ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ ---o0o--- PHẠM VĂN HOAN CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ Ở TỈNH HÀ GIANG LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-o0o -
PHẠM VĂN HOAN
CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ Ở TỈNH HÀ GIANG
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH
HÀ NỘI - NĂM 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-o0o -
PHẠM VĂN HOAN
CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ Ở TỈNH HÀ GIANG
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ
MÃ SỐ: 60 34 04 10
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS LÊ DANH TỐN
HÀ NỘI - NĂM 2015
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Lê Danh Tốn Các số liệu trong luận văn này là trung thực, đảm bảo tính khách quan Các tài liệu tham khảo có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng
Tác giả luận văn
Phạm Văn Hoan
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài luận văn thạc sĩ tốt nghiệp, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của các thầy cô trong Khoa Kinh tế Chính trị và Phòng Đào tạo Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đối với các thầy cô giáo đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành đề tài Đặc biệt tôi xin bày
tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Lê Danh Tốn đã tận tình giúp đỡ,
hướng dẫn tôi trong thời gian thực hiện đề tài
Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp đã giúp đỡ, động viên tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn tốt nghiệp
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả luận văn
Phạm Văn Hoan
Trang 5MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT i DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU ii
MỞ ĐẦU 1
Chương 1 Error! Bookmark not defined TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, Error!
Bookmark not defined
THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ Error!
Bookmark not defined
1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Error! Bookmark not
defined
1.1.1 Các công trình nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở Việt Nam
nói chung Error! Bookmark not defined
1.1.2 Các công trình nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở vùng núi
phía bắc và một số tỉnh của vùng này Error! Bookmark not defined 1.2 Những vấn đề lý luận chung về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế .Error!
Bookmark not defined
1.2.1 Khái niệm và vai trò của chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế .Error!
Bookmark not defined
1.2.2 Mục tiêu, nội dung và các biện pháp chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế
Error! Bookmark not defined
1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong quá trình
công nghiệp hóa, hiện đại hóa Error! Bookmark not defined 1.2.4 Các chỉ tiêu phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế .Error!
Bookmark not defined
1.3 Kinh nghiệm chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của một số tỉnh miền núi phía
bắc và bài học rút ra cho Hà Giang Error! Bookmark not defined 1.3.1 Kinh nghiệm của một số tỉnh Error! Bookmark not defined 1.3.2 Bài học rút ra cho Hà Giang Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined 2.1 Phương pháp luận chung Error! Bookmark not defined 2.2 Một số phương pháp nghiên cứu cụ thể Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ Ở
TỈNH HÀ GIANG GIAI ĐOẠN 2008-2014 Error! Bookmark not defined
Trang 63.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội của tỉnh Hà Giang tác động đến chuyển
dịch cơ cấu ngành kinh tế Error! Bookmark not defined 3.1.1 Điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined 3.1.2 Kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined
3.2 Cơ chế, chính sách về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của tỉnh Hà Giang
Error! Bookmark not defined 3.2.1 Chính sách về các nguồn lực Error! Bookmark not defined 3.2.2 Chính sách thị trường Error! Bookmark not defined 3.2.3 Chính sách hội nhập Error! Bookmark not defined 3.2.4 Chính sách phát triển các ngành kinh tế Error! Bookmark not defined 3.3 Quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở Hà Giang Error! Bookmark
not defined
3.3.1 Chuyển dịch cơ cấu ngành tổng thể Error! Bookmark not defined 3.3.2 Chuyển dịch cơ cấu nội bộ mỗi ngành Error! Bookmark not defined
3.4 Đánh giá chung về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở tỉnh Hà Giang, giai
đoạn 2008-2014 Error! Bookmark not defined 3.4.1 Những thành tựu chủ yếu Error! Bookmark not defined 3.4.2 Một số hạn chế chủ yếu và nguyên nhân Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 4 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH CƠ
CẤU NGÀNH KINH TẾ Ở TỈNH HÀ GIANG GIAI ĐOẠN 2015-2020 Error!
Bookmark not defined
4.1 Bối cảnh hiện nay ảnh hưởng tới quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế
ở Hà Giang Error! Bookmark not defined 4.1.1 Bối cảnh quốc tế Error! Bookmark not defined 4.1.2 Bối cảnh trong nước Error! Bookmark not defined
4.2 Quan điểm chủ yếu về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở tỉnh Hà Giang
Error! Bookmark not defined
4.3 Mục tiêu và định hướng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở tỉnh Hà Giang
Error! Bookmark not defined 4.3.1 Mục tiêu Error! Bookmark not defined 4.3.2 Định hướng Error! Bookmark not defined
4.4 Một số giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở
tỉnh Hà Giang thời gian tới Error! Bookmark not defined 4.4.1 Hoàn thiện quy hoạch phát triển các ngành Error! Bookmark not defined 4.4.2 Huy động, sử dụng hiệu quả vốn đầu tư Error! Bookmark not defined
Trang 74.4.3 Đẩy mạnh việc ứng dụng những thành tựu khoa học - công nghệ .Error!
Bookmark not defined
4.4.4 Chính sách đào tạo nhân lực và chuyển lao động từ nông nghiệp sang công
nghiệp và dịch vụ Error! Bookmark not defined 4.4.5 Tập trung xây dựng cơ sở hạ tầng Error! Bookmark not defined 4.4.6 Hoàn thiện chính sách về phát triển thị trường Error! Bookmark not
defined
4.4.7 Liên kết và hợp tác trong chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế .Error!
Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 3
Trang 8DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
1 ANQP An ninh quốc phòng
2 BHYT Bảo hiểm y tế
3 CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
4 CNTT Công nghệ thông tin
5 KTXH Kinh tế xã hội
6 NXB Nhà xuất bản
7 SXKD Sản xuất kinh doanh
8 UBND Ủy ban nhân dân
9 UNESCO Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên
hiệp quốc
10 WTO Tổ chức thương mại thế giới
Trang 9DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 3.1 Tỷ lệ gia tăng dân số tự nhiên giai đoạn 2009-2013 ở tỉnh Hà
Giang Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.2 Số Lao động từ 15 trở lên giai đoạn 2010-2013 ở tỉnh Hà Giang
Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.3 Tỷ lệ lao động từ 15 tuổi trở lên đang làm việc trong nền kinh tế
đã qua đào tạo ở tỉnh Hà Giang Error! Bookmark not defined Bảng 3.4 Dân số trung bình theo dân tộc ở tỉnh Hà Giang Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.5 Một số chỉ tiêu về y tế ở tỉnh Hà Giang Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.6 Một số chỉ tiêu chi ngân sách cho giáo dục đào tạo ở tỉnh Hà
Giang Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.7 Vốn đầu tƣ theo giá hiện hành phân theo ngành kinh tế ở tỉnh Hà
Giang Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.8 Cơ cấu Vốn đầu tƣ theo giá hiện hành phân theo ngành kinh tế ở
tỉnh Hà Giang Error! Bookmark not defined Bảng 3.9 Một số chỉ tiêu về cơ cấu ngành kinh tế ở tỉnh Hà Giang Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.10 Cơ cấu GDP theo ngành kinh tế của Hà Giang thời kì
2008-2014 Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.11 Cơ cấu GDP nội bộ ngành nông nghiệp ở tỉnh Hà Giang, thời kì
2008-2014 Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.12 Cơ cấu giá trị sản xuất ngành nông nghiệp ở tỉnh Hà Giang, thời
kì 2010 - 2014 Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.13 Tình hình ngành chăn nuôi ở tỉnh Hà Giang, thời kì 2010 - 2014
Error! Bookmark not defined Bảng 3.14 Cơ cấu giá trị sản xuất ngành thuỷ sản ở tỉnh Hà Giang Error! Bookmark not defined.
Trang 10Bảng 3.15 cơ cấu giá trị sản xuất ngành công nghiệp tỉnh Hà Giang Error! Bookmark not defined.
Trang 11MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là một chủ trương lớn và rất quan trọng của Đảng, Nhà nước, đồng thời đây cũng là nội dung trọng yếu trong đường lối phát triển kinh tế thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) đất nước
và hội nhập quốc tế Chuyển dịch cơ cấu kinh tế tạo nên sự chuyển đổi căn bản nền kinh tế trên nhiều lĩnh vực: Phân công lại lao động xã hội, chuyển dịch các nguồn lực trong qúa trình sản xuất, gia tăng năng lực sản xuất, tăng sản phẩm xã hội, góp phần thoả mãn nhu cầu ngày càng tốt hơn
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở Việt Nam diễn ra trên nhiều lĩnh vực khác nhau như: Cơ cấu vùng, cơ cấu thành phần, cơ cấu ngành Chuyển dịch cơ cấu kinh
tế ngành để phân bổ tài nguyên, sắp xếp lại lao động phù hợp các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội là vấn đề có ý nghĩa chiến lược quan trọng
Thực hiện chủ trương, chính sách chuyển đổi cơ cấu kinh tế của Đảng, Nhà nước, các địa phương đã đẩy mạnh việc chuyển đổi cơ cấu ngành nghề, cơ cấu vật nuôi, cây trồng, phát triển sản xuất, xây dựng các khu, cụm công nghiệp tập trung, các vùng chuyên canh cho sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, hình thành các vùng sản xuất hàng hóa, nuôi trồng thuỷ sản, góp phần tăng tỷ trọng sản xuất hàng hóa, hướng mạnh về xuất khẩu, tăng giá trị thu nhập trên một đơn vị diện tích đất canh tác
Chính những thành tựu của đổi mới kinh tế, trong đó thành tựu nổi bật là chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế theo hướng CNH, HĐH đã tạo tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao, đồng bộ, có tính bền vững và góp phần tạo ra những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử Đất nước đã ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, có sự thay đổi cơ bản và toàn diện Kinh tế tăng trưởng khá nhanh, sự nghiệp CNH, HĐH, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa được đẩy mạnh Vị thế nước ta trên trường quốc tế không ngừng nâng cao, sức mạnh tổng hợp của quốc gia
đã tăng lên rất nhiều, tạo ra thế và lực mới cho đất nước tiếp tục đi lên với triển vọng tốt đẹp
Trang 12Trong những năm qua, quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở tỉnh Hà Giang đã có những chuyển biến tích cực, góp phần phát triển kinh tế - xã hội ở các địa phương trong tỉnh Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập trong quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của tỉnh như: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhanh nhưng chưa thực sự bền vững, chất lượng, hiệu quả chưa cao, kinh tế phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, thế mạnh của địa phương
Xuất phát từ thực tế đó, tôi chọn đề tài: "Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở tỉnh Hà Giang" để thực hiện luận văn Thạc sĩ chuyên ngành quản lý kinh tế
Đề tài được thực hiện nhằm tìm lời giải đáp cho những câu hỏi nghiên cứu sau:
Những nguyên nhân chung và đặc thù nào dẫn đến những hạn chế của quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở tỉnh Hà Giang thời gian qua xét trên góc
độ quản lý kinh tế ? Giải pháp mang tính đặc thù để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở tỉnh Hà Giang trong thời gian tới ?
2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục tiêu:
Nghiên cứu đưa ra các giải pháp nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở tỉnh Hà Giang trong thời gian tới
* Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế
- Phân tích đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế, chỉ ra những hạn chế trong chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở tỉnh Hà Giang trong giai đoạn 2008-2014
- Đề xuất một số giải pháp mang tính đặc thù nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở tỉnh Hà Giang trong giai đoạn 2015-2020
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu:
Trang 13DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 C Mác, 1960 Tư bản, quyển I, tập 1 Hà Nội: Nhà xuất bản Sự thật
2 C.Mác - Ăngghen, 1994 Toàn tập, tập 23 Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị
quốc gia
3 Trần Kim Chung, 2004 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở Việt Nam dưới góc độ tiếp cận phân tích các nguồn lực
4 Nguyễn Cúc, 1997 Tác động của Nhà nước nhằm chuyển dịch cơ cẩu kinh
tế theo hướng CNH, HĐH ở nước ta hiện nay Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia
5 Cục thống kê tỉnh Hà Giang, 2008 Niên giám thống kê Hà Giang năm 2008
Hà Giang: Công ty cổ phần in Hà Giang
6 Cục thống kê tỉnh Hà Giang, 2010 Niên giám thống kê Hà Giang năm 2010
Hà Giang: Công ty cổ phần in Hà Giang
7 Cục thống kê tỉnh Hà Giang, 2013 Niên giám thống kê Hà Giang năm 2013
Hà Giang: Công ty cổ phần in Hà Giang
8 Cục thống kê tỉnh Hà Giang, 2014 Niên giám thống kê Hà Giang năm 2014
Hà Giang: Công ty cổ phần in Hà Giang
9 Nguyễn Xuân Dũng, 2005 Giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn hiện nay Hà Nội: Nà xuất bản Khoa học xã hội
10 Đảng bộ tỉnh Hà Giang, 2010 Văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh Hà Giang lần thứ XV Hà Giang: Công ty cổ phần in Hà Giang
11 Ngô Đình Giao, 1994 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH nền kinh tế quốc dân Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia
12 Nguyễn Thị Châu Giang, 2005 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH ở tỉnh Lạng Sơn Hà Nội: Học viên CTQG Hồ Chí Minh
13 Hội đồng Nhân dân tỉnh Hà Giang, 2005 Quy hoạch phát triển công nghiệp trên địa bàn toàn tỉnh Hà Giang đến năm 2020 Hà Giang: Văn phòng Hội
đồng nhân dân tỉnh
Trang 1414 Hội đồng Nhân dân tỉnh Hà Giang, 2010 Quy hoạch tổng thể phát triển thuỷ sản tỉnh Hà Giang đến năm 2020 Hà Giang: Văn phòng Hội đồng nhân dân
tỉnh
15 Đỗ Hoài Nam và Trần Đình Thiên, 2009 Mô hình CNH, HĐH ở Việt Nam
Hà Nội: Nhà xuất bản khoa học xã hội
16 Lê Du Phong và Nguyễn Thành Độ, 1999 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong điều kiện hội nhập với khu vực và thế giới Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị
quốc gia
17 Lê Quang Phi, 2007 Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn thời kỳ đổi mới: Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia
18 Đặng Kim Sơn, 2012 Tái cơ cấu nông nghiệp Việt Nam theo hướng giá trị gia tăng cao Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia
19 Bùi Tất Thắng, 2006 Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở Việt Nam Hà Nội:
Nhà xuất bản Khoa học xã hội
20 Lê Đình Thắng, 1998 Dịch chuyển cơ cấu kinh tế nông thôn- những vấn đề
lý luận và thực tiễn Hà Nội: Nhà xuất bản Nông nghiệp
21 Võ Chí Thành, 2007 Tăng trưởng và CNH, HĐH ở Việt Nam - bài toán huy động và sử dụng vốn Hà Nội: Nhà xuất bản Khoa học xã hội
22 Nguyễn Đức Thành, 2010 Kinh tế Việt Nam 2010 - Lựa chọn để tăng trưởng bền vững Hà Nội: Nhà xuất bản tri thức
23 Đinh Thị Thuý, 2011 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành ở tỉnh Sơn La theo hướng CNH, HĐH Hà Nội: Học viên CTQG Hồ Chí Minh
24 Bùi Thanh Tuấn, 2012 Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở tỉnh Điện Biên
Hà Nội: Đại học quốc gia Hà Nội
25 Nguyễn Phú Trọng, 2008 Đổi mới và phát triển ở Việt Nam- Một số vấn đề
lý luận và thực tiễn Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia
26 Tổng cục Thống kê, 2008 Niên giám thống kê năm 2008 Hà Nội: Nhà xuất
bản Thống kê
27 Tổng cục Thống kê, 2010 Niên giám thống kê năm 2010 Hà Nội: Nhà xuất