ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --- TRẦN THỊ ANH ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TẾ TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM: TRƯỜNG HỢP NGÂN HÀNG TMCP KỸ THƯƠNG VIỆT N
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-
TRẦN THỊ ANH
ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TẾ TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM: TRƯỜNG HỢP NGÂN HÀNG TMCP KỸ THƯƠNG VIỆT NAM
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ
Hà Nội – 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-
TRẦN THỊ ANH
ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TẾ TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM: TRƯỜNG HỢP NGÂN HÀNG TMCP KỸ THƯƠNG VIỆT NAM
Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
Mã số: 60 31 01 06
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN TIẾN DŨNG
XÁC NHẬN CỦA
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN
XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ CHẤM LUẬN VĂN
TS Nguyễn Tiến Dũng PGS.TS Hà Văn Hội
Hà Nội – 2015
Trang 3MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT i
DANH MỤC BẢNG BIỂU ii
DANH MỤC HÌNH iii
PHẦN MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THANH
TOÁN QUỐC TẾ Error! Bookmark not defined
1.1 Tổng quan tài liệu Error! Bookmark not defined
1.2 Cơ sở lý thuyết Error! Bookmark not defined
1.2.1 Khái niệm về thanh toán quốc tế Error! Bookmark not defined
1.2.2 Các phương tiện sử dụng trong thanh toán quốc tếError! Bookmark not defined
1.2.3 Các điều kiện trong thanh toán quốc tếError! Bookmark not defined
1.2.4 Các phương thức thanh toán quốc tế thông dụngError! Bookmark not defined
1.2.5 Rủi ro trong hoạt động thanh toán quốc tếError! Bookmark not defined
1.2.6 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ thanh toán quốc tế
đối với ngân hàng thương mại Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined
2.1 Quá trình nghiên cứu Error! Bookmark not defined
2.2 Các phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined
2.2.1 Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp Error! Bookmark not defined
2.2.2 Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp Error! Bookmark not defined
2.3 Các tiêu chí đánh giá hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàngError! Bookmark not defined
2.3.1 Tiêu chíđánh giá gián tiếp Error! Bookmark not defined
2.3.2 Tiêu chí đánh giá trực tiếp Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3: HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TẾ TẠI TECHCOMBANKError! Bookmark not defined
3.1 Giới thiệu về ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ thương Việt NamError! Bookmark not defined
3.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển Error! Bookmark not defined
3.1.2 Tình hình hoạt động kinh doanh của TechcombankError! Bookmark not defined
3.2 Tình hình hoạt động thanh toán quốc tế tại TechcombankError! Bookmark not defined
3.2.1 Thanh toán nhập khẩu tại TechcombankError! Bookmark not defined
Trang 43.2.2 Thanh toán xuất khẩu tại TechcombankError! Bookmark not defined
3.3 Đánh giá hoạt động thanh toán quốc tế tại TechcombankError! Bookmark not defined
3.3.1 Doanh thu từ hoạt động thanh toán quốc tếError! Bookmark not defined
3.3.2 Thị phần thanh toán quốc tế Error! Bookmark not defined
3.3.3 Ứng dụng công nghệ trong thanh toán quốc tếError! Bookmark not defined
3.3.4 Các sản phẩm dịch vụ thanh toán quốc tếError! Bookmark not defined
3.3.5 Chất lượng dịch vụ thanh toán quốc tếError! Bookmark not defined
3.3.6 Mạng lưới ngân hàng đại lý thực hiện thanh toán quốc tếError! Bookmark not defined
3.3.7 Trình độ cán bộ thanh toán quốc tế Error! Bookmark not defined
3.4 Một số hạn chế và nguyên nhân tồn tại trong hoạt động thanh toán quốc tế
của Techcombank Error! Bookmark not defined
3.4.1 Hạn chế Error! Bookmark not defined
3.4.2 Nguyên nhân tồn tại của các hạn chế Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 4: MỘT SỐ ĐỀ XUẤT PHÁT TRIỂN THANH TOÁN QUỐC TẾ TẠI
TECHCOMBANK Error! Bookmark not defined
4.1 Định hướng phát triển hoạt động thanh toán quốc tế của TechcombankError! Bookmark not defined
4.2 Một số đề xuất nâng cao hiệu quả cạnh tranh trong hoạt động thanh toán
quốc tế tại Techcombank Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
TÀI LIỆU THAM KHẢO 4
PHỤ LỤC
Trang 5i
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT STT Ký hiệu Nguyên nghĩa
1 L/C Letter of Credit: (Thƣ tín dụng)
2 M/T Mail transfer: (chuyển tiền bằng thƣ)
7 T/T Telegraphic transfer: (chuyển tiền bằng điện)
Trang 6ii
DANH MỤC BẢNG BIỂU
1 Bảng 3 1 Các dịch vụ thanh toán quốc tế tại Techcombank 42
2 Bảng 3 2 Tình hình thanh toán nhập khẩu tại Techcombank (ĐV: nghìn USD) 43
3 Bảng 3 3 Tình hình thanh toán xuất khẩu tại Techcombank (ĐV: nghìn USD) 44
4 Bảng 3 4 Doanh số và doanh thu giao dịch TTQT của
Techcombank
45
5 Bảng 3 5 Chỉ tiêu đánh giá hoạt động TTQT theo L/C tại
Techcombank
47
6 Bảng 3 6 Giá trị thư tín dụng theo năm tại các ngân hàng (ĐV: tỷ đồng) 50
7 Bảng 3 7 Phần mềm hệ thống của các ngân hàng thương mại Việt Nam 52
8 Bảng 3 8 Xếp hạng chỉ số sẵn sàng cho phát triển và ứng dụng
CNTT Việt Nam tại các NHTMVN (ICT Index 2014) 53
9 Bảng 3 9 Biểu phí của ngân hàng Techcombank, VCB,
Standard Chartered
56
10 Bảng 3.10 Số lượng ngân hàng đại lý tại một số ngân hàng (tính đến 2014) 58
11 Bảng 3.11 Số lượng chi nhánh nước ngoài của các ngân hàng 59
Trang 7iii
DANH MỤC HÌNH
1 Hình 1.1 Mô hình thanh toán theo phương thức chuyển tiền 16
2 Hình 1.2 Mô hình thanh toán theo phương thức nhờ thu phiếu
3 Hình 1.3 Mô hình thanh toán theo phương thức nhờ thu kèm
6 Hình 3.1 Huy động khách hàng tại Techcombank (ĐV: tỷ
7 Hình 3.2 Cho vay khách hàng tại Techcombank (ĐV: tỷ đồng) 40
8 Hình 3.3 Tổng thu nhập hoạt động, lợi nhuận trước thuế
Techcombank 2010-2014
40
9 Hình 3.4 Giá trị thư tín dụng tại Techcombbank (ĐV: tỷ đồng) 45
10 Hinh 3.5 Doanh số TTQT với kim ngạch XNK năm 2007-
11 Hinh 3.6 Diễn biến thị phần TTQT của NHTMVN & NHNNg 49
12 Hinh 3.7 So sánh doanh số của Techcombank so với các
Trang 81
PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trước xu thế nền kinh tế thế giới ngày càng được quốc tế hóa, các quốc gia đang gia sức phát triển nền kinh tế thị trường, mở cửa hội nhập, hợp tác, Việt Nam không nằm ngoài xu thế đó, ngày càng hội nhập sâu và rộng vào nền kinh tế thế giới Trong bối cảnh này, thanh toán quốc tế như là chiếc cầu nối giữa kinh tế trong nước với phần kinh tế bên ngoài, có tác dụng bôi trơn và thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ đầu tư nước ngoài, thu hút kiều hối và các quan hệ tài chính tín dụng quốc tế khác
Kể từ đầu năm 2011, các ngân hàng nước ngoài được đối xử bình đẳng như ngân hàng trong nước theo cam kết của tổ chức thương mại thế giới.Thực hiện những cam kết quốc tế về mở cửa lĩnh vực ngân hàng trong đàm phán WTO và hiệp định thương mại Việt Mỹ (BTA) đang và sẽ tạo điều kiện cho các ngân hàng nước ngoài tham gia, mở rộng hoạt động kinh doanh tại Việt Nam Thực tế trong những năm gần đây, các ngân hàng nước ngoài đã nhanh chóng đẩy mạnh dịch vụ tại Việt Nam, đặc biệt là mảng dịch vụ bán lẻ và dịch vụ thanh toán quốc tế Sự gia tăng mạnh mẽ các chi nhánh, ngân hàng 100% vốn nước ngoài, vốn có tiềm lực mạnh về tài chính, công nghệ cũng như trình độ quản lý nhất là trong lĩnh vực thanh toán quốc tế đang và sẽ cạnh tranh mạnh mẽ về mảng dịch vụ này với các ngân hàng trong nước
Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank) là một trong mười ngân hàng thương mại cổ phần lớn tại Việt Nam trong đó thanh toán quốc tế là một trong ba hoạt động mũi nhọn của ngân hàng, đã đóng góp phần lớn trong tổng doanh thu ngành dịch vụ của ngân hàng đem lại cho ngân hàng nguồn lợi nhuận nhất định và liên tục tăng trưởng qua các năm gần đây Tuy nhiên, trong khi thị phần về thanh toán quốc tế chủ yếu thuộc về các ngân hàng thương mại lớn trong nước như Vietcombank, Vietinbank, BIDV (khoảng 40%) thì thị phần của Techcombank chỉ chiếm 3-4% Với mục tiêu trở thành ngân hàng cung cấp dịch vụ thanh toán quốc tế hàng đầu Việt Nam, việc nghiên cứu về mảng dịch vụ thanh toán
Trang 92
quốc tế tại Techcombank trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt với không chỉ các ngân hàng trong nước mà với các ngân hàng nước ngoài nhằm đưa ra các đánh giá cũng như chỉ ra một số hạn chế trong việc cung cấp dịch vụ này của ngân hàng càng có ý nghĩa và cần thiết
Vì vậy, tác giả đã lựa chọn nghiên cứu một cách có hệ thống nội dung về đề
tài: “Đánh giá hoạt động thanh toán quốc tế tại các ngân hàng thương mại Việt Nam: Trường hợp ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam.”
2 Mục đích và câu hỏi nghiên cứu
a Mục đích nghiên cứu
- Mục tiêu của đề tài là phân tích, đánh giá, nhận xét về hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam có sự so sánh với các ngân hàng trong và ngoài nước
- Trên cơ sở phân tích các hạn chế và tồn tại trong hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam, chỉ ra nguyên nhân của việc cạnh tranh
kém hiệu quả về mảng dịch vụ này
b Câu hỏi nghiên cứu
Đề tài sẽ tập trung trả lời cho câu hỏi:
- Thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam như thế nào?
- Tại sao hoạt động thanh toán quốc tế tại các ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam lại cạnh tranh kém hơn các ngân hàng lớn trong nước cũng như ngân hàng nước ngoài?
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam
- Về phạm vi nghiên cứu, luận văn nghiên cứu hoạt động thanh toán quốc tế của ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam trong giai đoạn từ 2007 đến 2014
Trang 103
4 Những đóng góp của luận văn
Luận văn đã trình bày hệ thống lý thuyết cơ bản về thanh toán quốc tế: các khái niệm, các phương tiện, phương thức, quy trình thanh toán cơ bản trong hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng Luận văn đưa ra các tiêu chí đã lựa chọn để đánh giá về hoạt động thanh toán quốc tế tại Techcombank
Bằng số liệu cụ thể về hoạt động thanh toán quốc tế tại Techcombank, luận văn tập trung phân tích & đưa ra bức tranh tổng quát về hoạt động thanh toán quốc
tế tại Techcombank trong mối tương quan so sánh với một số ngân hàng thương mại trong nước cũng như nước ngoài
Luận văn chỉ ra một số hạn chế và nguyên nhân trong việc cạnh tranh kém hiệu quả hơn về mảng thanh toán quốc tế của Techcombank, từ đó tác giả có đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển hoạt động này hơn nữa tại Techcombank
5 Kết cấu luận văn
Ngoài phần lời mở đầu, kết luận, danh mục bảng biểu danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 4 chương cụ thể như sau:
Chương 1: Tổng quan tài liệu và cơ sở lý thuyết về thanh toán quốc tế Chương 2: Phương pháp nghiên cứu
Chương 3: Hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng Techcombank Chương 4: Một số đề xuất phát triển thanh toán quốc tế tại Techcombank
Trang 114
TÀI LIỆU THAM KHẢO Tài liệu từ sách, báo, tạp chí
1 Nguyễn Hồng Đàm, 2005 Vận tải và giao nhận trong ngoại thương Hà
Nội: NXB Lý luận chính trị
2 Hà Văn Hội, 2012 Giáo trình thanh toán quốc tế Hà Nội: NXB Đại học quốc
gia Hà Nội
3 Phùng Mạnh Hùng, 2007 Rủi ro trong thanh toán quốc tế của ngân hàng
thương mại Việt Nam, Tạp chí ngân hàng, số 8, trang 19-22
4 Nguyễn Thị Quy, 2008 Dịch vụ ngân hàng hiện đại Hà Nội: NXB lý luận
chính trị
5 Võ Thanh Thu, 2005 Hỏi đáp về thanh toán xuất nhập khẩu qua phương thức tín dụng chứng từ Hà Nội: NXB Thống Kê
6 Nguyễn Văn Tiến, 2008 Giáo trình Thanh toán quốc tế Hà Nội: NXB
Thống kê
7 Nguyễn Văn Tiến, 2011 Cẩm nang thanh toán quốc tế bằng L/C- Cập nhật UCP600&ISBP681 Hà Nội: NXB Thống kê
8 Trần Nguyễn Hợp Châu, 2012 Nâng cao năng lực thanh toán quốc tế tại các ngân hàng thương mại Việt Nam, tạp chí khoa học và đào tạo ngân hàng, số 122
9 Huỳnh Thị Lệ Hoa, 2004 Giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại ngân hàng ngoại thương Việt Nam Luận văn thạc sỹ kinh tế, Trường Đại học
kinh tế TPHCM
10 Lê Thị Ngọc Hân, 2010 Giải pháp hạn chế rủi ro trong thanh toán quốc tế tại ngân hàng thương mại cổ phần xuất nhập khẩu Việt Nam Luận văn thạc sỹ kinh
tế, Trường đại học kinh tế TPHCM
11 Phòng thương mại quốc tế, 2010 Bộ tập quán quốc tế về L/C Hà Nội: NXB
thông tin và truyền thông
Tài liệu từ ngân hàng
Trang 125
12 Ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ Thương, 2007 - 2014 Báo cáo thường niên của ngân hàng
13 Ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ Thương, 2007 – 2014 Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh về TTQT
14 Ngân hàng Techcombank, Vietcombank, Eximbank, HSBC, Shinhanbank,
ANZ, ACB… , 2010-2014 Báo cáo tài chính hợp nhất theo năm của ngân hàng
15 Ngân hàng Techcombank, Tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ TTQT & kinh doanh ngoại tệ
Các website:
http://thoibaonganhang.vn/
http://www.vietcombank.com.vn/
http://www.techcombank.com.vn/
http://www.hsbc.com.vn/
http://www.vaip.org.vn/
http://www.inntron.com/