ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ ---o0o--- VƯƠNG THỊ THU THỦY NHỮNG ẢNH HƯỞNG TỪ VIỆC VIỆT NAM GIA NHẬP WTO ĐẾN CÁC DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU TRÊN ĐỊA BÀN THÀ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-o0o -
VƯƠNG THỊ THU THỦY
NHỮNG ẢNH HƯỞNG TỪ VIỆC VIỆT NAM GIA NHẬP WTO ĐẾN CÁC DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2008-2013
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ
Hà Nội - 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-o0o -
VƯƠNG THỊ THU THỦY
NHỮNG ẢNH HƯỞNG TỪ VIỆC VIỆT NAM
GIA NHẬP WTO ĐẾN CÁC DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2008-2013
Chuyên ngành Kinh tế quốc tế
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN VIỆT KHÔI
XÁC NHẬN CỦA
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN
XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ
CHẤM LUẬN VĂN
Hà Nội - 2015
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đam toàn bộ nội dung luận văn này là do bản thân tự nghiên cứu từ những nguồn tài liệu tham khảo Tất cả thông tin, dữ liệu và số liệu trích dẫn đều có nguồn gốc tin cậy
Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về tính xác thực của bài viết
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành nghiên cứu “Những ảnh hưởng từ việc Việt Nam gia nhập WTO đến các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2008 – 2013” tôi đã nhận được sự giúp đỡ,
hướng dẫn và góp ý chân thành của các quý thầy cô, các cơ quan chuyên môn,
cơ quan công tác, gia đình và bạn bè
Trước hết, tôi xin bày tỏ lời cám ơn sâu sắc nhất đến thầy giáo hướng dẫn của tôi – PGS.TS Nguyễn Việt Khôi – giảng viên Khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế - Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội Thầy là người đã dành rất nhiều thời gian để chỉnh sửa, góp ý cũng như đưa ra những lời khuyên rất hữu ích để tôi có thể hoàn thiện nghiên cứu này
Tôi cũng muốn gửi lời cám ơn chân thành đến các cơ quan chuyên môn như Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố Hà Nội, Sở Công thương thành phố Hà Nội đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi, cung cấp những số liệu thực tế rất cần thiết cho Luận văn
Cuối cùng, tôi xin cám ơn gia đình và bạn bè đã luôn ở bên, động viên khuyến khích tôi hoàn thành khóa học này
Trang 5TÓM TẮT LUẬN VĂN
Tên luận văn: Những ảnh hưởng từ việc Việt Nam gia nhập WTO đến các
doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn Thành phố Hà Nội giai đoạn 2008-2013
Tác giả: Vương Thị Thu Thủy
Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
Bảo vệ năm: 2015
Giáo viên hướng dẫn: TS Nguyễn Việt Khôi
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:
* Mục đích nghiên cứu:
Luận văn tập trung phân tích những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực từ việc Việt Nam gia nhập WTO đến các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn Thành phố Hà Nội giai đoạn 2008-2013
* Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Nhận diện những ảnh hưởng mà WTO tạo ra cho các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu
- Phân tích các ảnh hưởng tích cực và tiêu cực đến doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu của thành phố Hà Nội khi Việt Nam gia nhập WTO (giai đoạn 2008-2013)
- Đưa ra những hàm ý chính sách giúp doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn thành phố Hà Nội phát huy tối đa những ảnh hưởng
tích cực và hạn chế tối thiểu các ảnh hưởng tiêu cực do WTO tạo ra
Những đóng góp mới của luận văn:
Hội nhập kinh tế quốc tế đã và đang là xu thế toàn cầu và Việt Nam cũng không thể tách ra khỏi xu tế đó Việc hội nhập kinh tế quốc tế đã đem đến cho Việt
Trang 6Nam những tiến bộ và phát triển nhất định, trong đó có thể nhận định việc Việt Nam gia nhập WTO là một trong những dấu mốc quan trọng nhất
Đã có rất nhiều nghiên cứu trước đây phân tích tác động của WTO đến Việt Nam Cũng có nhiều công trình nghiên cứu khoa học đã đề cập đến hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam (những thuận lợi và thách thức) trong quá trình Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế, đưa ra những gợi ý chính sách để phát triển hoạt động xuất nhập khẩu tại Việt Nam Cũng có nghiên cứu nhỏ về tác động của việc gia nhập WTO đến hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam (nói chung) Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào đề cập đến những ảnh hưởng từ việc hội nhập kinh tế quốc tế (Việt Nam gia nhập WTO) đến doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu trên một khu vực
cụ thể (ví dụ như trên địa bàn Thành phố Hà Nội) Do vậy luận văn của tác giả là một công trình nghiên cứu độc lập đầu tiên về vấn đề này.
Trang 7MỤC LỤC
Danh mục các từ viết tắt 1
Danh mục bảng biểu Error! Bookmark not defined Danh mục hình vẽ Error! Bookmark not defined.
MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HỘI NHẬP WTO ẢNH HƯỞNG ĐÉN DOANH NGHIỆP
HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU Error! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
1.2 Một số vấn đề chung về hội nhập WTO ảnh hưởng đến doanh nghiệp
hoạt động xuất nhập khẩu Error! Bookmark not defined.
1.2.1 Một số nhận thức chung về WTO Error! Bookmark not defined 1.2.2 Các tác động của việc gia nhập WTO theo mô hình lý thuyết Error! Bookmark not defined.
1.3 Việt Nam với WTO Error! Bookmark not defined.
1.3.1 Tiến trình Việt Nam gia nhập WTO Error! Bookmark not defined.
1.2.2 Những thỏa thuận được thực thi trong 5 năm sau khi Việt Nam gia
nhập WTO: Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨUError! Bookmark not defined.
2.1 Phương pháp thu thập số liệu: Error! Bookmark not defined 2.2 Phương pháp nghiên cứu: Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC
DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU Ở HÀ NỘI Error! Bookmark not defined.
Trang 83.1 Thực trạng hoạt động của các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập trên
địa bàn Thành phố Hà Nội Error! Bookmark not defined.
3.1.1 Giai đoạn trước khi gia nhập WTO (2005 – 2007)Error! Bookmark not defined.
3.1.2 Sau khi Việt Nam gia nhập WTO (2008 – 2013)Error! Bookmark not defined.
3.2 Đánh giá tình hình hoạt động của các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập
khẩu ở Hà Nội Error! Bookmark not defined.
3.2.1 Những thành tựu đạt được Error! Bookmark not defined 3.2.2 Những mặt còn hạn chế Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 4: ẢNH HƯỞNG CỦA VIỆC GIA NHẬP WTO ĐẾN CÁC
DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU Ở HÀ NỘI Error! Bookmark not defined.
4.1 Các ảnh hưởng tích cực Error! Bookmark not defined.
4.1.1 Ảnh hưởng từ thuận lợi hóa việc tiếp cận thị trường nước ngoài
Error! Bookmark not defined 4.1.2 Ảnh hưởng từ sự thay đổi môi trường cạnh tranhError! Bookmark not defined.
defined.
4.1.4 Ảnh hưởng từ hoạt động đầu tư Error! Bookmark not defined 4.1.5 Ảnh hưởng từ việc thực thi các cam kết về sở hữu trí tuệ Error! Bookmark not defined.
4.2 Các ảnh hưởng tiêu cực Error! Bookmark not defined.
4.2.1 Ảnh hưởng thay đổi môi trường cạnh tranhError! Bookmark not defined.
Trang 94.2.2 Ảnh hưởng quốc tế hóa thị trường nội địaError! Bookmark not defined.
4.2.3 Ảnh hưởng từ thuận lợi hóa việc tiếp cận thị trường trong nước
Error! Bookmark not defined.
defined.
4.2.5 Ảnh hưởng từ sức ép của các đối tác kinh tế trong khu vực và
trên thế giới Error! Bookmark not defined 4.2.6 Ảnh hưởng từ việc thực thi các cam kết về sở hữu trí tuệ Error! Bookmark not defined.
4.3 Phản ứng của các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn
Thành phố Hà Nội Error! Bookmark not defined.
4.3.1 Phản ứng điều chỉnh thụ động Error! Bookmark not defined 4.3.2 Phản ứng điều chỉnh tự phát Error! Bookmark not defined 4.3.3 Phản ứng điều chỉnh mày mò Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 5: ĐÁNH GIÁ TRIỂN VỌNG VÀ NHỮNG HÀM Ý CHÍNH
SÁCH Error! Bookmark not defined.
5.1 Triển vọng phát triển của các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu
Error! Bookmark not defined.
5.1.1 Những thuận lợi và khó khăn Error! Bookmark not defined.
5.1.2 Định hướng hoạt động của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong
thời gian tới Error! Bookmark not defined.
5.2 Những hàm ý chính sách Error! Bookmark not defined.
defined.
5.2.2 Đối với các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu Error! Bookmark not defined.
Trang 10KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.
Danh mục tài liệu tham khảo 2 PHẦN PHỤ LỤC
Trang 11DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
STT Ký hiệu Nguyên nghĩa Tiếng Anh Nguyên nghĩa Tiếng Việt
Công nghiệp Việt Nam
7 ASEAN Association of Southeast
Asian Nations
Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á
8 GATS General Agreement on
Trade in Services
Hiệp định chung về Thương mại dịch vụ
9 GATT General Agreement on
Tariffs and Trade
Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại
10 GDP Gross Domistic Products Tổng sản phẩm quốc nội
11 MFN Most Favoured Nation Tối huệ quốc
12 NT National Treatment Đãi ngộ quốc gia
13 TPRB Trade Policy Review Body Cơ quan rà soát chính sách
thương mại
14 TPRM Trade Policy Review
Mechanism
Cơ chế rà soát chính sách thương mại
15 TRIMs Trade-related investment
measures
Các biện pháp đầu tư liên quan đến Thương mại
16 TRIPS Trade-related aspects of
intellectual property rights
Các khía cạnh của Quyền
sở hữu trí tuệ liên quan đến Thương mại
17 WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế
giới
Trang 12DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bộ Kế hoạch và Đầu tư – Bộ Tài chính, 2011 Hướng dẫn trợ giúp đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp Hà Nội
2 Bộ Tài chính, 2006 Biểu cam kết cụ thể về dịch vụ Hà Nội
3 Bộ Tài chính, 2006 Biểu cam kết cụ thể về hàng hóa Hà Nội
4 Bộ Thương mại, 2005 Kiến thức cơ bản về hội nhập kinh tế quốc tế Hà
Nội
5 Cục Thống kê Thành phố Hà Nội, 2013 Kết quả điều tra toàn bộ doanh nghiệp Thành phố Hà Nội Hà Nội
6 Ngô Văn Điểm (chủ biên), 2004 Toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh
tế quốc tế của Việt Nam Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia
7 Trần Văn Đoàn và cộng sự, 2011 Tác động của việc gia nhập WTO tới hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam Đề án nghiên cứu khoa
học, Bộ Thương mại
8 Nguyễn Thị Hà, 2011 Tác động của việc của việc gia nhập WTO đến hoạt động xuất khẩu ngành thủy sản của Việt Nam Đề án nghiên cứu khoa
học, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
9 Phạm Thúy Hồng, 2004 Chiến lược cạnh tranh cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam hiện nay Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia
10 Lê Thị Diệu Huyền, 2010 Tác động của chính sách lãi suất đến hoạt động của doanh nghiệp tại Việt Nam Đề án nghiên cứu khoa học, Học viên
Ngân hàng
11 Nguyễn Thị Thu Huyền, 2012 Chính sách thu hút vốn nhằm thúc đẩy đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp (nghiên cứu trường hợp các doanh nghiệp của Hà Tây cũ) Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Khoa
học Xã hội và Nhân văn
Trang 1312 Phạm Thị Minh Nghĩa (chủ nhiệm), 2008 Sự phát triển của doanh nghiệp Hà Nội trong điều kiện gia nhập WTO: Thực trạng và giải pháp Đề
tài nghiên cứu khoa học, Trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội –
Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội
13 Sở Công thương Hà Nội, 2012 Báo cáo kết quả hoạt động xuất nhập khẩu năm 2012 Hà Nội, tháng 01 năm 2013
14 Sở Công thương Hà Nội, 2013 Báo cáo kết quả hoạt động xuất nhập khẩu năm 2013 Hà Nội, tháng 01 năm 2014
15 Sở Công thương Hà Nội, 2013 Báo cáo kết quả hoạt động xuất nhập khẩu sau 5 năm sáp nhập Hà Nội – Hà Tây Hà Nội, tháng 07 năm 2014
16 Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội, 2007 Đề án hỗ trợ đào tạo doanh nghiệp Thành phố Hà Nội giai đoạn 2007-2010, Hà Nội, tháng 12 năm 2007
17 Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội, 2011 Báo cáo Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội thành phố Hà Nội đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 Hà Nội, tháng 4 năm 2011
18 Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội, 2011 Ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Hà Nội, tháng 6 năm
2011
19 Phạm Quang Thao, 2003 Hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam – Thực trạng và triển vọng., Đề án nghiên cứu khoa học, Bộ
Thương mại
20 Lê Thị Ngọc Thúy, 2008 Đẩy mạnh năng lực cạnh tranh xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Luận văn thạc sĩ,
Trường Đại học kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
21 Bùi Thị Thúy, 2010 Cơ hội và thách thức của các doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta Khóa luận tốt nghiệp, Trường
Đại học kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
Trang 1422 Trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội, 2013 Xây dựng Kế hoạch hoạt động Chương trình liên kết, hợp tác các đơn vị hỗ trợ phát triển doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội năm 2013 Hà Nội, tháng 02
năm 2013
23 Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội, 2011 Quyết định về việc Quy định phân cấp quản lý nhà nước một số lĩnh vực kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2011-2015 Hà Nội, tháng 4 năm 2011