Quyết định hình phạt đối với các tội xâm phạm sở hữu trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn địa bàn thành phố hải phòng

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘIKHOA LUẬT NGUYỄN THẾ VĂN QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI CÁC TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU TRÊN CƠ SỞ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT H

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN THẾ VĂN

QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI CÁC TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU (TRÊN CƠ SỞ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN ĐỊA BÀN

THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN THẾ VĂN

QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI CÁC TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU (TRÊN CƠ SỞ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN ĐỊA BÀN

THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG)

Chuyên ngành : Luật hình sự và tố tụng hình sự

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS Đặng Quang Phương

HÀ NỘI - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia

Hà Nội

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, Ngày 30 tháng 03 năm 2015

NGƯỜI CAM ĐOAN

Nguyễn Thế Văn

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BLHS : Bộ luật hình sự

BLTTHS: : Bộ luật tố tụng hình sự

PGS : Phó giáo sư

QĐHP : Quyết định hình phạt

VKSND : Viện kiểm sát nhân dân

TAND : Tòa án nhân dân

TNHS : Trách nhiệm hình sự

TP Hải Phòng : Thành phố Hải Phòng

XHCN : Xã hội chủ nghĩa

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

MỤC LỤC

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

MỞ ĐẦU 60

1 Tính cấp thiết của đề tài 60

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Error! Bookmark not defined

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

6 Ý nghĩa của luận văn Error! Bookmark not defined

7 Bố cục của luận văn Error! Bookmark not defined

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT

ĐỐI VỚI CÁC TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU Error! Bookmark not defined

1.1 KHÁI NIỆM HÌNH PHẠT VÀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT Error! Bookmark not defined

1.1.1 Khái niệm hình phạt Error! Bookmark not defined

1.1.2 Khái niệm quyết định hình phạt đối với các tội xâm phạm sở hữu

Error! Bookmark not defined

1.2 Các nguyên tắc quyết định hình phạt đối với các tội xâm phạm sở hữu

Error! Bookmark not defined 1.2.1 Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa Error! Bookmark not defined 1.2.2 Nguyên tắc nhân đạo xã hội chủ nghĩa Error! Bookmark not defined

1 2 3 Nguyên tắc công bằng Error! Bookmark not defined

1.2.4 Nguyên tắc cá thể hóa hình phạt Error! Bookmark not defined

1.3 Các căn cứ quyết định hình phạt đối với các tội xâm phạm sở hữu

Error! Bookmark not defined 1.3.1 Căn cứ vào qui định của Bộ luật hình sự Error! Bookmark not defined

1.3.2 Căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội

Error! Bookmark not defined 1.2.2.3 Căn cứ vào nhân thân người phạm tội Error! Bookmark not defined

1.3.4 Căn cứ vào các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiệm hình sự

Error! Bookmark not defined 1.4 Vai trò và ý nghĩa của việc quyết định hình phạt đúng Error! Bookmark not defined

Chương 2 : THỰC TIỄN QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI CÁC TỘI

XÂM PHẠM SỞ HỮU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG Error! Bookmark not defined

2.1 Tình hình tội xâm phạm sở hữu tại TP Hải Phòng 47 2.2 Kết quả quyết định hình phạt đối với các tội xâm phạm sở hữu trên địa

bàn thành phố Hải Phòng Error! Bookmark not defined

2.3 Những vi phạm, sai lầm trong quyết định hình phạt đối với các tội xâm

phạm sở hữu trên địa bàn thành phố Hải Phòng Error! Bookmark not defined

2.3.1 Áp dụng sai điểm, khoản của điều luật đối với bị cáo Error! Bookmark not defined

2.3.2 Đánh giá không đúng tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành

vi phạm tội Error! Bookmark not defined 2.3.2.1 Quyết định hình phạt quá nhẹ đối với người phạm tội Error! Bookmark not defined

2.3.2.2 Quyết định hình phạt quá mức nghiêm khắc đối với người phạm tội

Error! Bookmark not defined 2.3.3 Đánh giá chưa đầy đủ nhân thân người phạm tội Error! Bookmark not defined

2.3.4 Áp dụng tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng không đúng Error! Bookmark not defined

2.4 Nguyên nhân của những vi phạm, sai lầm trong quyết định hình phạt

đối với các tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn thành phố Hải Phòng Error! Bookmark not defined

2.4.1 Nguyên nhân do hạn chế của các quy định hiện hành liên quan đến

quyết định hình phạt đối với các tội xâm phạm sở hữu Error! Bookmark not defined

2.4.2 Nguyên nhân do hạn chế về năng lực, trình độ nghiệp vụ, đạo đức và

trách nhiệm của các Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân Error! Bookmark not defined

2.4.3 Nguyên nhân từ giám đốc xét xử, kiểm sát xét xử chưa thường xuyên

Error! Bookmark not defined

Chương 3 : CÁC GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT

ĐÚNG ĐỐI VỚI CÁC TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG Error! Bookmark not defined

3.1 Yêu cầu bảo đảm quyết định hình phạt đúng đối với các tội xâm phạm sở

hữu trên địa bàn thành phố Hải Phòng Error! Bookmark not defined

3.1.1 Dự báo về tình hình tội phạm trên địa bàn thành phố Hải Phòng

Error! Bookmark not defined 3.1.2 Những yêu cầu của cải cách tư pháp Error! Bookmark not defined

3.2 Các giải pháp bảo đảm quyết định hình phạt đúng đối với các tội xâm

phạm sở hữu tại thành phố Hải Phòng Error! Bookmark not defined 3.2.1 Giải pháp hoàn thiện pháp luật Error! Bookmark not defined

3.2.2 Giải pháp hướng dẫn thi hành pháp luật và tổng kết xét xử Error! Bookmark not defined

3.2.3 Giải pháp giám đốc xét xử, kiểm sát xét xử và xây dựng án lệ Error! Bookmark not defined

3.2.4 Giải pháp nâng cao năng lực của những người tiến hành tố tụng và

Luật sư Error! Bookmark not defined

3.2.4.1 Nâng cao chất lượng của đội ngũ Thẩm phán của hai cấp Tòa án

thành phố Hải Phòng Error! Bookmark not defined

3.2.4.2 Nâng cao chất lượng đội ngũ Hội thẩm nhân dân của Tòa án hai cấp

thành phố Hải Phòng Error! Bookmark not defined

3.2.4.3 Nâng cao chất lượng đội ngũ Kiểm sát viên của ngành Kiểm sát nhân

dân thành phố Hải Phòng Error! Bookmark not defined 3.2.4.4 Phát triển và nâng cao năng lực của đội ngũ Luật sư Error! Bookmark not defined

3.2.5 Nâng cao chất lượng hồ sơ điều tra và chất lượng tranh tụng tại phiên tòa……… 111 3.2.6 Tăng cường sự giám sát của các cơ quan thông tấn, báo chí trong hoạt động xét xử và quyết định hình phạt đối với các tội xâm phạm sở hữu 113

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined Tài liệu tham khảo 61

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Tỷ lệ số bị cáo đã xét xử phúc thẩm về các tội xâm phạm sở hữu

so với các loại tội phạm khác (giai đoạn 2009 - 2014) Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.2 Cơ cấu số bị cáo đã xét xử phúc thẩm về các tội xâm phạm sở hữu so với số bị cáo đã xét xử phúc thẩm về các loại tội khác (giai đoạn 2009

– 2014) Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.3 Số bị cáo xét xử phúc thẩm về các tội xâm phạm sở hữu tại TP

Hải Phòng bị sửa về hình phạt (Số liệu 6 năm từ 2009 - 2014) Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.4 Tổng số bị cáo xét xử phúc thẩm bị sửa về hình phạt tại TP Hải

Phòng (Số liệu 6 năm từ 2009 - 2014) Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1.Thống kê tổng số vụ án và bị cáo xét xử sơ thẩm và phúc thẩm tại thành phố Hải Phòng (giai đoạn từ 2009 đến 2014) 53 Bảng 2.2 Thống kê số vụ án và bị cáo xét xử sơ thẩm về tội xâm phạm sở

hữu của Tòa án hai cấp tại Hải Phòng (giai đoạn từ 2009 đến 2014) Error! Bookmark not defined

Bảng 2.3.Thống kê số vụ án và bị cáo đã xét xử phúc thẩm của Tòa án Thành

phố Hải Phòng (giai đoạn từ 2009 đến 2014) Error! Bookmark not defined

Bảng 2.4 Thống kê số vụ án và bị cáo đã xét xử phúc thẩm về các tội xâm phạm sở hữu của Tòa án hai cấp tại Thành phố Hải Phòng (giai đoạn từ 2009

đến 2014) Error! Bookmark not defined

Bảng 2.5 Thống kê kết quả quyết định hình phạt xét xử sơ thẩm về tội xâm phạm sở hữu của Tòa án hai cấp tại Hải Phòng (giai đoạn từ 2009 đến 2014)

Error! Bookmark not defined

Bảng 2.6 Thống kê số vụ án và bị cáo bị TAND và VKSND TP Hải Phòng

kháng nghị giám đốc thẩm (giai đoạn 2009 – 2014) Error! Bookmark not defined.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hải Phòng là thành phố duyên hải nằm ở hạ lưu của hệ thống sông Thái Bình thuộc đồng bằng sông Hồng Diện tích tự nhiên của TP Hải Phòng là 1.507,57 km2, tính đến tháng 12 năm 2011, dân số TP Hải Phòng là 1.907.705 người, trong đó dân cư thành thị chiếm 46,1% và dân cư nông thôn chiếm 53,9%, ngoài ra Hải Phòng còn là thành phố đông dân thứ 3 ở Việt Nam, sau Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh Ngày nay, Hải Phòng là thành phố trực thuộc Trung ương - là đô thị loại 1 cấp quốc gia gồm 7 quận với 223

xã, phường và thị trấn Với vị trí địa lý tự nhiên thuận lợi và có đường bờ biển dài 125km - nơi có 5 cửa sông lớn là Bạch Đằng, Cửa Cấm, Lạch Tray, Văn

Úc và sông Thái Bình Hải Phòng từ lâu đã nổi tiếng với hệ thống cảng biển lớn nhất ở miền Bắc - một đầu mối giao thông quan trọng với hệ thống giao thông thuỷ, bộ, đường sắt, đường hàng không trong nước và quốc tế, là cửa chính ra biển của thủ đô Hà Nội và các tỉnh phía Bắc; là đầu mối giao thông quan trọng của Vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, trên hai hành lang - một vành đai hợp tác kinh tế Việt Nam - Trung Quốc Vì vậy, trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội vùng châu thổ sông Hồng, TP Hải Phòng được xác định là một cực tăng trưởng của vùng kinh tế động lực phía Bắc (Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh); là Trung tâm kinh tế - khoa học - kĩ thuật tổng hợp của Vùng duyên hải Bắc Bộ và là một trong những trung tâm phát triển của Vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước Với điều kiện tự nhiên – xã hội thuận lợi như vậy TP Hải Phòng có rất nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế

Trái ngược với sự thuận lợi về mặt tự nhiên Về mặt xã hội, trong thời gian qua, tỷ lệ tội phạm tại TP Hải Phòng có chiều hướng gia tăng Đặc biệt

là các tội phạm xâm phạm sở hữu như: Cướp tài sản, Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Trộm cắp tài sản….nguyên nhân một phần là do ảnh hưởng tiêu cực từ sự

suy thoái kinh tế toàn cầu tác động đến đời sống kinh tế, xã hội trong nước,

Tài liệu tham khảo

1 Bộ chính trị (2002), Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 2/1/2002 của

Bộ chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới, Ban chấp hành trung ương Đảng, Hà Nội

2 Bộ chính trị (2005), Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005

của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Ban chấp

hành trung ương Đảng, Hà Nội

3 Mai Bộ (1999), “Việc áp dụng các tình tiết tăng nặng”, Toà án

nhân dân (1), Tr.39

4 Mai Bộ (1999), “ Về tình tiết giảm nhẹ người phạm tội tự thú”,

Tòa án nhân nhân dân, (4), tr 1-2

5 Mai Bộ (1999), “Thế nào là tội dạnh nặng hơn, nhẹ hơn” Tòa

án nhân dân, (7), tr.20

6 Nguyễn Mai Bộ (2010), Các tội xâm phạm sở hữu trong Bộ luật

hình sự năm 1999 (được sửa đổi, bổ sung năm 2009), Nxb Chính trị Quốc

gia, Hà Nội

7 Lê Cảm (1989), “Về bản chất pháp lý của quy phạm “ nguyên tắc

quyết định hình phạt” tại Điều 37 Bộ luật hình sự”, Tòa án nhân dân, (1)

8 Lê Cảm (2000), “Những vấn đề lý luận và thực tiễn về quyết

định hình phạt” Các nghiên cứu chuyên khảo về phần chung luật hình sự, Tập

III, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

9 Nguyễn Ngọc Chí (2000), Trách nhiệm hình sự đối với các tội

xâm phạm sở hữu, Luận án tiến sĩ Luật học, Viện nghiên cứu Nhà nước và

Pháp luật, Hà Nội

10 Nguyễn Ngọc Chí (2007), Đề cương giảng dạy sau đại học,

Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội

11 Lê Cảm và Trịnh Tiến Việt (2002 ), “Nhân thân người phạm tội:

Một số vấn đề lý luận cơ bản, Tòa án nhân dân, (1), tr.16

12 Trần Văn Dũng (2000), “ Quyết định hình phạt trong trường hợp

chưa thành niên phạm nhiều tội”, Luật học

13 Phạm Đình Dũng (2007), Căn cứ quyết định hình phạt: Những

vấn đề lý luận và thực tiễn, Luận văn thạc sỹ Luật học, Trường Đại học Quốc

gia Hà Nội

14 Nguyễn Tiến Đạm (1993), “Nên hiểu điểm d khoản 1 Điều 38

Bộ luật hình sự như thế nào cho đúng”, Tòa án nhân dân

15 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội Đảng toàn

quốc lần thứ IX, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

16 Đại học Khoa học Huế (2005), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, Huế

17 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 48- NQ/TW

ngày 24/5 của Bộ Chính trị về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020, Hà Nội

18 Đặng Xuân Đào (2000), “Một số nội dung mới của các quy định

về các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự trong Bộ luật hình sự

Việt Nam năm 1999”, Tòa án nhân dân

19 Lê Văn Đệ (2005), Định tội danh và quyết định hình phạt trong

luật hình sự Việt Nam, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

20 Vũ Thế Đoàn (1992), “ Khi nào áp dụng tình tiết phạm tội lần

đầu quy định tại điểm d khoản 1 Điều 38 Bộ luật hình sự”, Tòa án nhân

dân

21 Nguyễn Ngọc Điệp (2000), Tìm hiểu và bình luận các tội xâm

phạm sở hữu, Nxb Mũi Cà Mau

22 Phạm Hồng Hải (2001), “Một vài ý kiến về chế định tái phạm,

tái phạm nguy hiểm theo quy định trong Bộ luật hình sự năm 1999”, Toàn án

nhân dân

23 Nguyễn Văn Hiện (1999), “Một số vấn đề vè quyết định hình

phạt trong dự thảo Bộ luật hình sự sửa đổi”, Toàn án nhân dân

24 Nguyễn Ngọc Hòa (1993) “Quyết định hình phạt trong luật hình

sự Việt Nam”, Tòa án nhân dân, (1).tr.16

25 Nguyễn Ngọc Hòa (Chủ biên) (1997) , Luật hình sự Việt Nam –

một số vấn đề lý luận thực tiễn, Nxb Công an nhân dân Hà Nội

26 Nguyễn Ngọc Hòa (1999), “Mục đích của hình phạt”, Luật học

27 Nguyễn Ngọc Hòa (Chủ biên) (1997) “Chương quyết định hình

phạt”, Trong sách: Trách nhiệm hình sự và hình phạt, Nxb Công an, Hà Nội

28 Nguyễn Ngọc Hòa (2001), “Chương quyết định hình phạt”, Trong

sách: Trách nhiệm hình sự và hình phạt, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

29 Phạm Mạnh Hùng (2001), “Hoàn thiện các quy định của Bộ luật

hình sự về hệ thống hình phạt và quyền quyết định hình phạt”, Kiểm sát, (4)

30 Phạm Mạnh Hùng (2001), “Vấn đề quyết định hình phạt nhẹ hơn

quy định của Bộ luật:, Toàn án nhân dân

31 Nguyễn Mạnh Kháng, “Một số vấn đề về hình phạt”, Kỷ yếu hội

thảo khoa học về Bộ luật hình sự năm 1999 và những đảm bảo thi hành Bộ luật trong thực tiễn” của Viện Nghiên cứu Nhà nước và pháp luật

32 Dương Tuyết Miên (2010), Định tội danh và quyết định hình

phạt, Nxb Lao động - Xã hội, Hà Nội

33 Vũ Thành Long (2001) “Việc áp dụng tình tiết giảm nhẹ: người

phạm tội là người già”, Tòa án nhân dân

34 C.Mác – Ph.Ăngghen (1980), Tuyển tập , tập 1, Nxb, Sự thật

Hà Nội

35 C.Mác – Ph.Ăngghen (1980), Tuyển tập , tập 1, Bản tiếng Nga