Pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng tín dụng bằng con đường toà án ở việt nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TRẦN THỊ THÙY TRANG PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP PHÁT SINH TỪ HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG BẰNG CON ĐƯỜNG TÒA ÁN Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TRẦN THỊ THÙY TRANG

PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP PHÁT SINH TỪ HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG BẰNG

CON ĐƯỜNG TÒA ÁN Ở VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI- 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TRẦN THỊ THÙY TRANG

PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP PHÁT SINH TỪ HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG BẰNG

CON ĐƯỜNG TÒA ÁN Ở VIỆT NAM

Chuyên ngành: LUẬT KINH TẾ

Mã số : 60 38 01 07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS NGUYỄN THỊ LAN HƯƠNG

HÀ NỘI- 2014

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi luôn nhận được sự chỉ bảo tận tình của người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Lan Hương

Góp phần giúp tôi hoàn thành luận văn này còn có sự chỉ bảo tận tình của các cán bộ Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng đã giúp tôi trong việc thu thập các nguồn tư liệu cho bài viết của mình

Nhân đây, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến tất cả các thầy cô trong Khoa Luật - Trường Đại học Quốc gia Hà Nội, giáo viên hướng dẫn TS Nguyễn Thị Lan Hương, các cán bộ Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng, gia đình đã động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện để tôi hoàn thành bản luận văn này

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu được trích dẫn theo nguồn đã công bố Kết quả nêu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Trần Thị Thùy Trang

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 : NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HỢP

ĐỒNG TÍN DỤNG VÀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP PHÁT SINH

TỪ HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG BẰNG CON ĐƯỜNG TÒA ÁNError! Bookmark not defined.

1.1 Khái niệm, đặc điểm hợp đồng tín dụngError! Bookmark not defined

1.2 Khái niệm, phân loại, nguyên nhân tranh chấp hợp đồng tín

dụng Error! Bookmark not defined

1.2.3 Nguyên nhân tranh chấp hợp đồng tín dụngError! Bookmark not defined

1.3 Các phương thức giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng

tín dụng Error! Bookmark not defined

Kết luận Chương 1 Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 2 :THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT

TRANH CHẤP PHÁT SINH TỪ HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG BẰNG

CON ĐƯỜNG TÒA ÁN Ở VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊError! Bookmark not defined 2.1 Thực trạng quy định thẩm quyền của Toà án và trình tự thủ tục

giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng Error! Bookmark not defined

2.1.2 Thẩm quyền giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng tín

2.1.3 Trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng

2.2 Thực tiễn giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng tín dụng

bằng con đường tòa án ở Việt Nam Error! Bookmark not defined

2.2.1 Tình hình tranh chấp hợp đồng tín dụng được giải quyết bằng

2.2.2 Một số vụ án điển hình về giải quyết tranh chấp phát sinh từ

hợp đồng tín dụng được giải quyết tại Tòa án ở Việt NamError! Bookmark not defined.

- Trong các dạng tranh chấp phát sinh từ hợp đồng tín dụng thì tranh

chấp đòi nợ quá hạn và lãi suất là dạng tranh chấp phổ biến nhất.Error! Bookmark not defined.

2.3 Nhận xét về thực trạng giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp

đồng tín dụng tại Tòa án ở Việt Nam và các yếu tố cơ bản ảnh hưởng

tới chất lượng bản án Error! Bookmark not defined

2.3.1 Nhận xét về thực trạng giải quyết tranh chấp hợp đồng tín

CHƯƠNG 3 : MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP

LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP PHÁT SINH TỪ HỢP

ĐỒNG TÍN DỤNG BẰNG CON ĐƯỜNG TÒA ÁN Ở VIỆT NAMError! Bookmark not defined 3.1 Kiến nghị hoàn thiện pháp luật nhằm hạn chế tranh chấp phát

sinh từ hợp đồng tín dụng Error! Bookmark not defined

3.2 Kiến nghị hoàn thiện pháp luật liên quan đến giải quyết tranh

chấp hợp đồng tín dụng Error! Bookmark not defined

3.3 Các kiến nghị khác Error! Bookmark not defined

Kết luận Chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 7

CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT

BLDS : Bộ luật Dân sự BLTTDS : Bộ luật Tố tụng Dân sự GCNQSDĐ : Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất HĐTD : Hợp đồng tín dụng

NHNN : Ngân hàng Nhà nước TAND : Tòa án nhân dân TCTD : Tổ chức tín dụng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chính sách mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế của Đảng và Nhà nước

đã góp phần tạo nên những bước tiến đáng kể vào công cuộc cải tiến nước nhà, mở ra nhiều cơ hội mới và cũng đặt ra những thách thức vô cùng to lớn cho mọi lĩnh vực, mọi doanh nghiệp trong đó không thể không nói đến ngân hàng, một lĩnh vực hết sức nhạy cảm ở các nước đi lên từ nền kinh tế bao cấp Ngân hàng ra đời và phát triển gắn liền với sự ra đời và phát triển của nền kinh tế hàng hóa để giải quyết nhu cầu phân phối vốn, nhu cầu thanh toán…, phục vụ cho việc phát triển, mở rộng sản xuất kinh doanh của các tổ chức kinh tế, cá nhân Trong hoạt động ngân hàng thì cho vay là hoạt động truyền thống mang lại nguồn thu chủ yếu cho các ngân hàng nhưng cũng là hoạt động tiềm ẩn những rủi ro vô cùng lớn Biểu hiện của rủi ro tín dụng khi khách hàng không hoàn trả gốc và lãi đúng hạn hoặc phát sinh ra những tranh chấp trong hợp đồng tín dụng…

Trong những năm qua, pháp luật về ngân hàng nói chung và pháp luật

về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng tín dụng nói riêng đã được Nhà nước ta quan tâm và không ngừng hoàn thiện như: Bộ luật Dân sự năm 2005,

Bộ luật Tố tụng Dân sự 2004, sửa đổi bổ sung 2011, Luật Ngân hàng Nhà nước, Luật Các tổ chức tín dụng và các văn bản hướng dẫn thi hành…những văn bản trên tạo ra khung pháp lý quan trọng, tạo đà cho hoạt động cho vay của các Ngân hàng phát triển, thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được thì pháp luật về ngân hàng nói chung và pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng tín dụng nói riêng còn nhiều bất cập Bằng đề tài:

“Pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng tín dụng bằng con đường tòa án ở Việt Nam”, với mong muốn nghiên cứu những quy định

cơ bản của pháp luật Việt Nam về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng tín dụng bằng con đường tòa án, đánh giá thực trạng áp dụng và các vấn đề phát sinh từ việc áp dụng các quy phạm pháp luật đó, từ đó đề ra những giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật Việt Nam về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng tín dụng bằng con đường tòa án

2 Tình hình nghiên cứu và ý nghĩa của đề tài

Các công trình nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực tín dụng ngân hàng nói chung và giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng tín dụng nói riêng

như: “Một số vấn đề pháp lý về hợp đồng tín dụng và thời hiệu khởi kiện vụ

án kinh tế về tranh chấp hợp đồng tín dụng”, Th.s Nguyễn Quỳnh Chi; “Một

số vấn đề lý luận và thực tiễn về pháp luật hợp đồng ở Việt Nam hiện nay” PGS.TS Nguyễn Như Phát, TS Lê Thị Thu Thủy; “Tranh chấp hợp đồng và các phương thức giải quyết tranh chấp hợp đồng” của TS Phan Chí Hiếu; Sách chuyên khảo “Các biện pháp bảo đảm tiền vay bằng tài sản của các tổ chức tín dụng” do TS Lê Thị Thu Thủy làm chủ biên, Nhà Xuất bản Tư pháp

2006, Cuốn sách “Hoàn thiện pháp luật về hoạt động của Ngân hàng Thương mại trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam” của TS Ngô Quốc Kỳ, Nhà

Xuất bản Tư pháp, năm 2005 Các công trình nghiên cứu này đã góp phần tạo

cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng nói chung và hợp đồng tín dụng nói riêng Tuy nhiên, việc nghiên cứu đề tài pháp luật về hợp đồng tín dụng vẫn còn là cấp thiết, bởi lẽ các quy định pháp luật về vấn đề này vẫn còn nhiều bất cập, chưa phù hợp với thực tiễn

Với luận văn này, tôi mong muốn làm rõ hơn những vấn đề cơ bản

về hợp đồng tín dụng, giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng tín dụng, chỉ ra những bất cập của việc thực hiện các quy định pháp luật trong thực tiễn giải quyết các tranh chấp phát sinh từ hợp đồng tín dụng Từ đó, đề

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHÁP LUẬT VÀ CÁC VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT

1 Bộ Tư pháp (2013), Nghị định Số: 8019/VBHN-BTP ngày 10/12/2013 của

Bộ Tư Pháp về giao dịch bảo đảm

2 Chính phủ (2006), Nghị định số 163/2006/NĐ-CP của Chính phủ về giao

dịch bảo đảm

3 Chính phủ (2010), Nghị định 83/2010/ NĐ-CP ngày 23 tháng 07 năm 2010

của Chính phủ về đăng ký giao dịch bảo đảm

4 Chính phủ (2012), Nghị định số 11/2012/NĐ-CP ngày 22/2/2012 của

Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 163/2006/NĐ-CP ngày 29/12/2006 của Chính phủ về giao dịch bảo đảm

5 Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (2012), Nghị quyết

03/2012/NQ-HĐTP ngày 03/12/2012 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về hướng dẫn thi hành một số quy định trong Phần thứ nhất “Những quy định chung” của Bộ luật tố tụng dân sự được sửa đổi theo Luật sửa đổi, bổ sung Bộ Luật TTDS năm 2011

6 Ngân hàng Nhà nước (2001), Quyết định số : 1627/2001/QĐ-NHNN ngày

31/12/2001 của Thống đốc ngân hàng nhà nước về việc ban hành quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng

7 Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (2005), Quyết định số :

127/2005/QĐ-NHNN ngày 03/02/2005 của Thống đốc ngân hàng nhà nước về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng ban hành kèm theo Quyết định số

1627/2001/QĐ-NHNN ngày 31/12/2001 của Thống đốc Ngân hàng nhà nước

8 Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (2013), Thông tư số 07/2013/TT-NHNN

ngày 14/3/2013 của Thống đốc Ngân hàng nhà nước quy định về việc kiểm soát đặc biệt đối với tổ chức tín dụng

9 Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (2014), Thông tư số 08/2014/TT-NHNN

ngày 17/3/2014 của Thống đốc Ngân hàng nhà nước Quy định lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa bằng đồng Việt Nam của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng vay để đáp ứng nhu cầu vốn phục vụ một số lĩnh vực, ngành kinh tế

10 Quốc Hội, (2002), Pháp lệnh số 02/2002/PL-UBTVQH11 về Thẩm phán

và Hội thẩm Tòa án nhân dân, sửa đổi bổ sung năm 2011

11 Quốc Hội, (2005), Bộ luật Dân sự

12 Quốc Hội, (2005), Luật Doanh nghiệp

13 Quốc Hội, (2005), Luật Thương mại

14 Quốc Hội, (2005), Luật Giao dịch điện tử

15 Quốc Hội, (2010), Luật Trọng tài thương mại

16 Quốc Hội, (2010), Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

17 Quốc Hội, (2010), Luật Các tổ chức tín dụng

18 Quốc Hội, (2011), Bộ luật Tố tụng Dân sự 2004, sửa đổi, bổ sung năm

2011

19 Quốc Hội, (2013), Luật Đất đai

20 Quốc Hội, (2013), Luật Hoà giải ở cơ sở

SÁCH VÀ GIÁO TRÌNH CHUYÊN KHẢO :

21 TS Bùi Ngọc Cường, (2004), Một số vấn đề về quyền tự do kinh doanh

trong pháp luật kinh tế hiện hành ở Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị

Quốc gia, Hà nội

22 Đại học Quốc gia Hà Nội – Khoa Luật (2005), Giáo trình Luật Ngân hàng

Việt Nam, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội

23 Th.s Phạm Văn Đàm (2011), “Các biện pháp pháp lý bảo đảm thực hiện

hợp đồng tín dụng”, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật (11), trang 20-25

24 TS Nguyễn Ngọc Khánh (2007), Chế định Hợp đồng trong Bộ luật Dân

sự Việt Nam, Nhà xuất bản Tư pháp, Hà Nội

25 Th.s Đoàn Thái Sơn (2007), “Bất cập của pháp luật về bảo vệ quyền của

chủ nợ của tổ chức tín dụng”, Tạp chí ngân hàng, (10), trang 17 – 19

26 TS Lê Thị Thu Thủy (2002), “Bản chất pháp lý của hợp đồng tín dụng

ngân hàng”, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, (12), trang 10 – 15

27 TS Lê Thị Thu Thủy (2006), Các biện pháp bảo đảm tiền vay bằng tài

sản của các tổ chức tín dụng, Nhà xuất bản Tư pháp, Hà Nội

28 TS Phạm Văn Tuyết & TS Lê Kim Giang (2012), Hợp đồng tín dụng và

biện pháp bảo đảm tiền vay, Nhà xuất bản Tư pháp

CÁC TÀI LIỆU KHÁC

29 Cổng thông tin điện tử - Bộ Tư pháp (2011), Ba vấn đề cần cảnh báo rong

việc công chứng hợp đồng ủy quyền

30 Cổng thông tin điện tử - Bộ Tư pháp (2013), Một số vấn đề về xử lý tài

sản bảo đảm trong các giao dịch bảo đảm đã được công chứng

31 Cổng thông tin điện tử - Bộ Tư Pháp (2012), Nguyên nhân dẫn đến nợ xấu

của các tổ chức tín dụng - Nhìn từ góc độ các quy định của pháp luật hiện

32 Cổng thông tin điện tử, Tòa án nhân dân tối cao, số liệu thống kê từ năm

2006 – 2013

33 Cổng thông tin điện tử - Bộ Tài Chính (2012) Vay nợ tín dụng: Rối

chuyện bảo lãnh

34 Ths Trần Văn Duy – Ths Nguyễn Hương Lan (2012), Vướng mắc trong

giải quyết tranh chấp hợp đồng vay tài sản và một số kiến nghị,

http://tks.edu.vn

35 Kiểm sát viên Nguyễn Anh Đức, huyện Bố Trạch (Quảng Bình), Xử án tín

dụng : Rối chuyện thế chấp, bảo lãnh, vietrustlaw.com.vn

36 Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (2007), Quyết định giám đốc

thẩm số 05/2007/KDTM-GĐT ngày 08/05/2007 của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao về việc tranh chấp về hợp đồng tín dụng

37 Nguyễn Thị Thúy Hồng (2008), Pháp luật về hợp đồng tín dụng Ngân

hàng ở Việt Nam, Luận văn Thạc sỹ học

38 Nguyễn Hoàng Hưng, VPLS An Phát Phạm, Áp dụng quy định của pháp

luật về lãi suất quá hạn trong việc giải quyết các tranh chấp Hợp đồng tín dụng

39 TS Phạm Quốc Khánh (2013), Giải pháp xử lý nợ xấu hiê ̣n nay c ủa các

ngân hàng thương mại Viê ̣t Nam, http://tapchi.hvnh.edu.vn

40 Luật sư Nguyễn Văn Phương - VCB, Khó khăn từ xử lý tài sản bảo đảm

để thu hồi nợ xấu, http://luattaichinh.wordpress.com

41 Đào Thái Sơn – Vụ Pháp chế, Ngân hàng Nhà nước, Những thay đổi của

pháp luật về giao dịch bảo đảm, http://www.intecovietnam.com

42 Duy Thái, (2013), Xung quanh vụ án “Tranh chấp đầu tư tài chính, ngân

hàng” có liên quan tới gia đình nguyên giám đốc ngân hàng ĐT&PT KonTum: Những mảng tối tình đời chưa được rọi sáng qua hai phiên xét xử, phaply.net.vn

43 Tòa án nhân nhân tối cao, Báo cáo công tác xét xử năm 2011, 2012, 2013

44 Tòa án nhân dân quận Thanh Khê, TP Đà Nẵng (2012), Bản án sơ thẩm

số 27/2012/KDTM - ST ngày 18/7/2012

45 Toà án nhân dân quận Liên Chiểu, TP Đà Nẵng (2013), Bản án sơ thẩm

số 10/2013/KDTM-ST ngày 04/9/2013

46 Tòa án nhân dân quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng (2013), Bản án sơ

thẩm số 13/2013/KDTM-ST ngày 08/5/2013

47 Tòa án nhân dân quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng (2013), Bản án sơ

thẩm số 17/2013/KDTM-ST ngày 20/5/2013