PHÂN TÍCH ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG sử DỤNG đất TRONG mối QUAN hệ với QUY HOẠCH NÔNG THÔN mới PHỤC vụ QUẢN lý đất ĐAI HUYỆN đức hòa, TỈNH LONG AN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN --- Võ Quốc Thắng PHÂN TÍCH ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT TRONG MỐI QUAN HỆ VỚI QUY HOẠCH NÔNG THÔN MỚI PHỤC VỤ QUẢN LÝ ĐẤT

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

Võ Quốc Thắng

PHÂN TÍCH ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT

TRONG MỐI QUAN HỆ VỚI QUY HOẠCH NÔNG THÔN MỚI PHỤC VỤ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

HUYỆN ĐỨC HÒA, TỈNH LONG AN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội – 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

Võ Quốc Thắng

PHÂN TÍCH ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT

TRONG MỐI QUAN HỆ VỚI QUY HOẠCH NÔNG THÔN MỚI PHỤC VỤ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

HUYỆN ĐỨC HÒA, TỈNH LONG AN

Chuyên ngành: Quản lý đất đai

Mã số: 60850103

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NHỮ THỊ XUÂN

Hà Nội – 2014

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng những số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chƣa hề đƣợc sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã đƣợc cảm ơn và thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã chỉ rõ nguồn gốc

Tác giả luận văn

Võ Quốc Thắng

LỜI CẢM ƠN

Em xin gởi lời cảm ơn chân thành và sự tri ân sâu sắc đối với các thầy cô của trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội, các thầy cô khoa Địa lý của trường đã tạo điều kiện giúp đỡ về mặt kiến thức, tinh thần cho em trong suốt quá trình học tập Đặc biệt, em xin gởi lời cám ơn chân thành sâu sắc đến PGS.TS Nhữ Thị Xuân – người đã tận tình hướng dẫn em hoàn thành tốt luận văn này

Xin cảm ơn Ủy ban nhân dân huyện Đức Hòa, phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Đức Hòa, Trung tâm Kỹ thuật Tài nguyên và Môi trường tỉnh Long An, cảm ơn gia đình, các đồng nghiệp, bạn bè đã tạo điều kiện về vật chất và tinh thần giúp em hoàn thành luận văn này

Do trình độ lý luận cũng như kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế nên trong quá trình làm luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được ý kiến đóng góp Thầy, Cô để em học tập thêm nhiều kinh nghiệm cho bản thân

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 12 tháng 12 năm 2014

Học viên

VÕ QUỐC THẮNG

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1 Error! Bookmark not defined

CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined

1.1 Khái niệm về đất đai, sử dụng đất Error! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm về đất đai Error! Bookmark not defined 1.1.2 Vấn đề sử dụng đất Error! Bookmark not defined 1.2 Quy hoạch sử dụng đất Error! Bookmark not defined 1.2.1 Khái niệm Error! Bookmark not defined 1.2.2 Đặc điểm của quy hoạch sử dụng đất Error! Bookmark not defined 1.2.3 Vai trò quy hoạch sử dụng đất Error! Bookmark not defined 1.2.4 Căn cứ và nội dung quy hoạch sử dụng đất cấp huyện Error! Bookmark not defined

1.2.5 Mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất với các quy hoạch khác Error! Bookmark not defined

1.3 Quy hoạch nông thôn mới Error! Bookmark not defined 1.3.1 Khái niệm nông thôn và chương trình xây dựng nông thôn mới Error! Bookmark not defined

1.3.2 Mục tiêu, nội dung và tiêu chí quy hoạch nông thôn mới Error! Bookmark not defined

1.3.3 Quy trình xây dựng quy hoạch nông thôn mới: Error! Bookmark not defined

1.3.4 Kinh nghiệm một số quốc gia về thực hiện quy hoạch nông thôn mới trên thế

giới Error! Bookmark not defined 1.4 Mối quan hệ quy hoạch sử dụng đất cấp huyện và quy hoạch nông thôn mới Error! Bookmark not defined

1.5 Các quan điểm và phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.5.1 Các quan điểm nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.5.2 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined Chương 2 Error! Bookmark not defined ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG, BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT, CÔNG TÁC QUY

HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT VÀ ĐỀ ÁN XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI HUYỆN ĐỨC HÒA, TỈNH LONG AN Error! Bookmark not defined 2.1 Các nhân tố ảnh hưởng tới sử dụng đất huyện Đức Hòa Error! Bookmark not defined

2.1.1 Các yếu tố tự nhiên Error! Bookmark not defined 2.1.2 Dân số, lao động, việc làm Error! Bookmark not defined 2.1.3 Thực trạng phát triển kinh tế Error! Bookmark not defined

2.1.4 Đánh giá chung về thực trạng và hướng phát triển kinh tế - xã hội gây áp lực

đối với đất đai Error! Bookmark not defined 2.2 Khái quát tình hình quản lý đất đai trên địa bàn huyện Đức Hòa Error! Bookmark not defined

2.2.1 Các văn bản về quản lý, sử dụng đất và tổ chức thực hiện Error! Bookmark not defined

2.2.2 Xác định địa giới hành chính và quản lý hồ sơ địa giới hành chính, các bản đồ

địa chính, hiện trạng sử dụng đất, quy hoạch sử dụng đất Error! Bookmark not defined

2.2.3 Khảo sát đo đạc, đánh giá, phân hạng đất; lập bản đồ địa chính, bản đồ hiện

trạng sử dụng đất và bản đồ quy hoạch sử dụng đất Error! Bookmark not defined

2.2.4 Quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Error! Bookmark not defined Tình hình thực hiện quy hoạch giai đoạn 2000 – 2010 Error! Bookmark not defined Tình hình quản lý, sử dụng đất đai giai đoạn 2011 – 2014 Error! Bookmark not defined

Tình hình lập quy hoạch sử dụng đất thời kỳ 2011 – 2020: Error! Bookmark not defined

2.3 Đánh giá hiện trạng sử dụng sử dụng đất qua các năm trong mối quan hệ với quy

hoạch nông thôn mới Error! Bookmark not defined 2.3.1 Hiện trạng sử dụng đất năm 2000 Error! Bookmark not defined 2.3.2 Hiện trạng sử dụng đất năm 2005 Error! Bookmark not defined 2.3.3 Hiện trạng sử dụng đất năm 2010 Error! Bookmark not defined 2.3.4 Hiện trạng sử dụng đất năm 2014 Error! Bookmark not defined 2.4 Đánh giá biến động sử dụng đất giai đoạn 2000 – 2014 Error! Bookmark not defined

2.4.1 Giai đoạn 2000 – 2010: Error! Bookmark not defined 2.4.2 Biến động sử dụng đất giai đoạn 2011 – 2014 (tính đến 6/2014) Error! Bookmark not defined

2.5 Phân tích nguyên nhân và các yếu tố ảnh hưởng tới biến động sử dụng đất Error! Bookmark not defined

2.6 Đánh giá tính hợp lý của sử dụng đất Error! Bookmark not defined

2.7 Những vấn đề tồn tại chủ yếu trong sử dụng đất, nguyên nhân và giải pháp khắc

phục Error! Bookmark not defined 2.8 Đánh giá tiềm năng đất đai trên địa bàn huyện Đức Hòa Error! Bookmark not defined

2.8.1.Tiềm năng phát triển công nghiệp Error! Bookmark not defined 2.8.2 Tiềm năng đất sản xuất nông nghiệp Error! Bookmark not defined 2.8.3 Tiềm năng đất đai để phát triển dịch vụ Error! Bookmark not defined

2.8.4 Tiềm năng đất đai cho xây dựng, mở rộng đô thị và các khu dân cư nông thôn

Error! Bookmark not defined 2.9 Hiện trạng quy hoạch xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Đức Hòa Error! Bookmark not defined

2.10 Đánh giá quy hoạch nông thôn mới trên địa bàn huyện Đức Hòa Error! Bookmark not defined

2.11 Đánh giá sự phù hợp giữa quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch nông thôn mới

Error! Bookmark not defined Chương 3 Error! Bookmark not defined

ĐỀ XUẤT ĐỊNH HƯỚNG SỬ DỤNG HỢP LÝ ĐẤT ĐAI ĐẾN NĂM 2020 GẮN VỚI NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN ĐỨC HÒA, TỈNH LONG AN Error! Bookmark not defined

3.1 Phương hướng, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng nông thôn mới của

huyện Đức Hòa đến năm 2020 Error! Bookmark not defined

3.2 Dự báo nhu cầu sử dụng đất cho các mục đích phát triển nói chung và xây dựng

nông thôn mới của huyện Đức Hòa giai đoạn 2014 – 2020 Error! Bookmark not defined

3.3 Đề xuất định hướng sử dụng đất gắn với chương trình nông thôn mới đến năm 2020

huyện Đức Hòa Error! Bookmark not defined 3.3.1 Định hướng sử dụng đất nông nghiệp Error! Bookmark not defined 3.3.2 Định hướng sử dụng đất phi nông nghiệp Error! Bookmark not defined 3.4 Các giải pháp thực hiện Error! Bookmark not defined 3.4.1 Giải pháp về chính sách - cơ chế Error! Bookmark not defined

3.4.2 Giải pháp về nguồn lực và vốn đầu tư Error! Bookmark not defined 3.4.3 Giải pháp về khoa học - công nghệ Error! Bookmark not defined 3.4.4 Giải pháp bảo vệ, cải tạo đất và bảo vệ môi trường Error! Bookmark not defined

3.4.5 Giải pháp về tổ chức thực hiện Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Tăng trưởng kinh tế các năm Error! Bookmark not defined Bảng 2.2 Danh mục các khu công nghiệp Error! Bookmark not defined Bảng 2.3 Danh mục các cụm công nghiệp Error! Bookmark not defined Bảng 2.4 Hiện trạng sử dụng đất năm 2000 Error! Bookmark not defined Bảng 2.5 Hiện trạng sử dụng đất năm 2005 Error! Bookmark not defined Bảng 2.6 Hiện trạng sử dụng đất năm 2010 Error! Bookmark not defined Bảng 2.7 Hiện trạng sử dụng đất năm 2014 Error! Bookmark not defined

Bảng 2.8 Biến động sử dụng các nhóm đất chính của huyện Đức Hòa giai đoạn năm

2000-2010 Error! Bookmark not defined Bảng 2.9 Biến động sử dụng đất giai đoạn năm 2011 – 2014 Error! Bookmark not defined

Bảng 2.10 Kết quả thực hiện đề án xây dựng nông thôn mới các xã Error! Bookmark not defined

Bảng 3.1 Định mức sử dụng đất giáo dục Error! Bookmark not defined Bảng 3.2 Định mức sử dụng các công trình y tế Error! Bookmark not defined Bảng 3.3 Định mức sử dụng các công trình văn hóa Error! Bookmark not defined Bảng 3.4 Định mức sử dụng các công trình thể dục thể thao Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Cơ cấu nhóm đất ở huyện Đức Hòa Error! Bookmark not defined Biểu đồ 2.2 Giá trị sản xuất (tỷ đồng) qua các năm (2010-2014) Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.3 Cơ cấu sử dụng đất năm 2000 Error! Bookmark not defined Biểu đồ 2.4 Cơ cấu sử dụng đất năm 2005 Error! Bookmark not defined Biểu đồ 2.5 Cơ cấu sử dụng đất năm 2010 Error! Bookmark not defined Biểu đồ 2.6 Cơ cấu sử dụng đất năm 2014 Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 1.1 Quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất và các quy hoạch khác Error! Bookmark not defined

Hình 1.2 Quy trình xây dựng quy hoạch nông thôn mới Error! Bookmark not defined

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai giữ một vai trò đặc biệt quan trọng, là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh và quốc phòng

Đất đai là điều kiện chung đối với mọi quá trình sản xuất và hoạt động của con người, là điều kiện cho sự sống của động - thực vật và con người trên trái đất Đất đai tham gia vào tất cả các ngành kinh tế của xã hội Tuy vậy, đối với từng ngành cụ thể đất đai có vị trí khác nhau Trong công nghiệp và các ngành khác ngoài nông nghiệp, trừ công nghiệp khai khoáng, đất đai nói chung làm nền móng, làm địa điểm, làm cơ sở để tiến hành các thao tác Trái lại, trong nông nghiệp đặc biệt là ngành trồng trọt đất đai có vị trí đặc biệt Đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu trong nông nghiệp, nó vừa là đối tượng lao động, vừa là tư liệu lao động Bởi vậy việc sử dụng đất tiết kiệm có hiệu quả và bảo vệ lâu bền nguồn tài nguyên vô giá này là nhiệm vụ vô cùng quan trọng và cấp bách đối với mỗi quốc gia

Với sự phát triển của nền kinh tế - xã hội hiện nay cùng với sự bùng nổ về dân số đã tạo áp lực rất lớn cho vấn đề sử dụng và bảo vệ đất Vấn đề sử dụng quỹ đất một cách hợp lý và bền vững gắn với bảo vệ môi trường sinh thái trở nên bức thiết hơn bao giờ hết Mặt khác, nông dân và nông thôn là một bộ phận không thể tách rời trong sự phát triển chung của toàn xã hội Thực tế hiện nay cho thấy sự phát triển giữa nông thôn và đô thị phân cách ngày càng xa Khu vực nông thôn chưa được quan tâm phát triển một cách toàn diện Từ những thực tế trên, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/04/2009 về bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới và Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/06/2010 về Phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 – 2020

để thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện về nông thôn Quy hoạch nông thôn mới

là quy hoạch tổng hòa của quy hoạch sử dụng đất – quy hoạch sản xuất – quy hoạch xây dựng Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện các tiêu chí về nông thôn mới cũng gặp nhiều khó khăn, thách thức

2

Huyện Đức Hòa, tỉnh Long An là một trong 14 đơn vị hành chính cấp huyện của tỉnh Long An có tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa khá nhanh Tốc độ tăng trưởng kinh tế trong những năm qua ổn định ở mức cao, cơ cấu kinh tế chuyển dịch rất nhanh từ nông nghiệp sang công nghiệp và thương mại – dịch vụ Từ tháng 01 năm 2012, huyện đã triển khai thực hiện công tác quy hoạch xây dựng nông thôn mới trên 17 xã của địa bàn huyện Đức Hòa Bước đầu đã có nhiều chuyển biến tích

triển kinh tế xã hội của huyện

Công tác quản lý, sử dụng đất đai trong thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực Tuy nhiên, đi đôi với sự phát triển mạnh về kinh tế - xã hội của huyện cũng đã phát sinh nhiều vấn đề về môi trường, về sử dụng đất như: ô nhiễm môi trường nặng nề ở các khu, cụm công nghiệp, nhà máy, ô nhiễm ở các khu dân cư, đô thị… Nhiều khu công nghiệp, khu dân cư mới, khu dân cư vượt lũ chưa khai thác hết tiềm năng theo quy hoạch gây lãng phí tài nguyên đất, một số khu dân cư, chợ

tự phát xung quanh khu công nghiệp không theo quy hoạch, gây ô nhiễm môi trường Một số quy hoạch sử dụng đất đã duyệt chưa được triển khai thực hiện, kê biên đã lâu nhưng chưa áp giá bồi thường… gây thiệt hại về kinh tế cho cả Nhà nước lẫn nhân dân

Với những lý do nêu trên, nhằm đánh giá lại thực trạng sử dụng đất, thực trạng công tác xây dựng nông thôn mới và đề xuất hướng sử dụng hợp lý, bền vững

tài nguyên đất trên địa bàn huyện Đức Hòa, tôi thực hiện đề tài “Phân tích đánh giá thực trạng sử dụng đất trong mối quan hệ với Quy hoạch nông thôn mới phục vụ quản lý đất đai huyện Đức Hòa, tỉnh Long An”.

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Làm rõ thực trạng sử dụng đất, điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, thực trạng quy hoạch nông thôn mới, công tác quản lý đất đai trên địa bàn huyện Đức Hòa

Đưa ra các đề xuất định hướng sử dụng hợp lý đất đai huyện Đức Hòa, tỉnh

Long An đến năm 2020

3 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Để đạt mục tiêu trên, đề tài cần giải quyết các nhiệm vụ sau:

3

+ Nghiên cứu tổng quan cơ sở lý luận đánh giá hiện trạng sử dụng đất, Quy hoạch nông thôn mới phục vụ đề xuất sử dụng hợp lý đất đai

+ Điều tra, thu thập tài liệu, số liệu, bản đồ liên quan đến hướng nghiên cứu + Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến thực trạng sử dụng đất và quy hoạch nông thôn mới trên địa bàn huyện Đức Hòa, tỉnh Long An

+ Phân tích, đánh giá thực trạng sử dụng đất và biến động đất đai trên địa bàn huyện Đức Hòa, tỉnh Long An

+ Nghiên cứu mục tiêu, nội dung, các tiêu chí nông thôn mới

+ Nghiên cứu mối quan hệ quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch nông thôn mới

+ Đánh giá quy hoạch nông thôn mới trên địa bàn huyện Đức Hòa, tỉnh Long

An

+ Đánh giá tiềm năng đất đai cho mục đích quy hoạch nông thôn mới

+ Đề xuất định hướng sử dụng hợp lý đất đai cho mục đích quy hoạch nông

thôn mới trên địa bàn huyện Đức Hòa, tỉnh Long An

4 Phạm vi nghiên cứu:

- Phạm vi không gian: huyện Đức Hòa, tỉnh Long An

- Phạm vi khoa học: nghiên cứu thực trạng sử dụng đất, thực trạng nông

thôn mới, các nguồn lực, tiềm năng phát triển và đề xuất định hướng sử dụng đất

cho khu vực nghiên cứu trong giai đoạn 2014 – 2020

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp điều tra khảo sát thực địa

- Phương pháp điều tra nhanh nông thôn

- Phương pháp phân tích tổng hợp

- Phương pháp bản đồ

- Phương pháp chuyên gia

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

- Ý nghĩa khoa học: Qua kết quả nghiên cứu, phân tích, đánh giá về hiện

trạng sử dụng đất, hiện trạng xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Đức Hòa làm cơ sở khoa học cho định hướng quy hoạch sử dụng đất hợp lý theo hướng phát

triển bền vững