ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT KIỀU HỒNG NHUNG KIỂM SÁT VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT TRONG HOẠT ĐỘNG ĐIỀU TRA CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Lắ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
KIỀU HỒNG NHUNG
KIỂM SÁT VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT TRONG HOẠT ĐỘNG ĐIỀU TRA CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN (Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh
Đắk Lắk)
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
HÀ NỘI - 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
KIỀU HỒNG NHUNG
KIỂM SÁT VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT TRONG HOẠT ĐỘNG ĐIỀU TRA CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN (Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh
Đắk Lắk)
Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số: 60 38 01 04
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS TS NGUYỄN NGỌC CHÍ
HÀ NỘI - 2015
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất
kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội
Vậy tôi viết lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn
Tôi xin chân thành cảm ơn!
NGƯỜI CAM ĐOAN
KIỀU HỒNG NHUNG
Trang 4MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các từ viết tắt
Danh mục các bảng
MỞ ĐẦU 101
Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SÁT VIỆC
TUÂN THEO PHÁP LUẬT TRONG HOẠT ĐỘNG ĐIỀU
TRA CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂNError! Bookmark not defined
1.1 Khái niệm, đặc điểm của giai đoạn điều tra vụ án hình sựError! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm giai đoạn điều tra vụ án hình sựError! Bookmark not defined
1.1.2 Đặc điểm giai đoạn điều tra vụ án hình sựError! Bookmark not defined
1.2 Chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp của Viện kiểm sátError! Bookmark not defined 1.3 Khái niệm, đặc điểm của kiểm sát hoạt động điều traError! Bookmark not defined 1.4 Mối quan hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong
hoạt động điều tra vụ án hình sự Error! Bookmark not defined
1.4.1 Khái niệm Error! Bookmark not defined
1.4.2 Nội dung mối quan hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát
trong hoạt động điều tra vụ án hình sựError! Bookmark not defined
1.5 Tổ chức thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động điều tra
của Viện kiểm sát nhân dân Error! Bookmark not defined
THI KIỂM SÁT VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT
TRONG HOẠT ĐỘNG ĐIỀU TRA CỦA VIỆN KIỂM SÁT
NHÂN DÂN Error! Bookmark not defined
Trang 52.1 Qui định của pháp luật về kiểm sát hoạt động điều traError! Bookmark not defined 2.1.1 Kiểm sát việc khởi tố vụ án Error! Bookmark not defined
2.1.2 Kiểm sát việc khởi tố bị can Error! Bookmark not defined
2.1.3 Kiểm sát việc khám nghiệm hiện trườngError! Bookmark not defined
2.1.4 Kiểm sát hoạt động hỏi cung bị can Error! Bookmark not defined
2.1.5 Kiểm sát hoạt động khám xét Error! Bookmark not defined
2.1.6 Kiểm sát việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ các biện pháp ngăn chặnError! Bookmark not defined 2.1.7 Kiểm sát việc đình chỉ, tạm đình chỉ điều traError! Bookmark not defined
2.2 Thực tiễn thực thi công tác kiểm sát việc tuân theo pháp
luật trong hoạt động điều tra của Viện kiểm sát nhân dân
trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk Error! Bookmark not defined
2.2.1 Thực trạng kiểm sát trong hoạt động điều tra vụ án hình sựError! Bookmark not defined 2.2.2 Thực trạng kiểm sát hoạt động khám nghiệm hiện trườngError! Bookmark not defined
2.2.3 Thực trạng kiểm sát việc thực hiện pháp luật trong các biện
pháp ngăn chặn Error! Bookmark not defined
2.3 Những hạn chế, tồn tại trong công tác kiểm sát việc tuân theo
pháp luật trong hoạt động điều tra của Viện kiểm sát nhân dân
trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk Error! Bookmark not defined
2.4 Những nguyên nhân, điều kiện dẫn đến hạn chế công tác
kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động điều tra
của Viện kiểm sát nhân dân trên địa bàn tỉnh Đắk LắkError! Bookmark not defined 2.4.1 Quy định của pháp luật Error! Bookmark not defined
2.4.2 Tổ chức thực hiện chức năng kiểm sát điều tra vụ án hình sựError! Bookmark not defined 2.4.3 Công tác cán bộ Error! Bookmark not defined
2.4.4 Cơ sở vật chất Error! Bookmark not defined
Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KIỂM SÁT
VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT TRONG HOẠT ĐỘNG
ĐIỀU TRA CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TRÊN
ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK Error! Bookmark not defined
Trang 63.1 Cơ sở và định hướng nâng cao hiệu quả kiểm sát việc tuân theo
pháp luật trong hoạt động điều tra của Viện kiểm sát nhân dân
trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk Error! Bookmark not defined
3.1.1 Cơ sở nâng cao hiệu quả kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong
hoạt động điều tra của VKSND trên địa bàn tỉnh Đắk LắkError! Bookmark not defined
3.1.2 Định hướng nâng cao hiệu quả kiểm sát việc tuân theo pháp luật
trong hoạt động điều tra của VKSND trên địa bàn tỉnh Đắk LắkError! Bookmark not defined 3.2 Các giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm sát việc tuân theo
pháp luật trong hoạt động điều tra của Viện kiểm sát nhân
dân trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk Error! Bookmark not defined
3.2.1 Hoàn thiện pháp luật Error! Bookmark not defined
3.2.2 Các giải pháp khác nhằm nâng cao hiệu quả kiểm sát việc tuân
theo pháp luật trong hoạt động điều tra của VKSND trên địa
bàn tỉnh Đắk Lắk Error! Bookmark not defined
3.2.3 Nâng cao về cơ sở vật chất Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 103
PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined
Trang 7DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BLHS Bộ luật Hình sự BLTTHS Tố tụng Hình sự CQĐT Cơ quan điều tra KSĐT Kiểm sát điều tra VKS Viện kiểm sát VKSND Viện kiểm sát nhân dân
Trang 8DANH MỤC CÁC BẢNG
Số hiệu
bảng
Bảng 2.1: Bảng thống kê các vụ án được đình chỉ từ 2009 - 2014 Error!
Bookmark not defined
Bảng 2.2: Bảng thống kê số vụ án trả hồ sơ điều tra bổ sung từ
năm 2009-2014
Error! Bookmark not defined
Trang 9101
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết đề tài
Trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa (XHCN),
tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước theo nguyên tắc tập trung dân chủ, quyền lực nhà nước là thống nhất có sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) là một hệ thống cơ quan độc lập trong bộ máy nhà nước pháp quyền Việt Nam, được tổ chức thành một hệ thống thống nhất, không phụ thuộc hành chính nhà nước; chịu trách nhiệm trước Quốc hội và Hội đồng nhân dân cùng cấp về việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình Trước yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế trong tình hình hiện nay, Đảng và Nhà nước ta tiếp tục khẳng định phải bảo đảm tốt hơn các điều kiện để VKSND thực hiện tốt hơn chức năng của mình và nhất quán xác định VKSND thực hiện hai chức năng: Thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp Nghị quyết 08/NQ-TW ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới đã xác định:
Viện kiểm sát các cấp thực hiện tốt chức năng công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tư pháp Nghị quyết Đại hội
XI của Đảng một lần nữa khẳng định: Viện kiểm sát nhân dân tiếp tục thực hiện chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động
tư pháp; tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra Bảo đảm tốt hơn các điều kiện để Viện kiểm sát nhân dân thực hiện hiệu quả chức năng thực hành quyền công tố
và kiểm sát các hoạt động tư pháp [2]
Công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động điều tra của VKSND là một trong những nhiệm vụ quan trọng của VKSND nhằm bảo đảm công tác điều tra được tiến hành một cách khách quan, toàn diện, đầy đủ và theo đúng quy định của pháp luật; bảo đảm mọi hành vi phạm tội đều phải được khởi tố, điều tra và xử lý kịp thời, không để lọt tội phạm, người phạm tội và không làm oan người vô tội
Trang 10102
Trải qua hơn 50 năm xây dựng và phát triển của VKSND, qua tổng kết thực tiễn về việc thực hiện chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động
tư pháp cho thấy: VKSND đã có nhiều đổi mới và chuyển biến tích cực về mọi mặt, luôn bám sát và thực hiện đầy đủ chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và yêu cầu cải cách tư pháp; đổi mới về tổ chức và nhận thức thực hiện chức năng, nhiệm vụ Chính vì vậy, trong thời gian qua, chất lượng, hiệu quả các hoạt động thực hiện chức năng, nhiệm vụ của VKSND được nâng lên rõ rệt, ngày càng được nhân dân đồng tình ủng hộ, tạo sự tin tưởng của Đảng, của Quốc hội và các cơ quan trong hệ thống chính trị; góp phần tích cực bảo vệ và xây dựng CNXH; góp phần giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm các quyền dân chủ của công dân; chất lượng công tác điều tra, truy
tố, xét xử được nâng lên, tỷ lệ vụ án oan sai ngày càng giảm, một số vụ án hình sự với tính chất đặc biệt nghiêm trọng, gây bức xúc trong xã hội đã được khám phá, điều tra kịp thời, tuân thủ đúng quy định của pháp luật, góp phần quan trọng trong việc giữ vững, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và các cơ quan bảo vệ pháp luật
Tuy nhiên, qua hơn 20 năm đổi mới, tình hình kinh tế, chính trị, xã hội, pháp
lý ở nước ta có những thay đổi sâu sắc, vấn đề về vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm
vụ của VKSND nói chung và chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động điều tra nói riêng đang là vấn đề mà Đảng, Nhà nước và các nhà nghiên cứu khoa học pháp lý đặt ra trong quá trình cải cách tư pháp hiện nay
Những quy định của pháp luật về quan hệ phối hợp và chế ước giữa VKSND
và Cơ quan điều tra (CQĐT) còn bộc lộ nhiều bất cập, vướng mắc do thiếu những quy định bảo đảm hiệu lực của quan hệ phối hợp và chế ước được quy định trong BLTTHS Do đó, vẫn còn nhiều quyết định gây tranh cãi; những quy định đảm bảo cho VKSND và CQĐT thực hiện chức năng, nhiệm vụ còn thiếu và không phù hợp với thực tế; hậu quả pháp lý của những yêu cầu, kiến nghị của VKSND trước những
vi phạm của CQĐT mang tính hình thức, nên hiệu quả chưa cao
Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động điều tra của VKSND
Trang 11103
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Nguyễn Ngọc Chí (2013), Giáo trình luật tố tụng hình sự Việt Nam, Nxb Đại
học quốc gia Hà Nội
2 Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Nghị quyết 08/BCT ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị về một số công tác trọng tâm của công tác tư pháp trong thời gian tới, Hà Nội
3 Học viện An ninh nhân dân (2000), Giáo trình Khoa học điều tra hình sự, Hà Nội
4 Học viện Cảnh sát nhân dân (2002), Giáo trình Phương pháp điều tra các loại tội phạm cụ thể, Hà Nội
5 Học viện Cảnh sát nhân dân (2003), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam,
Hà Nội
6 Học viện Cảnh sát nhân dân (2004), Giáo trình Tổ chức và chiến thuật điều tra hình sự, Hà Nội
7 Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2002), Giáo trình Điều tra hình sự, Hà Nội
8 Quốc hội (2000), Bộ luật Hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
9 Quốc hội (2002), Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân, Nxb Chính trị quốc
gia, Hà Nội
10 Quốc hội (2003), Bộ luật Tố tụng hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
11 Quốc hội (2012), Luật Giám định tư pháp, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
12 Quốc hội (2013), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Hà Nội
13 Văn Tân (chủ biên) (1977), Từ điển tiếng Việt, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội
14 Thủ tướng Chính phủ (2009), Quyết định số 79/2009/QĐ-TTg, ngày 07/5/2009 của về Chế độ bồi dưỡng cán bộ tư pháp, Hà Nội
15 Trường Đại học Cảnh sát nhân dân (2000), Giáo trình Chiến thuật điều tra hình sự, Hà Nội
Trang 12104
16 Trường Đại học Luật Hà Nội (2003), Giáo trình Khoa học điều tra hình sự, Hà Nội
17 Trường ĐTBDNV Kiểm sát Hà Nội (2011), Giáo trình Công tác kiểm sát, Hà Nội
18 Ủy ban thường vụ Quốc hội (2004), Pháp lệnh Tổ chức điều tra hình sự, Hà Nội
19 Viện Chiến lược và Khoa học Công an (2005), Từ điển Bách khoa Công an nhân dân Việt Nam, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
20 Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk (2010 - 2013), Báo cáo tổng kết, 6 tháng đầu năm 2014 các Phòng 1, 1A, 2, Đắk Lắk
21 Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk (2012), Chuyên đề kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động điều tra các vụ án hình sự của Phòng 1, Đắk Lắk
22 Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2006), Chỉ thị số 02/CT/2006-VKSTC-VP ngày 09/01/2006 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao về công tác của ngành Kiểm sát nhân dân năm 2006, Hà Nội
23 Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2008), Quyết định số 07/2008/QĐ-VKSTC ngày 2/1/2008 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành Quy chế công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc điều tra các vụ án hình sự, Hà Nội