Hoàn thiện chính sách thuế để phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở việt nam

1 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH THUẾ ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA .... Kinh nghiệm một số nước trong xây dựng chính sách thuế nhằm phát triển

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

PHẠM THỊ HỒNG NGỌC

HOÀN THIỆNCHÍNH SÁCH THUẾ

ĐỂ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP

NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội – 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

PHẠM THỊ HỒNG NGỌC

HOÀN THIỆNCHÍNH SÁCH THUẾ

ĐỂ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP

NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM

Chuyên ngành : Quản lý kinh tế

Mã số: 60 34 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN NGỌC THANH

Hà Nội – 2015

MỤC LỤC

Danh mục các chữ viết tắt i

Danh mục bảng ii

Danh mục hình vẽ iii

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH THUẾ ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA

Error! Bookmark not defined 1.1 Khái quát chung về DNNVV Error! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm DNNVV Error! Bookmark not defined 1.1.2 Đặc trưng của DNNVV Error! Bookmark not defined 1.1.3.Vai trò của DNNVV trong nền kinh tếError! Bookmark not defined.

1.2 Chính sách thuế và vai trò đối với phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa

Error! Bookmark not defined 1.2.1 Khái niệm chính sách thuế Error! Bookmark not defined 1.2.2 Nội dung chính sách thuế Error! Bookmark not defined 1.2.3 Vai trò của chính sách thuế đối với phát triển DNNVV Error! Bookmark not defined.

1.3 Các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến chính sách thuế đối với DNNVV

Error! Bookmark not defined.

1.4 Kinh nghiệm một số nước trong xây dựng chính sách thuế nhằm phát

triển DNNVV và bài học rút ra đối với Việt NamError! Bookmark not defined.

1.4.1 Kinh nghiệm xây dựng và áp dụng chính sách thuế đối với

DNNVV ở một số quốc gia Error! Bookmark not defined.

1.4.2 Bài học kinh nghiệm đối với Việt NamError! Bookmark not defined.

Chương 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH THUẾ ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN

DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAMError! Bookmark not defined.

2.1 Khái quát quá trình hình thành và phát triển DNNVV Việt Nam Error! Bookmark not defined.

2.2 Tình hình chính sách thuế đối với phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa

ở Việt Error! Bookmark not defined.

2.2.1 Quá trình triển khai chính sách thuế đối với phát triển DNNVV ở

Việt Nam thời gian qua Error! Bookmark not defined.

2.2.2 Đánh giá chung việc triển khai chính sách thuế đối với phát triển

DNNVV ở Việt Nam trong thời gian quaError! Bookmark not defined.

Chương 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH THUẾ ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN DNNVV Ở VIỆT NAM TỪ NAY ĐẾN

2020 Error! Bookmark not defined 3.1 Định hướng hoàn thiện chính sách thuế ở Việt NamError! Bookmark not defined.

3.1.1 Dự báo tình hình kinh tế xã hội Việt Nam đến năm 2020 Error! Bookmark not defined.

3.1.2 Mục tiêu hoàn thiện chính sách thuế đến năm 2020 Error! Bookmark not defined.

3.1.3 Định hướng chính sách thuế GTGT, thuế xuất nhập khẩu, thuế

TNDN ở Việt Nam trong thời gian tới Error! Bookmark not defined.

3.2 Một số giải pháp hoàn thiện chính sách thuế để phát triển DNNVV ở

Việt Nam Error! Bookmark not defined 3.2.1 Về thuế GTGT Error! Bookmark not defined.

3.2.2 Về thuế xuất, nhập khẩu Error! Bookmark not defined 3.2.3 Về thuế TNDN Error! Bookmark not defined 3.2.4 Tăng cường công tác quản lý thuế Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 4

i

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

1 ADB Ngân hàng phát triển châu Á

2 APEC Tổ chức diễn đàn kinh tế châu Á Thái Bình Dương

3 ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

4 CEPT Chương trình ưu đãi thuế quan chung

6 DNNN Doanh nghiệp nhà nước

7 DNNVV Doanh nghiê ̣p nhỏ và vừa

8 GDP Tổng sản phẩm quốc nội

9 GTGT Giá trị gia tăng

10 IMF Quỹ tiền tệ quốc tế

12 NH Ngân hàng

13 WB Ngân hàng thế giới

14 WTO Tổ chức Thương mại thế giới

ii

DANH MỤC BẢNG

1 Bảng 1.1 Ngưỡng kê doanh thu tại một số nước 25

2 Bảng 2.1 Tình hình thu thuế GTGT từ các DNNVV 42

3 Bảng 2.2 Tình hình thu thuế xuất nhập khẩu từ các DN 48

4 Bảng 2.3 Tình hình thu thuế TNDN từ các DNNVV 56

iii

DANH MỤC HÌNH VẼ

2 Hình 2.2 Doanh thu thuần của các DNNNVV Việt Nam 34

3 Hình 2.3 Lợi nhuận trước thuế của các DNNNVV Việt Nam 34

1

MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu

DNNVV có vị trí, vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế của mỗi nước, kể cả các nước có trình độ phát triển cao Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gay gắt như hiện nay, các nước đều chú ý hỗ trợ các DNNVV nhằm huy động tối đa các nguồn lực, tăng sức cạnh tranh cho sản phẩm Về số lượng, các DNNVV chiếm ưu thế tuyệt đối: chiếm trên 97% ở Nhật Bản, Đức

và ở Việt Nam cũng chiếm khoảng 97% trong tổng số các doanh nghiệp Sự phát triển của DNNVV đã góp phần quan trọng giải quyết những mục tiêu kinh tế - xã hội

Ở Việt Nam, DNNVV đăng ký hoạt động chiếm 97% tổng số DN trong nền kinh tế Tỷ lệ tăng trưởng DNNVV thành lập mới tại các tỉnh, thành phố bình quân là 22%/năm, còn đối với các tỉnh khó khăn là 15% Các DNNVV Việt Nam phát triển ở tất cả các ngành, vùng miền trong cả nước, huy động được nhiều nguồn lực vào SXKD, tạo nhiều công ăn việc làm, thúc đẩy phân công lao động xã hội, tăng thu nhập NSNN, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH Hàng năm, DNNVV Việt Nam đóng góp trên 40% GDP, tạo việc làm cho trên 50% tổng số lao động và đóng góp khoảng 17,64% tổng thu ngân sách từ các doanh nghiệp, góp phần đáng kể trong việc duy trì đà tăng trưởng kinh tế Do vậy, đối với Việt Nam, đẩy mạnh phát triển DNNVV cũng là một xu thế tất yếu và được coi là chiến lược lâu dài trong phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần định hướng XHCN

Hoạt động sản xuất kinh doanh của DNNVV chịu tác động của nhiều yếu tố (điều kiện phát triển kinh tế xã hội, chính sách tài chính,…), trong đó

có chính sách thuế của chính phủ mỗi quốc gia Thời gian qua, Chính phủ Việt Nam đã sử dụng khá thành công chính sách thuế trong việc hỗ trợ

2

DNNVV phát triển, góp phần thúc đẩy DNNVV tăng nhanh cả về số lượng, quy mô và hiệu quả Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được cũng xuất hiện một số tồn tại bất cập trong hoạch định và thực thi chính sách thuế làm ảnh hưởng đến sự phát triển của DNNVV Chính vì vậy, việc nghiên cứu và

đề xuất các giải pháp vĩ mô về chính sách thuế (dưới góc độ quản lý vĩ mô của Nhà nước) với tư cách là một trong những yếu tố của môi trường tác động tới các DNNVV Việt Nam có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn Với ý nghĩa

đó, tôi đã chọn đề tài “Hoàn thiện chính sách thuế để phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam” cho việc nghiên cứu luận văn của mình

Đề tài ‘‘Hoàn thiện chính sách thuế để phát triển doanh nghiệp nhỏ

và vừa ở Việt Nam” được chọn làm đề tài nghiên cứu của luận văn với các

câu hỏi nghiên cứu chính như sau:

- Thực trạng Chính sách thuế đối với các DNNVV Việt Nam từ năm

2009 đến nay như thế nào? Thành tựu là gì? và còn những hạn chế nào? các nguyên nhân của những hạn chế này do đâu?

- Cần có những giải pháp gì để hoàn thiện chính sách thuế để phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam trong thời gian sắp tới?

2 Tình hình nghiên cứu:

Vấn đề hỗ trợ thúc đẩy phát triển sản xuất kinh doanh nói chung, tài chính nói riêng của các DNNVV ở Việt Nam cũng như trên thế giới đã được một số nhà khoa học, các viện, các trung tâm nghiên cứu kinh tế quan tâm nghiên cứu, đã có một số công trình được công bố như:

Luận án tiến sỹ “Phát huy vai trò của nhà nước trong phát triển DNNVV ở Việt Nam” của Lê Quang Mạnh đã chỉ ra những yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến sự phát triển của các DNNVV Bằng việc phân tích tính hiệu quả của những can thiệp từ nhà nước vào các yếu tố này, luận án đã rút ra những

3

thành tựu bước đầu và cả những hạn chế của nhà nước ta trong thời gian qua

và xây dựng mô hình nhà nước can thiệp vào nền kinh tế để phát triển DNNVV Tuy nhiên, luận án chưa đi sâu xem xét vai trò của nhà nước trong việc hỗ trợ nâng cao năng lực tài chính của doanh nghiệp;

Luận án tiến sỹ “Phát triển chiến lược cạnh tranh cho các DNNVV Việt Nam trong tiến trình hội nhập nền kinh tế thế giới ” của Phạm Thuý Hồng phân tích năng lực cạnh tranh của các DNNVV từ đó đề ra một số giải pháp phát triển chiến lược cạnh tranh cho các DNNVV trong quá trình hội nhập

Luận án phó tiến sĩ khoa học kinh tế “Sử dụng các công cụ tài chính

để khuyến khích và định hướng phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam”của Bạch Đức Hiển(1996) đã đánh giá thực trạng sử dụng các công cụ tài chính vĩ mô như chính sách tín dụng, thuế, chi NSNN trong việc phát triển DNNVV và đồng thời đưa ra các giải pháp phát triển DNNVV bằng việc

sử dụng công cụ tài chính; Luận án tiến sỹ "Các giải pháp tín dụng nhằm thúc đẩy phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam" của Nghiêm Văn Bảy(2009) xem xét một cách tổng quát thực trạng sử dụng tín dụng trong việc hỗ trợ thúc đẩy phát triển các DNNVV trong thời gian qua, kinh nghiệm của một số nước trong lĩnh vực này; đề xuất một số giải pháp chủ yếu sử dụng tín dụng trong việc hỗ trợ thúc đẩy phát triển DNNVV ở Việt Nam trong thời gian tới

Các nghiên cứu như: "Doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam - thực trạng và giải pháp" của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (1998)

đã nghiên cứu về thực trạng phát triển DNNVV nước ta trong những năm sau đổi mới kinh tế và khẳng định tầm quan trọng của DNNVV trong sự phát triển của đất nước Các ấn phẩm của Bô ̣ Kế hoa ̣ch đầu tư "Sách trắng DNNVV Viê ̣t Nam " các năm 2009, 2010, 2011,… nghiên cứu về thực trạng

4

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bô ̣ Kế hoa ̣ch đầu tư (2010), Báo cáo tổng kết tình hình thực hiện kế

hoạch phát triển DNNVV 5 năm 2006-2010, Hà Nội

2 Bô ̣ Kế hoa ̣ch đầu tư (2011), Sách trắng DNNVV Việt Nam 2011, Hà Nội

3 Bô ̣ Kế hoa ̣ch đầu tư (2010), Sách trắng DNNVV Việt Nam 2009, Hà Nội

4 Bô ̣ Kế hoa ̣ch đầu tư (2009), Sách trắng DNNVV Việt Nam 2008, Hà Nô ̣i

5 Bộ Tài chính (2009), Thông tư số 03/2009/TT-BTC giảm 30% thuế

TNDN và giãn thời gian nộp thuế TNDN

6 Bộ Tài chính (2009), Thông tư số 13/2009/TT-BTC hướng dẫn việc thực

hiện giảm thuế GTGT đối với một số hàng hoá dịch vụ DN kinh doanh gặp khó khăn

7 Bộ Tài chính (2010), Thông tư 94/2010/TT-BTC ngày 30/6/2010 về

hướng dẫn thực hiện hoàn thuế GTGT đối với hàng hoá xuất khẩu

8 Bộ Tài chính (2010), Thông tư 92/2010/TT-BTC ngày 17/6/2010 về thủ

tục gia hạn nộp thuế và hoàn thuế GTGT đối với thiết bị, máy móc , phương tiện vận tải chuyên dùng nằm trong dây chuyền công nghiệp và vật tư xây dựng thuộc loại trong nước chưa sản xuất được nhập khẩu dùng để làm TSCĐ của DN

9 Bộ Tài chính (2010), Thông tư 128/2010/TT-BTC ngày 26/8/2010 tạm

thời điều chỉnh thời hạn nộp thuế GTGT đối với nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi, phân bón, thuốc trừ sâu

10 Bộ Tài chính (2012), Thông tư số 140/2012/TT-BTC ngày 21/8/2012 hướng

dẫn Nghị định số 60/2012/NĐ-CP ngày 30/7/2012 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Nghị quyết số 29/2012/QH13 của Quốc hội về một số chính sách thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho tổ chức và cá nhân

5

11 Bộ Tài chính (2013), Thông tư 164/2013/TT-BTC ban hành ngày

15/11/2013

12 Bộ Tài chính (2014), Thông tư 17/2014/TT-BTC ban hành ngày 08/02/2014

13 Bộ Tài chính (2014), Thông tư 30/2014/TT-BTC ban hành ngày 07/03/2014

14 CIEM (2006), Doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt nam trong điều kiện

hội nhập kinh tế quốc tế, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

15 Chính phủ (2009), Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 về trợ giúp phát triển DNNVV

16 Chính phủ (2010), Nghị quyết 68/NQ-CP

17 Chính phủ (2012), Nghị định số 60/2012/NĐ-CP ngày 30/7/2012

18 Học viện Tài chính ( 2008), Giáo trình Thuế, Nxb Tài chính, Hà Nội

19 Nguyễn Đình Hương và các cộng sự(2002), Giải pháp phát triển

DNNVV ở Việt nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

20 Quốc hội (2005), Luật thuế xuất, nhập khẩu số 25/2008/QH12 ngày

14/06/2005

21 Quốc hội (2008), Luật thuế giá trị gia tăng số 13/2008/QH12 ngày

3/6/2008

22 Quốc hội (2008), Luật thuế thu nhập doanh nghiệp số 14/2008/QH12

ngày 3/6/2008

23 Quốc hội (2013), Luật thuế giá trị gia tăng số 31/2013/QH13 ngày

19/6/2013

24 Quốc hội (2013), Luật thuế thu nhập doanh nghiệp số 32/2013/QH13

ngày 19/06/2013

25 Tổng cục Thống kê (2010) , Doanh nghiệp Việt Nam 9 năm đầu thế kỷ

21, Nhà xuất bản Thống kê, Hà Nội

26 Tổng cục Thống kê ( 2011), Niêm giám thống kê 2010, Nxb Thống kê,

Hà Nội

6

27 Tổng cục thống kê (2011), Kết quả sản xuất kinh doanh của Doanh

nghiệp Việt Nam năm 2007, 2008, 2009 phân theo ngành kinh tế VSIC

2007, Tập 2, Nxb Thống kê, Hà Nội

28 VCCI (2010), Báo cáo thường niên doanh nghiệp Việt Nam năm 2009,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

29 VCCI (2011), Báo cáo thường niên doanh nghiệp Việt Nam năm 2010,

Nxb Thông tin và truyền thông, Hà Nội