HOẠT ĐỘNG THANH TRA THUẾ ở cục THUẾ TỈNH hà GIANG

Các giải pháp hoàn thiện công tác thanh tra thuế đối với NNT tại Cục thuế tỉnh Hà Giang trong thời gian tới .... Tuy nhiên, theo báo cáo chuyên đề về công tác thanh thuế tại hội ng

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

- Lêi cam ®oan

T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i C¸c sè liÖu, kÕt qu¶ nªu trong luËn v¨n

lµ trung thùc Nh÷ng kÕt luËn khoa häc cña luËn v¨n ch-a tõng ®-îc c«ng bè trong bÊt cø c«ng tr×nh nµo

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành chương trình cao học và viết luận văn này , tôi đã nhận được sự hướng dẫn , giúp đỡ và góp ý nhiệt tình của quý thầy cô Trường Đại học Kinh tế - Đa ̣i ho ̣c Quốc gia Hà Nô ̣i

Trước hết, tôi xin chân thành cảm ơn đến quý thầy cô trường Đại học Kinh tế, đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ cho tôi trong quá trình học tập

Tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Phí Mạnh Hồng đã dành rất

nhiều thời gian và tâm huyết hướng dẫn nghiên cứu và giúp tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Mặc dù tôi đã có nhiều cố gắng nỗ lực, tìm tòi, nghiên cứu để hoàn thiện luận văn, tuy nhiên không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được những đóng góp tận tình của quý thầy cô và các bạn

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT i

DANH MỤC CÁC BẢNG ii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA HOẠT ĐỘNG THANH TRA THUẾ 4

1.1 Tổng quan tài liệu nghiên cứu 4

1.2 Những vấn đề chung về thanh tra thuế 8

1.2.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thanh tra thuế 8

1.2.2 Mục tiêu, yêu cầu đối với hoạt động thanh tra thuế Error! Bookmark not defined

1.2.3 Nguyên tắc thanh tra thuế Error! Bookmark not defined 1.2.4 Nội dung thanh tra thuế Error! Bookmark not defined 1.2.5 Quy trình thanh tra thuế Error! Bookmark not defined 1.2.6 Phương pháp thanh tra thuế Error! Bookmark not defined

1.3 Chỉ tiêu đánh giá, kỹ năng, nghiệp vụ, ứng dụng công nghệ và công

tác phối hợp trong hoạt động thanh tra thuế.Error! Bookmark not defined

1.3.1 Chỉ tiêu đánh giá công tác thanh tra thuế đối với NNT tại Cục

Thuế tỉnh Hà Giang Error! Bookmark not defined 1.3.2 Kỹ năng, nghiệp vụ thanh tra tại doanh nghiệpError! Bookmark not defined

1.3.3 Cơ sở dữ liệu về NNT phục vụ cho công tác thanh tra thuế Error! Bookmark not defined

1.3.4 Các ứng dụng tin học vào công tác thanh tra thuế Error! Bookmark not defined

1.3.5 Công tác phối hợp Error! Bookmark not defined

1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động thanh tra thuế.Error! Bookmark not defined

1.4.1 Hệ thống văn bản pháp luật Error! Bookmark not defined

1.4.2 Quy trình, thủ tục, cơ chế giám sát và phương pháp thanh tra thuế

Error! Bookmark not defined

1.4.3 Tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra thuế

Error! Bookmark not defined

1.4.4 Sử dụng công nghệ, nguồn thông tin, dữ liệu về NNT và cơ sở

vật chất, kỹ thuật phục vụ cho công tác thanh tra thuếError! Bookmark not defined

1.4.5 Công tác bảo mật trong hoạt động thanh tra thuế Error! Bookmark not defined

1.4.6 Các nhân tố ảnh hưởng khác Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined

2.1 Các câu hỏi đặt ra mà đề tài cần giải quyếtError! Bookmark not defined

2.2 Cách tiếp cận Error! Bookmark not defined 2.3 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.3.1 Cơ sở phương pháp luận Error! Bookmark not defined

2.3.2 Các phương pháp nghiên cứu cu ̣ thểError! Bookmark not defined

2.4 Địa điểm nghiên cứu Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG THANH TRA THUẾ TẠI CỤC

THUẾ TỈNH HÀ GIANG GIAI ĐOẠN 2011 – 2013Error! Bookmark not defined

3.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội của tỉnh Hà Giang và khái quát Cục Thuế

Hà Giang Error! Bookmark not defined 3.1.1 Đặc điểm tình hình kinh tế xã hội tỉnh Hà Giang Error! Bookmark not defined

3.1.2 Đặc điểm người nộp thuế trên địa bàn tỉnh Hà Giang Error! Bookmark not defined

3.1.3 Khái quát về Cục Thuế tỉnh Hà GiangError! Bookmark not defined

3.1.4 Biên chế, tổ chức và chức năng nhiệm vụ của phòng Thanh tra

thuế Error! Bookmark not defined

3.2.1 Hoạt động thu thập thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu, phân tích rủi

ro để lựa trọn các trường hợp thanh tra thuếError! Bookmark not defined

3.2.2 Số NNT được thanh tra trong tổng số NNTError! Bookmark not defined

3.2.3 Kết quả về chống thất thu ngân sách, xử lý vi phạm hành chính

về thuế Error! Bookmark not defined

3.2.4 Kết quả về sự biến chuyển ý thức tự tuân thủ nghĩa vụ thuế của

NNT, phòng ngừa vi phạm Error! Bookmark not defined

3.3 Đánh giá chung về công tác thanh tra thuế đối với NNT tại Cục thuế

tỉnh Hà Giang thời gian qua Error! Bookmark not defined

3.3.1 Những mặt tích cực Error! Bookmark not defined 3.3.2 Những hạn chế, yếu kém Error! Bookmark not defined 3.3.3 Nguyên nhân Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 4: CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THANH TRA

THUẾ TẠI CỤC THUẾ TỈNH HÀ GIANG TRONG THỜI GIAN TỚI Error! Bookmark not defined

4.1 Quan điểm hoàn thiện công tác thanh tra thuếError! Bookmark not defined

4.1.1 Việc hoàn thiện công tác thanh tra thuế phải phù hợp với chiến lược cải cách thuế, góp phần nâng cao hiệu lực và hiệu quả của quản lý

thuế Error! Bookmark not defined

4.1.2 Hoàn thiện công tác thanh tra thuế phải trên cơ sở phù hợp với

điều kiê ̣n thực tế khách quan Error! Bookmark not defined

4.1.3 Hoàn thiện công tác thanh tra thuế phải góp phần tạo điều kiện

thuâ ̣n lợi cho hoa ̣t đô ̣ng sản xuất, kinh doanh phát triển Error! Bookmark not defined

4.2 Các giải pháp hoàn thiện công tác thanh tra thuế đối với NNT tại Cục

thuế tỉnh Hà Giang trong thời gian tới Error! Bookmark not defined

4.2.1 Kiến nghị hoàn thiện về cơ chế, chính sách, ban hành các văn bản

điều chỉnh những bất hợp lý Error! Bookmark not defined

4.2.2 Hoàn thiện quy trình thanh tra, cơ chế giám sát hoạt động thanh

tra và tăng cường công tác thanh tra kiểm tra nội bộ nghành Error! Bookmark not defined

4.2.3 Các giải pháp về tổ chức bộ máy và con ngườiError! Bookmark not defined

4.2.4 Các giải pháp về chuyên môn , nghiệp vu ̣, ứng dụng công nghệ

Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

i

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

1 CBTT Cán bộ thanh tra

2 CQT Cơ quan thuế

3 GTGT Giá trị gia tăng

4 NNT Người nộp thuế

5 NSNN Ngân sách nhà nước

6 TNCN Thu nhập cá nhân

7 TNDN Thu nhập doanh nghiệp

ii

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1: Lực lượng cán bộ thanh tra Cục thuế Hà Giang 2011-2013 Error!

Bookmark not defined.

Bảng 3.2: Các trường hợp đưa vào kế hoạch thanh tra 2011-2013 Error!

Bookmark not defined.

Bảng 3.3: Số NNT được thanh tra trong tổng số NNT đang hoạt động

2011-2013 Error! Bookmark not defined Bảng 3.4: Tình hình thực hiện kế hoạch thanh tra NNT 2011-2013 Error!

Bookmark not defined.

Bảng 3.5: Kết quả xử lý về thuế và xử phạt vi phạm hành chính sau thanh tra thuế giai đoạn 2011 – 2013 của Cục thuế tỉnh Hà Giang Error! Bookmark

not defined.

Bảng 3.6: Số thuế truy thu trong tổng thu NSNN 2011-2013 Error!

Bookmark not defined.

Bảng 3.7: Tình hình nợ thuế sau thanh tra của NNT 2011-2013 Error!

Bookmark not defined.

Bảng 3.8: Số liệu kết quả thanh tra thuế năm 2012 tại Công ty TNHH Hải Hà

Hà Giang Error! Bookmark not defined.

1

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Thuế là một trong những chính sách kinh tế - xã hội quan trọng của Đảng

và Nhà nước ta, là nguồn thu chủ yếu của ngân sách Nhà nước, là công cụ điều tiết nền kinh tế phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa, tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất kinh doanh phát triển, giải quyết các vấn đề kinh tế - xã hội của đất nước, góp phần vào tích luỹ ngân sách, tăng tổng sản phẩm xã hội và thu nhập quốc dân, góp phần đảm bảo công bằng xã hội và hội nhập quốc tế

Theo cơ chế quản lý thu thuế hiện nay NNT phải tự khai, tự nộp thuế và

tự chịu trách nhiệm Trong các chức năng trong quản lý thuế, thanh tra thuế được coi như là một bộ phận chủ lực của ngành thuế trong phòng ngừa, răn đe gian lận trong chống trốn-tránh thuế, nâng cao tính tuân thủ của NNT Thanh tra thuế được sử dụng như chức năng đảm bảo pháp chế thuế, giúp tăng cường

kỷ luật, kỷ cương trong lĩnh vực thuế, nâng cao hiệu quả của quản lý Nhà nước về thuế, phải được xác định như một nhân tố tất yếu của công tác quản lý thuế

Thanh tra thuế được coi như một biện pháp hữu hiệu của CQT nhằm răn đe, phát hiện, xử lý, hạn chế những sai phạm của NNT, nâng cao tính nghiêm minh của pháp luật, làm cho NNT tự giác tuân thủ, đảm bảo sự công bằng khách quan cho NNT, nhờ vậy mà tác động ngược trở lại thúc đẩy nền kinh

tế phát triển lành mạnh, bền vững

Trong những năm qua, ngành thuế tỉnh Hà Giang đã hoàn thành tốt nhiệm

vụ thu ngân sách, tốc độ tăng trưởng năm sau luôn cao hơn năm trước Trong kết quả chung của ngành thuế tỉnh Hà Giang có phần đóng góp không nhỏ của công tác thanh tra thuế Tuy nhiên, theo báo cáo chuyên đề về công tác thanh thuế tại hội nghị tổng kết công tác thuế năm 2013 triển khai nhiệm vụ công tác thuế năm

2014 của ngành thuế tỉnh Hà Giang, công tác thanh tra thuế vẫn còn những hạn chế nhất định trong cả hoạt động triển khai các văn bản pháp luật về chính sách

2

thuế lẫn các quy trình nghiệp vụ thanh tra thuế Mặt khác các văn bản pháp luật

về thuế còn nhiều bất cập chưa phù hợp với thực tiễn và thường có sự thay đổi

đã ảnh hưởng đến chất lượng công tác thanh tra thuế Công tác thanh tra, kiểm tra giám sát đảm bảo sự tuân thủ, tính minh bạch trong cơ quan thuế và người nộp thuế chưa đạt hiệu quả Hiện tượng trốn thuế, tránh thuế của người nộp thuế vẫn còn diễn ra ở nhiều lĩnh vực Số thuế phải xử lý truy thu sau thanh tra và xử phạt vi phạm hành chính về thuế còn lớn Lực lượng công chức cũng như trình

độ công chức làm công tác thanh tra thuế chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ đặt ra Việc áp dụng công nghệ tiên tiến phục vụ cho công tác thanh tra thuế đã được triển khai nhưng hiệu quả còn thấp Trong điều kiện đó việc hoàn thiện và nâng cao chất lượng của hoạt động thanh tra thuế ở Hà Giang trở thành một đòi hỏi thực tiễn bức xúc

Xuất phát từ những lý do trên, việc nghiên cứu đề tài “ Hoạt động thanh tra thuế ở Cục Thuế tỉnh Hà Giang’’ là cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn thiết thực

2 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục tiêu của luận văn là trên cơ sở chỉ ra được các vấn đề nẩy sinh, cần giải quyết, đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện, nâng cao chất lượng công tác thanh tra thuế tại Cục Thuế tỉnh Hà Giang

- Nhiệm vụ của luận văn:

+ Làm rõ cơ sở lí luận và thực tiễn về hoạt động thanh tra thuế

+ Phân tích làm rõ thực trạng hoạt động thanh tra thuế ở Cục Thuế Hà Giang trong năm 2011-2013, chỉ ra những hạn chế và các vấn đề đặt ra cần giải quyết

+ Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện, nâng cao chất lượng hoạt động thanh tra thuế tại Cục Thuế tỉnh Hà Giang

3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động thanh tra thuế tại Cục Thuế

Hà Giang

3

Phạm vi nghiên cứu là công tác thanh tra thuế đối với các Doanh nghiệp, Hợp tác xã ( gọi chung là người nộp thuế) do ngành thuế tỉnh Hà Giang quản lý trong giai đoạn từ 2011 -2013

4 Những đóng góp mới của luận văn

Đánh giá thực trạng hoạt động thanh tra thuế ở Cục Thuế tỉnh Hà Giang trong giai đoạn 2011-2013, đã đạt được kết quả nhất định như tăng thu cho ngân sách, phát hiện, ngăn ngừa được một số hành vi sai phạm, gian lận của người nộp thuế Xác định được những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân

Đề xuất được một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thanh tra thuế ở Cục Thuế tỉnh Hà Giang trong thời gian tới theo các nhóm nhân tố ảnh hưởng đó là: kiến nghị hoàn thiện những bất cập về cơ chế, chính sách; Hoàn thiện chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ và cơ chế giám sát; Hoàn thiện tổ chức bộ máy theo hướng chuyên sâu, tăng cường số lượng, chất lượng đội ngũ cán bộ, ứng dụng hiệu quả công nghệ tiên tiến, tăng cường công tác bảo mật, công tác phối hợp trong hoạt động thanh tra thuế Các giải pháp được đưa ra trên cơ sở lý luận, thực tiễn và tương đối phù hợp, có khả năng áp dụng vào thực tế

5 Cấu trúc luận văn

Gồm phần mở đầu, kết luận và 4 chương Cụ thể như sau:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiêncứu và cơ sở lý luận của hoạt

động thanh tra thuế

Chương 2: Phương pháp và thiết kế nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng hoạt động thanh tra thuế tại Cục thuế tỉnh Hà Giang giai đoạn 2011 – 2013

Chương 4: Các giải pháp hoàn thiện hoạt động thanh tra thuế tại Cục

thuế tỉnh Hà Giang trong thời gian tới

4

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ

LUẬN CỦA HOẠT ĐỘNG THANH TRA THUẾ

1.1 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Thanh tra thuế là chức năng rất quan trọng của hoạt động quản lý Nhà nước, quản lý thuế nên thời gian qua ở Việt Nam có rất nhiều công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề này với sự tham gia nghiên cứu của các nhà khoa học, nhà quản lý, nghiên cứu sinh và học viên cao học Tiêu biểu là các công trình nghiên cứu sau đây:

- Luận án Tiến sĩ kinh tế, Học viện Tài chính, Hà Nội “Các giải pháp hạn chế việc trốn thuế và tránh thuế của các công ty đa quốc gia hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam “ của Nguyễn Thị Lan (2009): luận án đã hệ thống hóa lý luận về vấn đề trốn thuế, tránh thuế của các công ty đa quốc gia Luận án nhấn mạnh: các công ty đa quốc gia là các đối tượng nộp thuế có nguy cơ trốn thuế và tránh thuế rất cao, hiện tượng lợi dụng việc định giá chuyển giao để trốn, tránh thuế là khá phổ biến Công tác kiểm tra, thanh tra thuế đối với các công

ty đa quốc gia còn nhiều hạn chế, chưa hữu hiệu và đáp ứng yêu cầu quản lý đối với các đối tượng này Luận án cũng đề cập đến biện pháp đổi mới công tác thanh tra thuế đối với các công ty đa quốc gia theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào vấn đề định giá chuyển giao giữa công ty ở Việt Nam với công ty liên kết, thành lập bộ phận thanh tra về giá chuyển giao

- Luận án Tiến sĩ kinh tế tài chính- ngân hàng “ Nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra người nộp thuế ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” (2013) của Nguyễn Xuân Thành: trên cơ sở đánh giá thực trạng thanh tra thuế ở Việt Nam trong giai đoạn 2007-2012, luận án đã đề xuất một số giải pháp mới nhằm góp phần nâng cao hiệu quả thanh tra thuế ở Việt Nam thời gian tới Các giải pháp

đề xuất tập trung vào giải quyết những vấn đề then chốt trong thanh tra thuế

5

như: tăng tỷ lệ số lượng người nộp thuế được thanh tra; nâng cao chất lượng cuộc thanh tra; áp dụng hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác thanh tra; chuẩn hóa quy trình thanh tra thuế; chuyển đổi hình thức thanh tra; lựa chọn tiêu chí phân tích rủi ro lập kế hoạch thanh tra; đưa vào áp dụng sổ tay kỹ năng thanh tra

- Luận văn Thạc sĩ kinh tế, Học viện Tài chính, Hà Nội “ Thanh tra,

kiểm tra nhằm nâng cao tính tuân thủ của người nộp thuế trong điều kiện Việt Nam hiện nay (2009) của Nguyễn Chí Dũng: luận văn đã phân tích hoạt động

kiểm tra, thanh tra thuế dưới giác độ tuân thủ của NNT, đã nêu được một số vai trò của kiểm tra, thanh tra thuế đối với việc nâng cao tính tuân thủ của NNT Tác giả đã đề cập các điều kiện để nâng cao tính tuân thủ như xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả kiểm tra, thanh tra thuế như tỷ lệ NNT tiến hành thanh tra, kiểm tra trong vòng một năm, tỷ lệ phần trăm (%) độ chính xác tại khâu phân tích hồ sơ so với kết quả thanh tra

- Luận văn thạc sĩ kinh tế “Hoàn thiện công tác Thanh tra, Kiểm tra

thuế đối với các doanh nghiệp tại Văn phòng Cục Thuế tỉnh Hưng Yên”(2013) của Phạm Thanh Bình: công trình này hệ thống hóa một số vấn

đề lý luận cơ bản về hoạt động thanh tra, kiểm tra đối với NNT Từ nghiên cứu lý luận, đề tài đã phân tích đánh giá thực trạng của công tác thanh tra, kiểm tra thuế tại Văn phòng Cục Thuế tỉnh Hưng Yên, chỉ ra những hạn chế bất cập như trong thanh tra đối với hoạt động trong lĩnh vực xây lắp, bất động sản, thanh tra chống chuyển giá và nguyên nhân của hạn chế đồng thời đã đưa

ra giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra, kiểm tra thuế ở Cục thuế tỉnh Hưng Yên

- “ Tác động của công tác thanh tra, kiểm tra thuế đối với công tác quản

lý thuế” của thanh tra Tổng cục Thuế trong báo cáo chuyên đề tại Hội nghị

tổng kết công tác thuế năm 2012 của Tổng cục Thuế Tác giả phân tích làm rõ