Quản lý nhà nước đối với Phật giáo trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay

Tăng cường quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo đã được Đảng ta, tại Nghị quyết Trung ương Đảng, số 25, khoá IX, ngày 12/3/2003, Về công tác tôn giáo, xác định là một trong những

Quản lý nhà nước đối với Phật giáo trên địa

bàn tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay

Lê Thị Huyền

Trường Đại học KHXH&NV Luận văn ThS ngành: Tôn giáo học; Mã số: 60 22 90 Người hướng dẫn: PGS TS Ngô Hữu Thảo

Năm bảo vệ: 2013

Abstract: Trình bày tổng quan về tình hình Phật giáo ở Vĩnh Phúc và lý luận về quản lý nhà

nước đối với tôn giáo Phân tích chủ trương, pháp luật đối với Phật giáo của Đảng và Nhà nước ta; khảo sát, phân tích thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với Phật giáo ở tỉnh Vĩnh Phúc Đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối

với Phật giáo ở tỉnh Vĩnh Phúc

Keywords: Tôn giáo học; Quản lý nhà nước; Phật giáo; Vĩnh Phúc

Content:

MỤC LỤC

MỤC LỤC 0

MỞ ĐẦU 3

1 Lý do chọn đề tài: 3

2 Tình hình nghiên cứu: 4

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu: 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 6

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu: 6

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn: 6

7 Kết cấu luận văn: 6

Chương 1 7

NHẬN THỨC CHUNG VỀ TÔN GIÁO, QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI TÔN GIÁO VÀ TÌNH HÌNH PHẬT GIÁO Ở TỈNH VĨNH PHÚC 7

1.1 NHẬN THỨC CHUNG VỀ TÔN GIÁO VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI TÔN GIÁO 7

1.1.1 Nhận thức chung về tôn giáo và chính sách tôn giáo ở Việt Nam 7

Khái niệm tôn giáo, tín ngưỡng và mê tín dị đoan 7

1.1.2 Quản lý nhà nước đối với tôn giáo 9

1.2 TÌNH HÌNH TÔN GIÁO TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC 12

1.2.1 Đặc điểm của tỉnh Vĩnh Phúc liên quan đến tôn giáo 12

1.2.2 Tình hình chung về tôn giáo và tín ngưỡng ở Vĩnh Phúc 12

1.2.3 Phật giáo ở Vĩnh Phúc – Tình hình, đặc điểm và sự phát triển 13

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 14

Chương 2 15

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI 15

2.1 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI PHẬT GIÁO 15

2.1.1 Chủ thể công tác quản lý nhà nước đối với Phật giáo ở Vĩnh Phúc 15

2.1.2 Những thành tựu và hạn chế của công tác quản lý nhà nước đối với Phật giáo ở Vĩnh Phúc 15

2.1.3 Nguyên nhân của những hạn chế trong công tác quản lý nhà nước đối với Phật giáo trên địa bàn tỉnh 17

2.2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ

NƯỚC VỀ PHẬT GIÁO Ở VĨNH PHÚC 17

2.2.1 Vấn đề đặt ra từ phương diện khách thể quản lý 17

2.2.2 Vấn đề đặt ra từ phương diện chủ thể quản lý nhà nước về Phật giáo ở Vĩnh Phúc 17

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 17

Chương 3 19

DỰ BÁO TÌNH HÌNH, GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỂU QUẢ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI 19

PHẬT GIÁO Ở VĨNH PHÚC 19

3.2 NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHẬT GIÁO Ở VĨNH PHÚC 19

3.2.1 Công tác quản lý nhà nước đối với Phật giáo cần phải xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng cấp, từng ngành trên cơ sở quy chế phối hợp đồng bộ, thống nhất 19

3.2.2 Nâng cao hiệu quả công tác quản lý Nhà nước về Phật giáo từ phương diện công tác vận động quần chúng 20

3.2.3 Củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy làm công tác quản lý nhà nước về tôn giáo 20

3.2.4 Tạo không khí cởi mở và dân chủ trong mối quan hệ giữa Nhà nước với giáo hội Phật giáo 20

2.2.5 Xây dựng cơ chế, thiết chế nhằm phát huy, bảo tồn những giá trị văn hóa của Phật giáo 21

3.3 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ 21

3.3.1 Đối với Ban Tôn giáo chính phủ 21

3.3.2 Đối với UBND tỉnh 21

3.3.3 Đối với các cơ quan liên quan 21

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 21

KẾT LUẬN 23

TÀI LIỆU THAM KHẢO 25

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Tôn giáo, theo quan niệm hiện đại, là một hiện tượng đa giá trị, ra đời từ hàng ngàn năm nay, thuộc về lĩnh vực tinh thần của con người, do đó, trong mối quan hệ với tồn tại xã hội và cơ sở hạ tầng xã hội, nó là tính thứ hai Song tôn giáo không thụ động mà có tác động trở lại, ảnh hưởng to lớn và sâu sắc đến mọi lĩnh vực của đời sống vật chất cũng như đời sống tinh thần của xã hội Tôn giáo sẽ còn tồn tại lâu dài

và đáp ứng nhu cầu tinh thần của đông đảo quần chúng nhân dân

Việt Nam là một quốc gia đa tôn giáo, với khoảng 25 triệu người theo các tôn giáo khác nhau, chiếm 27% dân số cả nước Mỗi tôn giáo ở nước ta, dù là tôn giáo ngoại sinh hay tôn giáo bản địa, bên cạnh đặc điểm chung, đều có đặc điểm mang tính lịch sử cụ thể và hầu như mỗi người, mỗi gia đình cho đến cộng đồng dân cư đều có gắn bó với một tôn giáo nhất định Hơn nữa các tôn giáo bên cạnh cái đơn nhất, còn có những cái đặc thù và phổ biến, trong đó dễ nhận ra là: tất cả các tôn giáo, dù nội sinh hay ngoại sinh, đều bén rễ, thích nghi, chịu sự chọn lọc và tồn tại đồng hành với dân tộc trở thành nhu cầu, lợi ích tinh thần của những cộng đồng cụ thể

Từ khi đất nước đổi mới, Việt Nam có sự phát triển khá mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực xã hội, theo đó, đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân đã được cải thiện rõ rệt, trong đó có đồng bào tôn giáo Đồng bào các tôn giáo ở nước ta đã có nhiều đóng góp cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, song cũng khó tránh khỏi tình trạng hoạt động tôn giáo vi phạm pháp luật, thậm chí, bị lợi dụng bởi các thế lực chính trị thù địch Tình hình đó đã và đang đặt ra yêu cầu phải tăng cường công tác quản lý nhà nước về tôn giáo Tăng cường quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo đã được Đảng ta, tại Nghị quyết Trung ương Đảng, số 25, khoá IX,

ngày 12/3/2003, Về công tác tôn giáo, xác định là một trong những giải pháp chủ

yếu của công tác tôn giáo

Đạo Phật được du nhập vào Vĩnh Phúc từ rất sớm, có nhiều cơ sở thờ tự nổi tiếng cả về lịch sử và văn hoá, với hơn 150 tăng ni, 433 cơ sở thờ tự và trên 120.000

phật tử Phật giáo ở Vĩnh Phúc hiện nay trong các hoạt động truyền đạo, hành đạo và quản đạo, đã đặc biệt quan tâm đến việc tăng cường phục hồi, tổ chức các lễ hội với quy mô lớn hơn; tích cực sửa chữa, xây mới, mở rộng khuôn viên cơ sở thờ tự Nhìn chung mọi hoạt động của tăng ni, phật tử trong tỉnh là ổn định, đoàn kết Phật giáo

đã hòa mình gắn bó với nhân dân trong toàn tỉnh, đáp ứng tín ngưỡng tâm linh và là chỗ dựa tinh thần của nhân dân địa phương

Công tác quản lý nhà nước đối với Phật giáo ở Vĩnh Phúc đã được các cấp, các ngành quan tâm và đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, song bên cạnh đó, vẫn còn những hạn chế nhất định Đó là: một số cán bộ đảng, chính quyền, mặt trận, đoàn thể chưa có nhận thức đúng về công tác quản lý nhà nước đối với Phật giáo; chưa nhận thức được công tác tôn giáo là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, nên coi việc giải quyết các vấn đề liên quan đến Phật giáo chỉ là của Ban tôn giáo, Sở Nội vụ; cán bộ, công chức làm công tác quản lý nhà nước về tôn giáo vừa thiếu lại vừa yếu; sự phối hợp giữa các ban, ngành, đoàn thể trong quản lý nhà nước về các hoạt động của Phật giáo chưa đồng bộ, nhất là ở cơ sở Tại một số cơ sở thờ tự của Phật giáo, việc đăng ký chương trình hoạt động hàng năm chưa thực hiện đầy đủ; hiện tượng sửa chữa, xây mới chùa chiền có nơi không làm thủ tục cấp phép; có tình trạng mất đoàn kết trong nội bộ chức sắc và chức sắc với phật tử, cũng như tình trạng xuống cấp về đạo hạnh của các tăng ni Tất cả đã và đang đặt ra những vấn đề cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn

Với các lý do trên và là một công dân của tỉnh Vĩnh Phúc, học viên chọn đề tài

“Quản lý nhà nước đối với Phật giáo trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay” làm

luận văn thạc sĩ triết học, chuyên ngành tôn giáo học

giáo và công tác tôn giáo” của học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh năm 2003;

“Tôn giáo – quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam hiện nay”, của

PGS.TS Nguyễn Đức Lữ, (chủ biên) năm 2009; “Vấn đề tôn giáo và chính sách tôn

giáo của Đảng cộng sản Việt Nam” của Ban tư tưởng – văn hoá Trung ương, năm

2002 gần đây nhất là cuốn “Quan điểm, đường lối của Đảng về tôn giáo và những

vấn đề tôn giáo ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Nguyễn Hồng Dương (2012) và

“Công tác tôn giáo từ quan điểm Mác – Lênin đến thực tiễn Việt Nam” của PGS.TS

Ngô Hữu Thảo (2012)

Liên quan trực tiếp đến Phật giáo và quản lý nhà nước đối với Phật giáo có

các công trình tiêu biểu như: Bùi Hữu Dược (2009), “Quan hệ Nhà nước Cộng hòa

Xã hội chủ nghĩa Việt Nam với Phật giáo trong tương quan chung quan hệ nhà nước với tôn giáo hiện nay” trong Đề án: Chính sách tổng thể về quan hệ nhà nước với tổ

chức tôn giáo ở Việt Nam; Nguyễn Thanh Xuân (2004), Một số tôn giáo ở Việt Nam,

Nxb Tôn giáo Bên cạnh đó nhiều bài viết với chủ đề này trên các Tạp chí Triết học,

Xưa và Nay, Nghiên cứu Phật học như tác giả Lê Tất Đạt “Một số vấn đề tôn giáo

và nhu cầu tôn giáo hiện nay”, tác giả Ngô Hữu Thảo “Quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo qua các Hiến pháp Việt Nam – kế thừa và phát triển”, tác giả Nguyễn Khắc

Đức “Vai trò của Phật giáo ở Việt Nam hiện nay” Khoa học xã hội tác giả Trần Hồng Liên “Chức năng của Phật giáo đối với vấn đề văn hóa”

Các công trình trên đã đề cập đến vấn đề tôn giáo và Phật giáo ở phạm vi toàn quốc, song chưa có công trình nghiên cứu hay một đi sâu tìm hiểu về vấn đề quản lý nhà nước đối với Phật giáo ở tỉnh Vĩnh Phúc Còn ở tỉnh Vĩnh Phúc lãnh đạo địa phương đã rất quan tâm đến việc tổng kết công tác quản lý nhà nước về tôn giáo nói chung và về Phật giáo nói riêng, song dừng lại ở đó mà chưa triển khai một đề tài khoa học nào về vấn đề này

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

3.1 Mục đích nghiên cứu:

Luận văn từ việc khái quát những nhận thức chung về tôn giáo, về quản lý nhà nước đối với tôn giáo và khảo sát thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với hoạt

động của Phật giáo trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian qua, đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động Phật giáo của địa phương

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Trình bày tổng quan về tình hình Phật giáo ở Vĩnh Phúc và lý luận về quản

lý nhà nước đối với tôn giáo

- Phân tích chủ trương, pháp luật đối với Phật giáo của Đảng và Nhà nước ta; khảo sát, phân tích thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với Phật giáo ở tỉnh Vĩnh Phúc

- Đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với Phật giáo ở tỉnh Vĩnh Phúc

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý nhà nước đối với Phật giáo ở

tỉnh Vĩnh Phúc

4.2 Phạm vi nghiên cứu: Trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, từ năm 2004 (từ khi

có Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo) cho đến nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu:

- Cơ sở lý luận: Luận văn dựa trên những quan điểm của triết học Mác – Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng cộng sản Việt Nam về tôn giáo và kế thừa kết quả, tổng hợp về tôn giáo của tỉnh Vĩnh Phúc

- Phương pháp nghiên cứu: Luận văn sử dụng phương pháp luận của phép biện chứng duy vật; các phương pháp chuyên ngành tôn giáo học và các phương pháp khoa học liên ngành như xã hội học, sử học, chính trị học

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn:

- Luận văn góp phần làm rõ vấn đề quản lý nhà nước đối với Phật giáo ở Vĩnh Phúc

- Luận văn có thể được sử dụng để làm tài liệu tham khảo trong công tác quản

lý, chỉ đạo công tác tôn giáo trên địa bản tỉnh

7 Kết cấu luận văn:

Ngoài phần mở đầu, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn có kết cấu chủ yếu gồm 3 chương, 8 tiết

Chương 1 NHẬN THỨC CHUNG VỀ TÔN GIÁO, QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI TÔN GIÁO VÀ TÌNH HÌNH PHẬT GIÁO Ở TỈNH VĨNH PHÚC

1.1 NHẬN THỨC CHUNG VỀ TÔN GIÁO VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

ĐỐI VỚI TÔN GIÁO

1.1.1 Nhận thức chung về tôn giáo và chính sách tôn giáo ở Việt Nam

Khái niệm tôn giáo, tín ngưỡng và mê tín dị đoan

Tôn giáo, theo tiếng Latinh (Religare) có nghĩa là sự nối liền với cái tột cùng,

như sự gắn bó với Chúa, với Thượng đế (lực lượng siêu nhiên); hoặc được hiểu là sự phản ánh mối quan hệ giữa con người với thần thánh; giữa thế giới vô hình với thế giới hữu hình; giữa cái thiêng liêng với cái trần tục

Theo quan điểm mác-xít, tôn giáo vừa là một hình thái ý thức xã hội, vừa là một thực thể xã hội Với tư cách là một hình thái ý thức xã hội, tôn giáo phản ánh (hư ảo) tồn tại xã hội, có kết cấu gồm: Tâm lý, tình cảm, niềm tin và hệ tư tưởng tôn giáo Còn với tính cách là một thực thể, hay một hiện tượng xã hội, tôn giáo thuộc thượng tầng kiến trúc xã hội, được quy định bởi hạ tầng cơ sở xã hội Tôn giáo ra đời từ 3 nguồn gốc: Kinh tế - xã hội, nhận thức và tâm lý Là một hiện tượng xã hội, kết cấu của tôn giáo bao gồm cả yếu tố vật chất và tinh thần, mà thông thường là các yếu tố: ý thức (giáo lý), nghi lễ, luật lệ và tổ chức

Thái độ, nguyên tắc trong giải quyết vấn đề tôn giáo của Chủ nghĩa Mác – Lê nin

Về thái độ của người cộng sản đối với tôn giáo Chủ nghĩa Mác - Lênin mặc

dù cho rằng, thế giới thống nhất ở tính vật chất, ngoài ra không có thế giới nào khác ngoài vật chất đang tồn tại, theo đó, không có thần thánh, ma quỷ nào tồn tại, thế nhưng cũng không bao giờ chủ trương tuyên chiến với tôn giáo, mà ngược lại, luôn tôn trọng niềm tin tôn giáo của nhân dân C.Mác từng nói, kẻ nghịch đạo không phải

là kẻ phỉ báng thần thánh của quần chúng mà chỉ là người đồng tình với quan điểm quần chúng, người sáng tạo ra thần thánh

Vậy khi giải quyết vấn đề tôn giáo, chúng ta cần phải quán triệt quan điểm duy

vật lịch sử và tuân thủ các nguyên tắc sau:

Một là: Khắc phục dần những ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo phải gắn liền với quá trình cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới

Hai là: Tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng và không tín ngưỡng của nhân dân

Ba là: Có quan điểm lịch sử cụ thể khi giải quyết vấn đề tôn giáo

Bốn là: Cần phân biệt hai mặt: nhu cầu tín ngưỡng, tôn giáo và việc chính trị lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo

Khái quát tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo

Tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo có thể khái quát với những quan điểm, nguyên tắc như sau :

Thứ nhất, xử lý đúng đắn mối quan hệ giữa tôn giáo với dân tộc, tôn giáo với

cách mạng và tôn giáo với giai cấp, đó phải là nội dung cốt lõi trong chủ trương, chính sách tôn giáo của cách mạng Việt Nam

Thứ hai, luôn phải có tinh thần vận dụng, phát triển nguyên lý chủ nghĩa Mác -

Lênin và tham khảo kinh nghiệm của các nước khác về vấn đề tôn giáo, xem đó là

cơ sở quyết định cho việc xây dựng đường lối, chủ trương, chính sách tôn giáo phù hợp với từng giai đoạn cách mạng Việt Nam

Thứ ba, tôn trọng tự do tín ngưỡng phải đi đôi với đấu tranh chống mọi âm

mưu lợi dụng tôn giáo; phải khắc phục những mặc cảm tôn giáo, những hành vi làm tổn thương đến tình cảm quần chúng tín đồ

Quan điểm, chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước ta

1- Tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, đang

và sẽ tồn tại cùng dân tộc trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta Đồng bào các tôn giáo là bộ phận của khối đại đoàn kết toàn dân tộc

2- Đảng, Nhà nước thực hiện nhất quán chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc 3- Nội dung cốt lõi của công tác tôn giáo là công tác vận động quần chúng 4- Công tác tôn giáo là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị

5- Vấn đề theo đạo và truyền đạo

Đồng thời Đảng ta cũng đã khẳng định những nguyên tắc chính sách tôn giáo như sau:

1- Tôn trọng và đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo và tự do không tín ngưỡng tôn giáo của công dân Mọi công dân đều bình đẳng về nghĩa vụ và quyền lợi trước pháp luật, không phân biệt người theo đạo và không theo đạo, cũng như giữa các tôn giáo khác nhau

2- Đoàn kết gắn bó đồng bào theo các tôn giáo và không theo tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân

3- Mọi cá nhân và tổ chức hoạt động tín ngưỡng tôn giáo phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật; có nghĩa vụ bảo vệ lợi ích của Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; gìn giữ độc lập dân tộc và chủ quyền quốc gia

4- Những hoạt động tôn giáo ích nước, lợi dân, phù hợp với nguyện vọng và lợi ích chính đáng, hợp pháp của tín đồ được bảo đảm Những giá trị văn hoá, đạo đức tốt đẹp của tôn giáo được tôn trọng và khuyến khích phát huy

5- Mọi hành vi lợi dụng hoạt động tôn giáo để làm mất trật tự an toàn xã hội, phương hại nền độc lập dân tộc, phá hoại chính sách đoàn kết toàn dân, chống lại Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, gây tổn hại các giá trị đạo đức, lối sống, văn hoá của dân tộc, ngăn cản tín đồ, chức sắc các tôn giáo thực hiện nghĩa vụ công dân, đều bị xử lý theo pháp luật Hoạt động mê tín phải bị phê phán và loại bỏ

1.1.2 Quản lý nhà nước đối với tôn giáo

Khái niệm "Quản lý nhà nước" và “Quản lý nhà nước đối với tôn giáo”

Theo nghĩa rộng, quản lý nhà nước là dạng quản lý xã hội của nhà nước, sử

dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người do tất cả các cơ quan nhà nước (lập pháp, hành pháp, tư pháp) tiến hành để thực hiện các chức năng của nhà nước đối với xã hội

Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước là dạng quản lý xã hội mang quyền lực nhà

nước với chức năng chấp hành pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật của các cơ quan trong hệ thống hành pháp (Chính phủ, UBND các cấp)

Từ các khái niệm quản lý nhà nước như trên, khái niệm quản lý nhà nước đối

với tôn giáo cũng được hiểu theo hai nghĩa, rộng và hẹp

Nghĩa rộng: Đó là quá trình dùng quyền lực nhà nước (quyền lập pháp, hành

pháp, tư pháp) của các cơ quan Nhà nước theo qui định của pháp luật để tác động, điều chỉnh, hướng các quá trình tôn giáo và hành vi hoạt động tôn giáo của tổ chức,

cá nhân tôn giáo diễn ra phù hợp với pháp luật, đạt được mục tiêu cụ thể quản lý

Nghĩa hẹp: Đó là quá trình chấp hành pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật

của các cơ quan trong hệ thống hành pháp (Chính phủ và UBND các cấp) để điều chỉnh các quá trình tôn giáo và mọi hành vi hoạt động tôn giáo của tổ chức, cá nhân

tôn giáo diễn ra theo đúng qui định của pháp luật” [50, tr.269]

Đặc điểm của đối tượng khách thể quản lý nhà nước về tôn giáo

Khách thể quản lý nhà nước về tôn giáo còn có cơ sở vật chất của tôn giáo Trong đó, cơ sở thờ tự không đơn giản chỉ là một thực thể vật chất, mà còn bao hàm

ý nghĩa thiêng liêng, hội họp, văn hóa Còn đồ dùng việc đạo như kinh sách, tượng thờ, tranh ảnh, hoành phi, câu đối, lư hương, chuông mõ, nhạc cụ,…mỗi thứ có chức năng, công dụng riêng trong sinh hoạt tôn giáo, nhưng đều có đặc điểm là có giá trị vật chất và có ý nghĩa biểu đạt Ngoài ra, phục vụ cho sinh hoạt tôn giáo cộng đồng còn có trường học, nhà dòng, cơ sở từ thiện, nhà trẻ, bệnh xá,…

Tính tất yếu tăng cường quản lý nhà nước đối với tôn giáo

Thứ nhất, hoạt động tôn giáo có liên quan đến tất cả các lĩnh vực của đời sống

xã hội, do đó để đảm bảo cho xã hội ổn định, phát triển bình thường, tất yếu Nhà nước phải tăng cường quản lý các hoạt động tôn giáo

Thứ hai, sự nghiệp đổi mới do Đảng ta lãnh đạo diễn ra trên tất cả các lĩnh vực

xã hội, trong đó có đời sống tôn giáo, vậy để đường lối, chính sách, pháp luật được hiện thực hoá, để đồng bào có và không có tôn giáo đoàn kết trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo động lực cho sự thành công của công cuộc đổi mới đất nước Nhà nước phải tăng cường quản lý các hoạt động tôn giáo

Thứ ba, các thế lực thù địch luôn tìm mọi cách lợi dụng tôn giáo hống phá

cách mạng, vậy để đập tan âm mưu đó và để đồng bào lương - giáo tích cực tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, tất yếu Nhà nước phải tăng cường quản lý các hoạt động tôn giáo

Thứ tư, Việt Nam mở cửa, hội nhập để phát triển, theo đó, các thế lực thù địch

cũng thông qua con đường hợp tác, liên doanh, du lịch thâm nhập vào những vùng nhạy cảm về tôn giáo, mua chuộc một số chức sắc, tín đồ tôn giáo, vậy để hội nhập quốc tế có nhiều thành công, Nhà nước phải tăng cường quản lý các hoạt động tôn giáo

Nội dung và giải pháp quản lý nhà nước đối với tôn giáo

Về nội dung trước hết với tính cách là một quy trình quản lý nhà nước đối với tôn giáo thì bao gồm những nội dung:

- Xây dựng chiến lược dài hạn, kế hoạch năm năm và hàng năm

- Ban hành các văn bản qui phạm pháp luật đối với hoạt động tôn giáo;

- Tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật đối với hoạt động tôn giáo;

- Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đối với hoạt động tôn giáo;

- Qui định tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo;

- Qui định về việc phối hợp giữa các cơ quan Nhà nước trong công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo;

- Tổ chức quản lý công tác nghiên cứu, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức làm công tác tôn giáo;

- Kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về hoạt động tôn giáo

Quản lý nhà nước về tôn giáo với tính cách là giải quyết bằng quyền lực nhà nước các hoạt động tôn giáo bao gồm các nội dung:

- Quản lý nhà nước việc đăng ký sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo;

- Quản lý việc đăng kí hoạt động và công nhận tổ chức tôn giáo;

- Việc đăng kí người vào tu, hoạt động của dòng tu, hội đoàn tôn giáo;

- Quản lý việc phong chức, phong phẩm, bổ nhiệm, bầu cử, suy cử; cách chức, bãi nhiệm, thuyên chuyển trong tôn giáo;

- Quản lý về đại hội, hội nghị của tổ chức tôn giáo;

- Quản lý việc xây, sửa, cải tạo công trình tôn giáo: đất đai, tài sản tôn giáo; hoạt động in ấn, xuất bản, phát hành các ấn phẩm tôn giáo;

- Quản lý việc kinh doanh, xuất, nhập khẩu kinh sách đồ dùng việc đạo;

- Quản lý việc mở trường, lớp đào tạo, bồi dưỡng những người hoạt động tôn giáo chuyên nghiệp, giải thể trường đào tạo;

- Quản lý việc quyên góp; hoạt động từ thiện nhân đạo của các tôn giáo;

- Quản lý việc quan hệ quốc tế của các tổ chức và cá nhân tôn giáo;

- Quản lý về việc đình chỉ hoạt động tôn giáo

1.2 TÌNH HÌNH TÔN GIÁO TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC

1.2.1 Đặc điểm của tỉnh Vĩnh Phúc liên quan đến tôn giáo

Trong những năm qua Vĩnh Phúc đã có bước phát triển nhanh chóng, duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân trên 19%, là một trong những địa phương có tốc độ tăng trưởng cao nhất cả nước Thu nhập bình quân đầu người trong tỉnh đạt trên 1500 USD Tổng thu ngân sách ước đạt trên 15 ngàn tỷ đồng Từ một tỉnh thuần nông, đến nay Vĩnh Phúc đã xếp thứ 7 trong cả nước về giá trị sản xuất công nghiệp; là tỉnh thứ 2 ở miền bắc và thứ 5 cả nước thu ngân sách nội địa Tạo điều kiện cho phát triển kinh tế của tỉnh trong đó công tác tôn giáo có vai trò trong việc ổn định tình hình an ninh trật tự và sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh

1.2.2 Tình hình chung về tôn giáo và tín ngƣỡng ở Vĩnh Phúc

Về tình hình tôn giáo

Đạo Phật có trên 120.000 phật tử; 325 tăng ni, trong đó có 75 tăng và 180 Ni;

có 397 cơ sở thờ tự, trong đó có 98 chùa đã có sư trụ trì Ban Trị sự tỉnh Hội Phật giáo Vĩnh Phúc có 25 thành viên và cả 9/9 huyện, thành phố, thị xã đã có Ban đại diện Phật giáo

Đạo Công giáo có 07 Linh mục, trong đó có 01 Linh mục quản hạt, phụ trách

xứ Vĩnh Yên; có 45 nhà thờ, nhà nguyện; với 14.617 tín đồ, sinh hoạt ở 49 họ đạo thuộc 10 xứ đạo, trong đó có 05 họ đạo thuộc xứ Trung Xuân, huyện Mê Linh, Hà Nội Ngoài ra có 02 giáo xứ tự nâng từ giáo họ lên giáo xứ, là Thống Nhất và Bảo Sơn

Đạo Tin Lành có 01 Chi hội Hội thánh Tin lành Phúc Yên, với 31 tín đồ, 4

thành viên Ban chấp sự Ngoài chi Hội thánh Tin Lành Phúc Yên đã được công nhận

tư cách pháp nhân

Về đạo lạ và tín ngƣỡng dân gian ở Vĩnh Phúc

Về đạo lạ hay “hiện tượng tôn giáo mới” Trên địa bàn tỉnh Vĩnh phúc gần đây xuất hiện một loại hình đạo lạ, có 23 hộ tin theo, tại xã Hợp Thịnh, huyện Tam Dương Đạo này có nhiều tên gọi: “Đạo Thờ Bác Hồ”, đạo “Nguyễn Điền”, “Hoàng Thiên Long”, “Tâm Linh Hồ Chí Minh”… Những người theo các đạo lạ này đã bỏ bàn thờ tổ tiên, lập biểu tượng thờ cúng gồm: ở giữa là ảnh Bác Hồ; một bên là cờ Đảng và một bên là cờ Tổ quốc; đồ cúng có hoa và nước lã Mỗi khi làm lễ xong, nước cúng đem cho người bệnh uống để chữa bách bệnh

1.2.3 Phật giáo ở Vĩnh Phúc – Tình hình, đặc điểm và sự phát triển

Tình hình Phật giáo ở Vĩnh Phúc

Phật giáo do Thích Ca Mâu Ni sáng lập và truyền giảng ở miền bắc Ấn Độ vào thế kỷ 6 TCN Được truyền bá trong khoảng 49 năm khi Phật còn tại thế ra nhiều nơi đến nhiều chủng tộc nên lịch sử phát triển của đạo Phật khá đa dạng về các bộ phái cũng như các nghi thức hay phương pháp tu học Ngay từ buổi đầu, Bổn Sư Thích

Ca, đã tổ chức được một giáo hội với các giới luật chặt chẽ Nhờ vào sự uyển chuyển của giáo pháp, đạo Phật có thể thích nghi với nhiều hoàn cảnh xã hội, nhiều dạng người, nhiều tập tục ở các thời kỳ khác nhau và do đó ngày nay Phật giáo vẫn tiếp tục tồn tại và ngày càng phát triển rộng rãi trên toàn thế giới

Đặc điểm Phật giáo ở Vĩnh Phúc

Một là: Vĩnh Phúc là địa bàn được Phật giáo du nhập vào từ rất sớm trước

công nguyên vài trăm năm là một cái nôi của Phật giáo Việt Nam

Hai là: Từ bắt đầu sang thế kỷ XXI cho đến nay, chức sắc, nhà tu hành Phật

giáo và Phật tử ở Vĩnh Phúc có sự phát triển vô cùng mạnh mẽ

Ba là: Ở Vĩnh Phúc nhiều chùa, nhiều địa danh Phật giáo trở thành danh thắng

nổi tiếng, điểm du lịch tâm linh Phật giáo cuốn hút biết bao du khách trong nước và ngoài nước đến thưởng thức cảnh quan, chiêm ngưỡng các công trình văn hóa Phật

giáo độc đáo

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Là một nước đa tôn giáo, nhưng tín đồ các tôn giáo ở Việt Nam nhìn chung đều gắn bó với dân tộc, đồng thời là một nhân tố xã hội và văn hóa tích cực góp phần làm cho nền văn hóa Việt Nam phong phú, đa dạng và đặc sắc Việt Nam là một nước rất

ôn hòa trong quan hệ giữa các tôn giáo; có truyền thống đoàn kết tôn giáo, đoàn kết toàn dân trong quá trình dựng nước và giữ nước Việc chung sống hòa bình và bao dung giữ các tôn giáo cùng với tinh thần nhân ái, nhân bản của con người và xã hội Việt Nam đã tạo ra một bức tranh sinh động về tín ngưỡng, tôn giáo ở nước ta: thuần túy nhưng phong phú, đan xen nhưng không mâu thuẫn Đặc biệt ở nước ta ngày nay,

sự hòa thuận giữa các tôn giáo và Nhà nước đã thể hiện rất rõ

Tôn giáo ở Vĩnh Phúc nói chung, Phật giáo Vĩnh Phúc nói riêng đã có đường hướng hành đạo gắn bó với dân tộc và hoạt động tôn giáo trong khuôn khổ pháp luật Quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo được đảm bảo, đồng thời đã kịp thời đấu tranh ngăn chặn và làm thất bại những hoạt động lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo nhằm giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội Đồng bào tôn giáo đã và đang cùng toàn dân tích cực tham gia vào các phong trào thi đua yêu nước nhằm xây dựng và bảo vệ tổ quốc Phật giáo Vĩnh Phúc có đội ngũ chức sắc ngày càng tăng nhanh về số lượng và chất lượng, công tác in ấn, xuất bản ấn phẩm kinh sách tôn giáo được đầy mạnh, cơ sở thờ tự được xây sửa, trùng tu, tôn tạo khang trang trong đó nhiều nơi trở thành danh thắng nổi tiếng thu hút du khách trong và ngoài nước đến tham quan, chiêm ngưỡng đồng thời tạo điềukiện thuận lợi cho tín đồ sinh hoạt tôn giáo