Quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội theo luật hình sự việt nam (trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh đắk lắk)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT NGUYỄN THANH VŨ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN THANH VŨ

QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI THEO LUẬT HÌNH SỰ

VIỆT NAM

(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Lắk)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015

Trang 2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI THEO LUẬT HÌNH SỰ

VIỆT NAM

(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Lắk)

Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự

Mã số: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS TRỊNH TIẾN VIỆT

HÀ NỘI - 2015

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong luận văn bảo đảm độ tin cậy, chính xác và trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Trang 4

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các bảng

Danh mục các biểu đồ

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG QUYẾT ĐỊNH HÌNH

PHẠT ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM

TỘI THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAMError! Bookmark not defined

1.1 KHÁI NIỆM VÀ CÁC NGUYÊN TẮC QUYẾT ĐỊNH HÌNH

1.1.1 Khái niệm người chưa thành niên phạm tộiError! Bookmark not defined

1.1.2 Khái niệm quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên

phạm tội Error! Bookmark not defined

1.1.3 Các nguyên tắc quyết định hình phạt đối với người chưa thành

niên phạm tội Error! Bookmark not defined

1.2 KHÁI QUÁT LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA

LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM

NĂM 1945 ĐẾN KHI BAN HÀNH BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM

1999 VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA

1.2.1 Giai đoạn từ Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến trước pháp

điển hóa lần thứ nhất - Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985Error! Bookmark not defined

1.2.2 Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 đến pháp

điển hóa lần thứ hai - Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999Error! Bookmark not defined

1.3 QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH

NIÊN PHẠM TỘI TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ MỘT SỐ

Trang 5

1.3.1 Pháp luật hình sự Liên bang Nga Error! Bookmark not defined

1.3.2 Pháp luật hình sự Nhật Bản Error! Bookmark not defined

1.3.3 Pháp luật hình sự Vương quốc Thụy ĐiểnError! Bookmark not defined

Chương 2: QUY ĐỊNH VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI

NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI THEO BỘ

LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNGError! Bookmark not defined 2.1 QUY ĐỊNH VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI NGƯỜI

CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI THEO BỘ LUẬT HÌNH SỰ

2.1.1 Áp dụng Bộ luật hình sự đối với người chưa thành niên phạm tộiError! Bookmark not defined

2.1.2 Các căn cứ quyết định hình phạt và những nguyên tắc xử lý đối

với người chưa thành niên phạm tội Error! Bookmark not defined

2.1.3 Các biện pháp tư pháp, hình phạt và việc quyết định hình phạt

áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tộiError! Bookmark not defined

2.2 THỰC TIỄN QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA

2.2.1 Khái quát điều kiện kinh tế, xã hội và tình hình người chưa

thành niên phạm tội trên địa bàn tỉnh Đắk LắkError! Bookmark not defined

2.2.2 Tình hình quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên

phạm tội trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk Error! Bookmark not defined

Chương 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP

NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG QUY ĐỊNH CỦA BỘ

LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH

PHẠT ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘIError! Bookmark not defined

3.1 SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ

NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG QUY ĐỊNH CỦA BỘ

LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT

ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘIError! Bookmark not defined

3.1.1 Về mặt lập pháp Error! Bookmark not defined

Trang 6

3.1.2 Về mặt lý luận Error! Bookmark not defined

3.1.3 Về mặt thực tiễn Error! Bookmark not defined

3.2 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ

VIỆT NAM VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI NGƯỜI

3.2.1 Nhận xét Error! Bookmark not defined

3.2.2 Nội dung hoàn thiện Error! Bookmark not defined

3.3 NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG QUY

ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ QUYẾT ĐỊNH

3.3.1 Kiện toàn đội ngũ cán bộ xét xử phục vụ công tác xét xử người

chưa thành niên phạm tội Error! Bookmark not defined

3.3.2 Kiện toàn tổ chức xét xử người chưa thành niên phạm tộiError! Bookmark not defined

3.3.3 Các giải pháp khác Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 3

Trang 7

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bookmark not defined

Bảng 2.2: Tổng số bị cáo là người chưa thành niên trên tổng số

bị cáo đã xét xử trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn 05 năm (2009 - 2013)

Error! Bookmark not defined

Bảng 2.3: Tổng số bị cáo là người chưa thành niên đã bị xét xử

trên cả nước và trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn 05 năm (2009 - 2013)

Bảng 2.4: Loại tội mà người chưa thành niên hay phạm và bị xét xử

trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn 05 năm (2009 - 2013)

Bảng 2.5: Các loại hình phạt và án treo áp dụng đối với người

chưa thành niên phạm tội đã bị xét xử trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn 05 năm (2009 - 2013)

Trang 8

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Số hiệu biểu

đồ

Biểu đồ 2.1: Tỷ lệ bị cáo là người thành niên và người chưa thành

niên đã bị xét xử trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn 05 năm (2009 - 2013)

Biểu đồ 2.2: Tỷ lệ các nhóm tội mà người chưa thành niên hay

phạm đã bị xét xử trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn 05 năm (2009 - 2013)

Biểu đồ 2.3: Loại hình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên

phạm tội đã bị xét xử trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn 05 năm (2009 - 2013)

Trang 9

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Pháp luật hình sự là một trong những công cụ sắc bén và hữu hiệu Nhà nước ta trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm nhằm bảo vệ chế độ

xã hội chủ nghĩa, bảo vệ độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, quyền làm chủ của nhân dân, quyền bình đẳng giữa các dân tộc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, duy trì trật tự, an toàn xã hội, đồng thời pháp luật hình sự còn góp phần chống lại mọi hành vi phạm tội, giáo dục mọi người ý thức chấp hành và tuân theo pháp luật

Những năm vừa qua, thực hiện các Nghị quyết, chỉ thị của Đảng, nền kinh tế của cả nước đã có những khởi sắc đáng mừng, từ đó có những tác động tích cực đến đời sống của toàn bộ nhân dân cả nước Đời sống nhân dân được cải thiện, chính trị - xã hội được ổn định, quốc phòng, an ninh được tăng cường, hiệu lực quản lý Nhà nước được nâng lên, Nhân dân, cán

bộ, đảng viên phấn khởi, tin tưởng vào Đảng, Nhà nước, vào công cuộc đổi mới và triển vọng phát triển đất nước [9, tr.17] Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực đã đạt được, chúng ta còn gặp nhiều khó khăn và thách thức to lớn đặt ra với toàn Đảng và toàn dân, đặc biệt là các tỉnh, thành phố lớn như:

tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, tội phạm, tệ nạn xã hội, suy thoái đạo đức, lối sống… chưa được ngăn chặn, đẩy lùi… Còn tiềm ẩn những yếu tố gây mất ổn định chính trị - xã hội [9, tr.18] Theo đó, một trong những vấn

đề bức xúc đặt ra là việc người chưa thành niên làm trái pháp luật và phạm tội không còn là hiện tượng mang tính chất điểm nóng tại một vài địa phương, đô thị có nhịp độ phát triển kinh tế cao mà đã phổ biến trên nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước ta Đặc biệt, điều đáng lo ngại là trong những năm gần đây, tội phạm do người chưa thành niên thực hiện không chỉ trẻ hóa

Trang 10

2

về độ tuổi, sự tinh vi, xảo quyệt trong hành vi, sự gia tăng về số lượng mà tính tổ chức của loại tội phạm này ngày càng chặt chẽ, khuynh hướng người chưa thành niên phạm các tội có sử dụng bạo lực gia tăng, tụ tập ăn chơi sa đọa, thác loạn, tiêu tiền hoặc tổ chức các vụ đánh nhau, giết người, sử dụng

ma túy, thuốc lắc… hết sức nghiêm trọng, gây mất trật tự an toàn xã hội và ảnh hưởng xấu đến thuần phong mỹ tục, đến dư luận xã hội Nhiều loại tội phạm mà trước đây người chưa thành niên không thực hiện, thì nay có xu hướng tăng nhanh như nhóm tội phạm về ma túy, tội giết người, cố ý gây thương tích, cướp tài sản, hiếp dâm, chống người thi hành công vụ, gây rối trật tự công cộng làm nhức nhối xã hội, gây hoang mang, lo lắng trong nhân dân với đặc điểm là tính chất băng, nhóm và có sử dụng bạo lực [58, tr.574]

Ví dụ: năm 2006 trẻ em dưới 14 tuổi có gần 8.000 vụ vi phạm pháp luật, chiếm đến 70% tội phạm vị thành niên và năm 2007- 2013 thì trung bình cũng chiếm hơn 8.100 vụ vi phạm pháp luật; v.v Con số này là một lời cảnh báo về tình trạng trẻ em lứa tuổi vị thành niên vi phạm pháp luật và phạm tội Còn xét riêng trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk [28]:

- Năm 2009: thụ lý 1.605 vụ gồm 3.073 bị cáo; đã giải quyết 1.559 vụ gồm 2.951 bị cáo; đã xét xử 1.406 vụ gồm 2.561 bị cáo, trong đó 241 bị cáo người chưa thành niên đã xét xử có người bào chữa

Trang 11

3

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

* Tiếng Việt

1 Ban Soạn thảo (2014), Dự thảo Phần chung Bộ luật hình sự Việt Nam,

Hà Nội

2 Bộ Tư pháp (2012), Báo cáo đánh giá các quy định của Bộ luật hình sự

liên quan đến người chưa thành niên và thực tiễn thi hành, tr.57, Nxb Tư

pháp, Hà Nội

3 Lê Văn Cảm (1989), “Về bản chất pháp lý của quy phạm nguyên tắc quyết định hình phạt quy định tại Điều 37 Bộ luật hình sự Việt Nam”,

Tạp chí Tòa án nhân dân, (1), tr.24

4 Lê Văn Cảm (2000), Các nghiên cứu chuyên khảo về Phần chung luật

hình sự, (Tập I), Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

5 Lê Văn Cảm (chủ biên) (2001), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần

chung), Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, tr.111, Nxb Đại học Quốc

gia Hà Nội

6 Lê Văn Cảm, Trịnh Quốc Toản (2011), Định tội danh: Lý luận, lời giải

mẫu và 500 bài tập thực hành, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

7 Chính phủ (2008), Tờ trình số 155/TTr-CP ngày 09/10/2008 về “Dự án

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự năm 1999”, Hà Nội

8 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ X, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội

9 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ XI, tr.17, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

10 Lê Văn Đệ (2005), Định tội danh và quyết định hình phạt trong luật hình

sự Việt Nam, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

11 Đỗ Đức Hồng Hà (chủ biên) (2010), Bộ luật hình sự Việt Nam hiện

hành: Câu hỏi, tình huống thực tiễn và gợi ý trả lời, Nxb Hồng Đức

Trang 12

4

12 Trần Thị Hiền (2011), Bộ luật hình sự Nhật Bản, Nxb Từ điển Bách

khoa, Hà Nội

13 Nguyễn Ngọc Hòa (chủ biên) (2001), Trách nhiệm hình sự và hình phạt,

tr.65, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

14 Nguyễn Ngọc Hòa (2008), Tội phạm và cấu thành tội phạm, Nxb Công

an nhân dân, Hà Nội

15 Nguyễn Ngọc Hòa (2014), Chuẩn hóa các thuật ngữ và các định nghĩa

khái niệm trong Phần chung Bộ luật hình sự Việt Nam, Báo cáo đề dẫn Hội thảo “Xây dựng và chuẩn hóa thuật ngữ luật hình sự”,tr.13, Hà Nội

16 Học viện Cảnh sát nhân dân (2011), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam

(Phần chung), tr.237, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

17 Nguyễn Văn Huyên (chủ biên) (2006), Kỹ năng xét xử vụ án hình sự,

Nxb Thống Kê, Hà Nội

18 Dương Tuyết Miên (2007), Định tội danh và quyết định hình phạt, Nxb

Lao động - Xã hội, Hà Nội

19 Đoàn Tấn Minh (2010), Phương pháp định tội danh và hướng dẫn định

tội danh đối với các tội phạm trong Bộ luật hình sự hiện hành, Nxb Tư

pháp, Hà Nội

20 Hồ Chí Minh (1995), Toàn tập, tập 9, tr.222, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

21 Đỗ Ngọc Quang (1999), Giáo trình Tội phạm học, tr.165, Nxb Đại học

Quốc gia Hà Nội

22 Đinh Văn Quế (2000), Thực tiễn xét xử và pháp luật hình sự, Nxb Đà

Nẵng, Đà Nẵng

23 Đinh Văn Quế (2000), Tìm hiểu về hình phạt và quyết định hình phạt

theo luật hình sự Việt Nam, tr.89, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

24 Quốc hội (2004), Bộ luật tố tụng hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam năm 2003, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

Trang 13

5

25 Quốc hội (2013), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam,

Hà Nội

26 Quốc hội (2014), Bộ luật hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

Việt Nam năm 1999, được sửa đổi, bổ sung năm 2009, Nxb Chính trị

Quốc gia - Sự thật, Hà Nội

27 Nguyễn Đức Thắng (2014), Khảo sát, nắm tình hình công tác thi hành biện

pháp đưa vào trường giáo dưỡng tại trường giáo dưỡng số 3, Trang thông

tin điện tử Viện kiểm sát nhân dân thành phố Đà Nẵng, (ngày 9/9/2014)

28 Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk (2009-2013), Tình hình thụ lý, xét xử hình

sự của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk trong 05 năm, Đắk Lắk

29 Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk (2010), Báo cáo tổng kết công tác năm

2009 và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm công tác trong năm 2010,

Đắk Lắk

30 Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk (2011), Báo cáo số 05/2011/BC-TA tổng

kết công tác năm 2010 và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm công tác trong năm 2011, Đắk Lắk

34 Tòa án nhân dân tối cao (1975), Tập hệ thống hóa luật lệ về hình sự, Tập I,

tr.75, Hà Nội

35 Tòa án nhân dân tối cao (1979), Hệ thống hóa luật lệ về hình sự, Tập II,

tr.39, 43, Hà Nội

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	404,79 KB