ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT BÙI DANH ĐẠI CÁC TỘI XÂM PHẠM TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Nông LUẬN
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
BÙI DANH ĐẠI
CÁC TỘI XÂM PHẠM TRẬT TỰ AN TOÀN
GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ THEO
LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Nông)
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
HÀ NỘI - 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
BÙI DANH ĐẠI
CÁC TỘI XÂM PHẠM TRẬT TỰ AN TOÀN
GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ THEO
LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Nông)
Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số: 60 38 01 04
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN KHẮC HẢI
HÀ NỘI - 2015
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong luận văn bảo đảm độ tin cậy, chính xác và trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Tác giả luận văn
Bùi Danh Đại
Trang 4MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các từ viết tắt
Danh mục các bảng
MỞ ĐẦU 1
Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÁC TỘI XÂM PHẠM
TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘError! Bookmark not defined
1.1 KHÁI NIỆM VÀ CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC TỘI XÂM
PHẠM TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘError! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộError! Bookmark not defined 1.1.2 Đặc điểm của các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộError! Bookmark not defined
1.2 KHÁI QUÁT LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN
CỦA LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ CÁC TỘI XÂM PHẠM
TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘError! Bookmark not defined
1.2.1 Giai đoạn từ Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến trước pháp
điển hóa lần thứ nhất - Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985Error! Bookmark not defined
1.2.2 Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 đến trước khi
pháp điển hóa lần thứ hai - Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999Error! Bookmark not defined
1.3 CÁC TỘI XÂM PHẠM TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG
ĐƯỜNG BỘ TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ CỦA MỘT SỐ
NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI Error! Bookmark not defined
1.3.1 Bộ luật hình sự Cộng hòa Liên bang ĐứcError! Bookmark not defined
1.3.2 Bộ luật hình sự Liên bang Nga Error! Bookmark not defined
1.3.3 Bộ luật hình sự Cộng hòa Nhân dân Trung HoaError! Bookmark not defined
Trang 5Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ
CÁC TỘI XÂM PHẠM TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO
THÔNG ĐƯỜNG BỘ VÀ THỰC TIỄN XÉT XỬ TRÊN
ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK NÔNG Error! Bookmark not defined
2.1 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ CÁC
TỘI XÂM PHẠM TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG
ĐƯỜNG BỘ Error! Bookmark not defined
2.1.1 Tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông
đường bộ (Điều 202 Bộ luật hình sự) Error! Bookmark not defined
2.1.2 Tội cản trở giao thông đường bộ (Điều 203 Bộ luật hình sự)Error! Bookmark not defined
2.1.3 Tội đưa vào sử dụng các phương tiện giao thông không bảo đảm
an toàn giao thông đường bộ (Điều 204 Bộ luật hình sự)Error! Bookmark not defined
2.1.4 Tội điều động hoặc giao cho người không đủ điều kiện điều khiển
các phương tiện giao thông đường bộ (Điều 205 Bộ luật hình sự)Error! Bookmark not defined 2.1.5 Tội tổ chức đua xe trái phép (Điều 206 Bộ luật hình sự)Error! Bookmark not defined 2.1.6 Tội đua xe trái phép (Điều 207 Bộ luật hình sự)Error! Bookmark not defined
2.2 TÌNH HÌNH XÉT XỬ CÁC TỘI XÂM PHẠM AN TOÀN GIAO
THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK NÔNGError! Bookmark not defined
2.3 MỘT SỐ TỒN TẠI, VƯỚNG MẮC TRONG THỰC TIỄN XÉT
XỬ VÀ CÁC NGUYÊN NHÂN CƠ BẢNError! Bookmark not defined
Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ
BẢO ĐẢM THI HÀNH CÁC QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT
HÌNH SỰ VỀ CÁC TỘI XÂM PHẠM TRẬT TỰ AN TOÀN
GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ Error! Bookmark not defined
3.1 SỰ CẦN THIẾT VÀ ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN BỘ LUẬT
HÌNH SỰ VỀ CÁC TỘI XÂM PHẠM TRẬT TỰ AN TOÀN
GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ Error! Bookmark not defined
Trang 63.1.1 Sự thay đổi của tình hình kinh tế - xã hội dẫn đến sự cần thiết
phải sửa đổi bổ sung các quy định các tội phạm xâm phạm trật
tự an toàn giao thông Error! Bookmark not defined
3.1.2 Sự cần thiết phải sửa đổi các quy định hiện hành của Luật hình
sự về các tội xâm phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộError! Bookmark not defined
3.1.3 Những định hướng cơ bản sửa đổi, bổ sung các quy định của
Bộ luật hình sự về các tội phạm xâm phạm trật tự an toàn giao
thông đường bộ Error! Bookmark not defined
3.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA
BỘ LUẬT HÌNH SỰ VỀ CÁC TỘI XÂM PHẠM TRẬT TỰ
AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘError! Bookmark not defined
3.2.1 Những đánh giá chung Error! Bookmark not defined
3.2.2 Nội dung kiến nghị sửa đổi, bổ sung những quy định của Bộ luật
hình sự Việt Nam về các tội xâm phạm trật tự an toàn giao thông
đường bộ Error! Bookmark not defined
3.3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THI HÀNH CÁC QUY
ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VỀ CÁC TỘI XÂM PHẠM
TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘError! Bookmark not defined
3.3.1 Tăng cường hướng dẫn thi hành các quy định của Bộ luật hình
sự về các tội xâm phạm an toàn giao thông đường bộ và hoàn
thiện các quy định của pháp luật về xử lý vi phạm trong lĩnh vực
giao thông đường bộ Error! Bookmark not defined
3.3.2 Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật,
nâng cao ý thức pháp luật trong lĩnh vực giao thông đường bộError! Bookmark not defined
3.3.3 Tổ chức có hệ thống điều khiển hoạt động giao thông đường bộ,
quản lý phương tiện giao thông, đăng ký phương tiện giao thông
đường bộ, cấp giấy phép lái xe Error! Bookmark not defined
Trang 73.3.4 Tăng cường công tác tuần tra, giám sát và xử lý kịp thời mọi vi
phạm an toàn giao thông đường bộ, xét xử nghiêm minh và kịp
thời các vụ án trong lĩnh vực này Error! Bookmark not defined
3.3.5 Tăng cường công tác giáo dục pháp luật cho các cán bộ làm
công tác trong các cơ quan bảo vệ pháp luật liên quan đến xử
lý các vụ xâm phạm trật tự an toàn giao thôngError! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 2
Trang 8DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
BLHS: Bộ luật hình sự HĐXX: Hội đồng xét xử VKSND: Viện kiểm sát nhân dân
Trang 9DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Tổng số vụ án, tổng số bị cáo đưa ra xét xử và
hình phạt, nhân thân người phạm tội về tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trong thời gian 05 năm (2010 - 2014) trên địa bàn tỉnh Đắk Nông
Error! Bookmark not defined
Bảng 2.2 Tổng số vụ án, tổng số bị cáo đưa ra xét xử và
hình phạt, nhân thân người phạm tội về tội điều động hoặc giao cho người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ trong thời gian 05 năm (2010 - 2014) trên địa bàn tỉnh Đắk Nông
Error! Bookmark not defined
Bảng 2.3 Tổng số vụ án, tổng số bị cáo đưa ra xét xử và hình
phạt, nhân thân người phạm tội về tội cản trở giao thông đường bộ trong thời gian 05 năm (2010 - 2014) trên địa bàn tỉnh Đắk Nông
Error! Bookmark not defined
Bảng 2.4 Tổng số vụ án, tổng số bị cáo đưa ra xét xử và
hình phạt, nhân thân người phạm tội về tội đưa vào sử dụng các phương tiện giao thông đường bộ không bảo đảm an toàn trong thời gian 05 năm (2010 - 2014) trên địa bàn tỉnh Đắk Nông
Error! Bookmark not defined
Trang 111
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Cùng với sự phát triển hoạt động giao thông vận tải thì tình hình các tội xâm phạm an toàn giao thông đường bộ và tình hình tai nạn giao thông đường
bộ trong những năm gần đây trên cả nước nói chung và tại địa bàn tỉnh Đắk Nông nói riêng cũng tăng rất nhanh về cả số lượng vụ việc và mức độ nghiêm trọng đã gây ra những hậu quả lớn về người và tài sản, làm ảnh hưởng không nhỏ đến an ninh trật tự, an toàn xã hội
Trước thực trạng này, Nhà nước, xã hội và các cơ quan chức năng trong
cả nước nói chung, tỉnh Đắk Nông nói riêng đã tiến hành nhiều giải pháp đồng bộ, quyết liệt và liên tục để ngăn chặn và phòng, chống vi phạm và tội phạm trong lĩnh vực an toàn giao thông đường bộ Tuy nhiên, một trong những nguyên nhân phát sinh là sự gia tăng tính chất và mức độ của hành vi
vi phạm nói chung, các tội xâm phạm an toàn giao thông đường bộ nói riêng như: phóng nhanh, vượt ẩu, cẩu thả khi thực hiện các quy định khác về an toàn trong điều khiển phương tiện nhưng không có giấy phép hoặc không có bằng lái theo quy định, trong khi say rượu hoặc không chấp hành hiệu lệnh của người đang làm nhiệm vụ điều khiển giao thông gây ra hậu quả nghiêm trọng về tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản cho người khác Ngoài ra lý do về mặt địa lý và địa hình cũng góp phần nào tạo ra thực trạng trên bởi Đắk Nông là một tỉnh nằm ở phía Tây Nam của vùng Tây Nguyên, Phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh Đắk Lắk, phía Đông và Đông Nam giáp tỉnh Lâm Đồng, phía Nam và Tây Nam giáp tỉnh Bình Phước, phía Tây giáp Vương Quốc Campuchia Mạng lưới giao thông của tỉnh Đắk Nông chủ yếu là đường bộ, với 3 tuyến quốc lộ có tổng chiều dài là 310 km, phần lớn đã được trải nhựa, còn 89,5km là đường cấp phối
Trang 122
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bộ luật hình sự Liên bang Nga (2011), Trường Đại học Luật Hà Nội,
tr.498-506, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
2 Bộ Tƣ pháp (1957), Tập luật lệ tư pháp, Hà Nội
3 Lê Cảm - Trịnh Quốc Toản (2011), Định tội danh (Lý luận, lời giải mẫu
và 500 bài tập), tr.35, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội
4 Lê Cảm (2005), Những vấn đề cơ bản trong khoa học luật hình sự (phần chung), sách chuyên khảo sau đại học, tr.190, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội
5 Lê Cảm (Chủ biên) (2007), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần các tội phạm), tr 497, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội
6 Chính phủ (1998), Quy định về đảm bảo trật tự an toàn giao thông đường bộ - đô thị, đường sắt, đường thủy và xử lý hành chính, Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội
7 Chính phủ (2004), Nghị định 107/2014/NĐ-CP ngày 17 tháng 11 năm
2014 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 171/2013/NĐ-CP ngày 13 tháng 11 năm 2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt, Hà Nội
8 Chính phủ (2013), Nghị định số 171/2013/NĐ-CP ngày 13 tháng 11 năm
2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt, Hà Nội
9 Công an Tỉnh Đắk Nông (2010-2014), Báo cáo Tổng kết công tác năm 2010-2014 PC67, Đắk Nông
10 Nguyễn Đắc Dũng (2011), Tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trong Luật hình sự Việt Nam (trên cơ sở thực tiễn xét xử tại địa bàn tỉnh Bắc Ninh), Luận văn thạc sĩ luật học, Khoa
Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội
11 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, tr.223-233, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
Trang 133
12 Đinh Bích Hà (2007), Bộ luật hình sự nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, tr.83-93, Nxb Tư pháp, Hà Nội
13 Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (2003), Nghị quyết số 02/2003/NQ-HĐTP ngày 17/4/2003 hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật hình sự, Hà Nội
14 Trần Minh Hưởng (Chủ biên) (2009), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự
đã được sửa đổi bổ sung năm 2009 (tập 1), tr 433¸Nxb Lao động, Hà Nội
15 Trần Minh Hưởng (chủ biên) (2010), Tìm hiểu Bộ luật hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và những văn bản hướng dẫn thi hành, tr.439, Nxb Lao động, Hà Nội
16 Pháp luật về giao thông đường bộ (1992), Nxb Pháp lý, Hà Nội
17 Đinh Văn Quế (2012), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự, Tập V - Các tội
xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng, Nxb Lao động, Hà Nội
18 Quốc hội (1985), Bộ luật hình sự, Hà Nội
19 Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội
20 Quốc hội (1997), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Bộ luật hình sự năm
1985, Hà Nội
21 Quốc hội (1999), Bộ luật hình sự, Hà Nội
22 Quốc hội (2003), Bộ luật tố tụng hình sự, Hà Nội
23 Quốc hội (2008), Luật giao thông đường bộ, Hà Nội
24 Quốc hội (2009), Bộ luật hình sự (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội
25 Quốc hội (2013), Hiến pháp, Hà Nội
26 Sơ khảo lịch sử Nhà nước và Pháp luật Việt Nam (1983), Nxb Khoa học
xã hội, Hà Nội
27 Trần Văn Thảo (2013), Các tội xâm phạm an toàn giao thông đường bộ theo Luật hình sự Việt Nam (trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn địa bàn tỉnh Bình Phước), Luận văn thạc sĩ luật học, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội
Trang 144
28 Ngô Ngọc Thủy (2005), "Chương XXV - Các tội xâm phạm an toàn
công cộng, trật tự công cộng", Trong sách: Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, do Nguyễn Ngọc Hòa chủ biên, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
29 Tòa án nhân dân huyện Cư Jút (2014), Bản án hình sự sơ thẩm số 20/2014/HSST ngày 25/08/2014
30 Tòa án nhân dân huyện Cư Jut (2014), Bản án hình sự sơ thẩm số 49/2014/HSST ngày 15/07/2014, Cư Jut
31 Tòa án nhân dân huyện Đắk Mil (2014), Bản án hình sự sơ thẩm số 08/2014/HSST ngày 27/05/2014, Đắk Mil
32 Tòa án nhân dân huyện ĐakRlấp (2012), Bản án hình sự sơ thẩm số 98/2012/HSST, ĐakRlấp
33 Tòa án nhân dân huyện KroongNo (2014), Bản án hình sự sơ thẩm số 18/2014/HSST ngày 09/04/2014, KroongNo
34 Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông (2010), Báo cáo công tác ngành Tòa án năm 2010, Đắk Nông
35 Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông (2011), Báo cáo công tác ngành Tòa án năm 2011, Đắk Nông
36 Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông (2012), Báo cáo công tác ngành Tòa án năm 2012, Đắk Nông
37 Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông (2013), Bản án số 45/HSPT hi ̀nh sự phúc thẩm ngày 12 tháng 11 năm 2013, Đắk Nông
38 Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông (2013), Báo cáo công tác ngành Tòa án năm 2013, Đắk Nông
39 Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông (2014), Bản án hình sự phúc thẩm số 29/HSPT ngày 18/7 2014, Đắk Nông
40 Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông (2014), Bản án hình sự phúc thẩm số 49/HSPT ngày 29/11/2014, Đắk Nông
Trang 155
41 Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông (2014), Báo cáo công tác ngành Tòa án năm 2014, Đắk Nông
42 Tòa án nhân dân tối cao (1975), Tập hệ thống hóa luật lệ về hình sự, Tập
1, Hà Nội
43 Trường Đại học Luật Hà Nội (1997), Luật hình sự Việt Nam - Những vấn
đề lý luận và thực tiễn, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
44 Trường Đại học luật Hà Nội (2008), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam
(tập 2), 1, tr.196, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
45 Trường Đại học Luật Hà Nội (2011), Bộ luật hình sự Liên bang Đức,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
46 Viện kiểm sát huyê ̣n Cư Jut (2010), Cáo trạng số 58/CTr-VKS ngày 19/09/2010, Cư Jut
47 Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Nông (2010-2014), Báo cáo công tác ngành kiểm sát năm 2010-2014, Đắk Nông
48 Trịnh Tiến Việt (2013), Tội phạm và trách nhiệm hình sự, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội