Giải quyết một số vấn đề lý luận về thi pháp học, thi pháp tiểu thuyết của tác giả Vũ Trọng Phụng, dạy học tác phẩm văn chương theo hướng tiếp cận thi pháp.. Tuy vậy nhìn vào thực trạng
Trang 1Dạy học "Hạnh phúc của một tang gia" (Trích
"Số đỏ"-Ngữ văn 11-Ban Cơ bản) từ thi pháp tiểu thuyết của nhà văn Vũ Trọng Phụng
Nguyễn Văn Tuấn
Trường Đại học Giáo dục Luận văn ThS Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học
Mã số 60 14 10 Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Viết Chữ
Năm bảo vệ: 2010
Abstract Tìm hiểu thực trạng dạy học, nội dung đổi mới của phương pháp dạy học
tác phẩm văn chương Giải quyết một số vấn đề lý luận về thi pháp học, thi pháp tiểu thuyết của tác giả Vũ Trọng Phụng, dạy học tác phẩm văn chương theo hướng tiếp cận thi pháp Đề xuất những biện pháp dạy học đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia ”(
Số đỏ) theo hướng tiếp cận thi pháp tiểu thuyết của nhà văn Vũ Trọng Phụng Thiết kế
thử nghiệm giáo án dạy học đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia ”
Keywords Phương pháp dạy học; Ngữ văn; Lớp 11; Thi pháp tiểu thuyết
Content
PHẦN MỘT : MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Thế kỉ XXI là thế kỉ của khoa học công nghệ , của sự bùng nổ thông tin , là thế kỉ của sự hội nhập , hợp tác giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới Để thực sự hội nhập
và cạnh tranh một cách bình đẳng trên trường quốc tế, mỗi quốc gia ,mỗi dân tộc đều chịu
áp lực rất lớn trong việc đổi mới , hiện đại hóa trong mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hôị
…Ngành giáo dục chính là một trong những ngành có áp lực đổi mới theo hướng hiện đại hóa nhiều nhất Trong thời đại kinh tế tri thức , nhà trường chính là chìa khóa để mở ra sự thành công của mỗi quốc gia.Ý thức được tầm quan trọng của vấn đề như vậy ,tại Đại hội Đảng cộng sản Việt nam lần thứ IX nhiệm vụ hiện đại hóa giáo dục được đặt ra như một
Trang 2trong những nhiệm vụ cấp thiết và quan trọng nhất của công tác phát triển giáo dục ở nước
ta
Không vận động sẽ bị đào thải, đó là quy luật tất yếu Chính vì thế phải mau chóng hiện đại hóa nhà trường.Từng môn học cần phải đổi mới ,đổi mới quan niệm ,đổi mới nội dung chương trình , phương pháp và tận dụng tối đa sự trợ giúp của các phương tiện dạy học hiện đại Được coi là một trong những môn học quan trọng nhất trong nền giáo dục quốc dân cũng như việc phát triển dân trí nước nhà ,môn Ngữ văn mang trong mình trọng trách là luôn luôn phải đổi mới , phải hiện đại hóa để theo kịp tốc độ phát triển của khoa học , nghệ thuật ,đáp ứng những yêu cầu của xã hội
Tuy vậy nhìn vào thực trạng dạy học môn Ngữ văn nói riêng và dạy học văn nói riêng chúng ta không khỏi thấy buồn Thực tế chất lượng giảng dạy , sản phẩm giáo dục của bộ môn và đặc biệt hiện trạng chất lượng trong thi cử đã làm cho cả xã hội phải lo ngại Đặc biệt tâm lý chán học Văn trong học sinh , phủ nhận tầm quan trọng của môn học này đã khiến không ít người thất vọng và hoài nghi về việc dạy học Văn trong các nhà trường.Tất
cả những điều đó khiến xã hội đang hướng những dư luận gay gắt vào dạy và học Văn , đó
là sự phản đối vào chương trình sách giáo khoa , và phương pháp giảng dạy bộ môn , đòi hỏi xem xét lại và cải tiến toàn bộ hệ thống chương trình môn học
Trước những sức ép quá lớn này các nhà các nhà chuyên môn, các nhà phương pháp, đặc biệt là đội ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy cần phải có những động thái tích cực , toàn diện
để khôi phục lại vị trí vốn có trong hệ thống chương trình dạy học trong nhà trường nói riêng và nền giáo dục quốc dân nói chung
Trên thực tế vấn đề đổi mới phương pháp dạy học môn Ngữ văn đã được đặt ra từ lâu , cách đây hơn hai thập kỉ trong bài nói chuyện về thực tiễn dạy văn trong nhà trường ,cố thủ
tướng Phạm Văn Đồng đã nói : “ Chúng ta phải xem lại cách giảng dạy văn trong nhà trường phổ thông của chúng ta , không nên dạy như cũ ,bởi vì dạy như cũ không chỉ việc dạy văn không hay mà sự đào tạo cũng không hay Vì vậy dứt khoát chúng ta phải có cách dạy khác ”.Thủ tướng còn nhấn mạnh “ Phải làm thế nào cho giờ giảng văn trở thành một giờ hấp dẫn , một giờ sôi nổi ,một giờ hứng thú với học sinh ,để sau giờ đó học sinh còn say sưa nghĩ thêm ,tìm tòi và hiểu thêm Phải suy nghĩ ,tìm tòi ,sáng tạo để có cách dạy văn tốt nhất…”.Trong vòng hơn hai mươi năm trở lại đây Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức rất
nhiều hội thảo bàn về việc đổi mới dạy học Văn ,cải cách sách giáo khoa và tổ chức tập huấn toàn diện cho giáo viên trong cả nước , tuy nhiên hiệu quả của việc ứng dụng phương pháp mới vào giảng dạy chưa cao Giáo sư Phan Trọng Luận cho rằng nguyên nhân của
Trang 3tình trạng này là sự vận dụng một cách máy móc ,mù mờ một số thủ pháp , biện pháp trong giờ dạy.Chủ nghĩa kinh nghiệm và chủ nghĩa thủ thuật là con đẻ của tình trạng mù mờ về lí thuyết cơ bản Vì thế sự nhận thức về phương pháp mới của nhiều giáo viên không khỏi có những chỗ sai lầm cực đoan do không nắm chắc về lí luận của những phương pháp
mới.Trong thực tế nhiều giáo viên cho rằng phương pháp mới hiện đại là ở cách đọc sáng tạo ,chính vì thế có những giờ văn chỉ có đọc , có người thì lại triệt tiêu hoàn toàn vai trò diễn giải của giáo viên , chỉ thấy học sinh làm việc và làm việc ; nào là tưởng tượng , liên tưởng một cách chủ quan từ văn bản ,đứng lên ngồi xuống , giơ tay phát biểu Kết quả giờ học không đọng lại hiểu biết và cảm xúc gì về bài văn.Có giờ dạy tác phẩm văn mà giáo viên không cần quan tâm đến đặc trưng thể loại mà đơn thuần chỉ là lối phân tích xã hội học tầm thường , biến tác phẩm văn chương thành một đề cương giao huấn , một sơ đồ xã hội học hay một hiện tượng lịch sử cằn cỗi , một phương tiện minh họa giản đơn về bức tranh
xã hội….Giờ dạy nhiều khi chỉ thiên về rung động cảm xúc của học sinh mà coi nhẹ những khái quát nghệ thuật ,những hiểu biết đích đáng về bài văn, chưa bám sát loại thể văn học và đặc trưng thi pháp của tác giả.Dạy học không đi từ khái quát đến cụ thể , dạy một vấn đề cụ thể nhưng không có một cơ sở lí thuyết sẽ đem lại hậu quả là làm mất đi tính khoa học và
tính hệ thống, hiệu quả giảng dạy vì thế mà giảm sút.Chính vì vậy với đề tài “ Dạy học “ Hạnh phúc của một tang gia ”( trích “Số đỏ ”- Ngữ văn 11 ban cơ bản) từ thi pháp tiểu thuyết của nhà văn Vũ Trọng Phụng ”, chúng tôi muốn tìm đến một cách dạy thích hợp
,mang tính khoa học và nghệ thuật , góp phần nâng cao hiệu quả một giờ giảng dạy văn chương , hình thành khả năng cảm thụ văn chương một cách toàn diện ,từ đó bồi dưỡng cho học sinh tình yêu đói với môn học này , chúng tôi mong muốn đề tài sẽ góp một phần nhỏ nhoi vào quá trình hiện đại hóa việc dạy học môn Ngữ văn hiện nay
2 Lịch sử vấn đề
2.1 Tình hình dạy học văn theo hướng Thi pháp học
Thi pháp học là bộ môn khoa học cũ mà mới Cũ là vì bộ môn này xuất hiện từ thời Hy lạp
cổ đại với tác phẩm đầu tiên là Nghệ thuật thi ca của Aristote Nhưng Thi pháp học với tư
cách là một bộ môn khoa học chỉ hình thành vào thế kỉ XX ở Nga rồi dịch chuyển sang Âu – Mĩ và phổ biến khắp thế giới Ở Việt Nam trước năm 1975 , Thi pháp học đã thâm nhập vào miền Nam nhưng chưa có điều kiện phổ biến ở miền Bắc Nhưng từ sau Đổi mới , bộ môn này nhanh chóng được chú ý và tạo được mối quan tâm đặc biệt của nhiều nhà nghiên cứu văn học
Trang 4Ở miền Bắc sau 1954 cũng như cả nước , chủ nghĩa hình thức trong nghệ thuật chưa được chú ý do hoàn cảnh chính trị, xã hội Vì thế chỉ có vài công trình lẻ tẻ đề cập tới hình thức nghệ thuật của tác phẩm văn chương mà thôi Chỉ từ sau Đổi mới nhiều nhà nghiên cứu Ngôn ngữ học , Văn học dân gian và Văn học phương tây đã mở đường cho Thi pháp học tiến vào Việt Nam Một số nhà nghiên cứu đi tiên phong có thể kể đến như : Phan Ngọc (
dịch cuốn Nghệ thuật thơ ca của Aristote và Văn tâm điêu long của Lưu hiệp , Mĩ học của Hegel), Hoàng Trinh với Thi pháp Đốt –xtôi-ép-xki dưới con mắt Ba-khơ-tin , Đỗ Đức Hiểu
cũng có một số bài nghiên cứu về thi pháp đáng chú ý….Đặc biệt là GS Trần Đình Sử với nhưng nghiên cứu sâu sắc về Thi pháp học ,ông đã trở thành một trong những chuyên gia
hàng đầu về Thi pháp học ở Việt Nam ( Thi pháp thơ Tố hữu (1987), Một số vấn đề thi pháp học hiện đại( 1993),Mấy vấn đề thi pháp văn học trung đại Việt Nam(1999), Thi pháp Truyện Kiều (2002)….).Ngoài ra còn nhiều nhà nghiên cứu ,dịch thuật đã góp phần giới
thiệu Thi pháp học ở Việt Nam như : Nguyễn Phan Cảnh, Nguyễn Hải Hà, Cao Xuân Hạo , Lại Nguyên Ân , Phạm Vĩnh Cư, Đỗ Lai Thúy, Lê Ngọc Trà, Vương Trí Nhàn , Hoàng Ngọc Hiến …
Việc nghiên cứu Thi pháp học đã tạo thành một trào lưu ở Việt Nam những năm 1990 , hàng loạt nhưng nhà nghiên cứu Thi Pháp nổi tiếng thế giới đã được giới thiệu ở Việt Nam như : Aristote, Lưu Hiệp , Viên Mai, Bakhtin, Jakobson, Khrapchenco, Todorov ,
Meletinski… Số lượng các nhà nghiên cứu Thi pháp học và các công trình nghiên cứu về
bộ môn này không ngừng tăng lên và đến thời điểm hiện nay bộ môn Thi pháp học đã cơ bản trở thành một khoa học không thể thiếu trong việc nghiên cứu và giảng dạy văn chương
ở Việt Nam
Trong nhà trường , Thi pháp học được giảng dạy ở bậc đại học và sau đại học Trong chương trình Ngữ Văn phổ thông đã quan tâm nhiều đến Thi pháp học ,nội dung chương trình đã chú ý nhiều đến tri thức về thi pháp Nhiều nhà nghiên cứu và nhà phương pháp đã
và đang có những công trình hướng vào việc tiếp cận tác phẩm văn chương trong nhà trường bằng con đường Thi pháp học Đi tiên phong trong vấn đề này có thể kể tới các Giáo
sư như Trần Đình Sử, Phan Trọng Luận , Nguyễn Đăng Mạnh….Một số cuốn sách rất đáng tham khảo đối với đội ngũ giáo viên văn ở nhà trường phổ thông trong việc đổi mới phương
pháp dạy học theo hướng tiếp cận Thi pháp học như : Vấn đề giảng dạy văn học theo loại thể ( Trần Thanh Đạm ), Một số vấn đề Thi pháp học hiện đại ( Trần Đình Sử), Phân tích tác phẩm văn học từ góc độ thi pháp ( Nguyễn Thị Dư Khánh ), Phương pháp dạy học tác phẩm văn chương trong nhà trường ( Nguyễn Viết Chữ ), Thi pháp học và vấn đề giảng dạy văn học trong nhà trường ( Nguyễn Thị Dư Khánh )……
Trang 52.2 Về tác giả Vũ Trọng Phụng và tiểu thuyết “Số đỏ”
Trong lời giới thiệu Tuyển tập Vũ Trọng Phụng (Nxb Văn học , 1987-1988) Giáo sư
Nguyễn Đăng Mạnh đã nhận xét ; “ Nếu ví dư luận của giới văn học như một dòng nước thì
Vũ Trọng Phụng như một vật nổi trong dòng xoáy của nó Vật nổi này cứ trôi nổi dập dềnh ,
có khi chìm sâu xuống ,tưởng chừng như đã mất tăm ,ấy thế mà cuối cùng lại hiện lên ,từ tốn , lặng lẽ theo đúng quy luật Acsimet”
Có thể nói với những dòng nhận xét này đã nói lên sự thăng trầm của một trong những
hiện tượng văn học phức tạp nhất trong lịch sử văn học hiện đại Việt Nam nói riêng và lịch
sử văn học Việt Nam nói chung.Với 27 tuổi đời ngắn ngủi (1912-1939) và cũng chỉ với khoảng 8 năm tuổi nghề nhưng Vũ Trọng Phụng đã để lại một gia tài văn chương mà bất cứ
ai cũng phải ngả mũ kính phục ( 6 phóng sự, 9 tiểu thuyết , 23 truyện ngắn, 5 vở kịch, và dịch một tác phẩm kịch, trong đó có những tác phẩm xứng đáng được liệt vào hàng kiệt tác
như “Giông tố” (1936), “Số đỏ”( 1936) ) Nhưng cũng giống như cuộc đời nhiều sóng gió
và bất hạnh của ông, văn nghiệp của ông như con thuyền trong giông bão có những lúc tưởng như bị nhấn chìm trong những cơn sóng cả Lúc sinh thời ngay sau khi ba tuyệt tác lần lượt ra đời trong vòng một năm 1936 ( hai tiểu thuyết “Giông tố” và “Số đỏ” và phóng
sự “Cơm thầy cơm cô” ) Vũ Trọng Phụng đã đóng vai trò là một người chiến sĩ bảo vệ cho
lí tưởng của chính mình trong những cuộc bút chiến, tranh luận nảy lửa với những nhà văn không cùng quan điểm với ông.Và khi ông mất những gì thuộc về ông cũng làm tốn bao giấy mực của giới nghiên cứu, và có những thời điểm những tác phẩm văn chương của ông không chỉ đơn thuần được xem xét là vấn đề nghệ thuật mà còn là những vấn đề về tư tưởng chính trị vô cùng tế nhị nữa Có những lúc tưởng như không ai có thể bênh vực nhà văn họ
Vũ nữa Người ta thi nhau “ vạch lá tìm sâu” ,từ những định kiến về chính trị ,họ muốn triệt tiêu hẳn Vũ trọng Phụng ra khỏi đời sống văn học Nhưng những gì thuộc về chân giá trị thì
tự nó luôn biết cách để tồn tại, Vũ Trọng Phụng và văn nghiệp của ông cứ âm thầm lặng lẽ vượt qua hết mọi sóng gió và một cách tự nhiên ,mọi người không thể không nhớ về ông ,không ghen tỵ ông và không kính phục ông Đến nay đã có đến hàng trăm chuyên luận lớn nhỏ, bài báo , khóa luận tốt nghiệp , luận văn thạc sỹ , luận án tiến sỹ nghiên cứu về tác giả , tác phẩm Vũ Trọng Phụng
Một số sự kiện về nhà văn :
- 1949 – Tại hội nghị tranh luận văn nghệ tổ chức ở Việt Bắc cuối tháng 9 , Tố Hữu nhận
định : “Vũ Trọng phụng không phải là cách mạng nhưng cách mạng cảm ơn Vũ Trọng Phụng đã vạch rõ cái thực xấu xa của xã hội ấy…”( Tạp chí Văn Nghệ số tranh luận ,1949)
Trang 6-1955- Trên tờ Littesrature Soviettique ( Văn học Xô Viết ) số tháng 9- 1955 Nguyễn Đình
Thi đã giới thiệu gần đầy đủ về Vũ Trọng Phụng và gọi là “Nhà tiểu thuyết trác tuyệt của văn học Việt Nam”
- 1957 – Ông Trường Chinh trong báo cáo tại đại hội văn nghệ toàn quốc lần thứ hai đã xếp
Vũ Trọng Phụng bên cạnh tên tuổi những nhà thơ , nhà văn gắn bó hết mình với cách mạng như Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan , Nam Cao, Nguyên Hồng, Tố Hữu
- 1960- Viện Văn học tổ chức Hội thảo về Vũ Trọng Phụng trong 2 ngày 10 và 14-6-1960
Nhiều nhà văn, nhà thơ , nhà nghiên cứu lí luận phê bình tham dự
- 1970- Giông tố được chuyển thể thành vở Nghị Hách trình diễn tại Sài Gòn ( 24, 25-12)
- 1982 – Vũ Trọng Phụng trở lại trong chương trình văn học sử thời kì 1930-1945 ở các trường đại học
-1983-Tại Đại hội lần thứ ba Hội nhà văn Việt nam ( 9- 1983) trong báo cáo bổ xung về văn
xuôi , nhà văn Nguyễn Khải đánh giá “Số đỏ” là cuốn sách ghê gớm có thể làm vinh dự cho mọi nền văn học
- 1987- Kỉ niệm 75 năm ngày sinh Vũ Trọng Phụng tổ chức tại Cung văn hóa lao động Hữu nghị , Hà Nội , 6-12-1987 và tại Thành phố Hồ Chí Minh
- 1989- Hội thảo khoa học kỉ niệm 50 năm ngày mất Vũ Trọng Phụng tổ chức ngày 12-10 tại Văn Miếu , Hà Nội
- 1989- Số đỏ được chuyển thể thành phim
- 1989- Chương XV Hạnh phúc của một tang gia ( Số đỏ) được đưa vào giảng dạy ở nhà
trường phổ thông
-1990- Giông tố được chuyển thể thành phim , hội thảo 80 năm ngày sinh của Vũ Trọng
Phụng tổ chức tại Hà Nội……
Ngoài ra còn rất nhiều sự kiện, hoạt động của các tổ chức như NXB , Hội Nhà Văn và những người yêu quý ông để tưởng nhớ và đánh giá một cách chính xác những đóng góp to lớn của ông đối với nền văn học hiện đại Việt Nam.Những tài liệu về ông sẽ còn được chúng tôi tham khảo trong phần sau của luận văn
Trang 73 – Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1.Mục đích
Vận dụng quan điểm dạy học vận dụng Thi pháp học vào dạy một tác phẩm văn học nhằm góp phần đổi mới phương pháp dạy học Ngữ Văn , nâng cao hiệu quả giảng dạy qua đó bồi dưỡng năng lực nhận thức và tình yêu đối với văn học của học sinh
3.2.Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện tốt mục đích nghiên cứu , chúng tôi xác định đề tài có những nhiệm vụ nghiên cứu chủ yếu sau đây:
- Tìm hiểu thực trạng dạy học ,nội dung đổi mới của phương pháp dạy học tác phẩm văn chương
- Giải quyết một số vấn đề lý luận về Thi pháp học, Thi pháp tiểu thuyết của tác giả Vũ Trọng Phụng, Dạy học tác phẩm văn chương theo hướng tiếp cận Thi pháp
- Đề xuất những biện pháp dạy học đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia ”( Số đỏ) theo hướng tiếp cận thi pháp tiểu thuyết của nhà văn Vũ Trọng Phụng
- Thiết kế thể nghiệm giáo án dạy học đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia ”
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4 1 Đối tượng nghiên cứu
+ Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những đặc trưng thi pháp tiểu thuyết của nhà văn Vũ Trọng Phụng thể hiện trong tiểu thuyết “Số đỏ”
+ Đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia”
+ Học sinh lớp 11 ban cơ bản THPT
4 2 Phạm vi nghiên cứu
+ Nghiên cứu lí luận về dạy học tác phẩm văn chương theo hướng tiếp cận thi pháp tác giả
Trang 8+ Vận dụng vào dạy học đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia ” ( Số đỏ) của nhà văn
Vũ Trọng Phụng
5 Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài này , chúng tôi sử dụng những phương pháp nghiên cứu chính sau đây :
+ Phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các tài liệu lí luận về dạy học tác phẩm văn chương theo hướng Thi pháp học .Sử dụng các phương pháp như phân tích , tổng hợp , suy luận , so sánh…
+ Phương pháp khảo sát
Chúng tôi tiến hành khảo sát thực trạng dạy học tác phẩm văn chương ở nhà trường phổ thông , khảo sát thực tế dạy học đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia”
+ Phương pháp thực nghiệm
Người viết tiến hành soạn giáo án và dạy thể nghiệm để kiểm nghiệm tính khả thi của đề tài
6 Đóng góp của luận văn
+ Khẳng định ưu thế của việc dạy học một tác phẩm văn chương theo hướng tiếp cận thi
pháp tác giả trong việc bồi dưỡng năng lực tiếp nhận và tình yêu đối với văn học của người học
+ Đề xuất những biện pháp dạy học cụ thể đối với việc dạy học một tác phẩm văn chương theo hướng tiếp cận thi pháp tác giả
7 Cấu trúc của luận văn
Luận văn bao gồm ba phần :
1 Phần mở đầu : 8 trang
2 Phần nội dung : 117 trang
Chương I : 30 trang
Chương II: 64 trang
Trang 9Chương III : 22 trang
3 Phần kết luận : 2 trang
Reference
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Lại Nguyên Ân Vũ Trọng Phụng , tài năng và sự thật NXB Văn học Hà Nội
1999
2 Bakhtin Những vấn đề thi pháp Đốt xtoiiepxki NXB Giáo dục Hà Nội 1998
3 Lê Bảo Cảm nhận vẻ đẹp tác phẩm văn học Ngữ văn 11 NXB Giáo dục Hà Nội
2009
4 Nguyễn Viết Chữ Phương pháp dạy học tác phẩm văn chương NXB Giáo dục
Hà Nội 2009
5 Nguyễn Văn Dân Phương pháp luận nghiên cứu văn học NXB Khoa học xã hội
Hà Nội 2009
6 Phan Cự Đệ ( chủ biên ) Văn học Việt Nam ( 1900- 1945) NXB Giáo dục Hà
Nội 2003
7 Đinh Văn Đoàn Luận văn thạc sỹ Đại học sư phạm Hà Nội 2006
8 Hà Minh Đức ( chủ biên ) Lí luận văn học NXB Giáo dục Hà Nội 2001
9 Lê Bá Hán , Trần Đình Sử , Nguyễn Khắc Phi ( đồng chủ biên ) Từ điển thuật
ngữ Văn học NXB Giáo dục Hà Nội 2009
10 Nguyễn Thái Hòa Những vấn đề thi pháp của truyện NXB Giáo dục Hà Nội
2000
11 Nguyễn Trọng Hoàn Tiếp cận văn học NXB Khoa học xã hội Hà Nội 2002
12 Hoàng Ngọc Hiến Văn học và học văn NXB Văn học Hà Nội 1997
Trang 1013 Trần Văn Hiếu Ba phong cách trào phúng trong văn học Việt Nam ( 1930-
1945)Nguyễn Công Hoan , Nam Cao , Vũ Trọng Phụng NXB Đại học quốc gia
Hà Nội 2005
14 Vương Trung Hiếu Tư tưởng nhân loại NXB Thanh niên Hà Nội 2001
15 Đỗ Đức Hiểu Thi pháp học hiện đại NXB Hội nhà văn 2000
16 Hồ Sĩ Hiệp Tủ sách văn học trong nhà trường NXB Văn nghệ thành phố Hồ
Chí Minh 1997
17 Nguyễn Thanh Hùng Đọc- hiểu tác phẩm văn chương trong nhà trường NXB
Giáo dục Hà Nội 2008
18 Nguyễn Thị Thu Hường Luận văn thạc sỹ Đại học sư phạm Hà Nội 2008
19 Nguyễn Thị Dư Khánh Thi pháp học và vấn đề giảng dạy văn chương trong nhà trường NXB Giáo dục Hà Nội 2009
20 Khrapchenko Những vấn đề lý luận và phương pháp luận nghiên cứu văn học
NXB Đại học quốc gia Hà Nội 2002
21 Phan Trọng Luận Văn học nhà trường , nhận diện, tiếp cận , đổi mới NXB
Đại học sư phạm Hà Nội 2007
22.Phan Trọng Luận Phương pháp dạy học văn Tập 1 NXB Giáo dục Hà Nội
2001
23.Phan Trọng Luận Thiết kế bài học Ngữ văn 11.Tập 1.NXB Giáo dục.Hà Nội
2009
24 Phan Trọng Luận , Trương Dĩnh , Nguyễn Thanh Hùng , Trần Thế Phiệt
Phương pháp dạy học văn NXB Đaị học quốc gia Hà Nội 1996
25 Đinh Lựu Nghệ thuật tiểu thuyết Vũ Trọng Phụng NXB Giáo dục HàNội.2004
26 Phương Lựu Phương pháp luận nghiên cứu văn học NXB Đại học sư phạm Hà