

Bookmark not defined.

Bảng 3.2 Cơ cấu thị trường khách du lịch quốc tế đến Bắc Ninh phân theo thị

trường (giai đoạn 2009 – 2013) Error! Bookmark not defined Bảng 3.3 Khách du lịch quốc tế đến Bắc Ninh (giai đoạn 2001 – 2013) Error!

Bookmark not defined.

Bảng 3.4 Cơ cấu thị trường khách du lịch quốc tế đến Bắc Ninh phân theo mục

đích chuyến đi (Giai đoạn 2009 – 2013) Error! Bookmark not defined Bảng 3.5 Khách du lịch nội địa đến Bắc Ninh (giai đoạn 2001 – 2013) Error!

Bookmark not defined.

Bảng 3.6 Cơ cấu thị trường khách du lịch nội địa đến Bắc Ninh phân theo mục đích

chuyến đi (Giai đoạn 2009 – 2013) Error! Bookmark not defined.

iii

Bảng 3.7 Doanh thu từ dịch vụ du lịch tỉnh Bắc Ninh từ 2010 - 2013 Error!

Bookmark not defined.

Bảng 3.8 Số lượng du khách đến Phù Lãng Error! Bookmark not defined Bảng 3.9 Nguồn thông tin du khách được biết về làng gốm Phù Lãng Error!

Bookmark not defined.

Bảng 3.10 Phàn nàn của khách du lịch về các điều kiện ở làng gốm Phù Lãng

Error! Bookmark not defined Bảng 3.11 Doanh thu từ sản phẩm gốm Phù Lãng 2009 - 2013Error! Bookmark not defined.

Bảng 3.12 Ý kiến của người dân về lợi ích của du lịchError! Bookmark not defined.

Bảng 3.13 Môi trường làng nghề gốm Phù Lãng Error! Bookmark not defined.

iv

DANH MỤC HÌNH Hình 2.1 Sơ đồ các công đoạn chính sản xuất sản phẩm gốmError! Bookmark not

defined.

Hình 3.1 Biểu đồ số lƣợng du khách đến Phù Lãng giai đoạn 2009 - 2013 Error!

Bookmark not defined.

Hình 3.2 Biểu đồ Doanh thu từ sản phẩm gốm Phù Lãng giai đoạn 2009 - 2013

Error! Bookmark not defined.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Kinh tế nông thôn có vị trí quan trọng hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội ở nước ta, bởi vì nông thôn Việt Nam chiếm hơn 70% lao động và gần 80% dân số Một trong những nội dung định hướng phát triển kinh tế nông thôn

do Đại hội IX đề ra là: mở mang các làng nghề, phát triển các điểm công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ

Các làng nghề truyền thống có ý nghĩa rất quan trọng trong việc tạo việc làm, tăng thu nhập ở nông thôn, góp phần xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống văn hóa của nhân dân… Hiện nay, các làng nghề truyền thống ở nước ta đang có xu hướng ngày càng mai một Để bảo tồn các làng nghề thì cần phải phát triển hoạt động du lịch tại đây Sự phát triển của ngành du lịch đã trở thành một hiện tượng cuốn hút hàng tỷ người trên thế giới, mang lại nhiều lợi ích to lớn, góp phần thúc đẩy các ngành kinh tế phát triển Đặc biệt phát triển du lịch tại các làng nghề truyền thống đem lại rất nhiều lợi ích như nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, bảo tồn giá trị văn hóa làng nghề, và góp phần bảo vệ môi trường làng nghề…

Du lịch bền vững cũng như du lịch cộng đồng ở nước ta vẫn còn là một khái niệm mới Tuy rằng trong thời gian gần đây cụm từ này đã được nhắc đến khá nhiều Thông qua các bài học kinh nghiệm thực tế về phát triển du lịch tại các quốc gia trên thế giới, nhận thức về một phương thức du lịch có trách nhiệm với môi trường, có tác dụng nâng cao hiểu biết và chất lượng cuộc sống cho cộng đồng đã xuất hiện tại Việt Nam dưới các hình thức du lịch tham quan, tìm hiểu với những tên gọi như: du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch thiên nhiên

Nằm trong chiến lược phát triển chung của cả nước, du lịch Bắc Ninh cũng được chú trọng và được coi là một điểm du lịch vệ tinh của Hà Nội

Bắc Ninh quê hương của các vua nhà Lý – triều đại khai mở nền văn minh Đại Việt, một vùng đất “địa linh nhân kiệt”, nơi còn lưu giữ và bảo tồn những di sản văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc Đặc biệt, Bắc Ninh còn là tỉnh có mạng lưới các

làng nghề dày đặc, 62 làng nghề trong đó có 31 làng nghề truyền thống (chiếm 1/10 tổng số làng nghề truyền thống của cả nước) Hầu hết các làng nghề hiện nay vẫn còn lưu giữ được các phong tục tập quán mang đậm bản sắc vùng Kinh Bắc xưa Ngoài ra, các làng nghề đều nằm dọc các trục giao thông lớn, liền kề với những di tích lịch sử - văn hóa, khu vực có tổ chức lễ hội như Đền Đô, chùa Dâu, chùa Bút Tháp, đồi Lim… khiến các làng nghề thực sự trở thành điểm đến hấp dẫn cho các tour văn hóa, cộng đồng

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Trương Thị Minh Hằng “Gốm sành nâu ở Phù Lãng” Viện khoa học xã hội Việt

Nam, NXB khoa học xã hội

2 Trương Thị Minh Hằng (2011), Tổng tập Nghề và Làng nghề truyền thống Việt

Nam Tập 4, NXB Khoa học Xã hội

3 Nguyễn Đình Hòe, Vũ Văn Hiếu (2001), Du lịch bền vững, Nxb Đại học Quốc

gia Hà Nội

4 Lê Khánh Hội (2007) “Báo cáo thực trạng và giải pháp phát triển làng nghề ở xã

Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh” Trường chính trị Nguyễn Văn Cừ

5 Tô Duy Hợp, Lương Hồng Quang (2000), Phát triển Cộng đồng – Lý thuyết và

vận dụng, NXB Văn hóa Thông tin, Hà Nội

6 Trần Đình Luyện (2005), Văn hóa làng nghề truyền thống tỉnh Bắc Ninh – Thực

trạng và giải pháp bảo tồn phát huy, Báo cáo đề tài khoa học cấp tỉnh, Sở Văn hóa

thông tin tỉnh Bắc Ninh

7 Phạm Trung Lương (2002), Du lịch sinh thái - những vấn đế lý luận và thực tiễn

phát triển ở Việt Nam, Nxb Giáo dục

8 Phạm Trung Lương, Đặng Duy Lợi, Vũ Tuấn Cảnh, Nguyễn Văn Bình, Nguyễn

Ngọc Khánh (2000), Tài nguyên và Môi trường du lịch Việt Nam, NXB Giáo dục

9 Trần Minh Ngọc (2000), Giải pháp phục hồi và phát triển các làng nghề trong

nông thôn đồng bằng sông Hồng, Tạp chí kinh tế nông nghiệp số 9

10 Dương Bá Phượng (2001), Bảo tồn và phát triển các làng nghề trong quá trình

công nghiệp hóa, hiện đại hóa, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội

11 Võ Quế (2006), Du lịch cộng đồng – Lý thuyết và vận dụng Tập 1, NXB Khoa

học và Kỹ thuật

12 Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2011), Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch

tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2011 – 2020 và định hướng đến năm 2030, Bắc Ninh

13 Dương Thị Thủy (2012), Nghiên cứu phát triển du lịch dựa vào cộng đồng tại

khu du lịch Tràng An-Bái Đính tỉnh Ninh Bình, luận văn thạc sĩ khoa học, Trường

Đại học khoa học tự nhiên

14 Bùi Văn Vƣợng (2002), Làng nghề thủ công truyền thống Việt Nam, NXB Văn

hóa Thông tin

15 Bùi Văn Vƣợng, Tinh hoa nghề nghiệp ông cha, NXB Thanh niên, Hà Nội

16 Bùi Thị Hải Yến (2012), Du lịch cộng đồng, NXB Giáo dục

17 Trần Minh Yến (2004), Làng nghề truyền thống trong quá trình công nghiệp

hóa, hiện đại hóa, NXB Khoa học Xã hội

18 UBND huyện Quế Võ, Niên giám thống kê huyện Quế Võ, Bắc Ninh