ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN --- Trần Việt Dũng ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ XỬ LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI TẠ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
-
Trần Việt Dũng
ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI
VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
XỬ LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI TẠI NHÀ MÁY VẠN LỢI TẠI VĂN MÔN, YÊN PHONG, BẮC NINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
-
Trần Việt Dũng
ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI
VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
XỬ LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI TẠI NHÀ MÁY VẠN LỢI TẠI VĂN MÔN, YÊN PHONG, BẮC NINH
Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
Mã số: 60440301
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS Hoàng Anh Lê
Trang 3Lời cảm ơn
Trong thời gian là học viên cao học tại Khoa Môi trường, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội;tôi đã nhận được sự giảng dạy, giúp đỡ nhiệt tình của các thầy cô trong Khoa Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn, trân trọng tới các thầy cô
đã truyền thụ kiến thức, giúp tôi hoàn thành tốt khóa học này
Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn tới giáo viên hướng dẫn,
TS Hoàng Anh Lê, người thầy đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn tốt nghiệp
Tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, người thân và bạn bè đã luôn bên tôi để động viên và ủng hộ trong suốt quá trình học tập
Trân trọng!
Hà Nội, ngày 01 tháng 12 năm 2015
Sinh viên
Trần Việt Dũng
Trang 4MỤC LỤC
MỞ ĐẦU…… i
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ii
1.1 Tổng quan về chất thải nguy hại ii
1.1.1 Khái niệm về chất thải và chất thải nguy hại ii
1.1.2 Các tính chất và thành phần nguy hại của CTNH ii
1.1.3 Phân loại CTNH Error! Bookmark not defined.
1.2 Quản lý tổng hợp CTNH Error! Bookmark not defined
1.2.1 Khái niệm quản lý chất thải và quản lý CTNH Error! Bookmark not defined 1.2.2 Cơ sở pháp lý về quản lý chất thải nguy hại Error! Bookmark not defined.
1.3 Tổng quan về tình hình phát sinh và quản lý chất thải nguy hại tại Việt Nam Error!
Bookmark not defined
1.3.1 Các nguồn phát sinh chất thải nguy hại tại Việt NamError! Bookmark not defined.
1.3.1.1 Nguồn thải từ hoạt động công nghiệp Error! Bookmark not defined 1.3.1.2 Nguồn thải từ hoạt động nông nghiệp Error! Bookmark not defined 1.3.1.3 Nguồn thải từ hoạt động y tế Error! Bookmark not defined.
defined.
1.4 Tổng quan về Công ty TNHH Vạn Lợi Error! Bookmark not defined
1.4.1 Thông tin chung Error! Bookmark not defined 1.4.2 Nghành nghề kinh doanh của Công ty Error! Bookmark not defined 1.4.3 Cơ cấu tổ chức Error! Bookmark not defined 1.4.4 Tình hình hoạt động sản xuất của Công ty TNHH Vạn LơiError! Bookmark not defined.
1.4.5 Các quy trình xử lý của Công ty Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined.
2.1 Mục tiêu nghiên cứu Error! Bookmark not defined
Trang 52.2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.3 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined
2.3.1 Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp Error! Bookmark not defined 2.3.2 Điều tra, khảo sát thực tế Error! Bookmark not defined.
2.3.3 Tham vấn y ́ kiến chuyên gia Error! Bookmark not defined.
2.3.4 Thu thâ ̣p số liê ̣u và đánh giá biê ̣n pháp quản lý tại nhà máy xử lý CTNH Vạn Lợi
Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬNError! Bookmark not
defined
3.1 Hiện trạng chất lượng môi trường tại nhà máy xử lý CTNH Vạn Lợi Error!
Bookmark not defined
3.1.1 Hiện trạng môi trường không khí Error! Bookmark not defined 3.1.2 Hiện trạng môi trường nước Error! Bookmark not defined 3.1.3 Hiện trạng xử lý chất thải rắn Error! Bookmark not defined 3.1.4 Hiện trạng về tiếng ồn, độ rung và nhiệt Error! Bookmark not defined.
3.2 Hiện trạng công tác xử lý môi trường tại nhà máy Error! Bookmark not defined
3.2.1 Hiện trạng về quản lý môi trường tại nhà máy Error! Bookmark not defined.
defined.
3.2.3 Các khó khăn trong việc quản lý và xử lý chất thải tại nhà máyError! Bookmark not defined.
3.2.4 Các vấn đề nảy sinh trong quá trình vận hành nhà máyError! Bookmark not defined.
3.3 Một số ý kiến đề xuất để nâng cao việc quản lý Error! Bookmark not defined
3.3.1 Giải pháp về sản xuất sạch hơn Error! Bookmark not defined.
not defined.
3.3.3 Giải pháp cải tiến quản lý và xử lý CTNH Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined.
Kết luận Error! Bookmark not defined Kiến nghị Error! Bookmark not defined
Trang 6TÀI LIỆU THAM KHẢO iii PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined.
Trang 7DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1.1: Chất thải công nghiệp phát sinh tại một số khu vực nghiên cứu Error!
Bookmark not defined.
Bảng 1.2: Thống kê lượng hóa chất BVTV nhập khẩu từ 1991-2007 Error!
Bookmark not defined.
Bảng 1.3: Số lượng các cơ sở y tế và giường bệnh năm 2008Error! Bookmark
not defined.
Bảng 1.4: Chỉ tiêu chất thải rắn y tế nguy hại phát sinh ở Việt Nam Error!
Bookmark not defined.
Bảng 1.5: Tổng hợp khối lượng phát sinh chất thải rắn y tế nguy hại Error!
Bookmark not defined.
Bảng 1.6: Danh mục các máy móc thiết bị, hệ thống chính của nhà máy Error!
Bookmark not defined.
Bảng 1.7: Danh sách CTNH Vạn Lợi đăng ký vận chuyển, xử lýError! Bookmark
not defined.
Bảng 1.8: Nhu cầu nguyên vật liệu của nhà máy Error! Bookmark not defined
Bảng 3.1: Kết quả phân tích môi trường xung quanh Công ty TNHH Vạn Lợi
Error! Bookmark not defined Bảng 3.2: Kết quả phân tích môi trường không khí trong khu vực nhà máy Error!
Bookmark not defined.
Bảng 3.3: Kết quả phân tích chất lượng khí thải lò tái chế kim loại Error!
Bookmark not defined.
Bảng 3.4: Số lượng Chất thải nguy hại Error! Bookmark not defined
Bảng 3.5: Thông tin về các chủ nguồn thải chuyển giao CTNH để xử lý, tiêu hủy
Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC HÌNH VẼ
Trang 8Hình 1.1: Biểu đồ phát sinh CTR y tế nguy hại theo các vùng kinh tế Error!
Bookmark not defined.
Hình 1.2: Biểu đồ thành phần CTR y tế theo tính chất nguy hạiError! Bookmark
not defined.
Hình 1.3: Sơ đồ tổ chức bộ máy của Công ty TNHH Va ̣n Lợi Error! Bookmark
not defined.
Hình 1.4: Quy trình công nghệ hệ thống rửa chất thải rắn lẫn dầu Error!
Bookmark not defined.
Hình 1.5: Quy trình làm sạch súc rửa bao bì, thùng phuy dính dầu Error!
Bookmark not defined.
Hình 1.6: Sơ đồ quy trình công nghệ nấu tái chế nhôm phế liệuError! Bookmark
not defined.
Hình 2.1: Bản đồ vị trí nhà máy xử lý chất thải nguy hại CTNH Vạn Lợi Error!
Bookmark not defined.
Hình 3.1: Biểu đồ so sánh các chất trong nước thải sản xuất năm 2003 với 2015
Error! Bookmark not defined
Hình 3.2: Biểu đồ so sánh các chất trong môi trường nước mặt của quá trình quan
trắc MT ngày 06/07/2015 với Báo cáo năm 2003Error! Bookmark not
defined.
Hình 3.3: Biểu đồ so sánh các chất trong nước ngầm của năm 2003 với 2015
Error! Bookmark not defined Hình 3.8: Sơ đồ quy trình xử lý chất thải rắn Error! Bookmark not defined Hình 3.4: Sơ đồ xử lý nước thải sinh hoạt Error! Bookmark not defined Hình 3.5: Sơ đồ xử lý nước thải sản xuất Error! Bookmark not defined Hình 3.6: Sơ đồ cấu tạo bể tự hoại Error! Bookmark not defined.
Trang 9BẢNG KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CTR Chất thải rắn
CTRNH Chất thải rắn nguy hại
TSS Total suspended solids(Tổng chất rắn lơ lửng)
Trang 10MỞ ĐẦU
Quản lý chất thải nguy hại đã và đang là một vấn đề được quan tâm nhiều trong công tác bảo vê ̣ môi trường của các nước trên thế giới cũng như ở Viê ̣t Nam Sự phát triển ma ̣nh mẽ của các nghành công nghiê ̣p , các đô thị đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế xã hô ̣i Mă ̣t khác cũng ta ̣o ra mô ̣t số lượng lớn chất thải , trong đó có nhiều chất thải chứa các thành phần nguy ha ̣i Các nghiên cứu gần đây ở Việt Nam cho thấy chất thải nguy ha ̣i đang có xu hướng gia tăng về lượng , thành phần, chủng loại và ta ̣o nên sức ép không hề nhỏ đối với công tác quản lý , bảo vệ môi trường sống của con người và sinh vật[1-3, 14, 15]
Để xử lý lượng chất thải rắn nói chung, chất thải nguy hại nói riêng; các nhà máy xử lý chất thải nguy ha ̣i đã được xây dựng và vận hành , trong đó có nhà máy xử lý chất thải nguy hại thuộc quyền quản lý của Công ty TNHH Va ̣n Lợi , xã Văn Môn , huyê ̣n Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh Tuy nhiên trên thực tế viê ̣c quản lý và xử lý tốt chất thải nguy hại của công ty đang còn có nhiều khó khăn do phương thức quản lý , công nghê ̣ xử lý còn nhiều ha ̣n chế Trong thời gian gần đây công ty đã thu gom , vận chuyển, lưu giữ và xử lý chất thải nguy ha ̣i cho nhiều doanh nghiê ̣p trên đi ̣a bàn các tỉnh Vĩnh Phúc, Hưng Yên, Bắc Ninh, Phú Thọ và Hà Nội Các chất thải nguy hại chủ yếu là phôi nhôm , xỉ nhôm, mạt nhôm nhiễm dầu , thùng phuy Do tính chất đô ̣c ha ̣i của các loại chất thả i mà viê ̣c quản lý quá trình thu gom , xử lý của công ty vẫn chưa
đa ̣t được hiệu quả như mong muốn mà vẫn còn đó những tồn đo ̣ng mô ̣t số lỗ hổng về môi trường
Xuất phát từ thực tiễn trên , tôi đã lựa cho ̣n đề tài “Đánh giá hiê ̣n trạng quản lý chất thải và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý chất thải nguy hại tại nhà máy Vạn Lợi tại Văn Môn,Yên Phong, Bắc Ninh” với mu ̣c tiêu nghiên cứu, đánh giá
hiệu quả quản lý và thực trạng xử lý chất thải nguy ha ̣ i ta ̣i nhà máy Từ đó chỉ ra được thực tra ̣ng các khó khăn, các vấn đề còn tồn đọng và đề xuất các nhóm giải pháp nhằm khắc phu ̣c các khó khăn và vướng mắc tồn đo ̣ng hiê ̣n nay Qua đó một phần đóng góp cho cán bộ quản lý nhà nước cũng như cán bộ quản lý công ty từng bước giải quyết các vấn đề môi trường do hoạt động của công ty gây nên
Trang 11CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
1.1 Tổng quan về chất thải nguy hại
1.1.1 Khái niệm về chất thải và chất thải nguy hại
Chất thải là gì?
Theo định nghĩa của Công ước Basel về Kiểm soát Chất thải Xuyên biên giới
và việc Tiêu hủy chúng (gọi tắt là Công ước Basel): chất thải là “Những chất hoặc vật thể bị thải bỏ, hoặc chuẩn bị bị thải bỏ hoặc bị các điều khoản của luật pháp quốc gia yêu cầu phải thải bỏ”
Theo Luật Bảo vệ môi trường (BVMT) năm 2015 thì Chất thải là vật chất được
thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác[13]
Chất thải nguy hại là gì?
Công ước Basel không đưa ra một định nghĩa cụ thể về CTNH mà đưa ra các phụ lục trong Công ước, trong đó xác định những chất thuộc Phụ lục I và có ít nhất một thuộc tính trong Phụ lục III, hoặc các chất do nước sở tại quy định trong luật pháp của nước đó, được coi là CTNH
EU, tại Chỉ thị Hội đồng số 91/689/EEC, định nghĩaCTNH là chất thải được
xác định là thuộc danh sách tại Phụ lục I và II, và có ít nhất một đặc tính như trong Phụ lục III của Chỉ thị Đây là cách định nghĩa khá tương đồng với định nghĩa của Công ước Basel
Cục BVMT Mỹ (US EPA, 2010), định nghĩa CTNH là “Chất thải có tính chất nguy hiểm hoặc nguy hiểm tiềm tàng đối với môi trường và sức khỏe con người Chất thải nguy hại có thể ở dạng rắn, lỏng, khí hoặc bùn Chúng có thể là sản phẩm thương mại bị thải bỏ như dung dịch tẩy rửa hoặc thuốc bảo vệ thực vật (BVTV), hoặc là phụ phẩm của quá trình sản xuất”
Theo Luật BVMT 2015: “Chất thải nguy hại là chất thải chứa yếu tố độc hại,
phóng xạ, lây nhiễm, dễ cháy, dễ nổ, gây ăn mòn, gây ngộ độc hoặc đặc tính nguy hại khác”[13] Để cụ thể hoá định nghĩa này, Thông tư số 36/2015/TT-BTNMT đã đưa ra danh mục các CTNH theo nguồn thải
1.1.2 Các tính chất và thành phần nguy hại của CTNH
Định nghĩa của Luật BVMT 2015 đã nêu lên đầy đủ các tính chất của CTNH,
đó là “độc hại, phóng xạ, dễ cháy, dễ nổ, dễ ăn mòn, dễ lây nhiễm, gây ngộ độc hoặc đặc tính nguy hại khác” Tại Thông tư số 36/2015/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và
Trang 12TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Lê Huy Bá (2006), Độc học môi trường, NXB Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh
2 Bộ Công Thương (2011) Hiện trạng quản lý chất thải nguy hại ở Việt Nam Trường Đại học Công nghiệp Hồ CHí Minh, Viện Khoa học Công nghệ và Quản
lý môi trường
3 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2006), Quyết định số 23/2006/QĐ-BTNMT ngày 26/12/2006 về việc ban hành danh mục chất thải nguy hại, Bộ tài nguyên và Môi trường, Hà Nội
4 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2011) Báo cáo môi trường quốc gia năm 2011: Chất thải rắn Hà Nội
5 Công ty TNHH Vạn Lợi (2003) Báo cáo đánh giá tác động môi trường Xã Văn Môn, Huyê ̣n Yên Phong, Tỉnh Bắc Ninh
6 Công ty TNHH Vạn Lợi (2014) Báo cáo giám sát môi trường định kỳ 6 tháng một lần Xã Văn Môn, Huyện Yên Phong, Tỉnh Bắc Ninh
7 Công ty TNHH Vạn Lợi (2015) Báo cáo kết quả quan trắc môi trường Xã Văn Môn, Huyê ̣n Yên Phong, Tỉnh Bắc Ninh
8 Công ty TNHH Vạn Lợi (2015) Kế hoạch vận hành thử nghiệm xử lý CTNH Xã Văn Môn, Huyê ̣n Yên Phong, Tỉnh Bắc Ninh
9 Công Ty TNHH Vạn Lơ ̣i (2014) Báo cáo quản lý chất thải nguy ha ̣i Xã Văn Môn, Huyê ̣n Yên Phong, Tỉnh Bắc Ninh
10 Công Ty TNHH Vạn Lơ ̣i (2015) Báo cáo giải trình kiểm tra Xã Văn Môn, Huyê ̣n Yên Phong, Tỉnh Bắc Ninh
11 Công Ty TNHH Vạn Lơ ̣i (2015) Báo cáo tình hình th ực hiện công tác bảo vệ môi trường Xã Văn Môn, Huyê ̣n Yên Phong, Tỉnh Bắc Ninh
12 Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam (1999), Quy chế quản lý chất thải nguy hại ban hành kèm theo Quyết định số 155/1999/QĐ-TTg ngày 16/07/1999, Bộ trưởng
Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường, Hà Nội
Trang 1313 Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam (2007), Nghị định số 59/2007/NĐ-CP về quản lý chất thải rắn, Bộ Xây dựng, Hà Nội
14 Xuân Du, Trần Thanh, Nguyễn Thanh Bích, Trần Đăng Thao (1998), Dự báo thế
kỷ XXI, NXB Thống kê Hà Nội, Hà Nội
15 Nguyễn Đức Khiển (2003), Quản lý chất thải nguy hại, NXB Xây dựng, Hà Nội
16 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2015), Luật bảo vệ môi trường 2015, Bộ tài nguyên và Môi trường, Hà Nội
17 Trịnh Thị Thanh, Nguyễn Khắc Kinh (2005), Quản lý chất thải nguy hại, NXB
Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội