ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘIKHOA LUẬT LÊ THỊ KIM THƯƠNG BẢO VỆ NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG LĨNH VỰC VIỆC LÀM, TIỀN LƯƠNG TRONG PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG VIỆT NAM - THỰC TIỄN LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC...
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
LÊ THỊ KIM THƯƠNG
BẢO VỆ NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG LĨNH VỰC VIỆC LÀM, TIỀN LƯƠNG TRONG PHÁP LUẬT
LAO ĐỘNG VIỆT NAM - THỰC TIỄN
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
LÊ THỊ KIM THƯƠNG
BẢO VỆ NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG LĨNH VỰC VIỆC LÀM, TIỀN LƯƠNG TRONG PHÁP LUẬT
LAO ĐỘNG VIỆT NAM - THỰC TIỄN
Chuyên ngành: Luật kinh tế
Mã số: 60.38.01.07
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
HÀ NỘI – 2014
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu và trích dẫn trong luận văn đảm bảo tính chính xác, tin câ ̣y và trung thực
Tác giả luận văn
Lê Thị Kim Thương
Trang 4MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1 Chương 1 : KHÁI QUÁT CHUNG VỀ BẢO VỆ NGƯỜI LAO ĐỘNG VÀ BẢO VỆ NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG LĨNH VỰC VIỆC LÀM, TIỀN
LƯƠNG TRONG PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG VIỆT NAM Error! Bookmark not
defined
1.1 Quan niệm về bảo vệ người lao động Error! Bookmark not defined
1.2 Sự cần thiết của việc bảo vệ người lao động trong lĩnh vực việc làm, tiền lương
Error! Bookmark not defined
1.3 Lý luận về bảo vệ người lao động trong lĩnh vực việc làm, tiền lương Error!
Bookmark not defined
1.3.1 Bảo vệ người lao động trong lĩnh vực việc làm Error! Bookmark not
defined
1.3.2 Bảo vệ người lao động trong lĩnh vực tiền lương Error! Bookmark not
defined
1.4 Các biện pháp bảo vệ người lao động trong lĩnh vực việc làm, tiền lương Error!
Bookmark not defined
1.4.1 Thông qua cơ chế đại diện Error! Bookmark not defined
1.4.2 Thông qua cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết tranh chấp về việc làm,
tiền lương Error! Bookmark not defined 1.4.3 Thông qua cơ chế bồi thường thiệt hại Error! Bookmark not defined 1.4.4 Thông qua cơ chế xử phạt Error! Bookmark not defined
Chương 2: THỰC TRẠNG CÁC QUI ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG
VỀ BẢO VỆ NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG LĨNH VỰC VIỆC LÀM, TIỀN LƯƠNG VÀ THỰC TIỄN TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NĂNG Error! Bookmark not
defined
Trang 52.1 Quá trình hình thành và phát triển của pháp luật lao động Việt Nam trong việc
bảo vệ người lao động trong lĩnh vực việc làm, tiền lương Error! Bookmark not
defined
2.2 Thực trạng các qui định của pháp luật lao động Việt Nam về bảo vệ người lao
động trong lĩnh vực việc làm Error! Bookmark not defined 2.2.1 Bảo vệ người lao động trong việc xác lập hợp đồng lao động Error!
Bookmark not defined
2.2.2 Bảo vệ việc làm cho một số lao động đặc thù Error! Bookmark not defined
2.3 Thực trạng các qui định của pháp luật lao động về bảo vệ người lao động trong
lĩnh vực tiền lương Error! Bookmark not defined 2.3.1 Quy định về tiền lương tối thiểu Error! Bookmark not defined 2.3.2 Quy định trả lương trong trường hợp đặc biệt Error! Bookmark not defined 2.3.3 Quy định về thủ tục trả lương Error! Bookmark not defined 2.3.4 Quy định về các trường hợp khấu trừ và tạm ứng tiền lương Error!
Bookmark not defined
2.4 Thực trạng bảo vệ người lao động trong lĩnh vực việc làm, tiền lương tại thành
phố Đà Nẵng Error! Bookmark not defined
2.4.1 Những kết quả đạt được Error! Bookmark not defined 2.4.2 Một số hạn chế Error! Bookmark not defined
Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ VIỆC BẢO VỆ NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG LĨNH VỰC VIỆC LÀM, TIỀN LƯƠNG TRONG PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG Error! Bookmark not defined
3.1 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc bảo việc người lao động trong
lĩnh vực việc làm, tiền lương trong pháp luật lao động Việt Nam Error! Bookmark
not defined
3.1.1 Về các qui định pháp luật Error! Bookmark not defined
Trang 63.1.2 Về tổ chức thực hiện Error! Bookmark not defined
3.1.3 Nâng cao năng lực của tổ chức đại diện các bên, trong việc bảo vệ người lao
động Error! Bookmark not defined 3.1.4 Hoàn thiện cơ chế hai bên, ba bên trong quan hệ lao động Error! Bookmark
not defined
3.1.5 Nâng cao năng lực của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc bảo vệ người
lao động Error! Bookmark not defined
3.2 Một số giải pháp cụ thể nhằm bảo vệ người lao động trong lĩnh vực việc làm,
tiền lương từ thực tiễn tại thành phố Đà Nẵng Error! Bookmark not defined
3.2.1 Phát triển kinh tế để tạo việc làm Error! Bookmark not defined 3.2.2 Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao Error! Bookmark not defined
3.2.3 Nâng cao nhận thức của người lao động và người sử dụng lao động về hợp
đồng lao động Error! Bookmark not defined
3.2.4 Tăng cường công tác quản lí nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp tại
thành phố Đà Nẵng Error! Bookmark not defined
3.2.5 Thường xuyên tổ chức tư vấn, đối thoại giữa các bên liên quan, đặc biệt là
giữa người lao động với doanh nghiệp Error! Bookmark not defined
3.2.6 Tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm thực hiện tốt đề án giải quyết việc làm cho người lao động trên địa bàn thành phố, nâng cao hiệu quả hoạt động
sàn giao dịch việc làm Error! Bookmark not defined 3.2.7 Đẩy mạnh đào tạo nghề Error! Bookmark not defined 3.2.8 Đẩy mạnh hoạt động dịch vụ việc làm Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 3
Trang 7DANH MỤC CÁC CHƢ̃ VIẾT TẮT
BLLĐ : Bô ̣ Luâ ̣t Lao đô ̣ng CNVCLĐ : Công nhân viên chư ́ c lao đô ̣ng PLLĐ : Pháp luật lao động
TNHH : Trách nhiệm hữu hạn
Trang 8DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ
Bảng 2.1: Phương án tính lương tối thiểu vùng 38 Biểu đồ 3.1: Số liệu trình độ đại học, cao đẳng, trung cấp 68 Biểu đồ 3.2: Số lượng sinh viên tốt nghiệp tại Đà Nẵng 69
Trang 9MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Đảm bảo giải quyết việc làm, tiền lương và thu nhập cho người lao động là một trong những nội dung cơ bản nhất trong việc thực hiện và bảo đảm quyền con người và cũng là vấn đề cốt lõi của mọi quốc gia trên toàn thế giới Bởi lẻ giải quyết việc làm luôn gắn liền chặt chẽ với sự ổn định kinh tế, chính trị và xã hội Chính vì thế vấn đề này luôn được coi là nội dung cơ bản của chiến lược phát triển kinh tế xã hội trong tình hình của nước ta hiện nay
Bảo vệ người lao động trong lĩnh vực việc làm, tiền lương trong pháp luật lao động luôn là nội dung trọng tâm được mọi người quan tâm Có thể thấy nhiều qui định pháp luật được ban hành từ giai đoạn đầu, khi nước ta chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung bao cấp sang nền kinh tế thị trường, khi đó thị trường người lao động và các quan hệ lao động chưa vận động hoàn toàn theo qui luật của nó đã quan tâm đến quyền của người lao động Hiện nay đất nước ta trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, vấn đề giải quyết việc làm và đảm bảo thu nhập cho người lao động cũng đã được đưa vào trong các mục tiêu chương trình xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế, nhằm đưa Việt Nam thoát khỏi danh mục các nước kém phát triển vào năm 2020, trong đó vấn đề giải quyết việc làm đảm bảo nguồn thu nhập
ổn định cho người lao động gắn liền với việc tăng trưởng kinh tế, ổn định và phát triển bền vững là vấn đề cơ bản được quan tâm hàng đầu
Bên cạnh đó, đời sống kinh tế ngày càng nâng cao kéo theo sự phát triển kinh tế về nhận thức của người lao động Do đó họ có ý thức hơn trong việc bảo vệ các quyền lợi của mình, đặc biệt là bảo vệ người lao động trong lĩnh vực việc làm, tiền lương Vì thế nhu cầu bảo vệ người lao động trong lĩnh
Trang 10vực việc làm, tiền lương là hoàn toàn hợp lí và thiết thực
Trong thời gian qua, nhà nước ta cũng đã sửa đổi và ban hành một số các văn bản pháp luật có liên quan đến việc bảo vệ người lao động trong lĩnh vực việc làm, tiền lương cho người lao động như BLLĐ, luật công đoàn Tuy nhiên, qua triển khai áp dụng và thực hiện các văn bản qui định đã bộc lộ nhiều thiếu sót, chưa thật sự đảm bảo yêu cầu đòi hỏi của thực tiễn đời sống
xã hội, do bị hạn chế cả về số lượng và chất lượng, ảnh hưởng đến việc bảo vệ hiệu quả người lao động
Chính vì lí do đó, tôi chọn đề tài “Bảo vệ người lao động trong lĩnh vực việc làm, tiền lương theo pháp luật lao động Việt Nam – Thực tiễn tại thành phố Đà Nẵng” làm luận văn Thạc sỹ luật học của mình Kết quả của luận văn
sẽ góp phần làm phong phú hơn kho tàng lí luận về bảo vệ quyền của người lao động nói chung và trong lĩnh vực việc làm, tiền lương và thu nhập của người lao động nói riêng
2 Tình hình nghiên cứu
Bảo vệ người lao động nói chung là một vấn đề nóng bỏng của các quốc gia và nhất là một nước đang phát triển như Việt Nam chúng ta hiện nay Do vậy mà trong thời gian qua, ở nước ta đã có một số công trình nghiên cứu về vấn đề này Về luận án Tiến sỹ của tác giả Nguyễn Thị Kim Phụng với đề tài “ Pháp luật người lao động với vấn đề bảo vệ người lao động trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam ” (2006), Nguyễn Thị Nghĩa, “Pháp luật tiền lương ở nước ta, thực trạng và phương hướng hoàn thiện”, Đại học
Quốc gia Hà Nội (2004), Trần Kiều Trang, "Pháp luật lao động về bảo vệ
quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động" Đại học Luật Hà Nội (2006) và Bảo đảm quyền con người trong pháp luật lao động Việt Nam của Phó giáo sư, Tiến sỹ Lê Thị Hoài Thu Tuy nhiên các công trình trên chỉ tập
Trang 11trung nghiên cứu trong phạm vi pháp luật lao động và một số đối tượng có nghiên cứu rộng hơn
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Viê ̣t
1 Ban quản lý các khu công nghiệp và khu chế xuất Đà Nẵng (2013), Báo
cáo thực trạng việc làm tại các khu công nghiệp trên địa bàn thành phố
Đà Nẵng
2 Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (1995), Thông tư số 7/BLĐTBXH/
ngày 11/4/1995 hướng dẫn thực hiện một số điều của Bộ luật Lao động năm 1994 và Nghị định số 195/1994/NĐ-CP ngày 31/12/1994 của Chính phủ về thời giờ làm việc, về thời giờ nghỉ ngơi, Hà Nội
3 Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (2003), Thông tư số
21/2003/TT-BLĐTBXH ngày 22/9/2003 hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 44/2003/NĐ-CP ngày 09/5/2003 của Chính phủ về hợp đồng lao động, Hà
Nô ̣i
4 Chính phủ (2013), Nghị định số 182/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 của
Chính phủ quy định mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động làm việc ở doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại, hộ gia đình, cá nhân và các cơ quan, tổ chức có thuê mướn lao động, Hà Nội
5 C.Mác và Ph.Ăngghen (1995),Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
6 Cục Thống kê Đà Nẵng (2013), Báo cáo khảo sá t nhu cầu thi ̣ trường lao động, Đà Nẵng
7 Cục Thống kê Đà Nẵng (2013), Niên giám thống kê 2012 Đa ̀ Nẵng, Hà Nội
8 Nguyễn Đăng Dung, Vũ Công Giao, Lã Khánh Tùng (2011), Giáo trình lý
luận và pháp luật quyền con người, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
Trang 129 Đại hội đồng Liên hợp quốc (1966), Công ươ ́ c quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa
10 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ VIII của Đảng, Nxb chính trị - quốc gia, Hà Nội
11 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ XI của Đảng, Nxb chính trị - quốc gia, Hà Nội
12 Nguyễn Minh Đức (2011), Cơ chế và kiến nghị hoàn thiện giải quyết
tranh chấp trong kinh doanh bằng Tòa Kinh tế, Bộ Tư pháp, Hà Nội
13 Huỳnh Kim Hùng (2012), Tiềm năng và sự phát triển Đà Nẵng, Nxb Đà
Nẵng
14 Khoa luật Đại học quốc gia Hà Nội (2008), Giáo trình luật Lao động Việt
Nam, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
15 Liên đoàn Lao đô ̣ng thành phố Đà Nẵng (2012), Báo cáo thực trạng giải
quyết viê ̣c làm giai đoạn 2012-2015, Đà Nẵng
16 Liên đoàn Lao đô ̣ng thành phố Đà Nẵng (2013), Báo cáo số liệu thực
trạng lao động, Đà Nẵng
17 Liên đoàn Lao động thành phố Đà Nẵng (2013), Báo cáo sơ k ết 5 năm
triển khai thực hiện Chỉ thị 22 của Ban Bí thư về “tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo việc xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ
18 Nguyễn Thị Nghĩa (2004), Pháp luật tiền lương ở nước ta, thực trạng và
phương hướng hoàn thiện, Đại học quốc gia Hà Nội
19 Diệp Thành Nguyên (2014), Giáo trình luật Lao động cơ bản, Nxb Cần
Thơ, TP Hồ Chí Minh
20 Lưu Bình Nhưỡng (1997),“Quá trình duy trì và chấm dứt hợp đồng lao
động”, Tạp chí Luật học, ( số 3/1997)
Trang 1321 Nguyễn Thị Kim Phụng (2006), Pháp luật lao động với vấn đề bảo vệ
người lao động trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam, luận án tiến
sỹ luật học
22 Quốc hội (1946), Hiến pháp năm 1946, Hà Nội
23 Quốc hội (1994), Bộ luật lao động 1994 và các lần sửa đổi năm 2002, 2006,
2007 và 2012, Hà Nội
24 Quốc hội (2001), Hiến pháp năm 1992 sửa đổi năm 2001, Hà Nội;
25 Quốc hội (2004), Bộ luật tố tụng dân sự 2004, Hà Nội
26 Quốc hội (2005), Bộ luật dân sự 2005, Hà Nội
27 Quốc hội (2005), Luật Doanh nghiê ̣p 2005, Hà Nội
28 Quốc hội (2006), Luật bảo hiểm xã hội 2006, Hà Nội
29 Quốc hội (2012), Bộ luật Lao động 2012, Hà Nội
30 Quốc hội (2012), Luật người khuyết tật 2012, Hà Nội
31 Sở Lao động – Thương binh và Xã hội (2013), Báo cáo thực trạng lao
động - việc làm ở Đà Nẵng, Đà Nẵng
32 Lê Thị Hoài Thu (2013), Bảo đảm quyền con người trong pháp luật lao
động, Nxb Đa ̣i ho ̣c quốc gia Hà Nô ̣i, Hà Nội
33 Tổ chứ c lao đô ̣ng quốc tế ILO (1948), Công ước 87 ngày 09/07/1948,
Quyền tự do liên kết và tổ chức lập hội
34 Tổ chức lao động quốc tế ILO (1948), Tuyên ngôn Nhân quyền
35 Tổ chức lao động quốc tế ILO (1949), Công ước số 95 ngày
36 Tổ chức lao động quốc tế ILO (1952), Công ước số 95 ngày 24/09/1952,
Lương tối thiểu
37 Tổ chứ c lao đô ̣ng quốc tế ILO (1996), Công ước về các quyền kinh tế –
văn hóa – xã hội
Trang 1438 Tổng Liên đoàn lao đô ̣ng Viê ̣t Nam , “Hội thảo về tiền lương tối thiểu ở
Việt Nam”,
http://cdvccaobang.vn/chi-tiet-tin/275-tong-lien-doan-ldvn ilo-hoi-thao-ve-tien-luong-toi-thieu-o-viet-nam.html
39 Tổng Liên đoàn lao đô ̣ng Viê ̣t Nam (2012), Chương trình hành động thực
hiê ̣n chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2012 – 2014, Hà Nội
40 Trung tâm Phát triển Nguồn nhân lực Chất lượng cao Đà Nẵng (2008),Đề án 393 của thành phố và đối tượng đào tạo lãnh đạo, quản lý cho các chức
41 Trường Đại học luật Hà Nội (2007), Giáo trình luật kinh tế Việt Nam,
Nxb công an nhân dân, Hà Nội
42 Trường Đại học Luật Hà Nội (2008), Giáo trình Luật lao động Việt Nam,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
43 UBND Thành phố Đà Nẵng (2012), Quyết định số: 2644/QĐ-UBND
ngày 9/4/2012 Về đề án Giải quyết việc làm cho người lao động trên địa
Tiếng Anh
44 A copublication of the World Bank, the International Finance Corporation
and Oxford University Press, Doingbusiness in 2005, Removing Obstacles
togrowth
45 Panwa group, Labor Rules and Regulations in Thailand
http://www.panwagroup.net/business/index2.html
