Thực thi pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn tỉnh quảng ninh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT NGUYỄN NGỌC LINH THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO VỀ ĐẤT ĐAI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI – 201

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN NGỌC LINH

THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT

KHIẾU NẠI, TỐ CÁO VỀ ĐẤT ĐAI TRÊN ĐỊA BÀN

TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI – 2014

Trang 2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN NGỌC LINH

THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT

KHIẾU NẠI, TỐ CÁO VỀ ĐẤT ĐAI TRÊN ĐỊA BÀN

TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS DOÃN HỒNG NHUNG

HÀ NỘI – 2014

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

Nguyễn Ngọc Linh

Trang 4

MỤC LỤC

Trang phụ bìa Trang

Lời cam đoan

1.1 Cơ sở lý luận về khiếu nại, tố cáo và thực thi pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai.

Error! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm “Khiếu nại” Error! Bookmark not defined 1.1.2 Khái niệm tố cáo Error! Bookmark not defined 1.1.3 So sánh điểm khác biệt cơ bản của khiếu nại và tố cáo Error! Bookmark not defined 1.1.4 Pháp luật về khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo Error! Bookmark not defined 1.1.5 Khái niệm thực thi pháp luật Error! Bookmark not defined

1.2 Quy định pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai Error! Bookmark not defined

1.2.1 Nội dung ca ́c quy đi ̣nh về giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai Error! Bookmark not defined

1.2.2 Nguyên tắc giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai Error! Bookmark not defined 1.2.3 Thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai Error! Bookmark not defined 1.2.4 Điều kiện giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai Error! Bookmark not defined 1.2.5 Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai Error! Bookmark not defined

1.2.6 Giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai trong Luâ ̣t Đất đai năm 2013 Error! Bookmark not defined

1.3 Khái niệm khiếu nại, tố cáo về đất đai và giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai Error! Bookmark not defined

1.4 Vai trò của giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 50

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO QUA THỰC TIỄN THI HÀNH TẠI TỈNH QUẢNG NINH 51

2.1 Đặc điểm tự nhiên và hoạt động quản lý đất đai tại tỉnh Quảng Ninh Error! Bookmark not defined

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội tỉnh Quảng Ninh Error! Bookmark not defined 2.1.2 Quản lý đất đai trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh Error! Bookmark not defined

2.2 Tình hình giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai tại tỉnh Quảng Ninh Error! Bookmark not defined

2.2.1 Tình hình khiếu nại, tố cáo về đất đai Error! Bookmark not defined

2.2.2 Nguyên nhân của khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực đất đai ta ̣i tỉn h Quảng Ninh Error!

Bookmark not defined

2.2.3 Đa ́nh giá kết quả giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai ta ̣i tỉnh Quảng Ninh Error! Bookmark not defined

2.2.4 Áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh Error!

2.3 Tồn tại trong a ́ p du ̣ng pháp luâ ̣t giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai tại tỉnh Quảng Ninh Error! Bookmark not defined

2.4 Nguyên nhân của những tồn tại trong giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai tại tỉnh Quảng Ninh

Error! Bookmark not defined 2.4.1 Quy định pháp luật hiện hành còn bất câ ̣p Error! Bookmark not defined 2.4.2 Tồn tại về mặt tổ chức thực hiện Error! Bookmark not defined 2.4.3 Tồn tại trong nhận thức của các cá nhân, tổ chức Error! Bookmark not defined

3.2.1 Hoàn thiện các quy định pháp luâ ̣t về quản lý đất đai và quy định pháp luâ ̣t về giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Error! Bookmark not defined

3.2.2 Hoàn thiện tổ chức thực hiện các quy định về quản lý đất đai và giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai Error!

1

Trang 5

3.2.3 Hoàn thiện về năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ giải quyết khiếu nại, tố cáo ta ̣i tỉnh Quảng Ninh Error!

3.2.4 Tăng cường giám sát của các cơ quan chức năng và đoàn thể Error! Bookmark not defined

3.3 Kiến nghị nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo ta ̣i tỉnh Quảng Ninh Error!

3.3.1 Đối với các cấp ủy Đảng ta ̣i tỉnh Quảng Ninh Error! Bookmark not defined

3.3.2 Đối với UBND t ỉnh Quảng Ninh và UBND cấp huyê ̣n thuô ̣c tỉnh Quảng Ninh Error! Bookmark not defined

3.3.3 Đối với Thanh tra tỉnh Quảng Ninh và thanh tra cấp huyê ̣n Error! Bookmark not defined

3.3.4 Đối với Sở Tài nguyên Môi trường, thanh tra Sở và các đơn vị quản lý đất đai ta ̣i tỉnh Quảng Ninh Error! Bookmark not defined

Trang 6

DANH MỤC BẢNG

Số hiệu bảng Tên bảng Trang

Bảng 1.1 So sánh điểm khác biệt cơ bản giữa khiếu nại và tố cáo 15

Trang 7

2

Trang 8

3

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Đất đai là của cải có ý nghĩa to lớn với người dân Việt Nam, đóng vai trò quyết định cho sự phát triển kinh tế - xã hội nước ta Đất đai vừa là tài sản có giá trị cao vừa tham gia các giao dịch trên thị trường nên tranh chấp, khúc mắc về đất đai là không thể tránh khỏi Quản lý và sử dụng đất đai hiệu quả là mục tiêu quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế nước ta

Giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai là nội dung của hoạt động quản lý nhà nước với đất đai (quy định tại Khoản 14, Điều 22, Luật Đất đai năm 2013), do các

cơ quan có thẩm quyền giải quyết trên cơ sở pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người dân, tránh thất thoát tài sản nhà nước và truy cứu trách nhiệm với các hành vi vi phạm Khiếu nại, tố cáo về đất đai là cơ sở pháp lý để công dân thực hiện hiệu quả quyền làm chủ, được Nhà nước bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp Thông qua hoạt động khiếu nại, tố cáo, quyền của nhân dân được đảm bảo; hoạt động của nhà nước được trong sạch, vững mạnh, thực sự là nhà nước của dân, do dân và vì dân Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi sang kinh

tế thị trường của nước ta, nhà nước đang nỗ lực hoàn thiện hệ thống pháp luật thì ý nghĩa của hoạt động khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực đất đai là lĩnh vực thường xuyên xảy ra khiếu nại, tố cáo nhiều hơn các lĩnh vực khác càng thể hiện rõ nét

Mặc dù vấn đề đất đai luôn được Đảng và Nhà nước đặt mối quan tâm sâu sắc nhưng trên thực tế quản lý về đất đai vấn còn rất khó khăn Những tranh chấp

về đất đai thường rất phức tạp, kéo dài và gây tổn thất không ít cho chính những người khiếu nại, tố cáo và tài sản Nhà nước; ảnh hưởng đến hoạt động làm ăn sinh sống của người dân, ảnh hướng đến tiến độ hay hiệu quả của các dự án Như vậy,

Trang 9

4

hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai là vấn đề rất quan trọng, cấp thiết, cần được quan tâm đúng mực Nâng cao hiệu quả của công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai vừa đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của người dân, đảm bảo quản lý hiệu quả về đất đai, tránh thất thoát ngân sách Có như vậy đời sống nhân dân mới được đảm bảo ổn định, kinh tế phát triển hiệu quả, bền vững Cần nghiên cứu và tìm hiểu về cơ chế, chính sách về đất đai và giải quyết khiếu nại, tố cáo để hoàn thiện cơ sở pháp lý, nâng cao hiệu quả của hoạt động này Pháp luật về qiải quyết khiếu nại, tố cáo đã hoàn thiện hay chưa, còn tồn tại những vấn đề nào dẫn đến tình trạng khiếu nại, tố cáo về đất đai vẫn là vấn đề nóng bỏng của xã hội Việt Nam và biện pháp nào để khắc phục tình trạng này là những vấn đề cần nghiên cứu

Nằm ở phía Đông Bắc của Việt Nam, Quảng Ninh có vị trí “địa chiến lược

về chính trị, kinh tế”, hội tụ đầy đủ các yếu tố tự nhiên và xã hội của cả nước, được

ví như “nước Việt Nam thu nhỏ” Quảng Ninh là địa phương có quỹ đất dồi dào với 601.000 ha, trong đó 50.364 ha đất nông nghiệp đang sử dụng, 146.019 ha đất lâm nghiệp với nhiều diện tích đất có thể trồng cỏ phù hợp cho chăn nuôi, khoảng gần 20.000 ha có thể trồng cây ăn quả [46] Quảng Ninh là một trọng điểm kinh tế, một đầu tàu của vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, hội tụ đầy đủ các yếu tố đặc thù

về điều kiện vị trí, địa hình, tự nhiên, xã hội, kinh tế, con người Việt Nam Những tiềm năng và thế mạnh đó là cơ sở để Quảng Ninh thực hiện đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế và phát triển bền vững; tăng cường huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực từ đất, khoáng sản và thị trường vốn; phát huy tối đa hiệu quả nguồn lực từ đất thông qua các hình thức hợp tác đầu tư PPP, BOT, BT….Đối với nguồn vốn từ ngân sách nhà nước, Quảng Ninh có nguồn lực hỗ trợ và đầu tư dứt điểm, đồng bộ và hiện đại các công trình hạ tầng chiến lược như đường cao

Trang 10

Chính vì vậy, tác giả chọn đề tài “Thực thi pháp luật về giải quyết khiếu

nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh” làm đề tài luận văn thạc sỹ

luật học

2 Tình hình nghiên cứu

Nội dung nghiên cứu xoay quanh khiếu nại, tố cáo về đất đai cũng đã nhận được sự quan tâm của giới khoa học pháp lý và các cấp chính quyền Thời gian qua

đã có các công trình nghiên cứu, sách báo pháp lý và các bài viết liên quan đến vấn

đề này dưới góc độ lý luận và thực tiễn như: Sách chuyên khảo, Tiến sỹ Doãn Hồng Nhung, Kỹ năng áp dụng pháp luật trong giải quyết tranh chấp đất đai ở Việt Nam(2014), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội; Sách chuyên khảo, Tiến sỹ Doãn Hồng Nhung, Pháp luật về thanh tra và xử lý vi phạm pháp luật đất đai ở Việt Nam (2013), Nxb Xây dựng; Sách chuyên khảo, Viện khoa học thanh tra, Thanh tra Chính phủ, Khiếu nại, tố cáo hành chình và giải quyết khiếu nại, tố cáo hành chính ở Việt Nam hiện nay (2012); Luận văn thạc sỹ, Trần Ngân Hà, Pháp luật về giải quyết khiếu nại tố cáo ở Việt Nam (2013), Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội; Luận văn thạc sỹ, Nguyễn Thị Hồng Thơm, Hiệu quả hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo của các cơ quan hành chính nhà nước ở Ninh Bình hiện nay

Trang 11

6

(2010), Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội; Luận văn thạc sỹ, Phạm Anh Tuấn,

Cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính ở Việt Nam hiện nay và vấn đề hoàn thiện (2011), Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội; Chuyên đề tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai và giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai và các bài viết liên quan đến nội dung khiếu nại, tố cáo về lĩnh vực đất đai trên các trang báo: Bài viết “ Giải quyết khiếu nại, tố cáo phải biến nhận thức thành hành động” trên trang www.thanhtra.gov.vn; bài viết “ Cần đổi mới mô hình giải quyết khiếu nại, tố cáo trên trang www.thanhtravietnam.vn; bài viết “Giải quyết khiếu nại, tố cáo luôn đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ của cả hệ thống chính trị trên trang

trang www.dangcongsan.vn đã thể hiện sự quan tâm của các cấp chính quyền, của xã hội đến vấn đề nóng bỏng này

Các công trình, bài viết chủ yếu đi sâu nghiên cứu về từng vấn đề trong khiếu nại, tố cáo mà chƣa khái quát hóa từ mặt lý luận đến đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật về khiếu nại, tố cáo; đồng thời, chƣa tổng kết đƣợc các nguyên nhân dẫn đến tình trạng khiếu nại, tố cáo về đất đai chiếm tỷ lệ cao để đƣa ra các biện pháp cải thiện tình hình Tiếp tục kế thừa những thành quả nghiên cứu của các công trình, bài viết trên đây, luận văn đi sâu tìm hiểu một cách có hệ thống, toàn diện về khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai Bên cạnh đó, địa bàn tỉnh Quảng Ninh có những đặc điểm riêng biệt về nguồn tài nguyên đất đai và quản lý sử dụng đất đai; vì vậy luận văn tìm hiểu thực trạng việc thực thi pháp luật

và nguyên nhân dẫn đến tình trạng khiếu nại, tố cáo kéo dài và phức tạp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh trong những năm gần đây để đƣa ra những kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả tình hình giải quyết khiếu nại, tố cáo ngày càng hiệu quả, nhanh chóng theo đúng các quy định của pháp luật

Trang 12

7

3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống cơ sở lý luận về hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo và đánh giá thực trạng thực thi pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh nhằm tìm ra các định hướng hoàn thiện quy định pháp luật về lĩnh vực này nói chung và tăng cường hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo trên địa bàn Quảng Ninh nói riêng Qua đó, nâng cao hiệu quả giải quyết các vụ việc về đất đai luôn là vấn đề nóng bỏng của

xã hội, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của người dân, phát huy hiệu quả kinh

tế - xã hội, phòng, chống tham nhũng và góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế toàn tỉnh Luận văn đặt ra những mục tiêu nghiên cứu cụ thể sau đây:

Một là, phân tích, tìm hiểu nội hàm của các khái niệm khiếu nại, tố cáo;

nhận diện những đặc trưng cơ bản của các khái niệm này;

Hai là, tìm hiểu, hệ thống hóa cơ sở lý luận của việc xây dựng các quy định

về giải quyết khiếu nại tố cáo và giải quyết khiếu nại tố cáo về đất đai;

Ba là, nghiên cứu, đánh giá thực trạng pháp luật về khiếu nại, tố cáo và giải

quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh và đưa ra định hướng và đề xuất các giải pháp góp phần tăng cường hiệu quả hoạt động thực thi pháp luật về khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

4 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng tổng hợp các phương pháp lịch sử, so sánh, phân tích, tổng hợp, thống kê và vận dụng chủ nghĩa duy vật biện chứng chủ nghĩa Mac - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà nước về khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo để làm sáng tỏ các vấn đề được nghiên cứu

Trang 13

8

trong luận văn Bên cạnh đó, luận văn vận dụng các thành tựu nghiên cứu khoa học, những luận điểm khoa học trong các công trình nghiên cứu, sách chuyên khảo, bài viết của các tác giả khác để phát triển nội dung nghiên cứu trong luận văn

5 Tính mới và những đóng góp của đề tài

Nghiên cứu đề tài này, luận văn có những đóng góp mới về mặt khoa học trên những khía cạnh chủ yếu sau:

Thứ nhất, luận văn đã hệ thống hóa được các quy định về khiếu nại, tố cáo

nói chung và giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai

Thứ hai, luận văn đã chỉ ra tồn tại, bất cập và nguyên nhân của những hạn

chế về giải quyết khiếu nại, tố cáo ở Quảng Ninh;

Thứ ba, luận văn đã đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện quy định

pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo và một số kiến nghị đối với các cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai ở Quảng Ninh nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động thực thi pháp luật giải quyết khiếu nại, tố cáo trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

6 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài xoay quanh các vấn đề:

Các quy phạm pháp luật thực định về khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo hành chính trong lĩnh vực đất đai đang có hiệu lực thi hành;

Do tính chất phức tạp và rộng lớn của đề tài, luận văn giới hạn phạm vi nghiên cứu ở việc phân tích, tìm hiểu các quy định về khiếu nại, tố cáo quy định tại Luật Khiếu nại năm 2011, Luật Tố cáo năm 2011, Luật Đất đai năm 2013 và tình

Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	666,23 KB